Ảnh Hưởng Của Khói Bụi Từ Hoạt Động Khai Thác Và Chế Biến Đá Đến Môi Trường Sống Và Sức Khỏe Người Dân

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KIM BẢNGTRƯỜNG THCS KHẢ PHONG CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH THCS BÀI DỰ THI: “ẢNH HƯỞNG CỦA KHÓI B

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KIM BẢNG

TRƯỜNG THCS KHẢ PHONG

CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN

ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN

DÀNH CHO HỌC SINH THCS

BÀI DỰ THI: “ẢNH HƯỞNG CỦA KHÓI BỤI TỪ HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC VÀ CHẾ BIẾN ĐÁ ĐẾN MÔI TRƯỜNG SỐNG VÀ SỨC KHỎE

NGƯỜI DÂN ”

Trường: THCS Khả Phong Địa chỉ: Xóm 12 - Khả Phong - Kim Bảng - Hà Nam Email: khaphongc2kb@hanam.edu.vn

Họ và tên học sinh: PHẠM HUỲNH THANH TRANG Lớp: 9B

Ngày sinh: 13/04/2001

Khả Phong, tháng 12 năm 2015

I - Tình huống cần giải quyết:

Giáng sinh năm ngoái gia đình chú ba về Việt Nam đón giáng sinh cùng ông bà ngoại Trong khi mọi người tất bật chuẩn bị cho buổi lễ, mấy đưa trẻ thì mải mê với những món đồ chơi nhiều sắc màu thì tôi và nhỏ Mai lại mải miết ôn lại những kỉ niệm lúc nhỏ Tôi hỏi Mai: “Mai nhớ gì nhất về quê mình?”

Nhỏ Mai trả lời: “Là cái không khí trong lành buổi sớm mai chị Ly ạ” Tôi nhìn gương mặt ngây thơ của Mai tôi nói: “ ừ Mai chị em mình cùng dạy sớm để hít không khí buổi sớm ha!”

Chợt bé Mai lắc đầu từ chối: “ Không! Mẹ em dặn giờ ở đây bụi lắm lúc nào cũng phải đeo khẩu trang không sẽ bị ốm đó

Nhỏ Mai lại ngây ngô hỏi tôi: “ Chị Ly sao bây giờ ở quê lại nhiều bụi thế? Bụi ở đâu ra vậy chị? Nhiều bụi thế này có mắc bệnh không chị Ly?

Những câu hỏi của của bé Mai cứ dai dẳng vọng bên tai tôi thôi thúc tôi đi tìm kiếm câu trả lời Khi tôi có kiến thức về khói bụi và những mối nguy hại của chúng đến môi trường và sức khỏe con người tôi muốn chia sẻ nó với các bạn Thông qua cuộc thi này tôi muốn gửi đến các bạn tất cả những hiểu biết của mình về khói bụi và những mối nguy hại của nó đến môi trường và sức khỏe con người mong rằng sẽ góp ích cho các bạn có thêm kiến thức để hiểu và phòng tránh các nguy hại từ khói bụi mang lại

II - Mục tiêu giải quyết tình huống:

- Để giải quyết tình huống trên chúng em đi nghiên cứu những nội dung sau: + Định nghĩa về khói bụi

+ Nguồn gốc phát sinh khói bụi

+ Thành phần, tính chất của khói bụi

+ Tìm hiểu về thực trạng, mức độ ảnh hưởng từ khói bụi do hoạt động khai thác và chế biến đá đến môi trường sống dân cư

+ Tác động của các yếu tố môi trường, nguy hại từ khói bụi đến sức khỏe người dân địa phương

+ Một số nguyên nhân làm ra tăng khói bụi làm ảnh hưởng đến môi trường sống và sức khỏe của người dân

+ Đưa ra phương hướng khắc phục nhằm giảm thiểu những ảnh hưởng xấu

từ khói bụi đến môi trường và sức khỏe người dân

III - Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:

- Khai thác các kiến thức về thành phần, tính chất của khói bụi

- Đi sâu nghiên cứu các tác động và hậu quả của khói bụi đến môi trường

và sức khỏe của người dân bằng cách vận dụng các phương pháp:

+ Phương pháp sưu tầm

+ Phương pháp thống kê (thống kê số trẻ mắc các bệnh về đường hô hấp hằng năm, số hộ gia đình sử dụng nước mưa làm nguồn nước sinh hoạt chủ yếu, tỉ lệ trẻ em trong các độ tuổi mắc bệnh về đường hô hấp…) + Phương pháp phân tích, tổng hợp nhiều nguồn kiến thức từ SGK, báo trí, internet …

