Với ý nghĩa đó, chúng tôi lựa chọn nội dung "Đấu tranh ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954 - 1975" làm chuyên đề dự thi Hội trại ra những bài học kinh nghiệm quý báu để n
Trang 1ĐẤU TRANH NGOẠI GIAO TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ
CỨU NƯỚC (1954 - 1975
1 Lý do chọn đề tài
Trong mọi giai đoạn, mọi thời kỳ cách mạng, bất kỳ một quốc gia hay dântộc nào, dù lớn hay nhỏ, giàu hay nghèo, muốn tồn tại và phát triển cần có sự kếthợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Trong đó sức mạnh dân tộc, sứcmạnh bên trong là nhân tố quyết định Nó được nhân lên và tận dụng với sứcmạnh bên ngoài Điều đó nói lên vai trò to lớn của hoạt động đối ngoại trong sựnghiệp cách mạng Thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước làkết quả đấu tranh đầy hy sinh gian khổ của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo củaĐảng Vận dụng nguyên lý chủ nghĩa Mác - Lênin về chiến tranh cách mạng,đúc kết kinh nghiệm của cha ông ta trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữnước, Đảng ta đã thể hiện một nghệ thuật lãnh đạo chiến tranh cách mạng sángtạo trong đó đường lối đối ngoại và đấu tranh ngoại giao là một bộ phận quantrọng
Cuộc kháng chiến chống Mỹ vĩ đại đã đi vào lịch sử 40 năm, những chiếncông oanh liệt và nghệ thuật ngoại giao khôn khéo mềm dẻo của Đảng ta luôn làbài học cách mạng quý báu Nó sẽ được vận dụng và phát huy trong tiến trìnhphát triển của đất nước
Đặc biệt ngày nay với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, sức mạnh dân tộcvới sức mạnh thời đại hơn bao giờ hết được phát huy Với tinh thần Việt Nammuốn làm bạn, là đối tác với tất cả các nước trên thế giới Chủ động hội nhậpkhu vực và quốc tế, tranh thủ sức mạnh thời đại, đẩy nhanh quá trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Tiến tới xây dựng một nước Việt Nam dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Với ý nghĩa đó, chúng tôi lựa chọn nội dung "Đấu tranh ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975)" làm chuyên đề dự thi Hội trại
ra những bài học kinh nghiệm quý báu để nhìn nhận, hiểu công tác đấu tranhngoại giao của Đảng, nhà nước trong giai đoạn hiện nay
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Khái quát tình hình thế giới từ giữa thập kỷ 50 đến những năm 70 của thế kỉ XX đã tác động đến quá trình đấu tranh ngoại giao của ta
Trang 2- Nêu quan điểm của Đảng ta về hoạt động ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
- Phân tích và làm rõ hoạt động ngoại giao và đấu tranh ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975)
- Những bài học kinh nghiệm rút ra từ quá trình đấu tranh ngoại giao trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
3 Ý nghĩa của chuyên đề
Chuyên đề có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, giảng dạy, thi học sinh giỏi, học tập lịch sử ở trường THPT
ba Liên Xô, Trung Quốc vừa giúp Việt Nam vừa sử dụng vấn đề Việt Nam đểchống lại hai nước lớn kia Chiến tranh Việt Nam, về mặt quốc tế, luôn trên trụcchuyển động của ba cặp quan hệ Mĩ – Xô, Mĩ – Trung, Xô – Trung Thất bại ởViệt Nam, Mĩ hoà hoãn với Liên Xô, Trung Quốc cùng hai nước này dàn xếpvấn đề Việt Nam, hình thành tam giác chiến lược Mĩ – Xô – Trung, tác độngmạnh mẽ tới diễn biến chiến tranh
