6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ 6.1.1 - Tính ổn định dọc tĩnh của ô tô Tính ổn định dọc tĩnh là khả năng đảm bảo cho xe không bị lật hoặc trượt khi đứng yên trên đường dốc dọc... - Xét trư
Trang 1Nhóm 4
trịnh huy quý viên đình cường trần văn chiến phạm văn công pham minh tuấn trần hưu thành
Trang 26.2.1 Tính ổn định ngang của ô tô khi
chuyểnđộng thẳng trên đường nghiêng.
6.2.2 Tính ổn định ngang của ô tô khi chuyển động quay vòng trên đường nghiêng
Trang 3TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA Ô TÔ
Trang 4TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA Ô TÔ
Trang 66.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
6.1.1 - Tính ổn định dọc tĩnh của ô tô
Tính ổn định dọc tĩnh là khả năng đảm bảo cho xe không bị lật hoặc trượt khi đứng yên trên đường dốc dọc
Trang 76.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
a - Xét trường hợp xe bị lật
* Khi đứng trên dốc nghiêng quay đầu lên xe sẽ chịu tác dụng của các lực sau: Hình 6.1
Trang 8a - Xét trường hợp xe bị lật
* Khi đứng trên dốc nghiêng quay đầu lên xe sẽ chịu tác dụng của các lực sau:
- Trọng lượng của ô tô : G
- Hợp lực của các phản lực thẳng đứng tác dụng lên bánh xe trước Z1 và sau Z2, từ hình 6.1 ta có :
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 96.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
a - Xét trường hợp xe bị lật
- Mô men phanh đặt ở các bánh sau lực phanh : Pp
Tăng dần góc dốc α cho đến khi bánh xe trước nhấc khỏi mặt đường lúc đó Z1=0 và xe bắt đầu lật quanh điểm O2 ta sẽ được:
Trang 10a - Xét trường hợp xe bị lật
* Trường hợp xe quay đầu xuống dốc ta làm tương tự và ta được: 6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 11a - Xét trường hợp xe bị lật
α 1: góc dốc giới hạn mà xe bị lật khi đứng quay đầu xuống dốc
Qua đó ta cũng thấy rằng góc dốc giới hạn lật đổ tĩnh chỉ phụ thuộc vào toạ độ trọng tâm của xe
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
' 1
Trang 12a - Xét trường hợp xe bị lật
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 13b Xét trường hợp xe bị trượt
Sự mất ổn định không chỉ do sự lật đổ mà còn do sự trượt trên dốc khi không đủ lực bám giữa xe với mặt đường Trong trường hợp này, để tránh cho xe khỏi bị trượt xuống dốc người ta bố trí phanh ở các bánh xe
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 14b Xét trường hợp xe bị trượt
TH1: Ô tô chỉ phanh ở các bánh sau
Góc dốc giới hạn đối với xe quay đầu lên dốc bị trượt được xác định như sau (phanh chỉ bố trí ở bánh sau):
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 16b Xét trường hợp xe bị trượt
TH2: Ô tô phanh ở tất cả các bánh
- Trong trường hợp phanh đặt ở tất cả các bánh xe thì khi xe quay đầu lên hoặc xuống
ta đều có góc dốc giới hạn để xe không bị trượt:
- Để đảm bảo an toàn khi xe đứng trên dốc thường sử dụng điều kiện xe bị trượt trước khi bị lật đổ:
(Tuỳ theo trường hợp mà ta đưa ra công thức cụ thể)
Trang 176.1.2 tính ổn định dọc động của ô tô
a Trường hợp tổng quát.
Sơ đồ lực tác dụng lên ô tô khi chuyển động lên dốc
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 19a Trường hợp tổng quát.