IV - Giải pháp giải quyết tình huống:

1 Vận dụng kiến thức liên môn:

- Kiến thức môn Hóa Học: Thành phần các chất hóa học có trong khói bụi

- Kiến thức môn Sinh Học:

+ Thành phần và tính chất của các hạt bụi, những tác động của nó đến môi trường, sức khỏe con người

+ Vệ sinh hệ hô hấp

+ Vai trò của cây xanh trong việc cản và giữ bụi

+ Bảo vệ môi trường

- Kiến thức môn Địa lí: nguồn khoáng sản chủ yếu của địa phương

- Kiến thức môn Toán: Sử dụng toán thống kê nhằm chỉ ra mức độ ảnh hưởng của khói bụi đến sức khỏe con người

- Kiến thức môn GDCD: Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe

- Kiến thức môn Văn Học: vận dụng lối văn thuyết minh để trình bày nhằm giải quyết vấn đề, tình huống

2 Phân tích, tổng hợp, lựa chọn: Các thông tin liên quan đến khói bụi

V Thuyết minh giải quyết tình huống:

1: Định nghĩa:

- Khói là chất khí thoát ra từ vật cháy Khói có màu đen chứa tạp chất đen, khói có màu trắng chứa tạp chất trắng

- Bụi là tập hợp các hạt hữu cơ hoặc vô cơ có kích thước nhỏ bé tồn tại trong không khí dưới nhiều dạng khác nhau

2:Nguồn gốc phát sinh khói bụi.

2.1: Vài nét về huyện Kim Bảng:

Huyện Kim Bảng

cách trung tâm Hà Nội

khoảng 60 km, phía bắc

giáp với các huyện Ứng

Hòa, Mỹ Đức (Hà Nội);

phía tây giáp với huyện

Lạc Thủy (Hòa Bình);

phía đông giáp huyện

Duy Tiên và thành phố

Phủ Lý; phía nam giáp

huyện Thanh Niêm

Huyện Kim Bảng nằm ở vị trí có đường giao thông thủy bộ rất thuận lợi: đường quốc lộ 1A chạy dọc phía đông, từ Cầu Giẽ - Đồng Văn xuống thành phố Phủ Lý Đến đây có đường đi Nam Định, Thái Bình, đường chính chạy thẳng Ninh Bình và vào các tỉnh, thành phố phía Nam Đường quốc lộ liên tỉnh số 21 nối với đường quốc lộ1A qua sông Đáy đi Chi Nê - Lạc Thủy, Hòa Bình và nối vào trục đường Hồ Chí Minh

Huyện có nguồn tài nguyên khoáng sản tương đối phong phú, cho phép khai thác và chế biến trên quy mô công nghiệp Trừ lượng đá vôi có khoảng 162 triệu tấn, tập trung ở các mỏ Hồng Sơn và Bút Phong, là nguồn nguyên liệu dồi dào cho sản xuất xi măng và vật liệu xây dựng Ngoài ra, ở Tân Sơn, Thanh Sơn còn có mỏ đôlômit, trữ lượng gần 100 triệu tấn

2.2.Nguồn gốc phát sinh:

Trong những năm gần đây hòa nhịp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước việc xây dựng, nâng cấp các cơ sở hạ tầng làm cho ngành công nghiệp vật liệu xây dựng trở nên quan trọng hơn cả

Dựa vào nguồn tài nguyên chủ yếu của huyện là đá vôi các nhà đầu tư bắt đầu tập trung vào xây dựng các cở sở khai thác nguồn tài nguyên này Các nhà máy xi măng, các công ty khai thác, nghiền và chế biến đá bắt đầu xuất hiện Các công ty mọc đến đâu thì khói bụi kéo theo đến đó

Khói bụi được tạo ra trong nhiều quá trình như:

- Trong quá trình sản xuất xi măng do công nghệ còn lạc hậu nên lượng khói bụi hữu cơ, vô cơ thải ra môi trường ngày càng nhiều

- Từ quá trình nghiền đá như: sản xuất bột nhẹ,…

- Từ các hoạt động chế biến đá: lò gạch, lò vôi …

- Từ các hoạt động khai thác đá

- Bụi đường và khói do những chiếc ôtô thải ra

3: Thành phần, tính chất của khói bụi.

