Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa MácLênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.v.v.. Tư tưởng cuả người đề cập toàn diện trên tất cả các lĩnh vực trong đó có vấn đề phát triển kinh tế mà cụ thể là “Đẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm chống tham ô lãng phí”.
Trang 1TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẨY MẠNH SẢN XUẤT ĐI ĐÔI VỚI THỰC HÀNH TIẾT KIỆM,
CHỐNG THAM Ô, LÃNG PHÍ
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.v.v Tư tưởng cuả người đề cập toàn diện trên tất cả các lĩnh vực trong đó
có vấn đề phát triển kinh tế mà cụ thể là “Đẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực hành tiếtkiệm chống tham ô lãng phí”
1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đẩy mạnh sản xuất
1.1 Đẩy mạnh sản xuất phải căn cứ vào điều kiện thực tiễn của Việt Nam
Việc vận dụng sáng tạo lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lênin, những kinh nghiệm xây dựng kinh tế của các nước xã hội chủ nghĩa vàothực tiễn cách mạng Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã đưa ra nhữngluận điểm kinh tế có giá trị vô cùng to lớn về lý luận và thực tiễn vào điều kiện,hoàn cảnh nước ta
-Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định đường lối khôi phục, xây dựng và pháttriển kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Xuất phát từ “đặc điểm tonhất của nước ta trong thời kỳ quá độ là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiếnthẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa”(Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, Tập 10, tr 13) Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh cònchỉ rõ nhiệm vụ quan trọng nhất là “phải xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuậtcủa chủ nghĩa xã hội, đưa miền Bắc tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp
và nông nghiệp hiện đại, có văn hoá và khoa học tiên tiến Trong quá trình cách
Trang 2mạng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải cải tạo nền kinh tế cũ và xây dựng nền kinh
tế mới, mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài” (sđd, Tập 10, tr 13)
Như vậy, đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân phải đoàn kết nhất trí, trêndưới một lòng, cần thay đổi mạnh mẽ, triệt để những nếp sống, thói quen, ý nghĩ vàthành kiến lạc hậu có gốc rễ sâu xa hàng nghìn năm, thay đổi quan hệ sản xuất cũ,xoá bỏ giai cấp bóc lột, xây dựng quan hệ sản xuất mới không có áp bức bóc lột
Trong quá trình tăng trưởng, phát triển nền kinh tế quốc dân vững mạnh, đápứng yêu cầu ngày càng cao trong đời sống nhân dân, Hồ Chí Minh luôn đề cao vaitrò của cán bộ và nhân dân trong việc đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm,chống tham ô, lãng phí Như vậy, mục tiêu hàng đầu để xây dựng và phát triểnkinh tế là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, màtrước hết là nhân dân lao động, có một cuộc sống ấm no, tự do ngày càng đầy đủ
và sung sướng, hạnh phúc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳng định: Chủnghĩa xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân và Chủnghĩa xã hội là làm cho mọi người dân sung sướng, ấm no Người nêu lên mụcđích của chủ nghĩa xã hội một cách dung dị nhất, nhưng bản chất nhất Hồ ChíMinh đứng trên quan điểm thực tiễn và phát triển mà nêu lên bản chất của nền kinh
tế xã hội chủ nghĩa, đồng thời Người xác định trách nhiệm của Đảng và Chính phủ:
“Chính sách của Đảng và Chính phủ là phải hết sức chăm nom đến đời sống củanhân dân Nếu dân đói Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân rét là Đảng và Chínhphủ có lỗi, nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân ốm là Đảng và Chínhphủ có lỗi…” (sđd, Tập 7, tr 572)
Mặt khác, theo Hồ Chí Minh, nhân dân lao động, phải tự xây dựng lấy, phảiphát huy tính độc lập, sáng tạo, tự lực, tự cường của mỗi người Toàn dân phải rasức thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí Đây làmối quan hệ giữa “xây” và “chống” trong lĩnh vực kinh tế, trong đó nhiệm vụ xâydựng là trọng tâm, nhưng phải vừa “xây”, vừa phải “chống”; “chống” để phục vụ
Trang 3“xây” Việc đẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãngphí là một trong những mặt cần thiết và quan trọng để nâng cao toàn diện đời sốngvật chất và tinh thần của nhân dân và đây còn là vấn đề có tính quy luật khách quan
mà trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, chúng ta cần quán triệt quan điểm này vàoxây dựng và phát triển kinh tế vì mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ,công bằng, văn minh
1.2 Đẩy mạnh sản xuất nhằm nâng cao đời sống vật chất của nhân dân
Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh: mục đích, nhiệm vụ, của Đảng và Chínhphủ là nhằm cải thiện đời sống của nhân dân Người lo làm sao cho dân đủ ăn,mặc, ở, học hành, đi lại, chữa bệnh,… sao cho mỗi người dân lao động đều được
ấm no, hạnh phúc Đó là mục tiêu, đồng thời cũng là thước đo tính đúng đắn, ýnghĩa, giá trị của mỗi chính sách, biện pháp kinh tế Theo Người, chính sách củaĐảng và Chính phủ là phải hết sức chăm nom đến đời sống của nhân dân Nếu dânđói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân ốm
là Đảng và Chính phủ có lỗi Nếu dân đói, rét, dốt, bệnh thì chính phủ của ta dù cóhay mấy cũng không thực hiện được
Mục đích của nâng cao đời sống chi phối các quan hệ làm chủ, độc lập, tự
do Theo Hồ Chí Minh “chúng ta tranh thủ được tự do, độc lập rồi mà dân chết đói,chết rét thì sự tự do, độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do,của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ” (sđd, Tập 4, tr 152)
Mục đích này là tâm điểm để xây dựng đường lối, kế hoạch và cách thức tổchức sản xuất, phát triển kinh tế Xây dựng phát triển Hợp tác xã cũng trước hếtnâng cao đời sống nhân dân, thậm chí mức thu nhập của xã viên, Hợp tác xã là tiêuchuẩn để đánh giá phong trào hợp tác hoá Cụ thể, thu nhập xã viên của Hợp tác xãphải cao hơn tổ đội công, phải hơn làm ăn riêng lẽ; Hợp tác xã bậc cao nghĩa là thunhập xã viên phải cao Phương pháp, cách thức, vận động và tuyên truyền bá connông dân vào Hợp tác xã là thu nhập của xã viên tăng
Trang 4Nét độc đáo, đặc sắc của tư tưởng kinh tế Hồ Chí Minh là quy tụ chủ nghĩa
xã hội vào mục tiêu nâng cao đời sống nhân dân Như vậy, ở Hồ Chí Minh, mụctiêu nâng cao đời sống của nhân dân trở thành hạt nhân chi phối mọi hoạt độngkinh tế, mọi lý giải kinh tế
Để đạt mục tiêu nâng cao đời sống nhân dân, một loại biện pháp rất phongphú đã được Hồ Chí Minh Có biện pháp trực tiếp và gián tiếp, có biện pháp chung
và cụ thể, có các biện pháp thuộc các lĩnh vực kinh tế khác nhau, có biện pháp hiệnđại, có biện pháp truyền thống Tính phong phú cho thấy việc tìm tòi, tận dụng mọi
cơ hội, điều kiện để hướng tới mục tiêu Ở đây, Hồ Chí Minh chỉ rõ hai loại hệ giảipháp chủ đạo:
