Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án khu công nghiệp yên bình địa bàn thị xã phổ yên tỉnh thái nguyên giai đoạn 2015 2016

Ý nghĩa trong thực tiễn - Đối với thực tiễn, đề tài góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng có hiệu quả

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -o0o -

DƯƠNG THỊ UYÊN

Tên khóa luận:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN KHU CÔNG NGHIỆP YÊN BÌNH ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHỔ YÊN TỈNH THÁI

NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2015-2016 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý Đất đai Khoa : Quản lý Tài nguyên Khóa học : 2013 – 2017

Thái Nguyên, năm 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -o0o -

DƯƠNG THỊ UYÊN

Tên khóa luận:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN KHU CÔNG NGHIỆP YÊN BÌNH ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHỔ YÊN TỈNH THÁI

NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2015-2016 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý Đất đai Lớp : K45 – QLĐĐ – N03 Khoa : Quản lý Tài nguyên Khóa học : 2013 – 2017

Giảng viên hướng dẫn : T.S Lê Văn Thơ

Thái Nguyên, năm 2017

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là giai đoạn không thể thiếu được đối với mỗi sinh viên Để từ đó hệ thống hóa lại kiến thức đã học kiểm nghiệm lại chúng trong thực tế cũng như để tích lũy thêm vốn kiến thức thực tế qua đó nâng cao trình

độ chuyên môn cũng như làm quen với công tác quản lý nhà nước về đất đai sau này

Sau một thời gian nghiên cứu và thực tập tốt nghiệp bài khóa luận tốt nghiệp của em đã hoàn thành

Trong trang đầu khóa luận này, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Ban chủ nhiệm khoa và tập thể thầy cô trong khoa Quản lý tài nguyên

đã tận tình dạy dỗ và dìu dắt em trong suốt thời gian học tập tại trường

Qua đây em xin gửi lời cảm ơn trân thành nhất tới toàn thể cán bộ, nhân viên của Ban bồi thường GPMB và Quản lý dự án thị xã Phổ Yên đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình thực tập tại cơ quan

Đặc biệt em gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Lê Văn Thơ đã

trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình thực hiện và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Sau cùng em xin kính chúc toàn thể thầy cô thật dồi dào sức khỏe, công tác tốt, hạnh phúc và thành đạt để hoàn thành tốt sự nghiệp trồng người

Thái Nguyên, ngày 23 tháng 5 năm 2017

Sinh viên

Dương Thị Uyên

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1 Cơ cấu các ngành kinh tế thị xã Phổ Yên đến năm 2020 30

Bảng 4.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế thị xã Phổ Yên thời kỳ 2006-2015 31

Bảng 4.3 Hiện trạng sử dụng đất năm 2016 34

Bảng 4.4 Đơn giá bồi thường các loại đất 35

Bảng 4.6 Đánh giá bồi thường thiệt hại về tài sản, vật kiến trúc 38

Bảng 4.7 Bồi thường thiệt hại về cây cối, hoa màu 39

Bảng 4.8 Kết quả hỗ trợ về đất 40

Bảng 4.9 Các chính sách hỗ trợ của dự án 41

Bảng 4.10 Tổng hợp kinh phí bồi thường của dự án 42

Bảng 4.11 Tổng hợp ý kiến của các hộ dân về kết quả bồi thường, GPMB 44

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu tổng quát 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 3

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 3

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Một số khái niệm về công tác giải phóng mặt bằng 4

2.1.1 Thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng 4

2.1.2 Tái định cư 4

2.2 Cơ sở khoa học của đề tài 5

2.2.1 Cơ sở lý luận 5

2.2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 7

2.2.3 Cơ sở pháp lý của đề tài 7

2.2.4 Các chính sách hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất 9

2.2.5 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 9

2.3 Tác động của việc thu hồi đất đến đời sống của người dân 11

2.3.1 Tác động trực tiếp 11

2.3.2 Tác động gián tiếp 11

2.4 Khái quát công tác giải phóng mặt bằng một số nước trên thế giới và ở Việt Nam 11

2.4.1 Khái quát công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới 11

2.4.2 Khái quát công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam 17

2.5 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn Thị xã Phổ Yên 22

2.5.1 Thuận lợi 23

2.5.2 Khó khăn, hạn chế 23

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 25

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 25

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 25

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 25

3.3 Nội dung nghiên cứu 25

3.3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội thị xã Phổ Yên 25

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án 25

3.3.3 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án và đề xuất những phương án giải quyết 26

3.4 Phương pháp nghiên cứu 26

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 26

3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 26

3.4.3 Phương pháp xử lý thông tin 27

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thị xã Phổ Yên 28

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 28

4.1.2 Đặc điểm kinh tế 29

4.1.3 Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng tới sự phát triển của thị xã Phổ Yên 31

4.1.4 Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn thị xã 33

4.2 Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng của dự án Khu công nghiệp Yên Bình, địa bàn Thị xã Phổ Yên giai đoạn 2015 – 2016 35

4.2.1 Khái quát chung về dự án 35

4.2.2 Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng của dự án 35

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 55

5.1 Kết luận 55

5.2 Kiến nghị 56

TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

PHẦN I MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Đất đai là nguồn tài nguyên sẵn có mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người Có vai trò quan trọng trong đời sống, mọi hoạt động kinh tế - xã hội của con người Đất đai là nguồn tài nguyên hữu hạn, không thể tái tạo được,

có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển theo ý muốn chủ quan của con người

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí : Nhà nước giao đất , cho thuê đất cho các tổ chức , hô ̣ gia đình và cá nhân sử du ̣ng ổn đi ̣nh lâu dài hoă ̣c có t hời ha ̣n theo quy đi ̣nh của pháp luật Vì vậy, viê ̣c sử du ̣ng đất đai hợp lý , đa ̣t hiê ̣u quả là nhiê ̣m vu ̣ của toàn xã hội