Để đơn giản ta xét trường hợp ô tô chuyển động ổn định lên dốc và không kéo móc:
(tại góc dốc giới hạn xem cos α 1 1)
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 20b Khi xe chuyển động lên dốc với vận tốc nhỏ, không kéo móc và chuyển động ổn định
h
α =
Trang 21 Góc dốc giới hạn mà xe bị trượt:
Điều kiện để đảm bảo xe bị trượt trước lúc bị lật giống như trên:
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
. g
a tg
Trang 22c Trường hợp xe kéo móc chuyển động lên dốc với vận tốc nhỏ và ổn định
Đoàn xe chuyển động ổn định Pj = 0; vận tốc nhỏ nên Pw 0 và lực cản lăn nhỏ Pf =
Trang 23d Trường hợp xe chuyển động ổn định với vận tốc cao trên đường nằm ngang không kéo móc
Sơ đồ lực tác dụng lên ô tô chuyển động ở tốc độ cao
6.1 TÍNH ỔN ĐỊNH DỌC CỦA Ô TÔ
Trang 24- Trong trường hợp này xe có khả năng bị lật do bị lực cản của không khí gây ra khi chuyển động với vận tốc rất lớn Khi tăng lực cản đến trị số giới hạn thì xe bị lật quanh điểm O2, lúc đó Z1=0.
Trang 25- Thế vào phương trình khi cho Z1 = 0 ta rút ra được vận tốc nguy hiểm khi xe bị lật đổ là:
Từ công thức trên ta nhận xét rằng: vận tốc nguy hiểm mà xe chuyển động bị mất ổn định phụ thuộc vào trọng tâm và nhân tố cản không khí (W) Vì thế khi thiết kế các loại xe có vận tốc lớn người ta cố gắng hạn chế chiều cao của xe và hình dạng của xe có dạng đặc biệt để một phần Pw có tác dụng ép bánh xe xuống mặt đường
Trang 266.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
6.2.1 Tính ổn định ngang của ô tô khi chuyển động trên đường nghiêng ngang (không kéo moóc)
- Góc giới hạn lật đổ khi
xe chuyển động trên
đường nghiêng ngang:
Sơ đồ lực tác dụng lên ô
tô khi chuyển động trên
đường nghiêng ngang
Trang 27Giả thiết: vết bánh trước và sau trùng nhau, trọng tâm của xe nằm trong mặt phẳng đối xứng dọc Lúc đó lực và mô men tác dụng vào ô tô gồm:
- Trọng lượng G của ôtô, được phân ra thành 2 thành phần theo góc nghiêng của
đường
- Mô men của các lực quán tính tiếp tuyến Mjn tác dụng trong mặt phẳng ngang khi xe chuyển động không ổn định
- Phản lực thẳng góc từ mặt đường tác dụng lên bánh xe
- Các phản lực ngang Y’ và Y”
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
β
Trang 28Dưới tác dụng của các lực trên thì xe bị lật quanh điểm A, lúc đó Z” =0
Ta xem Mjn 0 vì trị số của nó nhỏ nên có thể bỏ qua, xe không kéo móc Góc giới hạn lật đổ khi xe chuyển động trên đường nghiêng ngang:
h
Trang 29Góc giới hạn trượt ngang khi xe chuyển động trên đường nghiêng ngang:
Khi chất lượng bám của bánh xe với mặt đường kém, xe cũng có thể bị trượt khi chuyển động trên đường nghiêng ngang
=> Chiếu các lực lên mặt phẳng nghiêng:
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
Trang 30- Điều kiện để xe bị trượt trước khi bị lật khi chuyển động trên đường nghiêng ngang là:
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
Trang 316.2.2 Tính ổn định ngang của ô tô khi chuyển động quay vòng trên đường nghiêng ngang.
Trang 32Sơ đồ lực và mô men tác dụng lên ô tô khi chuyển động quay vòng trên đường nghiêng ngang
Trang 336.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
Trang 34- Khi góc tăng dần đồng thời dưới tác dụng của lực Pl xe có thể bị lật đổ quanh O1 ứng với vận tốc giới hạn và hợp lực Z” = 0
Ta có lực ly tâm được xác định như sau:
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
β
Trang 35Trong trường hợp ô tô không kéo móc thì vận tốc giới hạn bị lật được xác định như sau:
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
Trang 36 Khi hướng nghiêng của đường cùng phía với trục quay vòng thì vận tốc nguy hiểm khi ô
tô lật đổ là:
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
Trang 37b Điều kiện xe bị trượt bên
Trang 38 Khi xe quay vòng trượt bên do lực G.sin ; Pl.cos và lực bám ngang của đường và bánh xe không đảm bảo
6.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ
Trang 396.2 TÍNH ỔN ĐỊNH NGANG CỦA ÔTÔ