THÀNH PHẦN LOÀI và đặc điểm SINH học một số LOÀI cá TẦNG mặt PHÂN bố VEN BIỂN TỈNH TIỀN GIANG

Loài 1: cá Mào Gà Coilia macrognathos Bleeker,1852Hình 4.4 cá Mào Gà : Clupeiformes b cá Trích H : Coiliinae cá Lành Canh Gi ng: Coilia Loài: Coilia macrognathos Bleeker,1852 Tên ti ng

LU N V N T T NGHI P I H C NGÀNH QU N LÝ NGH CÁ

C L C

c l c i

Danh m c b ng iii

Danh m c hình iv

Các t và thu t ng vi t t t vi

i c m t vii

Tóm t t viii

Ch ng 1: GI I THI U 1

1.1 t v n .1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1.3 N i dung nghiên c u 2

Ch ng 2: T NG QUAN TÀI LI U 3

2.1 Hi n tr ng ngu n l i th y s n trên th gi i 3

2.2 Ngu n l i th y s n n c ng t Vi t Nam 4

2.3 Ngu n l i th y s n BSCL 4

2.4 M t s nghiên c u v ngu n l i th y s n BSCL 4

2.5 M t s nghiên c u n c ngoài 5

2.6 S sinh tr ng, phát tri n và sinh s n c acá 5

2.6.1 S thành th c sinh uc 5

2.6.2 S sinh s n 6

2.7 Ngu n l i th y s n Ti n Giang 7

2.7.1 u ki n t nhiên t nh Ti n Giang 7

2.7.2 Ngu n l i th y s n t nh Ti n Giang 9

Ch ng 3: V T LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 11

3.1 Th i gian và a m nghiên c u 11

3.2 V t li u nghiên c u 11

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 11

3.3.1 Ph ng pháp thu m u 11

3.3.2 Ph ng pháp c nh và phân tích m u 11

3.3.3 T ng quan chi u dài và tr ng l ng 11

3.3.4 Ph ng pháp nghiên c u sinh h c sinh s n 12

3.2.5 Ph ng pháp x lý s li u 13

Ch ng 4: K T QU VÀ TH O LU N 14

4.1 Thành ph n loài loài cá t ng m t Ti n Giang 14

4.2 M i t ng quan chi u dài – tr ng l ng 55

4.3 H s thành th c sinh duc 61

4.4 S c sinh s n .69

Ch ng 5: K T LU N VÀ XU T 71

5.1 K t lu n 71

5.1.1 Thành ph n loài 71

5.1.2 T ng quan chi u dài và tr ng l ng 72

5.1.3 H s thành th c và s c sinh s n 73

5.2 xu t 74

TÀI LI U THAM KH O 75

PH L C 1: B c thang thành th c c a Nikosky 77

PH L C 2: Danh sách các loài cá t ng m t ven bi n Ti n Gang 78

PH L C 3: S li u v hình thái và h s thành th c 80

PH L C 4: S li u v ch tiêu sinh s n 96

DANH M C B NG

ng 2.1 S li u th ng kê các ho t ng th y s n Ti n Giang 9

ng 4.1 Danh sách các loài cá t ng m t Ti n Giang 15

ng 4.2 t qu m i t ng quan chi u dài tr ng l ng 56

ng 4.3 K t qu h s thành th c 62

ng 4.4 H s thành th c c a cá Mào Gà 63

ng 4.5 H s thành th c c a cá L p vàng vây ng c dài 64

ng 4.6 H s thành th c c a cá Tuy t tê giác ch m 65

ng 4.7 H s thành th c c a cá c 66

ng 4.8 H s thành th c c a cá Mó 67

ng 4.9 K t qu s c sinh s n m t s loài cá t ng m t Ti n Giang 69