Nước ta đang trong giai đoa ̣n tâp chung các nguồn lực để phát triển kinh tế với mu ̣c tiêu : “Đẩy ma ̣nh tốc đô ̣ tăng trưởng kinh tế , đẩy ma ̣nh phát triển công nghiê ̣p hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa và kinh tế tri thức, tạo nền tảng để nước ta

cơ bản trở thành mô ̣t nước công nghiê ̣p theo hướng hiê ̣n đa ̣i vào năm 2020” thì việc chuyển đổi mục đích sử du ̣ng các loa ̣i đất ; tức là vấn đề thu hồi , vấn

đề bồi thường , hỗ trợ tái đi ̣nh cư là mô ̣t tất yếu khách quan và diễn ra phổ biến, hầu khắp các đi ̣a phương trên cả nước như : các khu cụm công nghiệp , khu chế xuất, khu công nghê ̣ cao, khu thương ma ̣i-dịch vụ-du li ̣ch, khu đô thi ̣; phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng giao thong , thủy lợi, thủy điện,… Các dự án này được thực hiện sẽ làm thay đổi diệm mạo và đem lại hiệu quả kinh tế , xã

hô ̣i của đất nước

Giải phóng mặt bằng (GPMB) là một việc làm hết sức khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến tài sản rất có giá trị đó là đất đai, nó có vai trò quan trọng, quyết định thời gian tiến hành thi công các công trình, ảnh hưởng đến

hiệu quả sử dụng nguồn vốn của chủ đầu tư Đây là công tác ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư cũng như ảnh hưởng tới cơ sở, vật chất và tinh thần của người bị thu hồi đất Thực tế qua nhiều dự án đã cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập và gặp nhiều khó khăn

Cùng với sự phát triển của cả nước về kinh tế - xã hội, tỉnh Thái Nguyên nói chung, thị xã Phổ Yên nói riêng trong thời gian qua đã có nhiều công trình, dự án được thực hiện nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của toàn tỉnh, toàn Thị xã nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần nhỏ vào sự nghiệp phát triển của cả nước Tuy nhiên có những dự án đã hoàn thành, các công trình đã đưa vào sử dụng, nhưng vẫn còn rất nhiều đơn thư khiếu nại Công tác GPMB không chỉ là di dời dân ra khỏi khu vực giải toả mà phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cư và hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định đời sống sau tái định cư

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác GPMB, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, ban Chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên,

dưới sự chỉ đạo và hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo T.S Lê Văn Thơ em

tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án khu công nghiệp Yên Bình địa bàn Thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2015-2016”

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Đánh giá được công tác giải phóng mặt bằng dự án khu công nghiệp Yên Bình địa bàn thị xã Phổ Yên tỉnh Thái nguyên Từ cơ sở đó rút ra những kinh nghiệm trong công tác GPMB, xác định được những thuận lợi, khó khăn và

đề xuất một số giải pháp khắc phục những khó khăn, tồn ta ̣i đó

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Đánh giá được kết quả của công tác giải phóng mặt bằng của dự án

- Đánh giá ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng

- Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn còn tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng của dự án

- Rút ra những bài học kinh nghiệm trong công tác giải phóng mặt bằng

sau này

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

Đề tài giúp cho người học tập nghiên cứu củng cố lại những kiến thức đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp Rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ trông nghiên cứu khoa học Nắm chắc các quyết định về bồi thường và giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng trực tiếp vào thực tế

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

- Đối với thực tiễn, đề tài góp phần đề xuất các giải pháp để thực hiện công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng có hiệu quả hơn

- Đánh giá được thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho thị xã Phổ Yên trong việc thực hiện bồi thường và giải phóng mặt bằng đạt được hiệu quả cao nhất

- Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường

- Bổ sung tư liệu cho ho ̣c tâ ̣p

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Một số khái niệm về công tác giải phóng mặt bằng

2.1.1 Thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng

- Thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai

- Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất

đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng (Khoản 12 Điều 3 Luật Đất đai 2013) [9]

Khái niệm bồi thường này chỉ nói đến bồi thường đất,mà chúng ta còn phải đề cập đến bồi thường về tài sản trên đất Như vậy, theo nghĩa rộng thì

“Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất và tài sản trên đất đối với diện tích đất bị thu hồi và tài sản có trên

diện tích đất đó cho người bị thu hồi đất”(Nguyễn Khắc Thái Sơn,2015) [10]

- Giải phóng mặt bằng là quá trình Nhà nước thu hồi đất của các đối tượng sử dụng đất ( hộ gia đình,cá nhân,tổ chức) chuyển giao cho chủ dự án,

tổ chức di dời các đối tượng như nhà ở cấy cối hoa màu công trình xây dựng

và một bộ phận dân cư trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thường thiệt hại, ổn định cuộc sống cho các đối tượng phải di dời

2.1.2 Tái định cư

- Pháp luật đất đai chưa quy định khái niệm về tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.Tuy nhiên, qua những nội dung quy định về tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thì chúng ta có thể hiểu: “Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước bố trí đất ở mới cho các hộ gia đình,cá nhân bị Nhà

nước thu hồi đất đang ở để giao cho người khác sử dụng” ( Nguyễn Khắc Thái Sơn,2015) [10]

- Hiện nay ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

+ Bồi thường bằng nhà ở

+ Bồi thường bằng giao đất ở mới

+ Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

2.2 Cơ sở khoa học của đề tài

2.2.1 Cơ sở lý luận

Thực chất của việc giải phóng mặt bằng là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh quốc phòng lợi ích quốc gia lợi ích công cộng

Công tác giải phóng mă ̣t bằng góp phần cải thiê ̣n môi trường đầu tư , khai thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển , các cơ sở ha ̣ tầng kinh tế - xã hội ở nước ta đã được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu từ hầu hết khắp các vùng, miền trên cả nước, đă ̣c biê ̣t các thành phố lớn đã đóng góp vào sự thành công bước đầu của công cuô ̣c “ Công nghiê ̣p h óa, hiê ̣n đa ̣i hóa đất nước”, thúc đẩy kinh tế phát triển , đáp ứng nhu cầu vâ ̣t chất tinh thần của nhân dân Đạt được kết quả nêu trên công tác bồi thường giải phóng mă ̣t bằng đóng vai trò không nhỏ để các dự án phát huy hiệu quả