Sau Điện Biên Phủ, phong trào giải phóng dân tộc lên cao, đưa tới việchình thành lực lượng thứ ba Năm 1961, chính thức ra đời phong trào không liênkết, năm 1963, tổ chức Thống nhất châu Phi và năm 1968 tổ chức Đoàn kết bachâu ra đời Thời kì này phong trào đấu tranh cho hoà bình, dân chủ, tiến bộ xã
Trang 3hội trên thế giới lên mạnh Thông tin bùng nổ, lương tri loài người thức tỉnh.Các tầng lớp nhân dân, tổ chức chính trị, xã hội, tôn giáo của các nước đều ủng
hộ sự nghiệp chính nghĩa của các dân tộc
Bên cạnh những thuận lợi, bối cảnh quốc tế cũng có những khó khăn,phức tạp cho Việt Nam:
Mĩ mạnh về tiềm lực, có liên minh quân sự khắp nơi NATO, SEATO,ANZUS; Mĩ khống chế Liên hợp quốc, Mĩ kéo Liên hợp quốc vào Triều Tiên,dùng Liên Hợp Quốc can thiệp vào Công gô Tâm lý phục Mĩ, sợ Mĩ còn kháphổ biến trên thế giới
Phong trào cách mạng trên thế giới cũng trải qua những thăng trầm.Phong trào XHCN khủng hoảng về đường lối, không thống nhất quan điểm,sách lược đấu tranh Phong trào “Không liên kết” thời kì đầu không nhất trí vềmục tiêu và phương hướng hành động Nổi cộm nhất là mâu thuẫn Xô – Trung,hai đồng minh chiến lược của Việt Nam Mâu thuẫn và đối chọi ngay cả trên vấn
đề Việt Nam và giúp Việt Nam Mâu thuẫn lợi ích đưa tới xung đột vũ trang trênbiên giới hai nước
Đặc điểm lớn nhất trong cuộc chiến tranh là tương quan giữa hai bên thamchiến Mĩ là nước giàu mạnh về quân sự, kinh tế Việt Nam là nước nghèonhưng ta có sức mạnh áp đảo về chính trị, chiến đấu vì độc lập dân tộc Mĩ tiếnhành chiến tranh phi nghĩa, chỗ yếu của Mĩ là về chính trị Trên mặt trận ngoạigiao đó là cuộc đối trọi giữa tư tưởng, trí tuệ, nghệ thuật của nền ngoại giao nontrẻ Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh với chính sách ngoại giao nhà nghềcủa cường quốc mạnh nhất trên thế giới Đó là nền ngoại giao từ núi rừng về thủ
đô bắt tay vào xây dựng và đi vào hoạt động theo cung cách quốc tế, lập đại sứquán ở nước ngoài, tiếp nhận cơ quan đại diện các nước, tổ chức các hoạt độngnghiên cứu và nghiệp vụ ngoại giao Cán bộ thiếu, chưa kịp đào tạo; tài chínhphương tiện eo hẹp đối chọi với nền ngoại giao đồ sộ, dồi dào về tài chính,phương tiện, có kinh nghiệm tích luỹ qua mấy thế kỉ
Do đặc điểm của thời đại, Mĩ dùng ngoại giao để khắc phục chỗ yếu vềchính trị - Mĩ sử dụng thế ngoại giao, đặt ngoại giao thành một bộ phận củachiến lược chiến tranh Trong cuộc họp tại Nhà trắng ngày đầu chiến tranh,
Johnson nói: “Cuộc chiến tranh này giống như một trận đấu ăn giải Tay phải ta nắm lực quân sự, song tay trái cần có các đề nghị hoà bình Mỗi khi đưa quân lên phía trước, thì cũng đưa các nhà ngoại giao lên phía trước Các vị tướng cần đưa quân nhiều hơn nữa; song Bộ Ngoại giao cũng cần phải cung cấp cho tôi thêm cái gì nữa ” Chính vì vậy mà thời kì Mĩ leo thang chiến tranh (1965-
1966), Mĩ mở nhiều “chiến dịch hoà bình” và không ngớt đòi Hà Nội “thươnglượng không điều kiện” với Mĩ Rồi suốt cuộc chiến tranh, Mĩ đều dùng ngoạigiao và đàm phán trên thế mạnh để che chắn cho quân Mĩ trên chiến trường
Trang 4b Bối cảnh trong nước và chỉ đạo của ảng về đấu tranh ngoại giao trong cuộc kháng chiến chống ĩ