ng 5.1 Ph ng trình t ng quan c a m t s loài cá 72

ng 5.2 t qu h s thành th c 73

DANH M C HÌNH

Hình 4.1 T l thành ph n loài v s l ng 14

Hình 4.2 Thành ph n loài loài theo B 15

Hình 4.3 Thành ph n loài loài theo H 16

Hình 4.4 Cá Mào Gà 18

Hình 4.5 Cá L p hàm dài 19

Hình 4.6 Cá L p .20

Hình 4.7 Cá L p Vàng vây ng c dài 21

Hình 4.8 Cá C m s ng 22

Hình 4.9 Cá Trích x ng 23

Hình 4.10 Cá Mòi không r ng 24

Hình 4.11 Cá B Tr ng 25

Hình 4.12 Cá Chét 26

Hình 4.13 Cá Ngát 27

Hình 4.14 Cá D a 28

Hình 4.15 Cá Lìm Kìm 29

Hình 4.16 Cá Nhái uôi ch m 30

Hình 4.17 Cá M i 31

Hình 4.18 Cá Tuy t tê giác ch m 32

Hình 4.19 Cá Nh ng 33

Hình 4.20 Cá i m c 34

Hình 4.21 Cá Móm gai dài 35

Hình 4.22 Cá Móm gai ng n 36

Hình 4.26 Cá Li t b u 40

Hình 4.27 Cá c 41

Hình 4.28 Cá Sòng 42

Hình 4.29 Cá Tráo 43

Hình 4.30 Cá Rô bi n 44

Hình 4.31 Cá S n 45

Hình 4.32 Cá C ng Cát 46

Hình 4.33 Cá H ng 47

Hình 4.34 Cá Mó 48

Hình 4.35 Cá Chim Tr ng 49

Hình 4.36 Cá Thu 50

Hình 4.37 Cá Rìa 51

Hình 4.38 Cá Cháo 51

Hình 4.39 T ng quan TL –W c a cá L p vàng vây ng c dài .52

Hình 4.40 T ng quan TL-W c a cá Lìm kìm ch m 53

Hình 4.41 T ng quan TL-W c a cá L p hàm dài 54

Hình 4.42 T ng quan TL-W cá Tuy t tê giác ch m 55

Hình 4.43 T ng quan TL-W cá Thu 55

Hình 4.44 T ng quan TL-W cá Trích X ng 55

Hình 4.45 H s thành th c c a cá Mào gà 56

Hình 4.46 H s thành th c c a cá L p Vàng vây ng c dài 59

Hình 4.47 H s thành th c c a cá Tuy t tê giác ch m 60

Hình 4.48 H s thành th c c a cá c 61

Hình 4.49 H s thành th c c a cá Mó 62

I C M T

Xin g i l i c m n chân thành nh t n th y Tr n c nh ã t n tình h ng

n và giúp tôi trong su t th i gian th c hi n tài

Tôi r t bi t n quý th y cô và các cán b ang công tác t i B môn Kinh t và

Qu n lý ngh cá thu c Khoa Th y s n, tr ng i H c C n Th ã giúp tôitrong su t th i gian th c hi n tài và c ng xin g i l i c m n n Ban lãnh okhoa Th y s n ã t o m i u ki n t t nh t giúp tôi hoàn thành tài này

Và xin c m n t t c các b n l p Qu n lý ngh cá K31 ã nhi t tình giúp và

ng viên tôi trong su t th i gian th c hi n tài

Nguy n Th Bích Ng c

TÓM T T

i u ki n h i nh p kinh t th gi i nh hi n nay thì th y s n ang cxem là ngành kinh t m i nh n n c ta nói chung và BSCL nói riêng cónhi u u ki n thu n l i phát tri n ngành th y s n Nh ng phát tri nngành th y s n m t cách b n v ng thì c n ph i y m nh nuôi tr ng, khaithác h p lý b o v ngu n l i th y s n Nên c n ph i có nh ng nghiên c u ngu n l i có th có h n m c thích h p cho ngh khai thác Do ó tài