Giải phóng mặt bằng đúng tiến độ sẽ tiết kiệm được thời gian , chi phí

và sớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế xã hội Ngược la ̣i, làm chậm tiến độ dự án, lãng phí thời gian, tăng chi phí, giảm hiệu quả dự án

Thực hiê ̣n giải phóng mă ̣t bằng tốt sẽ giảm chi phí , có điều kiện tập chung vốn cho mở rô ̣ng đầu tư Ngược la ̣i, chi phí bồi thường lớn , không ki ̣p hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn châ ̣m gây khó khăn cho các nhà đầu tư

Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không kịp đáp ứng được tiến đô ̣ đầu tư thì mất cơ hô ̣i kinh doanh, hiê ̣u quả kinh doanh thấp

Đối với dự án đầu tư không kinh doanh , thời gian thi công kéo dài , tiến

đô ̣ thi công bi ̣ ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình

Điều 74 Luật Đất Đai 2013 quy định nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

1 Người sử dụng đất khi được nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của luật này thì được bồi thường

2 Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích

sứ dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm thu hồi đất

3 Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải đảm bảo khách quan dân chủ công khai công bằng kịp thời và đúng quy định của pháp luật

Điều 66 thẩm quyền thu hồi đất

1 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất các trường hợp sau đây: a) Thu hồi đất với tổ chức , cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài , doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, trừ trường hợp quy định tại khoản b điểm 2 điều này

b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã,phường,thị trấn

2 Ủy ban nhân dân cấp Thị xã quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình cá nhân cộng đồng dân cư

b) Thu hồi đất của người việt nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại việt nam

c) Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng quy định tại khoản 1 khoản 2 điều này thì ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho ủy ban nhân dân cấp Thị xã thu hồi đất

2.2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

- Trong điều kiện hiện nay ở các địa phương nói chung và ở tỉnh Thái Nguyên nói riêng, công tác bồi thương giải phóng mặt bằng đã được xác định

là một trong những nhiệm vụ quan trọng để góp phần đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội cũng như sự tăng trưởng GDP của địa phương Tuy nhiên đây là vấn đề lớn và phức tạp liên quan đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội

- Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng được triển khai đúng tiến độ đúng kế hoạch đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án sẽ đạt dược hiệu quả Ngược lại công tác bồi thương giải phóng mặt bằng kéo dài gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công công trình cũng như chi phí cho dự án

- Mặt khác nếu công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở các địa phương không được tốt sẽ sảy ra hiện tượng “ dự án treo”, làm cho chất lượng các công trình giảm, các mục tiêu ban đầu không được thực hiện, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nước ngoài ra khi đền bù không thỏa đáng dẫn đến khiếu nại làm cho tình hình chính trị xã hội của địa phương mất ổn định

- Thực tiễn cho thấy các ngành các cấp phải quan tâm hơn nữa đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

2.2.3 Cơ sở pháp lý của đề tài

2.2.3.1 Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác GPMB

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về việc quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất

- Thông tư 23/2014/TT-BTNMT ngày 19 tháng 5 năm 2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

- Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường Quy định chi tiết phương pháp xác định giá đất; xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất

- Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 74/2015/TT-BTC ngày 15/05/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc lập dự toán, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

2.2.3.2 Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác GPMB

- Quyết định số 52/2012/QĐ-UBND ngày 26/12/2012 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2013

- Quyết định số 36/2013/QĐ-UBND ngày 21 tháng 12 năm 2013 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2014

- Quyết định số 31/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 55/2014/QĐ-UBND ngày 17/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 56/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây trồng,vật nuôi là thủy sản khi nhà nước thu đất trên địa bản tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 57/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt Bảng giá đất giai đoạn 2015-2019 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 943/QĐ-UBND ngày 25/04/2015 cuả UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt giá đất để tính bồi thường giải phóng mặt bằng một

số dự án và giá đất ở để giao đất tái định cư tại một số khu dân cư trên địa bàn Thị xã Phổ Yên

2.2.4 Các chính sách hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

- Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người

có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển (Khoản 14 Điều 3 Luật Đất đai 2013 [9]

- Nội dung cơ bản là: hướng vào tiếp tục giải phóng tiềm năng lao động, đất đai khu vực nông nghiệp, nông thôn, tạo động lực mới cho nông dân phát triển kinh tế Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế lao động nông nghiệp , nông thôn đáp ứng yêu cầu cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH

2.2.5 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

BT&GPMB là hoạt động hết sức nhạy cảm và phức tạp do tác động tương hỗ qua lại với nhiều yếu tố kinh tế, văn hoá, xã hội Chính vì vậy, tiến

độ cũng như kết quả của quá trình BT&GPMB phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố:

- Chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư của Nhà nước:

Chính sách của Nhà nước về bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư quy định về trình tự tiến hành GPMB, quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan, đồng thời cũng quy định cụ thể về mức bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư Do đó, chính sách có ảnh hưởng trực tiếp và xuyên suốt trong quá trình BT&GPMB

- Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của địa bàn

Quy mô, khối lượng GPMB, đặc điểm, tính chất, độ phức tạp trong công tác BT&GPMB của từng dự án chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của địa bàn

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

Khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư thì việc lập hồ

sơ pháp lý về đất đai và tài sản là một yêu cầu không thể thiếu Việc xác lập

hồ sơ không chỉ dựa vào đo vẽ, khảo sát thực tế mà còn dựa vào các loại hồ

sơ lưu như: GCNQSDĐ, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng, biên bản thống kê, kiểm kê đất đai Do vậy, công tác quản lý Nhà nước về đất đai được thực hiện đúng, đầy đủ, thường xuyên sẽ giúp cho việc xác lập hồ sơ đơn giản, nhanh gọn, tránh sự tranh chấp giữa các bên và ngược lại