Thứ nhất là: để nâng cao đời sống phải ra sức tăng gia sản xuất (trước hết làsản xuất nông nghiệp), nâng cao năng suất lao động, thực hành tiết kiệm, giữ gìnmáy móc, bảo vệ xí nghiệp, thi hành đúng kỷ luật, đẩy mạnh tập thể hoá, đồng thờiphải phân phối công bằng hợp lý Nâng cao đời sống là một quá trình, dần dầntừng bước, từ thấp đến cao
Thứ hai là: việc cải thiện đời sống nhân dân, phải do nhân dân tự giúp lấymình là chính Đảng và Chính phủ, cán bộ và đảng viên có trách nhiệm giáo dục,lãnh đạo, giúp đỡ nhân dân tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, ổn định cải thiệnđời sống
Tư tưởng lấy mục tiêu nâng cao đời sống nhân dân làm hạt nhân trung tâm
có ý nghĩa hết sức quan trọng, ngăn ngừa được xu hướng lấy phương tiện làm mụcđích trong hoạt động kinh tế Đây là cơ sở lý luận quan trọng để giải quyết hàngloạt các mối quan hệ kinh tế trong nền kinh tế thị trường: quan hệ giữa sản xuất,phân phối, tích luỹ và tiêu dùng; quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội, lợiích trước mắt và lợi ích lâu dài; quan hệ giữa trình độ phát triển kinh tế quốc giavới thu nhập thực tế của người lao động, giữa các khu vực kinh tế, giữa các miền,vùng khác nhau của đất nước…
Trang 51.3 Đẩy mạnh sản xuất góp phần đem lại hạnh phúc, tự do thật sự của nhân dân và góp phần đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội
Trong quá trình làm cách mạng giành độc lập để cho dân được ăn no, mặc ấmluôn là niềm trăn trở trong tư duy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì theo Người chorằng: “Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì tự do,độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc lập khi mà dânđược ăn no, mặc ấm” (sđd, Tập 4, tr 152) Khi nói về xây dựng chủ nghĩa xã hội,Người vẫn khẳng định: Chủ nghĩa xã hội là gì? Là mọi người được ăn no, mặc ấm,sung sướng, tự do “nói một cách tóm tắt, mộc mạc, chủ nghĩa xã hội trước hết nhằmlàm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn việclàm, được ấm no và sống một cuộc sống hạnh phúc” (sđd, Tập 7, tr 17)
Suốt đời, Bác chăm lo đời sống của nhân dân, làm mọi công việc để nhândân khỏi nghèo khổ, cải thiện nâng cao đời sống Trước khi qua đời, trong Di chúc
để lại, Bác vẫn căn dặn: Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũng như miền núi, đãbao đời chịu đựng gian khổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bức bóc lột, lạikinh qua nhiều năm chiến tranh…Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triểnkinh tế và văn hoá, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân…
Điểm cốt lõi để nâng cao đời sống phải bắt đầu từ sản xuất, mà muốn sảnxuất thì “người cày phải có ruộng”, khi có ruộng phải hướng dẫn giúp đỡ nhân dân
tự làm chứ không làm thay cứu tế, để rồi được ban ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh nói:đem tài dân, sức dân, của dân làm lợi cho dân, không phải Chính phủ xuất tiền ra,Chính phủ chỉ giúp đỡ kế hoạch, cổ động Người chỉ ra: Con đường đi đến ấm no,hạnh phúc của nhân dân ta là chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội không phải cái
gì xa xôi khó hiểu đối với chúng ta Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội chính là phát
triển kinh tế để không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân lao động Đối với đồng bào các dân tộc miền núi, do điều kiện tự nhiên, xã hội,