3.1:Thành phần các chất hóa học trong khói bụi:

+ Đã có rất nhiều các nghiên cứu chỉ ra rằng trong khói bụi mà nhất là

khói bụi từ các ngành khai thác và chế biến đá thì hàm lượng khí độc CO, CO2 , SOx , NOx ,… chiếm tỉ lệ rất cao Ngoài ra còn có thêm một số các thành phần hóa học khác như: fluor, tro bụi … cùng với đó đều được đưa vào bầu khí quyển

+ Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp vật liệu xây dựng thì số lượng các phương tiện chuyên chở ngày càng nhiều Các khói bụi, khí thải từ các phương tiện này cũng chứa một lượng lớn thành phần các chất như: CO, CxHy, CO2, benzen, chì, SOx, NOx … thải thường xuyên ra môi trường

3.2:.Tính chất của khói bụi: Khói bụi bao gồm nhiều các loại hạt vật chất nhỏ + Dựa vào kích thước của các hạt bụi mà người ta chia nó thành 2 loại chính là bụi bay và bụi lắng

3.2.1: Bụi bay: có kích thước từ 0,001µm đến 10µm bao gồm tro, muội khói và các hạt chất rắn đã nghiền nhỏ chuyển động hỗn loạn hoặc rơi xuống mặt đất theo tốc độ đều

3.2.2: Bụi lắng: có kích thước lớn hơn 10 µm thường rơi xuống đất với tốc độ tăng dần

4: Tìm hiểu về thực trạng, mức độ ảnh hưởng từ khói bụi do hoạt động khai thác và chế biến đá đến môi trường sống dân cư.

4.1: Thực trạng:

Sử dụng công nghệ kĩ thuật lạc hậu cùng với đó là sự thiếu ý thức bảo vệ môi trường của các cơ sở khai thác và chế biến đá làm cho tình trạng ô nhiễm khói bụi ngày càng nặng

Đến thôn Hồng Sơn thuộc xã Thanh Sơn – Kim Bảng bạn sẽ được chứng kiến các cột khói bụi như những con quái vật khổng lồ bao chùm nơi đây Nếu ai

đó muốn đến thăm thắng cảnh chùa Hương thường sẽ đi xóm 8 - Tân Sơn – Kim Bảng tại đây khói từ các lò gạch, lò vôi thải ra gây mùi rất khó chịu Vào những ngày gặp hướng gió chính thổi qua làn khói bụi màu trắng từ các ống khói từ các

cơ sở khai thác và chế biến đá tỏa xuống bao trùm toàn bộ xóm làng khiến cuộc sống và sinh hoạt của hàng ngàn người dân bị đảo lộn

Ảnh: Khói bụi từ tràn xuống xóm làng

Từ cây cối, ruộng vườn đến nhà cửa đều nhuốm màu trắng xám của bột đá, của khói bụi

Ảnh: khói bụi phủ trắng xóa phủ trắng cây cối, nhà cửa, ruộng vườn

Mặc dù được che chắn cẩn thận, cửa trong, của ngoài, rèm nọ, rèm kia thì những hạt bụi nhỏ vẫn len lỏi và bám lên các đồ vật trong gia đình

Ảnh: Khói bụi phủ lên các đồ vật trong nhà.

Trên các tuyến đường chạy ngang qua các cơ sở khai thác mỗi khi ô tô trọng tải lớn chạy qua bụi lại bốc lên mù mịt, trắng xóa cùng với khói từ các ống thải của xe gây mùi khó chịu

Ảnh: Khói bụi bốc lên khi có xe chạy qua.

4.2 Mức độ ảnh hưởng đến môi trường:

Tuy là một huyện có nguồn tài nguyên đá vôi dồi dào với hàng chục núi đá vôi lớn, nhỏ nhưng đất đai ở vùng vẫn tương đối bằng phẳng với diện tích đất nông nghiệp khá lớn Từ nguồn lực đó thì cơ cấu kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp Khói bụi từ các hoạt động khai thác và chế biến đá đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động nông nghiệp của người dân

Khói bụi dày đặc bám lên cây trồng làm cản trở quá trình thu nhận ánh sáng của lá  cây không quang hợp được hoặc quang hợp kém Quang hợp là quá trình năng lượng ánh sáng mặt trời được diệp lục (ở lá cây) hấp thụ để tổng hợp

ra chất hữu cơ cho cây:

6 CO2 + 12 H2O Năng lượng as mặt trời C6H12O6 + 6 O2 + 6 H2O

 Cây trồng tổng hợp được ít chất hữu cơ dẫn đến phát triển kém, còi cọc làm giảm năng xuất

