Sau gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhất là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách, tiếp tục được hoàn thiện. Vai trò, hiệu quả, sức cạnh tranh của các chủ thể kinh tế, các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế được nâng lên. Môi trường đầu tư và kinh doanh được cải thiện, bình đẳng và thông thoáng hơn.
Trang 1MỞ ĐẦU
Sau gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng Cộng sản ViệtNam khởi xướng và lãnh đạo, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa nhất là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách, tiếp tục được hoànthiện Vai trò, hiệu quả, sức cạnh tranh của các chủ thể kinh tế, các loại hìnhdoanh nghiệp trong nền kinh tế được nâng lên Môi trường đầu tư và kinhdoanh được cải thiện, bình đẳng và thông thoáng hơn Tuy nhiên, bên cạnhnhững thành tựu đạt được, thì việc hoàn thiện thể chế kinh tế còn chậm, thiếukiên quyết; hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách chưa hoàn chỉnh và đồng
bộ, chất lượng không cao, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới mô hình tăngtrưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, thực hiện ba đột phá chiến lược Kết quả triểnkhai, thực thi thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn hạnchế, chưa tạo được đột phá lớn trong huy động và phân bổ các nguồn lực pháttriển Quyền tự do kinh doanh chưa được tôn trọng đầy đủ; môi trường đầu tư,kinh doanh không thực sự bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa cácdoanh nghiệp Giá cả một số hàng hóa, dịch vụ thiết yếu chưa thực sự tuântheo nguyên tắc thị trường Trình độ phát triển của các loại thị trường thấp,vận hành chưa thực sự đồng bộ, thông suốt, trong đó, thị trường sức lao động
và thị trường dịch vụ công cơ cấu còn chưa hợp lý…
Vì vậy, để phát triển kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa
trong thời gian tới cần: Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, là vấn đề hết sức quan trọng bảo đảm hoạt
động có hiệu quả nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu " dân giàu, nước mạnh, xãhội dân chủ, công bằng, văn minh"
Trang 2NỘI DUNG
1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM
1.1 Những vấn đề chung về thể chế kinh tế thị trường
1.1.1 Thể chế kinh tế và vai trò của thể chế kinh tế
* Thể chế kinh tế
Thể chế kinh tế nói chung là một hệ thống các quy phạm pháp luậtnhằm điều chỉnh các chủ thể kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và cácquan hệ kinh tế Nó bao gồm các yếu tố chủ yếu là các đạo luật, qui chế, quitắc, chuẩn mực về kinh tế gắn với các chế tài về xử lý vi phạm, các tổ chứckinh tế, các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế, truyền thống văn hóa và vănminh kinh doanh, cơ chế vận hành nền kinh tế
* Vai trò của thể chế kinh tế
Thể chế kinh tế có vai trò rất quan trọng đối với các hoạt động sản xuấtkinh doanh được thể hiện trên những điểm căn bản sau:
Một là, thể chế kinh tế tạo điều kiện gắn kết các yếu tố vật chất của cáchoạt động kinh tế Do vậy, nó tạo điều kiện huy động các nguồn lực cho sự pháttriển kinh tế xã hội
Hai là, thể chế kinh tế có tác dụng điều chỉnh, điều tiết định hướng các mốiquan hệ kinh tế nảy sinh, hình thành và phát triển theo những mục tiêu đã định
Ba là, thể chế có tác dụng kiểm tra, phát hiện để uốn ắn những hiện tượng
“lệch chuẩn” trong quá trình phát triển kinh tế
1.1.2 Thể chế kinh tế thị trường
Quan niệm về thể chế kinh tế thị trường
Thể chế kinh tế thị trường là một tổng thể bao gồm các bộ qui tắc, luật
lệ và hệ thống các thực thể, tổ chức kinh tế được tạo lập nhằm điều chỉnh hoạtđộng giao dịch, trao đổi trên thị trường
Thể chế kinh tế thị trường bao gồm: Các qui tắc về hành vi kinh tế diễn
ra trên thị trường, các bên tham gia thị trường với tư cách là các chủ thể thịtrường; Cách thức thực hiện các qui tắc nhằm đạt được mục tiêu hay kết quả mà