- Tổ chức thực hiện Đây là yếu tố quyết định đối với công tác BT&GPMB Trên cơ sở các chính sách của Nhà nước, điều kiện thực tế của địa bàn và dự án, việc tổ chức thực hiện (Trình tự, thủ tục, cơ cấu nhân sự, phương pháp làm việc ) được tiến hành một cách hợp lý và khoa học sẽ mang lại kết quả cao, đảm bảo lợi ích các bên

- Ngoài các yếu tố trên còn nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng trực tiếp hoặc dán tiếp đến công tác BT&GPMB như:

+ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

+ Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý

và sử dụng đất tác động đến công tác BT&GPMB

+ Thanh tra chấp hành các chế độ, thể lệ quản lý và sử dụng đất

+ Nhận thức và thái độ của người dân bị thu hồi đất, công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện theo chính sách pháp luật Nhà nước

2.3 Tác động của việc thu hồi đất đến đời sống của người dân

2.3.1 Tác động trực tiếp

* Tác động tích cực

- Công tác thu hồi đất giải phóng mặt bằng cho khu công nghiệp cụm công nghiệp sẽ làm tăng cơ hội việc làm trong các khu công nghiệp cụm công nghiệp

- Nâng cao thu nhập cho hộ nông dân

* Tác động tiêu cực

- Lực lượng lao động có trình độ thấp, độ tuổi cao không có việc làm Khi thu hồi đất thì những hộ bị mất đất không chuyển đổi được ngành nghề nên cuộc sóng khó khăn

2.3.2 Tác động gián tiếp

* Tác động tích cực

- Tiếp cận được với thông tin được hiện đại

- Thay đổi nếp sống cộng đồng theo hướng tốt lên

- Thay đổi bộ mặt văn hóa của địa phương

* Tác động tiêu cực

- Làm mất đi những phong tục tập quán của địa phương

- Tệ nạn xã hội nhiều hơn

2.4.1.1 Công tác giải phóng mặt bằng ở Thái Lan

Ở Thái Lan , cũng giống như nhiều nước khác ở Châu Á , quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mọi giao dịch về đất đai đều do cơ chế thị trường điều tiết Tuy nhiên, với những dự án do chính phủ quản lý , viê ̣c đền bù được tiến hành theo trình tự : tổ chức nghe ý kiến người dân ; đi ̣nh giá đền bù Giá đền bù phụ thuộc vào từng khu vực , từng dự án Nếu mô ̣t dự án mang chiến lược quốc gia thì nhà nước đền bù giá đất cao hơn giá thi ̣ trường Nhìn chung khi tiến hành lấy đất của dân , nhà nước hoặc cá nhân đầu tư đều đền bù cao hơn giá tri ̣ thi ̣ trường

Hiến pháp Thái Lan năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mực đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng an ninh, phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phải theo giá trị thị trường cho những người có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về tất cả các thiệt hại do trưng dụng gây ra và quyết định việc bồi thường phải khách quan cho chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Dựa trên quy định này các ngành có quy định chi tiết cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987 Thái Lan ban hành luật về trưng dụng bất động sản áp dụng cho việc trưng dụng đất sr dụng vào mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng phát triển nguồn tài nguyên hoặc các lợi ích khác cho đất nước phát triển đô thị công nghiệp nông nghiệp cải tạo đất đai vào các mực đích công cộng luật này quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loại tài sản bị thiệt hại căn cứ vào đó từng ngành đưa ra các quy định cụ thể và trình tự tiến hành bồi thường tái định cư, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị bồi thường, các bước lập và phê duyệt bồi thường, thủ tục thành lập các cơ quan, hội đồng tính toán bồi thường tái định cư.trình đàm phán nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại khởi kiện đưa ra tòa

2.4.1.2 Công tác giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc

Ở Trung Quốc Hiến pháp Trung Quốc quy định có 2 hình thức sở hữu đất đai: sở hữu Nhà nước và sở hữu tập thể Vì vậy đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên khi thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp tùy từng trường hợp cụ thể, Nhà nước sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng đất bị thu hồi và bồi thường cho các công trình gắn với đất bị thu hồi

Ở Trung Quốc, mục tiêu bao trùm lên chính sách bồi thường , hỗ trợ, tái

đi ̣nh cư là ha ̣n chế đến mức tối đa viê ̣c thu hồi đất , giải tỏa mặt bằng , cũng như số lượng người bi ̣ thu hồi đất bởi thực hiê ̣n dự án đầu tư Nếu như viê ̣c thu hồi đất là không thể tránh khỏi thì phải có chuẩn bi ̣ cẩn thâ ̣n phương án đền bù, trên cơ sở tính toán đầy đủ lợi ích của nhà nước , tâ ̣p thể và cá nhân , đảm bảo cho những người bi ̣ thu hồi đất có thể thu hồi la ̣i hoă ̣c cải thiê ̣n mức sống so với trước khi bi ̣ thu hồi đất

Theo quy đi ̣nh của pháp luâ ̣t Trung Quốc , khi Nhà nước thu hồi đất thì người nào sử du ̣ng đất sau đó có trách nhiê ̣m bồi thường Người bi ̣ thu hồi đất được thanh toán ba loa ̣i tiền : tiền bồi thường đất đai , tiền trợ cấp về tái đi ̣nh

cư, tiền trợ cấp bồi thường hoa màu trên đất Cách tính tiền bồi thường đât đai

và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo tổng giá trị sản lượng của đất đai những năm trước đây rồi nhân với hê ̣ số Tiền bồi thường cho hoa màu , các loại tài sản trên đất được tính theo giá cả hiê ̣n ta ̣i

Mức bồi thường cho giải tỏa mă ̣t bằng được thực hiê ̣n theo nguyên tắc đảm bảo cho người dân có mức sống bằng hoă ̣c cao hơn nơi ở cũ Viê ̣c quản lí giải phóng mặt bằng được giao cho các cục quản lí tài ng uyên đất đai ở đi ̣a phương đảm nhiê ̣m