Tính chất thời đại và đặc điểm của cuộc chiến tranh nên đã quy định vaitrò và nhiệm vụ của ngoại giao trong kháng chiến chống Mĩ (1954 – 1975) Từrất sớm, ngoại giao Việt Nam đã giương ngọn cờ hoà bình, thi hành Hiệp địnhGiơ-ne-vơ Mặt trận dân tộc giải phóng ra đời, có ngoại giao hoà bình, trung lập
Đi vào chiến tranh lớn, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định đường lối đấutranh trên ba mặt trận Các nghị quyết Trung ương 11, 12 (năm 1965) đề raphương hướng ngoại giao thích hợp Nghị quyết Trung ương 13 (1- 1967) quyếtđịnh mở mặt trận tấn công ngoại giao, đòi Mĩ chấm dứt ném bom miền Bắc vàchuẩn bị mở “cục diện đánh đàm” Qua mỗi bước ngoặt đều có một quyết sáchngoại giao Từ năm 1968 đến năm 1973 là cục diện đàm phán Pa-ri quyết liệt
Từ chủ trương của Đảng, Chính phủ ngoại giao thực hiện nhiệm vụ cụ thểsau:
- Tập hợp lực lượng, tăng cường hậu phương quốc tế, tạo sức mạnh tổng hợp, gắn dân tộc với thời đại, gắn Việt Nam với thế giới
- Phân hoá nội bộ Mĩ, cô lập phái hiếu chiến, khoét sâu mâu thuẫn nội bộ Nguỵ, mâu thuẫn giữa Mĩ với tay sai
- Phối hợp với đấu tranh quân sự, chính trị, kiềm chế, làm thất bại chiếnlược đánh nhanh thắng nhanh của Mĩ, bảo đảm cho ta đánh mạnh, đánh lâu dài,từng bước kéo Mĩ xuống thang; Thúc đẩy, bảo đảm hình thành mặt trận nhândân Đông Dương đoàn kết chống Mĩ, vừa giúp bạn vừa tự giúp mình
- Thực hiện phương thức “vừa đánh vừa đàm”, dùng đàm phán để tranhthủ quốc tế, hỗ trợ chiến trường, phân hoá nội bộ Mĩ, giành thắn lợi từng bước đitới kết thúc chiến tranh
Tất cả những nhiệm vụ đối ngoại trên đều quan trọng và liên quan mậtthiết với nhau và đều nhằm phối hợp hỗ trợ đấu tranh quân sự chính trị trênchiến trường
2 ình thành mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ Việt am
2.1 hân dân ba nước ông Dương.
Trong thời kỳ Việt Nam cứu nước, nhân dân hai nước Lào và Campuchiachống Mỹ với những hình thức và mức độ khác nhau Nhưng thực chất hai nướcđang đứng cùng một trận tuyến trong cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai
Tháng 2/1965, Hội nghị nhân dân Đông Dương tập hợp các đại biểu chínhgiới và tổ chức quần chúng ba nước đã ra nghị quyết về vấn đề Việt Nam Nghịquyết đòi đế quốc Mỹ chấm dứt ngay những hành động khiêu khích và xâm lượcchống Việt Nam dân chủ cộng hoà và phải tôn trọng lãnh thổ, vùng trời, vùngbiển của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đòi đế quốc Mỹ chấm dứt cuộc chiếntranh xâm lược
Trang 5Từ ngày 1 đến ngày 9-3-1965, Hội nghị Đông Dương họp tại Phnôm-pênh,nhằm đoàn kết nhân dân ba nước Đông Dương chống đế quốc Mỹ Hội nghị đã
nhấn mạnh "sự cần thiết phải củng cố tình đoàn kết chân thành và bền vững của các dân tộc Đông Dương" Từ đó, nhiều lần quốc trưởng Xi-ha-núc và Chính
phủ Campuchia tuyên bố kiên quyết chống đế quốc Mỹ xâm lược, ủng hộ mạnh
mẽ nhân dân Việt Nam Tình đoàn kết chiến đấu giữa nhân dân ba nước ĐôngDương ngày càng được củng cố vững chắc, tăng thêm sức mạnh để chống kẻ thùchung là đế quốc Mỹ xâm lược
Trong cả hai thời kỳ chiến tranh, đặc biệt là Chiến tranh cục bộ, Chínhphủ và nhân dân Campuchia bằng hành động thực tế đã giúp cách mạng ViệtNam vượt qua những khó khăn thử thách to lớn