Trang 3các bên tham gia thị trường mong muốn; Các thị trường – nơi hàng hóa đượcgiao dịch, trao đổi trên cơ sở các yêu cầu, qui định của luật lệ (các thị trườngquan trọng như hàng hóa và dịch vụ, vốn, lao động, công nghệ, bất động sản…)
Như vậy, thể chế kinh tế thị trường thuộc phạm trù ý thức, phạm trùkiến trúc thượng tầng áp đặt vào tiến trình kinh tế thị trường, là chuẩn mựckhung khổ pháp lý định vị các mối quan hệ và qui tắc hoạt động của các mốiquan hệ trong đó Vì vậy, nó phải rõ ràng để người ta hành động và phân xửkhi diễn ra sự vi phạm và tranh chấp Đó là sự thể chế hóa những nguyên lý
về trật tự, về cơ chế vận hành của kinh tế thị trường Nó là sự gắn liền luậtpháp cho phép với lợi ích thúc đẩy phải làm, làm cho công lý và lợi ích khôngtách rời nhau Thể chế kinh tế thị trường là sự ràng buộc con người trong mộttrật tự và bảo đảm cho các hoạt động của toàn xã hội trong việc đáp ứng tốtnhất các yêu cầu của các qui luật của hệ kinh tế thị trường, làm cho bộ máykinh tế thị trường hoạt động thông suốt và nền kinh tế phát triển bền vững.Một mặt kinh tế thị trường là một cấu trúc chặt chẽ với một cơ chế vận hànhnhất định Nó tồn tại và vận động như một cơ thể sống Bởi vậy thể chế kinh
tế thị trường, đương nhiên là một hệ thống, một hệ thống với tính đồng bộcao Mặt khác ta thấy kinh tế thị trường là một cơ thể phức tạp, tinh vi của vô
số những phần tử tham gia cấu thành và của không biết bao nhiêu mối quan
hệ, liên hệ, giao dịch diễn ra trong đó Đồng thời đó là một bộ máy hoạt độngvới các chủ thể là con người Nó mang tính duy lý cao độ, song đồng thời nộisinh hóa rất nhiều mối quan hệ xã hội, chính trị, văn hóa trong đó, cũng như
nó ngấm vào tất cả các ngóc ngách của đời sống xã hội Điều này làm cho hệkinh tế thị trường vốn là một hệ thống duy lý luôn bị xâm hại, làm méo móbởi những hành vi phi kinh tế, phi thị trường và diễn ra những tranh chấp,những vi phạm Bởi vậy để có được một thể chế đồng bộ, đủ để làm cơ sở chohoạt động kinh tế của xã hội vận hành theo nguyên lý kinh tế thị trường vàđảm bảo công lý, đòi hỏi việc hình thành thể chế cũng phải đồng bộ, khoa học
và mang tính công nghiệp.Trong điều kiện hiện đại, để phát triển con ngườikhông chỉ sản xuất ra của cải vật chất với chất lượng cao, năng suất cao, giá
Trang 4rẻ mà còn phải sản xuất ra thể chế, luật lệ cho sự phát triển Hiện nay khôngchỉ ở Việt Nam mà cả nhiều nước phát triển, người ta mới chỉ chú ý nhiều đếnkhoa học – công nghệ, đến thay đổi cách thức sản xuất ra của cải vật chất,nhưng lại chưa thực sự quan tâm coi trọng việc xây dựng thể chế và luật phápvới tính cách là một lĩnh vực hoạt động đặc thù.
Nền kinh tế thị trường là nền kinh tế vận động trong sự tiến hoá và cáchmạng của quan hệ giá trị, quan hệ tư bản Điều này cho thấy, với tính cách làhình thái pháp lý của kinh tế thị trường, thể chế kinh tế thị trường cũng là mộtthực thể vận động, tiến hoá Tiến trình thể chế thích ứng với tiến trình củakinh tế thị trường Bởi vậy, thể chế kinh tế thị trường không nhất thành bấtbiến, trái lại được đặt trong một tiến trình biến đổi không ngừng Sự tươngthích và biến đổi của thể chế kinh tế thị trường cho thấy, thể chế kinh tế thịtrường không có một khuôn mẫu cố định cứng nhắc Mỗi giai đoạn phát triểncủa hệ kinh tế thị trường có một thể chế kinh tế thị trường tương ứng Nhữngthể chế kinh tế thị trường phản ánh và thích ứng với yêu cầu phát triển của hệkinh tế thị trường, hậu thuẫn cho quá trình kinh tế được diễn ra thông suốt,đáp ứng được các yêu cầu của các qui luật của kinh tế thị trường là những thểchế kinh tế thị trường phù hợp, tiến bộ Trái lại, những thể chế không phảnánh được yêu cầu phát triển của kinh tế thị trường, mâu thuẫn, đối lập với yêucầu của các qui luật kinh tế thị trường, gây ách tắc, rối loạn, cản trở đến sựphát triển kinh tế là những thể chế kinh tế thị trường lạc hậu, không thích hợp
* Nội dung của thể chế kinh tế thị trường
Thể chế về quyền sở hữu.