kinh tế khó khăn hơn miền xuôi, Chủ tịch Hồ Chí Minh Chỉ thị: trong chính sách
Trang 6của Đảng và Chính phủ đối với đồng bào các dân tộc miền núi, phải đạt cho đượchai điều kiện quan trọng nhất đó là: Đoàn kết để phát triển kinh tế và nâng cao đờisống Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ cho cán bộ, đảng viên là: động viên và lãnh đạođồng bào miền núi ra sức tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm để ổn định đờisống Sản xuất mà không tiết kiệm cũng như “gió vào nhà trống” Tư tưởng cầnkiệm trong sản xuất, trong tiêu dùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành quốcsách của Đảng và Nhà nước ta.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quán triệt, đặc điểm kinh tế của nước ta lớn nhất
là nền nông nghiệp lạc hậu, với khoảng 90% là nông dân (hiện nay khoảng 70% lànông dân) Như vậy, mọi sản xuất đều phải chọn lọc, cân nhắc, tránh nóng vội,muốn cải thiện ngay là không thiết thực, phải đi từng bước, sản xuất để nâng caođời sống cũng “giống như người đào giếng phải chịu khát rồi mới có nước; ngườitrồng rau phải vun trồng rồi mới có ăn, quả to thì chờ lâu, quả nhỏ thì chờ ít hơn”
Việc đẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãngphí và nâng cao đời sống của nhân dân có tính chất hai mặt của một chỉnh thể, gắnliền giữa cá nhân và xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt lợi ích của xã hội lên
trước lợi ích cá nhân và người cán bộ, đảng viên phải: Lo thì trước thiên hạ, hưởng thì sau thiên hạ Con người xã hội chủ nghĩa là như vậy đó! Đảng và Nhà nước vừa lo những việc lớn như đổi nền kinh tế văn hoá lạc hậu của nước ta thành một nền kinh tế văn hoá tiên tiến, vừa đồng thời quan tâm đến những việc nhỏ như tương, cà, mắm, muối cần thiết cho đời sống hàng ngày của nhân dân.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiệm vụ quan trọng nhất trong thời kỳ này làrất cụ thể:
“1.Làm cho dân có ăn
2 Làm cho dân có mặc
3 Làm cho dân có chỗ ở
4 Làm chon dân có học hành” (sđd, Tập 4, tr 152)
Trang 7Để thực hiện mục tiêu này, Hồ Chí Minh tuyên truyền kêu gọi nhân dân tănggia sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, cần, kiệm, hy sinh và công bằng, Ngườicòn thực hiện trước để mọi người noi theo Như vậy, trong quá trình hội nhập kinh
tế quốc tế đòi hỏi cách mạng xã hội chủ nghĩa là phải nâng cao năng suất lao độnghơn năng suất lao động tư bản chủ nghĩa Điều này phải coi trọng phát triển lựclượng sản xuất, coi trọng ứng dụng khoa học - kỹ thuật, coi trọng nhân tài, coitrọng sáng kiến của quần chúng trong sản xuất Hồ Chí Minh khuyên mọi người từ
bỏ lối làm ăn lạc hậu, nâng cao dân trí để năm bắt khoa học, cán bộ phải tham gialao động, công nhân tham gia quản lý, cán bộ chỉ biết quản lý không biết lao độngthì dễ quan liêu, mệnh lệnh, mọi sáng kiến của công nhân đưa lên bị xếp để trong
tủ Còn công nhân chỉ biết lao động không biết quản lý thì không thể làm chủ xínghiệp được
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm,chống tham ô, lãng phí, đồng thời phải nâng cao đời sống vật chất và tinh thần chonhân dân có tính cách mạng sâu sắc, nhưng cũng rất cụ thể, dễ hiểu Đó là phảiphát triển kinh tế để:
“Làm cho người nghèo thì đủ ănNgười đủ ăn thì giàu kháNgười giàu khá thì giàu thêmNgười nào cũng biết chữNgười nào cũng biết đoàn kết”
Để tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước cần đặc biệt quan tâmđến sản xuất và đời sồng của nhân dân