Do lượng khói bụi lớn với thành phần và tính chất khác nhau lại được xả thẳng ra môi trường nên một lượng lớn bụi chứa các thành phần như SOx, NOx được đưa vào bầu khí quyển Khi ở trên bầu khí quyển các khí này kết hợp với hơi nước trong không khí tạo thành các loại axit sunfuric (H2SO4), axit nitric (HNO3) Khi trời mưa các hạt axit này hòa tan lẫn với nước mưa làm độ PH của nước mưa giảm gây ra hiện tượng mưa axit Quá trình nay diễn ra theo phản ứng hóa học sau:

 Lưu huỳnh: S + O2  SO2

Quá trinh đốt cháy lưu huỳnh trong khí oxi sẽ sinh ra lưu huỳnh điôxit

SO2 + O2 V2O5 SO3

Phản ứng tạo ra lưu huỳnh trioxit

SO3 + H2O  H2SO4

 Nitơ: N + O2  NO

2NO + O2  2NO2

NO2 + H2O  HNO3 + NO

Đây chính là thành phần chủ yếu của mưa axit

Ảnh minh họa: Quá trình hình thành mưa axit.

Cụ thể: năm 2008 mưa axit đã làm thiệt hại gần hết diện tích rau màu và cây

ăn quả trong toàn huyện, làm thiệt hại về tài sản lên đến hàng trăm triệu đồng

Kim Bảng là một vùng có tiềm năng du lịch khá lớn với các địa danh thắng cảnh nổi tiếng như chùa Bà Đanh, Ngũ động Thiên Sơn, Tam trúc có lịch sử lâu đời Vì vậy, du lịch đang ngày càng phát triển Tuy nhiên, khói bụi nhiều phủ lên cây cối làm chúng chết hoặc bị nhuốm đầy bụi trắng xóa gây ra các tác động không nhỏ đối với cảnh quan môi trường

Là một huyện miền núi, kinh tế còn khó khăn nên nguồn nước sạch vẫn chưa đến được hết với từng hộ dân nên người dân nơi đây vẫn chủ yếu sử dụng nguồn nước mưa làm nước sinh hoạt chính Dưới đây là phiếu thống kê số hộ dân sử dụng nước mưa làm nguồn nước sinh hoạt chủ yếu (thống kê trên 10 hộ dân)

Phiếu thống kê hộ dân sử dụng nước mưa làm nước sinh hoạt:

STT Hộ dân sử dụng nước mưa

Hộ dân10 

Do lượng bụi phát tán lên tầng khí quyển tăng và được giữ lại ngưng tụ trong các đám mây khi rơi xuống thành mưa làm cho nước mưa bị nhiễm nhiều hợp chất độc hại như CO, CO2 , SOx , NOx … , Khi người dân sử dụng nước vô hình đã mang các chất có hại này vào cơ thể  lâu ngày cơ thể tích tụ một lượng độc tố lớn sinh ra các bệnh nguy hại đến sức khỏe

5: Tác động của các yếu tố môi trường, nguy hại từ khói bụi đến sức khỏe người dân địa phương.

- Khói bụi ảnh hưởng đến sức khỏe mỗi người nhưng ảnh hưởng nhiều nhất

đến hệ hô hấp gây ra tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi, viên họng, viêm phế quản,…

Bởi đây là vùng cơ thể vô cùng mỏng manh nơi tập trung nhiều dây thần kinh và mạch máu Người già và trẻ em là những đối tượng rất dễ mắc các bệnh về tai -mũi - họng Đặc biệt là người già do tuyến tiết nhày bị thoái hóa không còn khả năng kháng khuẩn nên vi khuẩn dễ xâm nhập

- Theo nghiên cứu của các nhà khoa học khi lượng bụi trong không khí quá nhiều (> 100 000 hạt/ml, cm3 không khí) sẽ quá khả năng lọc sạch của đường dẫn khí  gây ra bệnh bụi phổi, các bệnh liên quan đến đường hô hấp

- Chúng em cũng đã làm một khỏa sát thống kê về số trẻ mắc các bệnh về đường hô hấp trong 5 xóm thuộc xã khả phong ở các độ tuổi (từ 0 – 6 tuổi và từ

6 – 15 tuổi) đã thu được kết quả như sau:

Phiếu thống kê số trẻ mắc các bệnh về hô hấp

Trẻ trong độ tuổi

từ 0-> dưới 6 tuổi

Trẻ trong độ tuổi

từ 6 -> dưới 15

Số lượng (%) Số lượng (%) Xóm 1 178/588 30,27 165/348 47,41

Xóm 2 180/590 30,50 164/338 48,52

Xóm 3 185/592 31,25 162/330 49,09

Xóm 4 195/595 32,77 191/390 48,94

Xóm 5 200/600 33,33 194/387 50,12

Nhìn vào đây chúng ta thấy tỉ lệ trẻ trong độ tuổi đến trường mắc các bệnh

về hô hấp tăng cao hơn so với trẻ dưới độ tuổi đến trường Nguyên nhân do các trẻ trong độ tuổi đến trường tiếp xúc với môi trường nhiều nên hít phải lượng bụi nhiều hơn so với trẻ dưới độ tuổi đến trường Khi trẻ thường xuyên tiếp xúc với bụi do mũi có cấu trúc hang hốc phức tạp nằm ngay dưới hộp sọ, gần dây thần kinh và liên quan đến tai, họng nên khi vết thương bị viêm nhiễm, vết thương dễ lây lan gây nguy hiểm ảnh hưởng đến sự phát triển sau này của trẻ Nhiều nghiên cứu cho thấy khi không khí bị ô nhiễm thì sức khỏe, chức năng phổi … bị suy giảm dẫn đến các bệnh ho, hen xuyễn, viêm phế quản… đặc biệt là bệnh ung thư và làm giảm tuổi thọ của con người

Trong vài năm gần đây theo thống kê tại các xã tỉ lệ số người mắc và chết

do ung thư gan, phổi, vòm họng … tăng đột biến Các hạt bụi trong không khí

có kích thước khác nhau Hạt bụi có kích thước < 0,1 µm có thể chui vào tận các phế nang hoặc sâu hơn và bị giữ lại tại những nơi đó Trong thành phần các hạt bụi có chứa các tác nhân gây ung thư như các loại vi khuẩn, amiang … Các tác nhân này làm biến đổi quá trình trao đổi chất của tế bào và tác động trực tiếp lên ADN của tế bào liên quan đến các quá trình sinh học, bao gồm quá trình phân bào không thể điều khiển, ác tính cuối cùng dẫn đến sự hình thành các khối u Thông thường những tổn thương của ADN dẫn đến cái chết của tế bào, nhưng nếu cái chết tự nhiên của tế bào bị tổn hại thì tế bào không thể ngăn bản thân nó trở thành tế bào ung thư

Đối với những loại hạt bụi có kích thước lớn hơn 10µm, cứng, sắc cạnh không bay lên cao mà thường có xu hướng rơi xuống dưới đó cũng là nguyên nhân gây ra các bệnh viêm nhiễm và dị ứng ở mắt và da như gây dị ứng cho mắt, ngứa mắt, viêm biểu mô giác mạc, viêm kết mạc mắt,… Bởi trong khói bụi ngoài chứa vi khuẩn, vi nấm, còn chứa các chất nhựa dầu từ khói xe thải ra Ngoài ra, khói bụi còn ảnh hưởng lên tóc làm tóc khô, cứng…

6: Một số nguyên nhân làm ra tăng khói bụi làm ảnh hưởng đến môi trường sống và sức khỏe của người dân.

6.1: Do sự quản lí lỏng lẻo và chế tài xử lí chưa khắt khe của các cơ quan chính quyền

6.2: Do các cơ sở khai thác nằm gần khu dân cư

6.3: Các cơ sở khai thác chưa thực hiện tốt việc sử lí khí thải trước khi thải ra môi trường

6.4: Do công nghệ kĩ thuật sử dụng trong các nhà máy còn lạc hậu

7: Đề ra các giải pháp khắc phục nhằm giảm thiểu những ảnh hưởng xấu từ khói bụi đến môi trường và sức khỏe người dân.

Muốn giảm thiểu được những ảnh hưởng từ khói bụi đến môi trường và sức khỏe của người dân thì không phải chỉ từ một cá nhân mà cần sự chung tay của tất cả cộng đồng Cần có những giải pháp thiết thực như:

7.1: Giảm thiểu khói bụi, làm sạch môi trường:

Hoàn thiện các văn bản pháp luật quy định về vấn đề xả thải các chất của các công ty, xí nghiệp

Tăng cường các biện pháp quản lý như: Quy hoạch hợp lý các tuyến vận tải, tăng cường phun nước và quét đường

7.2: Ngăn ngừa, hạn chế khói bụi tiếp xúc với con người, cây trồng:

- Đối với chính quyền địa phương:

Tổ chức các buổi tuyên truyền cho người dân nhằm nâng cao ý thức bảo

vệ môi trường