Thể chế kinh tế thị trường về quyền sở hữu là thể chế về quyền sở hữuđối với vốn, tài sản, trí tuệ (bản quyền sáng tác, phát hiện khoa học, phát minh,sáng chế ) và nói chung đối với của cải Đây là cơ sở của mọi quan hệ, liên hệ,giao dịch và lợi ích kinh tế của những chủ thể tham gia vào guồng máy kinh tếthị trường Nó định dạng cơ sở của trò chơi, luật chơi kinh tế thị trường Khicủa cải không được luật pháp bảo vệ, lợi ích của các chủ thể bị xâm hại, bịchiếm đoạt, quyền sở hữu bị xâm hại và không có sự phân định rõ ràng thì bản
Trang 5thân kinh tế thị trường không thể tồn tại Bởi vậy, thể chế về quyền sở hữu,vốn, tài sản hay của cải nói chung của các chủ thể sản xuất kinh doanh trongnền kinh tế thị trường là nền tảng của thể chế kinh tế thị trường.
Thể chế về chủ thể kinh doanh và tự do kinh doanh
Thể chế về chủ thể kinh doanh là yếu tố cấu thành nội dung chủ yếu củathể chế kinh tế thị trường Xây dựng thể chế về chủ thể kinh doanh một mặtxác định quyền của các chủ thể kinh doanh trong hệ thống kinh tế thị trường,tạo lập vị thế và sự bình đẳng của các chủ thể kinh tế trong kinh doanh làm choquan hệ của họ thích ứng với nguyên lý ngang giá của kinh tế thị trường Mặtkhác, là việc xác lập khung khổ và môi trường pháp lý của kinh doanh Đây làvấn đề rất quan trọng liên quan đến sự phát triển của kinh tế thị trường và sựphát triển của nền kinh tế Nó xác định sân chơi và luật chơi cho các hoạt độngkinh tế Vì vậy, thể chế kinh doanh có vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo tính
tự do của hoạt động kinh doanh, ngăn cấm, loại trừ những hành vi vi phạmnhững nguyên lý, qui tắc của kinh tế thị trường, đảm bảo duy trì hoạt động kinhdoanh Xét đến cùng, quá trình làm giàu hay kinh doanh chỉ diễn ra bìnhthường khi có những điều kiện để các quan hệ, các qui luật và cơ chế vận hànhcủa kinh tế thị trường diễn ra bình thường và nhà kinh doanh có thể đáp ứng tối
đa những yêu cầu của các qui luật kinh tế khách quan Thể chế kinh doanh làtiền đề tiên quyết của sự hình thành và phát triển của quan hệ giá trị, của kinh
tế thị trường Giá trị tăng lên dựa trên quan hệ giá trị, dưới sự thúc đẩy của quiluật giá trị và sự chi phối của cơ chế thị trường Nếu những nguyên lý nàykhông được tôn trọng và hơn nữa bị vi phạm thì trước sau tiến trình kinh tếcũng rơi vào tình trạng đình đốn, rối loạn và khủng hoảng Với ý nghĩa đó, thểchế kinh doanh là khâu trọng tâm của hệ thống thể chế kinh tế thị trường
Trang 6dần phát triển theo Cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường, đòi hỏi, mộtmặt, các loại thị trường chức năng phải có sự phát triển đồng bộ, và mặt khác,
để phát triển, chúng phải có một môi trường pháp lý thích ứng, phải được đặttrong những thể chế nhất định Và khi đặt trong thể chế, các thị trường đượcphát triển và trở thành những yếu tố thúc đẩy sự vận động thăng tiến của nềnkinh tế nói chung và các chủ thể sản xuất kinh doanh nói riêng
Thể chế nhà nước
Nhà nước là một bộ phận của kiến trúc thượng tần, trong mối quan hệvới cơ sở hạ tầng thì kiến trúc thượng tầng mà trực tiếp là hệ thống chính trị,thể chế nhà nước cũng có sự tác động trở lại theo các chiều hướng khác nhauđối với cơ sở hạ tầng Hiện nay, nền kinh tế thị trường hiện đại là nền kinh tếthị trường hỗn hợp Nhà nước với tính cách vừa là một chủ thể kinh tế vừa làmột tác nhân của cơ chế điều tiết nền kinh tế Trong nền kinh tế thị trườnghiện đại, nhà nước trở thành một yếu tố trong cấu trúc của hệ kinh tế thịtrường Kinh tế nhà nước trong hệ kinh tế thị trường cũng như tất cả các loạihình kinh tế khác đều phải vận động theo các qui luật của kinh tế thị trường
và cơ chế thị trường Nhà nước đồng thời tồn tại với hai tính cách, vừa là bộmáy chính trị - hành chính vừa là quản trị kinh tế của sự phát triển Với quyềnlực của mình nhà nước có thể nắm nền kinh tế và đưa ra các quy định tácđộng làm phá vỡ cấu trúc khách quan của nền kinh tế, biến nền kinh tế thànhnền kinh tế chỉ huy tập trung quan liêu Vì vậy, việc xây dựng một nhà nướcpháp quyền để bảo đảm cho nó thực sự là một nhà nước pháp quyền với tưcách là một tổ chức chính trị và với nhà nước với tư cách một chủ thể kinh tế
là hết sức quan trọng
Thể chế về phúc lợi xã hội.