“ Xác nh thành ph n loài và c m sinh h c c a m t s loài cá t ng

t phân b ven bi n t nh Ti n Giang” c th c hi n nh m góp ph n vào

vi c th ng kê hi n tr ng ngu n l i trên c n c

Qua th i gian th c hi n tài “ Xác nh thành ph n loài và c m sinh

c c a m t s loài cá t ng m t phân b ven bi n t nh Ti n Giang” t

tháng 01/2009 n tháng 04/2009 ã xác nh c 35 loài cá thu c 8 b , 26

và 32 gi ng c thu t i 3 m :b n èn , c ng cá Vàm Láng và V nhBình thu c t nh Ti n Giang

i 8 b thì Perciformes (b cá V c) chi m u th nh t v i 17 loài chi m48,6% t ng s loài, b có s l ng loài nhi u th 2 là Clupeiformes (b cáTrích) v i 9 loài chi m 25,7% trong t ng s loài, 3 b có cùng s loài là 2 vàcùng chi m 5,7% là Siluriformes (b cá Nheo), Beloniformes (b cá Nhói) vàMugiliformes (b cá i) Còn l i 3 b cùng có s l ng loài ít nh t làElopiformes (b cá Cháo), Myctophiformes (b cá èn L ng) và Gadiformes(b cá Tuy t) v i 1 loài duy nh t chi m 2,9%

Xác nh c t ng quan chi u dài tr ng l ng c a 15 loài b ng ph ngpháp h i qui th c hi n trên ph n m n Excel cho k t qu h s t ng quan R2

a 15 loài này khá ch c ch v i R2 bé nh t 0,7781 (Pampus argenteus - cá

Chim tr ng) và R2 l n nh t là 0,9812 (Sillago sihama - cá c)

Xác nh c h s thành th c c a 17 loài trong ó có 11 loài có th xác

nh mùa v sinh s n là: Coilia macronathos, Thryssa setirostri, Setipinna

taty, Sardinella gibbossa, Anodontostoma chacunda, Hermirhamphus far, Bregmaceros macclellandi, Scatopharus argus Ilisha megaloptera và

Xác nh c s c sinh s n c a 13 loài S c sinh s n tuy t i cao nh t là cá

c (Sillago sihama) v i trung bình 132.145 tr ng/cá cái ( dao ng trongkho ng 12.159-296.894 tr ng/cá cái) và s c sinh s n tuy t i th p nh t là cá

Mào gà (Coilia macronathos) v i trung bình 3.823 tr ng/cá cái (dao ngtrong kho ng 654-10.948 tr ng/cá cái)

i k t qu t c c a nghiên c u này ã cung c p thêm m t ph n thôngtin v thành ph n các loài cá t ng m t, m i t ng quan TL-W và xác nh

c mùa v sinh s n c a m t s loài cá Do th i gian th c hi n tài ng nnên ch a th xác nh c mùa v sinh s n c a các loài cá tìm c Do ó,

mu n bi t rõ v mùa v sinh s n c a các loài cá còn l i c n có nghiên c usâu h n

CH NG 1

GI I THI U

1.1 t v n :

Trong khu v c ông Nam Á, Vi t Nam là m t t n c có u ki n t nhiên

và khí h u thu n l i cho vi c phát tri n ngh th y s n B bi n Vi t Nam tr idài h n 3260 km kéo dài t Móng Cái (Qu ng Ninh) n Hà Tiên (KiênGiang), trung bình kho ng 20 km chi u dài b bi n thì có m t c a sông thông

ra bi n và h th ng sông ngòi ch n ch t: kho ng 2860 sông ngòi l n nh V i

di n tích m t n c r ng l n nh th nên ngu n l i th y s n n i ây c ngkhông kém ph n a d ng và phong phú