Bên cạnh đó, để tăng thu nhập, ngoài lương thực còn cần mở rộng ngànhnghề khác Đảng và Nhà nước phải phát triển công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ
để phát triển nông nghiệp Các ngành kinh tế, các thành phần kinh tế có quan hệvới nhau và trực tiếp quan hệ với mục tiêu nâng cao đời sống của nhân dân Chủ
Trang 8tịch Hồ Chí Minh cho rằng, cải thiện ngay, nâng cao ngay là thiếu thực tế, là khôngđúng Tránh chủ quan vội vàng mà phải có kế hoạch chi tiết từ Trung ương đến vớimỗi người dân Điều quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh là nhấn mạnh lợi ích
và tiền đồ của các cá nhân nằm trong lợi ích chung và tiền đồ của đất nước “nếumuốn tách riêng một mình mà ngồi ăn no mặc ấm, người khác mặc kệ, thế làkhông tốt Mình muốn ăn no mặc ấm, cũng cần làm sao cho tất cả mọi người được
ăn no mặc ấm, như thế mới đúng” (sđd, Tập 8, tr 396)
2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí
2.1 Mục tiêu của phát triển sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí
* Phát triển sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí là nhằm nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng chủ nghĩa xã hội
Hồ Chí Minh luôn coi kinh tế là cơ sở, là nền tảng để chăm lo phát triển conngười, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, phát triển các lĩnhvực văn hóa, xã hội…Để cải tạo nền kinh tế củ, xây dựng và phát triển nề kinh tế
xã hội chủ nghĩa, theo Hồ Chí Minh, phải huy động sức lực của toàn dân, mọi cấp,mọi ngành thi đua đẩy mạnh sản xuất
Người nêu rõ: “Nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của chúng ta hiện nay là phát triển sản xuất, để nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân Muốn có chủ nghĩa xã hội thì không có cách nào khác là phải dốc lực lượng của mọi người
ra để sản xuất Sản xuất là mặt trận chính của chúng ta hiện nay ở miền Bắc,… khẩu hiệu của chúng ta là: tất cả phục vụ sản xuất! tất cả chúng ta, bất kỳ ở cấp nào, ngành nào, đều phải góp sức làm cho sản xuất phát triển”.
Trong các bài nói chuyện với cán bộ và nhân dân địa phương, Người tiếp tụckhẳng định tính tất yếu của việc đẩy mạnh sản xuất Người coi đẩy mạnh sản xuất
là vấn đề trọng tâm, gốc rễ của mọi vấn đề kinh tế Vì vậy, tất cả mọi đường lối,
Trang 9chủ trương, chính sách kinh tế của Đảng đều không ngừng đẩy mạnh sản xuất, thựchành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí để nâng cao đời sống vật chất, văn hóa củanhân dân Người nói: “Tiết kiệm là cốt để giúp và tăng gia sản xuất, mà tăng giasản xuất là để dần dần nâng cao sức sống của bộ đội, cán bộ và nhân dân”.
Ngay khi đất nước được độc lập, Hồ Chí Minh đã quan tâm đến việc vậnđộng nhân dân gia tăng sản xuất để đẩy lùi nạn đói và ổn định đời sống Trong thưgửi nông gia Việt Nam, người nhắc nhở: “Hiện nay chúng ta có hai việc quan trọngnhất: cứu đói ở Bắc và kháng chiến ở Nam “Thực túc” thì “Binh cường”, cấynhiều thì khỏi đói” Vì vậy, Người kêu gọi nông dân: “Tăng gia sản xuất! Tăng giasản xuất ngay! Tăng gia sản xuất nữa! đó là khẩu hiệu của ta ngày nay Đó là cáchthiết thực của chúng ta để giữ vững quyền tự do, độc lập” Thực hiện lời kêu gọi đócủa Người, nhân dân cả nước đã đoàn kết và tích cực thi đua sản xuất với khẩuhiệu “Tấc đất tấc vàng”, nhờ đó, nông nghiệp được khôi phục và phát triển, nạn đóiđược đẩy lùi, đời sống của nhân dân được nâng lên một bước
Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, đểđáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến, Người đề nghị phải đẩy mạnh “Tăng giasản xuất để làm cho dân ai cũng đủ mặc, đủ ăn”
Theo Hồ Chí Minh, muốn tăng gia sản xuất có hiệu quả, phải huy động toàn
bộ sức lực của dân, trí tuệ của dân, của cải của dân, nhằm đem lại lợi ích thiết thựccho dân Với người, tăng gia sản xuất phải đi liền với tiết kiệm, Người nới: “Làmcho nhiều, tiêu thì ít, làm cho chóng tiêu chậm, tức là đầy đủ Nhờ đó mà nghèotrở nên đủ, đủ trở nên giàu, giàu thì giàu thêm”
Bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghiã xã hội, Người xác định: “Đặc điểm
to nhất của ta trong thời kỳ qua độ từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lênchủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa” Vìvậy, trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải cải tạo nền kinh tế
củ và xây dựng nền kinh tế mới, đó là một cuộc biến đổi toàn diện, sâu sắc và khó
Trang 10kăn Nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng phải xây dựng một xã hội hoàn toànmới chưa từng có trong lịch sử dân tộc Nhờ xác định đúng đặc điểm, nội dung,nhiệm vụ của thời kỳ quá độ, chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ những việc cần làmtrong phát triển kinh tế, văn hóa Trong đó Người luôn đề cao vai trò của cán bộ vànhân dân trong việc đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãngphí để xây dựng và phát triển nền kinh tế quốc dân vững mạnh, đáp ứng yêu cầungày càng cao trong đời sống nhân dân Người nhiều lầm khằng định: “Chủ nghĩa
xã hội là nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân” Để thực hiệnmục đích cao đẹp đó, theo Hồ Chí Minh, nhân dân lao động phải tự xây lấy, phảiphát huy tính độc lập, sáng tạo của mỗi người Muốn vậy, nhân dân ta phải ra sứcthi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí và quan liêu
Đối với chính phủ, người nhấn mạnh: “Hết sức chăm lo đời sống nhân dân.Phải ra sức phát triển sản xuất và thực hành tiết kiệm, lại phải phân phối cho côngbằng hợp lý, từng bước cải thiện việc ăn, mặc, ở, học, phục vụ sức khỏe và giải trícủa nhân dân” Có lúc người yêu cầu: “… Lâu nay, chúng ta đòi hỏi nhân dân đónggóp Từ đây, chúng ta phải ra sức hướng dẫn và giúp đỡ nhân dân hơn nữa trongviệc sản xuất và tiết kiệm, để cải thiện đời sống của bộ đội và nhân dân, để làm chodân dàu nước mạnh”
* Phát triển sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí nhằm giáo dục nhiệm vụ dân chủ cho toàn dân
Ngoài mục tiêu kinh tế, kế hoạch đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệmnhằm mục tiêu giáo dục chính trị sâu sắc cho toàn dân Người nói: “Giáo dục cán
bộ và nhân dân về quyền hạn và nhiệm vụ dân chủ Nó thắt chặt thêm mối đoàn kếtgiữa các tầng lớp nhân dân Nó nâng cao trình độ chính trị của cán bộ, của chiến sỹ
và nhân dân Nó gắn liền lòng yêu nước với tinh thần quốc tế”
Phát triển kinh tế, thực hành tiết kiệm không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế mà
nó còn có ý nghĩa chính trị to lớn: nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân
Trang 11dân, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và giáo dục nhiệm vụ cách mạng chocán bộ, nhân dân Bởi theo Người, chính trị là sự tham gia vào công việc kinh tế, làviệc cạch hướng đi cho kinh tế, xác định những hình thức, nhiệm vụ, nội dunghoạt động của nền kinh tế Người nói: “Chính trị bây giờ phải đi với kinh tế”.