Để ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam, Chính phủCampuchia đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Mỹ chống lại chính quyền NgôĐình Diệm, giúp các chiến sỹ tình nguyện Việt Nam vận chuyển các phươngtiện chiến tranh hạng nặng bằng con đường ngắn nhất xuyên qua hải cảng vàlãnh thổ Campuchia
Nhân dân Lào, các lực lượng yêu nước ở Lào luôn luôn đồng tình ủng hộcuộc kháng chiến của nhân dân ta Quân đội Lào phối hợp với đội quân tìnhnguyện Việt Nam trên đất Lào chống lại bọn Mỹ và tay sai Nhân dân các bộ tộcLào coi những người lính và cán bộ tình nguyện Việt Nam như con em mình.Nếu nói đúng nghĩa hai từ "Mặt trận" thì cuộc đấu tranh chung của hai dân tộcLào - Việt từ (1955-1975) thực sự diễn ra trên cùng một mặt trận cứu nước
Như vậy cả ba nước những năm chống Mỹ đã đứng cùng một mặt trậncứu nước và giữ nước, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng giành thắng lợi trongnăm 1975 Tình đoàn kết chiến đấu giữa nhân dân ba nước Đông Dương ngàycàng được củng cố vững chắc, tăng thêm sức mạnh để chống kẻ thù chung là đếquốc Mỹ xâm lược
2.2 ác nước xã hội chủ nghĩa
Cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta diễn ra trong bối cảnh cácnước xã hội chủ nghĩa và phong trào cộng sản, công nhân quốc tế, đang có sựbất đồng về đường lối và chia rẽ sâu sắc Phải trải qua một quá trình vận độngthuyết phục có lý có tình và nhất là trong đường lối, chính sách của Đảng ta luônxác định cuộc kháng chiến của ta là cuộc chiến tranh cách mạng vừa để giảiphóng dân tộc vừa cống hiến vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hoàbình, độc lập, dân tộc và chủ nghĩa xã hội Với đường lối tự lực cánh sinh, dựavào sức mình là chính, đồng thời có chủ trương đúng đắn trong việc tăng cường
mở rộng và củng cố các quan hệ hợp tác, giúp đỡ quốc tế, nhân dân ta luôn đượccác nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa đồng tình ủng hộ cả về tinh thần lẫnvật chất Các nước xã hội chủ nghĩa luôn đứng bên cạnh nhân dân Việt Nam,ủng hộ lập trường chính nghĩa, khẳng định sự nghiệp của nhân dân Việt Nam là
Trang 6sự nghiệp của chính mình Lập trường bốn điểm của Việt Nam dân chủ cộng hoà
và bản tuyên bố năm điểm của Uỷ ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóngmiền Nam được các nước xã hội chủ nghĩa ủng hộ triệt để, tăng thêm sức mạnhpháp lý của Việt Nam trên mặt trận chính trị, ngoại giao Từ khi Mỹ ồ ạt đemquân viễn chinh vào miền Nam và dùng hải quân, không quân ném bom miềnBắc nước ta thì các nước xã hội chủ nghĩa lại tích cực giúp đỡ ta nhiều hơn, nhất
là sự giúp đỡ to lớn, hiệu quả của Liên Xô và Trung Quốc
Ngày 9-2-1965, Xô Viết tối cao Liên Xô tuyên bố "Liên xô đã, đang và sẽ tiếp tục giành cho nhân dân Việt Nam mọi sự giúp đỡ cần thiết trong cuộc đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược" [1,140] Tiếp đó ngày 26-2-1965 sau chuyến
thăm Việt Nam để trực tiếp bày tỏ tình đoàn kết chiến đấu với nhân dân ta, Chủ
tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô A.Cô-xư-ghin tuyên bố "chúng tôi đã nói với các bạn Việt Nam rằng Liên Xô sẽ không thờ ơ đối với vận mệnh của các nước
xã hội chủ nghĩa anh em, sẽ giành cho họ sự giúp đỡ cần thiết Đừng ai có ảo tưởng rằng cuộc xâm lược chống nhân dân Việt Nam sẽ có thể không bị trừng trị" [6,154].