Thể chế về phúc lợi xã hội là một nội dụng của thể chế kinh tế thị trường
Nó giúp cho hoạt động phúc lợi xã hội trên cơ sở của hệ kinh tế thị trường và hậuthuẫn cho hệ kinh tế này hoạt động với tính cách là hệ kinh tế của sự phát triển.Đây là phần nhạy cảm nhất trong hệ thống thể chế kinh tế thị trường Tính chất
Trang 7tương thích và phù hợp của thể chế phúc lợi xã hội đối với tiến trình phát triển của
hệ kinh tế thị trường và với sự phát triển chung trong quá trình chuyển sang nềnkinh tế phát triển sẽ giải tỏa được những cản trở phát sinh từ lĩnh vực phát triển xãhội đối với phát triển kinh tế, do vậy là một bảo đảm cho sự thành công của quátrình phát triển
Đối với nền kinh tế thị trường định hường xã hội chủ nghĩa, nội dungcủa thể chế kinh tế thị trường bao hàm nhiều vấn đề, trong đó những vấn đềcốt lõi là: Thể chế bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển nềnkinh tế thị trường với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, nhiềuhình thức tổ chức kinh doanh và hình thức phân phối; bảo đảm các quyền củangười sở hữu, quyền của người sử dụng tư liệu sản xuất và vai trò lãnh đạo củaĐảng, quyền quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế thị trường; bảo đảm sựphân bổ các nguồn lực theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế -
xã hội và theo nguyên tắc thị trường; phát triển đồng bộ, hoàn chỉnh và ngàycàng hiện đại các loại thị trường; cơ chế quản lý và phân phối, bảo đảm côngbằng lợi ích, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; tạo môi trườngcạnh tranh bình đẳng, minh bạch
1.2 Thực trạng đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
1.2.1 Những thành tựu cơ bản
Cùng với những thành tựu đạt được trong quá trình phát triển kinh tế, thờigian qua, thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, nhất là hệ thống phápluật, cơ chế, chính sách, tiếp tục được hoàn thiện Vai trò, hiệu quả, sức cạnhtranh của các chủ thể kinh tế, các loại hình doanh nghiệp trong nền kinh tế đượcnâng lên Môi trường đầu tư và kinh doanh được cải thiện, bình đẳng và thôngthoáng hơn
Các yếu tố thị trường và các loại thị trường được hình thành đồng bộhơn, gắn kết với thị trường khu vực và quốc tế Hầu hết các loại giá được xáclập theo nguyên tắc thị trường; thực hiện cơ chế giá thị trường có sự quản lýcủa Nhà nước đối với một số loại hàng hóa – dịch vụ thiết yếu
Trang 8Vai trò của Nhà nước được điều chỉnh phù hợp hơn với cơ chế thịtrường, ngày càng phát huy dân chủ trong đời sống kinh tế - xã hội Việc huyđộng và phân bổ các nguồn lực gắn với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch pháttriển kinh tế - xã hội đã từng bước phù hợp với cơ chế thị trường; hạn chếkiểm soát được độc quyền kinh doanh.