Bên c nh ó, ng B ng Sông C u Long ( BSCL) thu c vùng h l u châu

th sông Mekong là vùng mang tính ch t nhi t i gió mùa rõ r t có thành

ph n loài phong phú nên các ho t ng th y s n n i ây di n ra sôi ng,ngh th y s n phát tri n m nh Do ó BSCL có s n lu ng th y s n l n nh t

nu c

Là t nh cu i ngu n sông C u Long, Ti n Giang có kho ng 32 km b bi n,

có h th ng sông r ch ph r ng kh p a bàn và kho ng 120 km chi u dàithu c sông Ti n ra bi n ông Do ó t nh Ti n Giang có ngu n l i th y

n phong phú, a d ng v thành ph n gi ng loài, g m c loài n c ng t,

c l , m n… có nhi u u ki n thu n l i cho vi c khai thác, nuôi tr ng và

ch bi n th y s n, và các thu n l i trung chuy n hàng hóa v i TP.HCM vàcác t nh b ng ng b và ng th y. V i l i th trên t nh Ti n Giang ãhòa mình v i nh p u phát tri n m nh m ó và góp ph n áng k vào s n

lu ng th y s n c a toàn vùng

c dù t n c ta có c l i th v ngu n l i th y s n phong phú và a

ng, nh ng do vi c khai thác quá m c, khai thác mang tính h y di t và

nh ng ch t th i t các ho t ng s n xu t trong nông nghi p và công nghi pgây ô nhi m môi tr ng n c ã làm cho ngu n l i th y s n c n c nóichung và BSCL nói riêng hi n nay có nguy c c n ki t ngu n l i, th m chí

thác c a t ng a ph ng ch a c th c hi n t t Do ó vi c nghiên c ungu n l i là h t s c c n thi t và c p thi t trong hi n tr ng ngu n l i th y s n nhiên ngày càng suy gi m, là c s xác nh bi n pháp khôi ph c và b o ngu n l i k p th i và úng n.

Tr c th c t ó, tài “Thành ph n loài và c m sinh h c c a m t s loài cá t ng m t phân b ven bi n t nh Ti n Giang” góp ph n vào vi c

th ng kê, ki m tra, i chi u s thay i phân b c a m t s loài cá t ng m tphân b ven bi n Ti n Giang C th là qua nghiên c u trên s xác nh c

t s loài cá t ng m t có giá tr kinh t hi n ang phân b trong vùng T ó

a ra bi n pháp khai thác úng m c b o v nh ng loài cá có giá tr kinh t

ó và bi n pháp m r ng nuôi tr ng gia t ng s n l ng Góp ph n vào côngtác b o v và khôi ph c ngu n l i c a c n c

1.2 M c tiêu nghiên c u:

tài c th c hi n nh m m c tiêu xác nh thành ph n loài và c msinh h c c a các loài cá t ng m t phân b ven bi n t nh Ti n Giang

1.3 N i dung nghiên c u:

- Xác nh các loài cá t ng m t phân b ven bi n t nh Ti n Giang

- Xác nh t ng quan gi a chi u dài và tr ng l ng cá

- Xác nh các thông s : s thành th c, h s thành th c (GSI), s c sinh s n

Hi n nay m t s vùng bi n, m t s qu c gia s n l ng khai thác v n ti p t c

ng lên, nh ng nhìn chung trên ph m vi toàn c u FAO a ra nh n nh không

y l c quan v ngu n l i th y s n th gi i Theo ánh giá m i ây c a FAO,

u nh 50% ngu n l i h i s n th gi i ã b khai thác t i h n và không có kh

ng t ng s n lu ng; 25% ngu n l i ã b khai thác quá gi i h n cho phép Nh

y, ch còn 25% ngu n l i h i s n th gi i là còn kh n ng t ng s n l ng khaithác

t d báo g n ây c a FAO ã cung c p các thông tin c th sau:

- Ngu n l i ã hoàn toàn c n ki t: 1%

- Ngu n l i b c n ki t: 9%

- Ngu n l i b khai thác quá gi i h n cho phép: 18%

- Ngu n l i ã khai thác t i gi i h n cho phép: 47%

- Ngu n l i còn kh n ng phát tri n: 21%

- Ngu n l i ít ng n: 4%

i các thông tin trên n u không có bi n pháp khai thác úng m c b o vngu n l i thì s n lu ng th y s n th gi i s suy gi m tr m tr ng Trái l i, ngu n

i th y s n n i a l i có d oán kh quan h n S n l ng khai thác n i a

ng tru ng liên t c và v ng ch c ã kh ng nh kh n ng và vai trò quan tr ng

a ngu n l i th y s n nu c ng t Ngu n l i to l n này châu á, châu phi, Namang c b o v và phát tri n t t ( Mai Vi t V n, 2006)