Để giải quyết nhà ở cho người dân khi giải phóng mă ̣t bằng , phương thức chủ yếu của Trung Quốc là trả tiền và hô trợ bằng cách tính ba khoản

sau: giái cả xây dựng lại , chênh lệch giá cả xây dựng la ̣i nhà mới và nhà cũ , giá đất tiêu chuẩn, trợ cấp về giá cả Ba khoản này cô ̣ng la ̣i là tiền bồi thường về đất ở

Viê ̣c bồi thường nhà ở cho dân ở thành phố khác với viê ̣c bồi thường cho dân ở nông thôn, bởi có sự khác nhau về hình thức sở hữu đất đai ở thành thị và nông thôn Đối với nhà ở của dân thành phố, nhà nước bồi thường bằng tiền là chính , với mức giá do thi ̣ trường bất đô ̣ng sản quyết đi ̣nh qua các tổ chức trung gian để đánh giá , xác định giá Với người dân nông thôn , Nhà nước thực hiê ̣n theo các chính sách rất linh hoa ̣t , theo đó mỗi đối tượng khác nhau sẽ có cách bồi thường khác nhau : tiền bồi thường về sử du ̣ng đất đai ; tiền bồi thường về hoa màu; bồi thường tài sản tâ ̣p thể

Theo mô ̣t số chuyên gia tái đi ̣nh cư , sở dĩ Trung Quốc có những thành công nhất đi ̣nh trong công tác bồi thường , hỗ trợ, tái định cư là do : thứ nhất đã xây dựng các chính sá ch và thủ tu ̣c rất chi tiết , ràng buộc rõ ràng với các đối tượng tái đi ̣nh cư , đảm bảo mu ̣c tiêu ta ̣o cơ hô ̣i phát triển cho người dân tái định cư , tạo nguồn lực sản xuất cho người tái định cư Thứ hai, năng lực thể chế của chính quyền địa phương khá mạnh Chính quyền cấp tỉnh chịu hoàn toàn trách nhiệm trong việc bồi thường , hỗ trợ, tái định cư Thứ ba , quyền sở hữu đất tâ ̣p thể làm cho viê ̣c bồi thường , hỗ trợ, tái định cư có nhiều thuâ ̣n lợi, đă ̣c biê ̣t là ở nông thôn Tiền đền bù cho đất đai bi ̣ mất không trả cho từng hô ̣ gia đình mà được cô ̣ng đồng sử du ̣ng để tìm kiếm , phát triển đất mới hoă ̣c mua của các cô ̣ng đồng hay dùng để phát triển kết cấu ha ̣ tầ ng Chính quyền thôn, xã chịu trách nhiệm phân chia cho các hộ bị ảnh hưởng

Bên ca ̣nh những thành công như vâ ̣y , chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái

đi ̣nh cư của Trung Quốc cũng bô ̣c lô ̣ những tồn ta ̣i nhất đi ̣nh mà chủ yếu làvấn đề viê ̣c làm ; tốc đô ̣ tái đi ̣nh cư châ ̣m , thiếu đồng bô ̣, thự hiê ̣n giải phóng

mă ̣t bằng trước khi xây dựng xong nhà tái đi ̣nh cư…

2.4.1.3 Công tác giải phóng mặt bằng ở Mỹ

- Công tác BT&GPMB ở Mỹ được thực hiện theo nguyên tắc “đền bù tương xứng”

- Hiến pháp Mỹ cho phép chính quyền trưng dụng đất đai của tư nhân

có đền bù tương xứng nhằm phục vụ mục đích công cộng và về sau mở rộng sang phát triển kinh tế Tranh chấp khiếu kiện đất đai chiếm tỉ lệ thấp vì nhờ nguyên tắc “đền bù tương xứng” và những quy trình chặt chẽ Đây là nguồn tham khảo nhằm khắc phục dứt điểm tình trạng khiếu nại tranh chấp phức tạp

- Cơ chế thị trường đã thiết lập mặt bằng giá trị của quyền sử dụng (đất)

và đã “tính đủ” mọi yếu tố pháp lý Khi đất đai là sở hữu toàn dân và tuyệt đối không một ai có quyền sở hữu ấy, thì cơ chế quản lý đất đai của nhà nước ở mọi quốc gia theo thể chế cộng hòa đều tương đồng Việc còn lại chỉ là thiết lập những “nguyên tắc ứng xử” công bằng, luật và quy trình thi hành minh bạch, chặt chẽ nhằm đảm bảo quá trình quản lý đất đai của nhà nước, tránh gây xáo trộn bất bình xã hội

- Chi phí đền bù đất đai là chi phí lớn nhất trong toàn bộ dự án Giá bồi thường bao gồm: giá trị đất, giá trị tài sản gắn liền với đất, những tổn thất (thiệt hại) gây ra và hỗ trợ tái định cư Ngoài ra, nếu có bất đồng phải ra tòa giải quyết thì luật Mỹ quy định nhà nước phải chi trả mọi chi phí tòa án, phí luật sư, phí thu thập tài liệu và nhân chứng, phí giám định bất động sản chứ công dân có đất bị thu hồi không phải trả các phí này Khi ra tòa thì công dân phải chấp nhận số tiền đền bù do bồi thẩm đoàn quyết định trao tại tòa hoặc kháng cáo, do đó không cần đến cưỡng chế

- Điểm cần lưu ý là nguyên tắc “đền bù tương xứng” được thiết lập dựa trên quan niệm người có đất bị thu hồi đã chịu thiệt thòi vì “lợi ích chung” thì nhà nước đại diện cho “lợi ích chung” phải đứng ra chi trả mọi chi phí ngay

cả khi phát sinh tranh chấp hay khiếu kiện Phương pháp này áp dụng thuận lợi ở Mỹ vì có hệ thống tòa án độc lập với chính quyền và nhân dân rất tôn trọng sự công minh của tòa án