Ngày 29-4-1965, trước việc Mỹ đưa quân trực tiếp can thiệp vào Việt
Nam, Xô Viết tối cao Liên Xô đã ra tuyên bố: "thay mặt toàn thể nhân dân Liên
Xô, Xô Viết tối cao Liên Xô tuyên bố rằng những người Xô Viết sẽ luôn luôn và trong mọi tình huống đứng bên cạnh nhân dân Việt Nam anh hùng đang tiến hành một cuộc chiến đấu chính nghĩa vì độc lập và tự do của Tổ quốc mình"
[2,120]
Ngày 17/08/1966, tại Liên Xô, 6000 đại biểu nhân dân thủ đô Mat-xcơ-va
đã họp mít tinh nhiệt liệt hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minhkhẳng định: ý chí của Chính phủ Liên Xô tiếp tục giúp đỡ và ủng hộ tất cả mọi
sự cần thiết để giúp nhân dân Việt Nam anh em đẩy lùi sự xâm lược của đế quốc
là hoàn toàn phù hợp với tình cảm thiêng liêng nhất của tất cả nhân dân Liên Xô.Ngoài ra Liên Xô còn viện trợ cho ta những vũ khí hiện đại như: máy bay, xetăng, xe bọc thép, tên lửa, pháo phòng không, pháo binh
Trung Quốc là nước luôn ủng hộ cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhândân ta Ngày 20-4-1965, Uỷ ban thường vụ quốc hội Trung Quốc ra nghị quyết
khẳng định: "nhân dân Trung Quốc đã và sẽ tiếp tục cố hết sức mình để giúp đỡ nhân dân Việt Nam đánh bại hoàn toàn bọn xâm lược Mỹ Trong việc thi hành nghĩa vụ quốc tế vô sản, nhân dân Trung Quốc bao giờ cũng trung thành vô hạn, không hề ngần ngại trước mọi hy sinh và luôn luôn đã nói là làm"[1,141].
Ngày 22-7-1966, Trung Quốc đã tổ chức một cuộc mít tinh lớn tại quảngtrường Thiên An Môn để ủng hộ Việt Nam Tại cuộc mít tinh, Chủ tịch Lưu
Thiếu Kỳ đã trịnh trọng tuyên bố: “Chính phủ Trung Quốc nhắc lại rằng, đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam tức là xâm lược Trung Quốc Bảy trăm triệu nhân dân Trung Quốc là hậu phương vững chắc của nhân dân Việt Nam Đất đai
Trang 7rộng lớn của Trung Quốc là hậu phương đáng tin cậy của nhân dân Việt Nam Nhân dân Trung Quốc hạ quyết tâm, đã sẵn sàng về mọi mặt, sẽ có những hành động bất cứ lúc nào và ở đâu, mà nhân dân hai nước Việt - Trung cho là cần thiết để cùng nhau đánh bại xâm lược Mỹ" [7,267] Ngoài ra Trung Quốc còn
viện trợ cho ta những vũ khí, quân trang, quân dụng, lương thực, thực phẩm,thuốc chữa bệnh, một phần nhiên liệu, phương tiện vận tải, một số xe quân sự,pháo và đạn pháo, theo thoả thuận giữa ta và bạn, một số đơn vị công binh vàpháo binh của Trung Quốc đã sang giúp Việt Nam nâng cấp, sữa chữa, mở rộngthêm và bảo vệ các tuyến đường giao thông trên bộ thuộc các tỉnh biên giới giápTrung Quốc Từ cuối năm 1966 đến đầu 1969, một số chi bộ phòng không củaquân đội Trung Quốc đã luân phiên nhau sang tham gia chiến đấu chống đế quốc
Mỹ, bảo vệ các tỉnh phía Bắc Việt Nam giáp biên giới Việt - Trung Khi sự bấthoà trong phong trào cộng sản quốc tế và các nước xã hội chủ nghĩa, nhất làgiữa Liên Xô - Trung Quốc đã ảnh hưởng cuộc kháng chiến của nhân dân ta.Buổi đầu (1954 – 1960), Liên Xô, Trung Quốc đều không muốn Việt Nam phátđộng đấu tranh võ trang Đi vào chiến tranh, Liên Xô muốn Việt Nam ngồi vàođàm phán sớm với Mĩ để giữ hoà hoãn Xô – Mĩ Từ 1967 – 1968, Việt Nam mở