Thực tiễm lịch sử cách mạng dân tộc cho thấy, sự kết hợp đẩy mạnh sản xuất
và thực hành tiết kiệm có vai trò ảnh hưởng lớn vì có nội dung cụ thể nhằm thựchiện nhiệm vụ chính trị, mục tiêu cách mạng của từng chặng đường, từng thời kỳ.Chính nhiệm vụ chính trị, mục tiêu cách mạng đã định hướng đúng đắn cho cả dântộc, mọi tổ chức, đơn vị, cá nhân có ý thức về trách nhiệm của mình và tạo nên tínhcách mạng và sức sống của phong trào đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm
2.2 Nội dung chủ yếu của tư tưởng phát triển sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí
* Đẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực hành tiết kiệm
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi kinh tế là cơ sở, là nền tảng để chăm lo pháttriển con người, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, phát triểncác lĩnh vực văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế …Để cải tạo nền kinh tế cũ, xây dựng
và phát triển nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, theo Hồ Chí Minh là phải huy động sứclực của toàn dân, mọi cấp, mọi ngành thi đua đẩy mạnh sản xuất Hồ Chí Minh chỉrõ: “Nhiệm vụ quan trọng nhất của chúng ta hiện nay là phát triển sản xuất, đểnâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân Muốn có chủ nghĩa xã hội thìkhông có cách nào khác là phải dốc lực lượng của mọi người ra để sản xuất Sảnxuất là mặt trận chính của chúng ta hiện nay ở miền Bắc… Khẩu hiệu của chúng
ta là: Tất cả phục vụ sản xuất! Tất cả chúng ta, bất kỳ ở cấp nào, ngành nào, đềuphải góp sức làm cho sản xuất phát triển Chúng ta phải phấn đấu cho nông nghiệpphát triển toàn diện mãnh mẽ và vững chắc”(sđd, Tập 10, tr 312)
Bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, tư tưởng của
Hồ Chí Minh là “kháng chiến khắp mọi mặt, kiến thiết khắp mọi mặt”, để đáp ứng
Trang 12yêu cầu về kinh tế, Bác đề nghị phải đẩy mạnh “Tăng gia sản xuất để làm cho dân
ai cũng đủ mặc, đủ ăn” Theo Hồ Chí Minh muốn tăng gia sản xuất có hiệu quả,
thì phải huy động toàn bộ sức lực của dân, trí tuệ của dân, của cải dân nhằm đemlại lợi ích thiết thực cho nhân dân Bên cạnh đó, Đảng và Chính phủ phải đề rađường lối, chính sách kinh tế đúng đắn để giúp đỡ nhân dân, bày kế hoạch chonhân dân lao động sản xuất sao cho đỡ tốn mà lợi nhiều Với Hồ Chí Minh, tănggia sản xuất phải đi liền với tiết kiệm, làm cho nhiều, tiêu thì ít, làm cho tiêu chậm,
tức là đầy đủ Nhờ đó, mà người “Nghèo trở nên đủ, đủ trở nên giàu, giàu thì giàu thêm” Hồ Chí Minh chỉ rõ: “khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không
nên tiêu Khi có việc đáng làm, việc lợi ích cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù baonhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng Như thế mới đúng là tiết kiệm Việcđáng tiêu mà không tiêu là bủn xỉn, chứ không phải là tiết kiệm” (sđd, Tập 5, tr637) Mục đích của tiết kiệm là giúp sản xuất phát triển, là để cải thiện đời sống vậtchất, tinh thần của nhân dân, phục vụ yêu cầu của sự nghiệp cách mạng
Để giúp nhân dân thực hành tiết kiệm có hiệu quả, nhằm tích trữ vốn chocông cuộc xây dựng và phát triển kinh tế, Hồ Chí Minh đề ra nội dung cụ thể củađẩy mạnh sản xuất đi đôi với thực tiết kiệm như sau:
Thứ nhất là: “Chúng ta phải tiết kiệm sức lao động” Tiết kiệm sức lao động
là tổ chức sắp xếp nhân lực cho hợp lý, cân đối, giảm bớt lao động dư thừa để nângcao năng suất lao động của mỗi người Người yêu cầu: “Giữa các ngành nôngnghiệp, công nghiệp, thương nghiệp, văn hoá, giáo dục… Với nhau và trong mỗimột ngành phải phát triển cân đối Trong nông nghiệp phải tính toán kỹ lưỡng xemcần làm bao nhiêu ruộng ? Có bao nhiêu sức lao động ? ” (sđd, Tập 10, tr 620)
Thứ hai là: “Chúng ta phải tiết kiệm thì giờ” Tiết kiệm thời giờ là cần có kếhoạch cụ thể, chi tiết, tính toán khoa học để giảm bớt thời gian cho mỗi sản phẩm,khắc phục thời giờ nhàn rỗi, đẩy mạnh tăng năng suất lao động Người chỉ rõ:
“Trong mỗi công việc, phải tính toán cân nhắc cẩn thận “Thì giờ là vàng bạc”