- Đối với việc hỗ trợ tái định cư, luật Mỹ quy định một số trường hợp phải xây lại nhà tương đương với nhà cũ cho người dân tại nơi tái định cư Đối với doanh nghiệp bị di dời thì được bồi thường thiệt hại do mất lợi tức Ngoài ra, trong những trường hợp khó xác định chính xác các khoản thiệt hại thì tòa sẽ quy ra một con số phần trăm (ví dụ 80%), và nhà nước phải bồi thường giá trị thị trường cộng với con số phần trăm tổn thất này (180%)

- Theo quy định, có ba phương pháp xác định trị giá đất và tài sản căn

cứ theo loại bất động sản: tính theo giá mua bán đối với đất ở, tính theo lợi tức phát sinh đối với đất kinh doanh hoặc có thu hoạch, và cuối cùng là tính theo giá trị tái xây dựng kèm khấu hao tương đương nếu vẫn không xác định được bằng hai phương pháp trên Thời điểm để xác định giá trị bồi thường là thời điểm thực tế thu hồi

- Khái niệm “đền bù tương xứng” còn cân nhắc giữa lợi ích công cộng, đối tượng hưởng lợi và nguồn vốn Lợi ích công cộng không nhất thiết phải là những công trình phục vụ công chúng (công viên, hạ tầng ) mà có thể là những công trình thương mại mang lại lợi ích phát triển kinh tế chung cho cộng đồng

Luật liên bang phân biệt rõ “đối tượng hưởng lợi trực tiếp” từ dự án là

“công chúng” hay “nhà đầu tư” để phân bổ nguồn vốn Nếu nhà đầu tư trực tiếp hưởng lợi thì không được dùng ngân sách liên bang để chi trả đền bù giải tỏa và có quy trình “chặt chẽ” hơn Đối với các dự án phát triển kinh tế do

“nhà đầu tư trực tiếp hưởng lợi” thì địa phương phải tự đi vay hoặc tự huy động vốn

- Trong trường hợp nhà nước sử dụng quyền thu hồi đất đai giao cho nhà đầu tư phục vụ mục đích phát triển kinh tế, luật ở Mỹ cũng quy định thêm những điều kiện ràng buộc khắt khe hơn như: giới hạn loại hình kinh doanh của dự án (ví dụ: không cho mở sòng bài), cho phép người dân yêu cầu chuyên gia giám định độc lập và tư vấn luật sư bằng chi phí do nhà nước chi trả, bắt buộc hỗ trợ tái định cư bằng nhà ở tương đương với nhà cũ, đền bù thiệt hại kinh tế do hậu quả di dời Khi nhà đầu tư được hưởng lợi trực tiếp thì “lợi ích chung” đương nhiên bị cắt xén, và cần có quy định để tránh tình trạng phần thiệt thòi luôn ở phía người dân bị thu hồi đất

- Quá trình hoàn thiện các “nguyên tắc ứng xử”, luật và văn bản dưới luật về quản lý đất đai cần quan tâm đến các yếu tố xác định giá trị bồi thường theo hướng tính toán các thiệt hại gần hơn với các mất mát kinh tế Cũng cần

có thêm quy định đặc thù đối với việc thu hồi đất giao cho nhà đầu tư “trực tiếp hưởng lợi” nhằm tránh phần thiệt cho người dân Nếu có các căn cứ luật

rõ ràng, tòa án sẽ trở thành một kênh hữu hiệu để giải quyết mọi tranh chấp[21]

2.4.2 Khái quát công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

thời giải quyết những vướng mắc, có sự phối hợp với các ngành, hội đồng bồi thường cấp tỉnh giải quyết những khiếu nại liên quan đến công tác BT&GPMB Nhìn chung công tác GPMB các công trình xây dựng cơ bản trên địa bàn Bắc Kạn được hoàn thành tương đối tốt Trong năm 2015 tổng số

dự án đã và đang thực hiện là 32 dự án, tổng diện tích đất bị thu hồi là 112,50

ha, với tổng số tiền bồi thường là 48.691 triệu đồng Tổng số hộ bị ảnh hưởng

là 922 hộ Trong đó, số hộ thuộc diện phải bố trị tái đinh cư là 307 hộ Với hàng loạt các dự án lớn nhỏ, Bắc Kạn dường như đã được thay da đổi thịt trong những năm gần đây nhờ vào việc xây dựng các dự án [21]

2.4.2.2 Công tác giải phóng mặt bằng ở tỉnh Bắc Giang

Trong những năm qua, ngoài những chính sách quy định chung của Luật, các Nghị định, Thông tư về chính sách thu hồi đất, bồi thường, GPMB thì Bắc Giang có những quy định cụ thể cho phù hợp với tình hình, đặc điểm của địa phương như hiện nay đang áp dụng là: Quyết định số 133/QĐ-UBND ngày 25/12/2008 của UBND tỉnh về việc ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Quyết định số 04/2008/QĐ - UBND ngày 18/01/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc quy định một số điểm cụ thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Quyết định số 05/2008/QĐ-UBND ngày 23/01/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc ban hành quy định trình tự, thủ tục giao đất, cho thuê đất, thu hồi, chuyển mục đích sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Nghị quyết số 16/2008/NQ-HĐND ngày 08/7/2008 của Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Giang và Quyết định số97/2008/QĐ-UBND ngày 29/8/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc quy định thu, quản lý và sử dụng quỹ hỗ trợ ổn định đời sống, học tập, đào tạo nghề và việc làm cho người dân bị thu hồi đất từ 50% đất sản xuất nông nghiệp trở lên

Qua đó, trong những năm qua trên địa bàn tỉnh Bắc Giang có nhiều dự

án thu hồi đất lớn được thực hiện như: Khu công nghiệp Đình Trám diện tích

98,1ha; Khu công nghiệp Quang Châu diện tích 426 ha; Cụm công nghiệp Đồng Vàng diện tích 38 ha; Khu công nghiệp Song Khê - Nội Hoàng diện tích 180 ha; Khu công nghiệp Việt Hàn diện tích 101,5 ha; Khu công nghiệp Vân Trung diện tích 433,3 ha; Ngoài ra mỗi năm thực hiện thu hồi đất để xây dựng các cụm công nghiệp tại 10/10 Thị xã, thị với tổng diện tích 20 ha, khu dân cư diện tích 84 ha