Khung khổ luật pháp về kinh tế ngày càng được củng cố và hoàn thiện.Một số lượng lớn các bộ luật, luật và các văn bản quy phạm pháp luật khác đãđược ban hành và thực hiện, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho sự vận hànhcủa nền kinh tế thị trường Sự ra đời các đạo luật liên quan đến việc xác địnhquyền sở hữu của các chủ thể kinh tế đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việchình thành nền kinh tế nhiều thành phần, thể hiện sự cam kết kết chính trị cao
cả về tạo môi trường thuận lợi, bình đẳng, phù hợp với yêu cầu của nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và các đòi hỏi của quá trình hộinhập kinh tế quốc tế Nhờ đó thị trường từng bước được thay thế các mệnhlệnh hành chính trong việc phân bổ các nguồn lực; các cá nhân, tổ chức sảnxuất được quyền tự do tham gia vào các hoạt động kinh doanh; các doanhnghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế được đối xử công bằng hơn về thuế, tíndụng; quyền tham gia kinh doanh xuất nhập khẩu ngày càng mở rộng, khôngcòn những hạn chế và phân biệt đối xử đáng kể giữa các thành phần kinh tếtrong lĩnh vực hoạt động này
Hội nhập quốc tế sâu trên nhiều cấp độ, đa dạng về hình thức, từngbước thích ứng với nguyên tắc và chuẩn mực của thị trường toàn cầu Đã thiếtlập được nhiều quan hệ đối tác chiến lược kinh tế, hoàn thiện thị trường trongnước đầy đủ hơn theo cam kết WTO; đàm phán, ký kết và thực hiện nhiềuhiệp định thương mại tự do song phương và đa phương
1.2.2 Những tồn tại và hạn chế
Mặc dù đã có được những cải thiện rõ ràng, hệ thống thể chế kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện hành của Việt Nam vẫn chưa theokịp với tốc độ phát triển kinh tế Trước yêu cầu về đẩy mạnh toàn diện công
Trang 9cuộc đổi mới, nhất là yêu cầu gia tăng tốc độ phát triển và hội nhập kinh tếquốc tế, bảo đảm công bằng xã hội, hệ thống thể chế kinh tế thị trường ở nước
ta vẫn còn tỏ ra có không ít bất cập, hạn chế
Quá trình xây dựng và thực hiện thể chế kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam diễn ra còn chậm, thiếu kiên quyết, hệ thốngpháp luật, cơ chế, chính sách chưa hoàn chỉnh và đồng bộ, chất lượng khôngcao, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới
Kết quả khai thác, thực thi kinh tế thị trường định hướng XHCN cònhạn chế, chưa tạo được đột phá lớn trong huy động, phân bổ và sử dụng hiệuquả các nguồn lực phát triển Quyền tự do kinh doanh chưa được tôn trọngđầy đủ; môi trường đầu tư, kinh doanh không thực sự bảo đảm cạnh tranhlành mạnh, bình đẳng giữa các doanh nghiệp Giá cả một số hàng hóa, dịch vụthiết yếu chưa thực sự tuân theo nguyên tắc thị trường
Trình độ phát triển của các loại thị trường thấp, vận hành chưa thực sựđồng bộ, thông suốt, trong đó, thị trường sức lao động và thị trường dịch vụ công
cơ cấu còn chưa hợp lý, thị trường tài chính, tiền tệ và thị trường bất động sảntiềm ẩn nhiều rủi ro; thị trường khoa học – công nghệ phát triển chậm
Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước chưa cao; kỷ luật, kỷ cương khôngnghiêm Nhà nước còn can thiệp trực tiếp, quá lớn trong nền kinh tế Vẫn còntình trạng bao cấp, xin – cho trong xây dựng và thực hiện một số cơ chế,chính sách
Việc tự do hóa thương mại, đầu tư trong một số thị trường, lĩnh vựcchưa sát hợp với thực tế phát triển của nền kinh tế Chậm xây dựng hàng rào
kỹ thuật cần thiết và hệ thống quản lý thị trường đủ năng lực và hiệu quả đểbảo vệ thị trường trong nước, duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh, bìnhđẳng, ngăn chặn gian lận thương mại, hàng giả, hàng lậu, hàng độc hại
Hệ thống pháp luật kinh tế còn thiếu toàn diện, tính đồng bộ, ổn địnhlâu dài còn chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu Nhà nước quản lý mọi hoạtđộng kinh tế chủ yếu bằng pháp luật Chưa tạo được hành lang pháp lý thuậnlợi, an toàn cho sự vận hành thông suốt và thống nhất của nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa Một số qui định của pháp luật còn chồng
Trang 10chéo, thậm chí mâu thuẫn nhau gây nhiều khó khăn trong quá trình thực thiluật pháp và quá trình vận hành của nền kinh tế thị trường.