cục diện “vừa đánh vừa đàm” với Mĩ thì Trung Quốc phản đối quyết liệt Trung
Quốc chống thống nhất hành động, trái lại Liên Xô thúc đẩy mạnh hành độngthống nhất để đả kích Trung Quốc Giai đoạn sau cả hai nước đều hoà hoãn với
Mĩ và đàm phán với Mĩ về vấn đề Việt Nam Mĩ ra sức lợi dụng để ép hai nướcgiảm viện trợ cho Việt Nam và thúc Việt Nam sớm thoả hiệp với Mĩ
Trong thế trận quanh co, lắt léo ấy, Việt Nam đứng vững trên lập trườngđộc lập, tự chủ, đoàn kết quốc tế, chọn cách ứng xử khôn khéo, tế nhị để tranhthủ được cả hai nước Chúng ta chân thành đoàn kết với cả hai, tôn trọng lợi íchcủa hai nước, cố gắng giữ thế và quan hệ cân bằng, không ngả về bên này chốngbên kia Trên những vấn đề gai góc và nhạy cảm, chúng ta tìm cách ứng xử saocho khỏi mất lòng bên này hoặc bên kia Việt Nam không tham gia Hội nghị 75Đảng Cộng sản công nhân quốc tế do Liên Xô triệu tập mà không có Đảng Cộng
sản Trung Quốc Trung Quốc yêu cầu Việt Nam ủng hộ “Đại cách mạng văn hoá” Trung Quốc, Việt Nam coi đó là công việc nội bộ của Trung Quốc Việt
Nam không nhận công binh Trung Quốc tham gia làm đường vào Nam, cũngkhông nhận chuyên gia Trung Quốc bên cạnh Mặt trận Giải phóng miền NamViệt Nam Việt Nam cũng không nhận quân tình nguyện và bộ đội phòng khôngLiên Xô giúp Việt Nam Chúng ta đã cố gắng làm hết sức mình, góp phần hàngắn những mối bất đồng để bạn cùng nhất trí với ta về những chủ trương quân
sự và tiếp tục viện trợ về vật chất, vũ khí, trang bị kỹ thuật cho ta Trung Quốc
đã đồng ý cho quá cảnh một khối lượng lớn hàng hoá quân sự của Liên Xô việntrợ cho ta qua biên giới Xô - Trung và vận chuyển bằng đường sắt qua lãnh thổTrung Quốc vào Việt Nam Trong tổng số viện trợ quốc tế, ước khoảng
Trang 82.362.682 tấn, trị giá khoảng 7 tỷ rúp thì phần lớn từ Trung Quốc và Liên Xô.Riêng viện trợ Trung Quốc chiếm khoảng 50% tổng số núi trờn, 80 – 85% vũkhí hạng nặng do Liên Xô cung cấp.
Trong khối các nước xã hội chủ nghĩa ủng hộ Việt Nam chống Mỹ, Cuba
là một nước bạn đặc biệt thuỷ chung và chân chính nhất Cuba đã giành cho ViệtNam sự ủng hộ chưa bao giờ thấy trong lịch sử quan hệ giữa hai quốc gia Cácnước khác ủng hộ Việt Nam vì nghĩa vụ quốc tế, vì đạo lý hay vì những lý dođối nội, đối ngoại nào đó Còn Cuba ủng hộ Việt Nam và đoàn kết với Việt Nam
vì sự sống còn của hai nước Tháng 12-1961, Cuba là nước đầu tiên công nhậnMặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam Tháng 9-1963, Cuba là nướcđầu tiên thành lập Uỷ ban Cuba đoàn kết với Việt Nam, đây là mặt trận nhỏ,kiên cường, để sau đó hoà nhập vào mặt trận rộng lớn hơn của nhân dân thế giớiủng hộ Việt Nam
Cùng với những cuộc mít tinh, biểu tình ủng hộ nhân dân ta, phong tràoghi tên tình nguyện sang Việt Nam sát cánh chiến đấu cùng quân dân ta chống
đế quốc Mỹ ngày càng mở rộng tại nhiều nước: Liên Xô, Trung Quốc, TriềuTiên, An-ba-ni, Cuba, Hun-ga-ri, cộng hoà dân chủ Đức, ngoài ra các đoàn thểthanh niên, phụ nữ, thiếu niên tại các nước anh em đã tổ chức nhiều đợt đi laođộng, biểu diễn văn nghệ, hoà nhạc, chiếu phim, quyên tiền ủng hộ nhân dânViệt Nam Nhiều cơ quan đoàn thể đã tổ chức lấy chữ ký và kiến nghị phản đốicuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ đang tiến hành ở Việt Nam Điềuđặc biệt và cảm động là tại các nước bạn Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên,Cộng hòa dân chủ Đức, Hun-ga-ri, Cuba, nhiều quân nhân nam nữ đã tìnhnguyện hiến máu gửi tặng nhân dân ta