Về cơ bản thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, GPMB cho các hộ nông dân được thuận lợi Chỉ có một số nơi các hộ nông dân chưa nhất trí với mức giá bồi thường, song được chính quyền địa phương tuyên truyền, vận dụng tháo gỡ khó khăn nên đã giải quyết xong

2.4.2.3 Công tác giải phóng mặt bằng tỉnh Thái Nguyên

Trong những năm qua, công tác GPMB trên địa bàn được thành phố Thái Nguyên tập trung thực hiện rất tích cực, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư sớm

có mặt bằng triển khai dự án đi vào sản xuất kinh doanh Năm 2015, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn Tuy nhiên, với sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Thường trực Tỉnh ủy, HĐND tỉnh,

sự cố gắng nỗ lực của các cấp, các ngành, các chủ đầu tư trong trong tổ chức triển khai, thực hiện do vậy việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất được tiến hành công khai, minh bạch, đúng quy định; tiến độ thực hiện bồi thường GPMB các dự án cơ bản đáp ứng theo kế hoạch đề ra và yêu cầu tiến độ của nhà đầu tư Trong năm 2015, toàn tỉnh đã thực hiện bồi thường và GPMB được 150 công trình, dự án (86 dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, 64 dự án sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách); tổng diện tích đã triển khai thu hồi là 19 trên 520ha; số hộ bị thu hồi, ảnh hưởng là trên 7300 hộ; tổng số tiến bồi thường, hỗ trợ đã phê duyệt là trên 1800 tỷ đồng (đã bồi thường hỗ trợ chi trả trên 1500 tỷ đồng, đạt 80% số tiền phê duyệt); diện tích đã bàn giao mặt bằng cho nhà nước, chủ đầu tư là

505 ha (đạt 90% diện tích đất đã thu hồi) Trong số 150 dự án thực hiện công tác thu hồi, bồi thường GPMB trên địa bàn tỉnh có 90 dự án triến khai không vướng mắc, trong đó nhiều dự án đã hoàn thành dứt điểm, còn 60 dự án hiện đang gặp phải một số khó khăn vướng mắc như: Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất còn có bất cập; ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa nghiêm; thiếu kinh phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB; công tác phối hợp giữa các cấp, ngành, chủ đầu tư

chưa chặt chẽ (http://baothainguyen.org.vn.) [19]

Trong những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên triển khai rất nhiều dự án, trong đó công tác bồi thường GPMB đã đạt được nhiều chuyển biến tích cực Việc thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất được tiến hành công khai minh bạch, đúng quy định, tiến độ, do đó đã cơ bản đáp ứng yêu cầu kế hoạch đề ra

Toàn tỉnh đã thực hiện công tác bồi thường GPMB cho 193 công trình,

dự án, bao gồm các dự án khu đô thị, khu dân cư, tái định cư; dự án phát triển kinh tế, xã hội; dự án giao thông, thủy lợi Tổng số diện tích đất thu hồi là 505

ha, đạt 99% so với kế hoạch đề ra Số hộ gia đình, tổ chức bị thu hồi, ảnh hưởng là 9.956 hộ Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ phê duyệt là 1.982 tỉ đồng, đã chi trả 1.784 tỉ đồng (đạt 90% tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ đã được phê duyệt) Đã bàn giao cho chủ đầu tư, nhà nước 419 ha (đạt trên 80% diện tích đất thu hồi)

Cũng trong năm 2016, tỉnh đã giải phóng mặt bằng xong toàn bộ tuyến đường Thái Nguyên – Chợ Mới (Bắc Kạn) Các dự án lớn khác như nghĩa trang

An Lạc Viên, đường nối từ đường ĐT261 vào đền Gàn Hồ Núi Cốc, dự án của công ty Sam sung cũng đã và đang được triển khai đúng tiến độ Nhiều địa phương đã quyết liệt, đồng bộ thực hiện các biện pháp tạo được chuyển biến tích cực trong bồi thường GPMB Nhiều hộ chưa bàn giao mặt bằng kéo dài

nhiều năm sau khi được địa phương và các cơ quan liên quan tổ chức rà soát, đối thoại đã đồng thuận, nhờ đó nhiều dự án tồn đọng nhiều năm cũng hoàn thành công tác GPMB trong năm 2016, như Dự án đầu tư xây dựng đường Bắc Sơn, đường Minh Cầu (đoạn nối đường Bắc Sơn) và Khu dân cư số 1 thuộc phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên; trụ sở Kiểm toán Nhà nước khu vực 10

Đạt được kết quả đó là do công tác GPMB luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở đã đẩy mạnh công tác GPMB tạo đột phá trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ Để đẩy nhanh tiến độ GPMB, Tỉnh ủy và HĐND tỉnh và UBND tỉnh

đã chỉ đạo và ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ đặc thù UBND tỉnh luôn xác định công tác bồi thường GPMB là nhiệm vụ trọng tâm của tất cả các cấp, các ngành, là khâu then chốt nhằm thu hút đầu tư vào tỉnh Thường trực Ban chỉ đạo công tác GPMB cùng các ngành của tỉnh thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, chỉ đạo xử lý các tồn tại, tháo gỡ khó khăn đẩy nhanh tiến độ bồi thường GPMB cho các dự án; giải quyết kịp thời những kiến nghị, đề nghị của các chủ dự án và người dân trong vùng dự án theo quy định

Công tác giải quyết đơn thư kiến nghị, thắc mắc của các hộ dân cơ bản được các địa phương làm tốt, theo đúng quy định của pháp luật và bằng nhiều phương pháp linh hoạt, nên đa số đơn thư được giải quyết ngay tại cơ sở Năm 2016 một số trường hợp khiếu nại vượt cấp, kéo dài đã được UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết dứt điểm