Hệ thống hành chính hoạt động chưa hiệu quả và chưa thật thông suốtvẫn còn gây ra không ít những cản trở đối với sự phát triển năng lực sản xuất
và huy động các nguồn lực trong xã hội Cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành của
bộ máy nhà nước còn mang nhiều dấu ấn của tư duy và hành động của nềnkinh tế kế hoạch hóa, tập trung, quan liêu bao cấp Vai trò, chức năng, nhiệm
vụ quản lý nhà nước về kinh tế vẫn chưa được xác định thật rõ ràng và phùhợp với sự vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Cải cách hành chính vẫn chưa đạt được mục tiêu yêu cầu đặt ra, các thủ tụcmang tính hành chính trong quản lý các hoạt động kinh tế vẫn còn là một vấn
đề lớn chưa thể giải quyết ngay trong thời gian ngắn Sự phân công, phân cấp,phối hợp giữa các cấp, các ngành, lĩnh vực trong quản lý kinh tế chưa rõ ràng,
cụ thể, gắn chặt với quyền lợi và trách nhiệm của các lực lượng, chưa phù hợpvới điều kiện vật chất, kỹ thuật và năng lực của đội ngũ cán bộ; đặc biệt vẫnđang còn thiếu các cơ chế giám sát, đánh giá có hiệu quả Chất lượng đội ngũcán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới và hội nhậpkinh tế quốc tế Kỷ cương, kỷ luật ở nhiều nơi còn chưa nghiêm Sự tham giacủa các cơ quan dân cử, các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp trong quátrình hoạch định chính sách, thực hiện giám sát và thực thi các chính sách cònyếu, thiếu tính chủ động và có xu hướng hành chính hóa Tệ tham nhũng,quan liêu và nhiều biểu hiện tiêu cực khác trong bộ máy nhà nước vẫn đangcòn nghiêm trọng không chỉ cản trở sự phát triển mà còn gây nhiều bất bìnhtrong xã hội
2 MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG, ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
2 1 Mục tiêu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Là tổng thểđường lối, chủ trương, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; hệ thống pháp
Trang 11luật; chính sách, hệ thống đảm bảo xã hội; các quy tắc, quy chế mà Đảng, Nhànước ban hành nhằm đảm bảo sự phát triển đất nước nhanh, bền vững
Xuất phát từ tình hình trong nước, bối cảnh quốc tế và khu vực, để thựchiện thắng lợi mục tiêu tổng quát của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội
2011 - 2020, Đảng ta khẳng định quyết tâm và chủ trương tiếp tục hoàn thiệnthể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Mục tiêu cơ bản củahoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta làlàm cho các thể chế phù hợp với những nguyên tắc cơ bản của kinh tế thịtrường, thúc đẩy kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triểnnhanh, hiệu quả, bền vững, hội nhập kinh tế quốc tế thành công, giữ vữngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc việt nam
xã hội chủ nghĩa
Mục tiêu tổng quát của Nghị quyết số 21-NQ/TƯ của Hội nghị lần thứsáu Ban Chấp hành Trung ương Khóa X về tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa xác định là: Tiếp tục hoàn thiện thểchế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với nhữngnguyên tắc cơ bản của kinh tế thị trường nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triểnnhanh, hiệu quả, bền vững, hội nhập kinh tế quốc tế thành công, giữ vữngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, xây dựng và bảo vệ vững chắc
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đại hội XI của Đảng đã có một bướctiến mới khi xác định cụ thể hơn mục tiêu kinh tế của quá trình này là: “Hoànthiện thể chế để tháo gỡ mọi cản trở, tạo điều kiện thuận lợi để giải phóng vàphát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, côngnghệ; huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho pháttriển…”[4,tr.101] Mục tiêu đó được cụ thể hóa trên các mặt cơ bản là:
Về chế độ sở hữu: thực hiện đa dạng hóa các hình thức sở hữu Trong
đó, chế độ công hữu XHCN về tư liệu SX chủ yếu là nền tảng để giữ vững địnhhướng XHCN nền kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, cùng với kinh
tế tập thể phải ngày càng trở thành nền tảng vững chắc thông qua việc nâng cao