PHÂN BIỆT ĐỘT QUỊ THIẾU MÁU VÀ ĐỘT QUỊ XUẤT HUYẾTĐột quỵ não gồm hai thể là đột quỵ chảy máu não và đột quỵ nhồi máu não thiếu máu não, trong đó nhồi máu não chiếm tỉ lệ cao hơn chảy máu
Trang 1PHÂN BIỆT ĐỘT QUỊ THIẾU MÁU VÀ ĐỘT QUỊ XUẤT HUYẾT
Đột quỵ não gồm hai thể là đột quỵ chảy máu não và đột quỵ nhồi máu não (thiếu máu não), trong đó nhồi máu não chiếm tỉ lệ cao hơn chảy máu não Ở Việt Nam, tỉ lệ nhồi máu não khoảng 71,1% đến 78%, trong khi chảy máu não chiếm khoảng 22% đến 28,9%
Điều trị hai thể đột quỵ não (chảy máu và thiếu máu) tuy có những nguyên tắc chung nhưng các biện pháp điều trị theo cơ chế bệnh sinh lại có những điểm trái ngược nhau, chính vì vậy để điều trị sớm, tích cực và hợp lý loại bệnh cấp tính nguy hiểm này, thì việc chẩn đoán phân biệt hai thể bệnh nói trên là rất quan trọng
Tại các trung tâm Y tế lớn, với các trang thiết bị kỹ thuật hiện đại (như chụp mạch, chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ ) thì việc chẩn đoán phân biệt đột quỵ chảy máu hoặc thiếu máu có thể được tiến hành rất nhanh và có độ chính xác cao Nhưng ở Việt Nam do kinh phí có hạn nên không phải cơ sở nào cũng được trang bị những thiết bị hiện đại này, đặc biệt là ở tuyến trước, hơn nữa, trên thực tế không phải lúc nào bệnh nhân cũng có đủ điều kiện để chụp cắt lớp vi tính
Như vậy, trong những trường hợp đó, thì chẩn đoán dựa vào các triệu chứng lâm sàng là một biện pháp quan trọng và hữu hiệu
Đã có nhiều thang điểm lâm sàng được xây dựng như: Siriraij Score Scale, Allen trong đó có thang điểm Clinical Stroke Score (viết tắt là CSS).
Trang 2Bảng điểm lâm sàng đột quỵ não (Clinical Stroke Scale viết tắt là CSS) do GS Nguyễn Văn Chương và Bộ môn Nội thần kinh - Bệnh viện 103 - HVQY xây dựng từ
năm 2003 Sau đó Bảng điểm CSS này đã được khảo sát trong thực hành lâm sàng hàng ngày, liên tục qua 6 năm và đã được kiểm tra hậu kiểm chứng cũng như phản biện bằng các luận văn tốt nghiệp của một bác sĩ chuyên khoa cấp 2 (2007), một luân văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Thần kinh (2009) Năm 2011 bảng CSS được một học viên cao học làm luận văn tốt nghiệp so sánh giá trị chẩn đoán phân biệt hai thể đột quỵ não của CSS so với các thang điểm khác như Siriraij, Allen, Nguyễn Bá Thắng và cho thấy có giá trị tương đương nhau
Clinical Stroke Scale (CSS)
9 Co cứng mất vỏ hoặc duỗi cứng mất não 1
Cách cho điểm và đánh giá: với mỗi triệu chứng ở trên cho 1 điểm, nếu không có triệu chứng đó thì cho 0 điểm, cộng điểm toàn bộ Thang điểm CSS ≥ 3 có giá trị chẩn đoán chính xác cao cho đột quỵ chảy máu và CSS ≤ 2 có giá trị chẩn đoán cao với đột quỵ thiếu máu.
Ngoài ra còn dựa vào một số triệu chứng, tiền triệu… để gợi ý nguyên nhân đột nguỵ
Trang 3Dấu hiệu phân biệt Xuất huyết não Tắc mạch do
huyết khối
Tắc mạch do lấp mạch Phát triển cơn đột
quỵ
Đột ngột ồn ào Dần dần vài giờ Nhanh
Hoàn cảnh khởi phát Ban ngày, tối, sau 1
sang chấn về thể chất, về tinh thần
Ban đêm, thường vài giờ sau động kinh không bù trừ
Thường sau lao động cố gắng thể lực
Tiền chứng Hiện tượng đỏ mặt Chóng mặt, tối
mắt, ngái ngủ
Không
Trạng thái ý thức Hôn mê kéo dài vài
ngày
Rối loạn ý thức Mất ý thức
gian giảm
tăng ở viêm nội tâm mạc
Nhịp thở thở khò khè, ồn ào,
(kéo bễ)
chậm yếu rối loạn, loạn
nhịp
nhanh
thường
Dấu hiệu khu trú liệt nửa người,
giảm trương lực
liệt nửa người, tăng trương lực sớm
liệt 1 chi, liệt nửa người
đầu của bệnh
Co cứng mất não có, ở trường hợp
chảy máu não thất
Trang 4Dấu màng não ± - Không điển
hình
huyết chảy máu
mạch xơ cứng hẹp Bình thường
hoặc tắc động mạch trung tâm võng mạc
vài ba lần
bệnh tim, bệnh thấp khớp
phục nhanh
không
billirubin
tăng thẩm thấu và
độ quánh, tỷ lệ prothrombin tăng
bạch cầu hạt