Năm 2017, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đồng thời triển khai thực hiện nhiều dự án lớn như Đề án xây dựng cấp bách hệ thống chống lũ sông Cầu, kết hợp hoàn thiện hạ tầng đô thị hai bên bờ sông Cầu, TP Thái Nguyên; Dự

án khu du lịch Hồ Núi Cốc Với 133 công trình, dự án; 510 ha đất cần thu

hồi, bồi thường; khoảng 1000 hộ dân cần bố trí tái định cư đòi hỏi công tác bồi thường GPMB phải có bước chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa, tạo bước đột phá mới đáp ứng yêu cầu đầu tư phát triển Về những giải pháp thực hiện nhiệm vụ bồi thường GPMB năm 2017, đồng chí Đoàn Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện công tác tuyên truyền các chủ trương chính sách lớn của Đảng, nhà nước, quy hoạch của tỉnh; công tác quy hoạch đi trước một bước, thông báo rộng rãi để người dân chủ động nắm bắt, thực hiện theo quy hoạch; chủ động xây dựng các khu tái định cư và các phương án tái định cư, tạo điều kiện cho người dân có nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ Bên cạnh đó, tỉnh sẽ yêu cầu các chủ dự án chủ động kinh phí chi trả kịp thời, đầy đủ ngay sau khi có quyết định phê duyệt phương án bồi thường, việc thực hiện bồi thường phải thống nhất từ phê duyệt đến thực hiện Đối với đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB, tỉnh sẽ tăng cường sử dụng cán

bộ có năng lực và chuyên môn phù hợp; thường xuyên bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác bồi thường đặc biệt là kỹ năng tuyên truyền, vận động

Với những giải pháp linh hoạt, cụ thể; đặt quyền lợi của người dân lên trên hết, chắc chắn năm 2017 và những năm tiếp theo, công tác bồi thường GPMB trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên sẽ hoàn thành các mục tiêu đề ra, góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh, thúc đẩy kinh tế -

xã hội tỉnh Thái Nguyên phát triển nhanh và vững chắc [20]

2.5 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn Thị xã Phổ Yên

Năm 2016, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục được Thị xã Phổ Yên xác định là một trong những giải pháp trọng tâm để thu hút đầu tư Trong đó, tập trung vào một số dự án trọng điểm như: Khu công nghiệp Yên Bình giai đoạn 2, Khu công nghiệp Điềm Thụy, Quốc lộ 3 cũ, Khu đô thị Nam Thái…

Từ đầu năm 2016 đến nay, thị xã Phổ Yên đã giải phóng mặt bằng được gần

100 ha đất, tổng số tiền chi trả đền bù khoảng 350 tỷ đồng Như vậy, tính từ năm 2011 tới nay, thị xã đã thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng được gần 900 ha đất, với trên 10.200 hộ dân bị ảnh hưởng Để đảm bảo đời sống cho người dân, thị xã phối hợp với các chủ dự án thực hiện được 7 khu tái định cư, diện tích 104,7ha với 1.633 lô Đồng thời thực hiện nhiều giải pháp

để đào tạo nghề và hỗ trợ giải quyết việc làm cho các hộ dân bị mất đất Trong giai đoạn 2011 - 2016, thị xã đã đào tạo nghề cho 5 nghìn lao động, tạo việc làm mới cho 30 nghìn lao động Từ đó giúp người dân từng bước nâng cao thu nhập, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội

2.5.1 Thuận lợi

- Luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh Thái Nguyên, các sở nghành chức năng của tỉnh, sự chỉ đạo sát sao của BTV Thị ủy, sự nỗ lực cố gắng của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành đoàn thể từ thị xã đến cơ sở trong công tác thu hồi bồi thường GPMB các dự án

- Công tác tuyên truyền vận động nhân dân của thị xã được thực hiện thường xuyên, liên tục làm cho nhận thức của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân hiểu được tầm quan trọng của dự án

- Cả hệ thống chính trị từ thị xã đến xã cũng vào cuộc thực hiện công tác bồi thường GPMB của dự án

- Các chủ đầu tư như Công ty cổ phần đầu tư phát triển Yên Bình thường xuyên, tích cực, chủ động phối kết hợp với các cơ quan của UBND tỉnh, UBND Thị xã trong công tác GPMB

2.5.2 Khó khăn, hạn chế

- Thay đổi chính sách bồi thường GPMB theo luật mới

- Sự phối kết hợp giữa nhà thầu và chính quyền địa phương trong quá trình thi công dự án chưa chặt chẽ, gây bức xúc cho người dân làm ảnh hưởng tới tiến độ thực hiện của dự án

- Các dự án thực hiện, triển khai vào thời điểm có nhiều sự thay đổi về quy trình, về chế độ chính sách theo luật đất đai 2013 nên xuất hiện tâm lý không hợp tác để trông chờ một chính sách có lợi sau khi luật mới ra đời

- Công tác phê duyệt quy hoạch dự án tỷ lệ 1/500 và công tác đo dạc địa chính còn chậm chạp

- Việc quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư không đi trước một bước mà được giải quyết đồng thời với việc GPMB nên việc giao tái định cư chậm ảnh hưởng tới tiến độ chung của dự án

- Nhiều dự án triển khai cùng lúc với các dự án hạ tầng khác cũng yêu

cầu về tiến độ thực hiện dự án

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đầu tư xây dựng khu công nghiệp Yên Bình, địa bàn thị xã

Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Khu công nghiệp Yên Bình I mở rộng địa bàn xã Hồng Tiến - thị xã Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm thực tập: Ban bồi thường giải phóng mặt bằng và Quản lý

dự án thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

- Thời gian: từ ngày 26/12/2016 đến ngày 23/04//2017

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội thị xã Phổ Yên

3.3.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên

- Vị trí địa lý

- Địa hình địa mạo

- Khí hậu và lượng mưa

3.3.1.2 Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội

3.3.1.3 Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội và sử dụng đất đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Thuận lợi

- Khó khăn

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng của dự án

3.3.2.1 Đánh giá bồi thường thiệt hại về đất