Nhìn chung, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta,các nước xã hội chủ nghĩa đã có sự giúp đỡ to lớn cho nhân dân Việt Nam về vậtchất và tinh thần
2.3 hân dân tiến bộ ỹ
Cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam ngày càng có tiếngvang lớn và ngày càng tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống xã hội Mỹ.Nhân dân Mỹ, đặc biệt là chính binh lính đang tham chiến ở Việt Nam khôngchỉ thấy sự vô nghĩa, tính chất phi đạo lý của cuộc chiến tranh xâm lược mà cònkính phục một dân tộc giàu lòng yêu nước Chính vì họ hiểu rằng, dù Mỹ đổ baonhiêu quân lính, tiền của, súng đạn, thực hiện bao nhiêu chiến lược cũng khôngthể thắng được nhân dân Việt Nam Mặt khác, phải chi tiêu quá lớn cho chiếntranh Việt Nam nên đã ảnh hưởng đến nền kinh tế và đời sống của nhân dân Mỹ
Vì vậy, phong trào phản chiến của nhân dân tiến bộ Mỹ ngày càng phát triển
mạnh mẽ Mục sư Lu-thơ King nói "Chúng ta phải biểu tình, hội thảo và tuyên truyền cho đến khi chính nền móng của đất nước chúng ta phải rung chuyển"
[7,278]
Trang 9Ngày 24-3-1965, cuộc hội thảo đầu tiên về chiến tranh Việt Nam được tổchức tại Trường Đại học Mi-chi-gân, có hơn 3000 sinh viên tham dự, sau đó đãnhanh chóng lan ra các trường đại học khác Qua hội thảo, giới sinh viên đềuthống nhất nhận thức: chiến tranh ở Việt Nam là một sự mạo hiểm, không hợp lý
Ngày 15 và 16-10-1965, đã có 10 vạn người ở 60 thành phố trên cả nước
Mỹ xuống đường đấu tranh, sôi nổi nhất là cuộc biểu tình ban đêm của hơn mộtvạn sinh viên ở thành phố Béc-cơ-lây Anh Đê-vit Mi-lơ đã hiên ngang đốt thẻquân dịch trước cuộc biểu tình rồi căm phẫn lên án cuộc chiến tranh của Mỹ ởViệt Nam Hành động này khiến Quốc hội Mỹ thông qua một đạo luật vô lý, vônhân đạo là trừng phạt những người đốt thẻ quân dịch với bản án năm năm tù vànộp 1.000 đô la
Năm 1965, ở Mỹ xuất hiện thêm hình thức làm xúc động lòng người dân
Mỹ và nhân loại tiến bộ là việc tự thiêu để phản đối chiến tranh Mở đầu làNoóc-man Mor-ri-xơn, anh đã đặt con gái nhỏ Ê-mi-ly mười tám tháng tuổixuống đất rồi tự tẩm xăng vào mình và châm lửa tự thiêu ngay trước cửa sổphòng làm việc của Bộ trưởng Bộ quốc phòng Mắc Na-ma-na Một tuần sau 9-11-1965, một thanh niên Mỹ là Rô-giơ La-po-tơ 22 tuổi cũng tẩm xăng tự thiêutrước trụ sở Liên hiệp quốc để phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ởViệt Nam Tiếp đó ngày 10-11-1965 chị Xu-lin, một phụ nữ trẻ mẹ của hai connhỏ và cụ bà là Hel-ga 79 tuổi tự thiêu để phản đối cuộc chiến tranh xâm lượccủa Mỹ ở Việt Nam
Hành động dũng cảm và cao đẹp trên được báo chí để ý, ca ngợi, coi "đây
là những bó đuốc tiếp sức phản kháng cuộc chiến tranh dã man ở Việt Nam, nó chứng tỏ lòng người dân Mỹ không thể chịu đựng được nữa đã bốc thành ngọn lửa này" [7,281].
Những tấm gương hy sinh anh dũng trên đã tác động mạnh mẽ đến phongtrào đấu tranh của nhân dân Mỹ Nhiều người đã vượt hàng rào dây thép gai đểxông vào cảng quân sự Ooc-land chặn một tàu thuỷ chở hàng sang Việt Nam,
300 người đứng chặn một đoàn tàu hoả chở lính đến địa điểm tập trung, trướckhi sang Việt Nam Uỷ ban luật gia về chính sách của Mỹ ở Việt Nam công bốbức thư dài 25 trang tố cáo chính sách của Mỹ ở Việt Nam đã vi phạm Hiếnpháp Mỹ, Hiến chương Liên hợp quốc và Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 Sự ủng
hộ của nhân dân tiến bộ Mỹ là yếu tố không thể thiếu góp phần làm nên thắnglợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam Có
Trang 10được thắng lợi này bắt nguồn từ tư tưởng Hồ Chí Minh gắn mạng nước ta vớicách mạng thế giới từ rất sớm, gắn sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại.
2.4 ác nước thuộc thế giới thứ ba
Các nước thế giới thứ ba gồm hàng trăm nước Đây là một tập hợp cácquốc gia đa dạng và phức tạp được xếp chung vào một "thế giới" chỉ vì nókhông nằm trong khối Liên Xô - Đông Âu và khối các nước tư bản phát triển
Dù đa dạng, khác biệt nhau rất nhiều nhưng các nước đó có một điểm chung là
sự đồng tình, ủng hộ đối với sự nghiệp chống Mỹ cứu nước của nhân dân ViệtNam Ngay cả những nước đang thù địch với nhau vì chủng tộc, biên giới ở châuPhi cũng có thể có tiếng nói chung trong một hội nghị bàn về Việt Nam Chính
vì vậy, vào thời gian những năm 1960, đầu những năm 1970, hàng trăm nước đó
có thể đứng chung trong một phong trào, một mặt trận vì Việt Nam chống Mỹ
Sự giúp đỡ của các nước thế giới thứ ba về vật chất cũng như phương tiệnchiến tranh, lương thực thuốc men, cho Việt Nam không nhiều nhưng phảikhẳng định rằng, thắng lợi của Việt Nam có phần đóng góp không nhỏ về vậtchất và tinh thần cả xương máu của nhân dân các nước đó Sự nghiệp đấu tranhgiải phóng của hàng trăm nước châu Phi đã làm sụp đổ hệ thống thực dân cũ,góp phần làm suy yếu chủ nghĩa đế quốc, nhất là đế quốc Mỹ, làm cho tươngquan lực lượng bớt phần bất lợi cho Việt Nm
Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng: trong lịch sử thế giới chưa bao giờ cómột mặt trận như thế Mặt trận đó, trước hết là mặt trận đoàn kết nhân dân 5châu với một mục đích chung là cùng nhân dân Việt Nam chống lại thế lực đếquốc mạnh nhất thời đại Mặt trận đó là sản phẩm của thời đại, đa số loài người
đã giác ngộ, biết kết hợp nhiệm vụ dân tộc với nghĩa vụ quốc tế, với biểu hiệncao nhất là ủng hộ Việt Nam chống Mỹ Sức mạnh vĩ đại của mặt trận đó gópphần làm thay đổi hẳn so sánh lực lượng giữa Việt Nam và Mỹ Nếu chỉ thuầntuý so sánh lực lượng các mặt giữa Mỹ và Việt Nam thì trên lý thuyết và thựctiễn Việt Nam không thể đánh Mỹ Chính vì vậy, sự ủng hộ của nhân dân thếgiới làm cho tương quan lực lượng có lợi cho Việt Nam là một trong nhữngnhân tố làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam Đúngnhư Uỷ viên bộ chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng kiêm Bộtrưởng Bộ ngoại giao Nguyễn Duy Trinh đã nhận định trong báo cáo tại kỳ họp
thứ nhất quốc hội khoá IV ngày 4-6-1975: "trong hoàn cảnh quốc tế phức tạp, việc vận động hình thành trên thực tế một mặt trận nhân dân thế giới như vậy là một sáng tạo của Đảng ta là kết quả rực rỡ của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, và đoàn kết quốc tế đúng đắn, không phải bất cứ sự nghiêp chính nghĩa nào đều giành được sự đồng tình và ủng hộ như thế"[3,330].
Trải qua 40 năm, càng ngày nhân dân Việt Nam càng ý thức được vai tròkhông thể thiếu được của sức mạnh thời đại thể hiện qua mặt trận nhân dân thế