2.2 Ngu n l i th y s n n c ng t Vi t Nam

cá thu c 288 gi ng, 57 h và 18 b c ánh giá là m t qu c gia có a d ngsinh h c v cá nu c ng t cao trong khu v c

Trong 544 loài có 11 loài phân b r ng r i trên c 2 mi n Nam, B c H cá Vi tNam chia thành 2 khu h : khu h cá phía B c (t èo H i Vân tr ra) g m 240loài trong ó ch có 30 loài có giá tr kinh t , ch y u là cá n th c v t và khu h

cá phía Nam (t èo H i Vân tr vào) th ng kê c 225 loài trong ó có 42 loài

có giá tr kinh t ch y u là cá n ng v t (Nguy n V n H o và ctv,1976 ctrích b i Mai Vi t V n,2006)

Theo Th ng kê, hi n nay s n l ng khai thác t nhiên cá th y v c kho ng200.000 t n và ch y u là BSCL.(T p chí KHCN_KT th y s n, 12/2006,trang 12-15)

2.3 Ngu n l i th y s n BSCL

BSCL là m t trong 7 vùng kinh t tr ng m quan tr ng n m ph n c c nam

a t n c, có di n tích t nhiên x p x 4 tri u ha, chi m kho ng 12% t ng di ntích c nu c

BSCL là vùng h l u châu th song MeKong c xem là vùng trù phú nh tkhông ch c a Vi t Nam mà c a c khu v c ông Nam Á

Ngu n l i th y s n vùng BSCL mang tính ch t nhi t i gió mùa r r t, r t a

ng v thành ph n loài và phong phú v m t s n lu ng Có kho ng 236 loài cá

c tìm th y, trong ó h cá Chép 74 loài (31,36%), h cá tr n 51 loài(21,60%).(Nguy n V n H o và ctv,1976 c trích b i Mai Vi t V n,2006)

• Theo Tr ng Th Khoa và Tr n Th Thu H ng (1993) có 173 loài 99 gi ng,

39 h và 13 b B cá chép Cypriniformes chi m u th v i 50 loài, 27 gi ng

a 3 h

• Tr n Thanh Xuân cà ctv (1994) có 55 loài cá thu c 15 h chàm chim-TamNông – ng Tháp, trong ó h cá Chép (Cyprinidae) có 24 loài (43.6%)

• Nguy n V n Th ng và ctv (1996) nghiên c u thành ph n loài cá da tr n

phân b trên sông Ti n và sông H u

• Tr n c nh và ctv (2003) nghiên c u thành ph n các loài cá ng và ánhgiá s bi n ng c a chúng trong khu b o t n U Minh Th ng

• t qu kh o sát c a Vi n sinh h c nhi t i (2005) khu v c thu c h th ngkênh xáng Ô Môn – Xà No cho th y có 175 loài cá n c ng t và 9 loài giápxác

• Ph m Minh Thành và Bùi Lai (2005) ngu n l i cá lâm ng tr ng Sông

Tr m có 34 loài thu c 7 t (Perciformes c ng chi m u th v i h n 14 loài)

• oàn V n Ti n và Mai Th Trúc Chi (2005) cá ánh b t c h l u sôngMeKong có 193 loài thu c 40 h , 13 b và c chia làm 3 nhóm cá là nhóm

cá sông, nh m cá ng và nhóm cá n c l

• Nguy n Thanh Tùng (2007) An Giang ã xác nh c 134 loài th y s n.Trong ó có 130 loài cá thu c 40 h c a 13 b

2.5 t s nghiên c u n c ngoài

• Maurice Kottelat (2001) có 268 loài cá mi n B c, Vi t Nam

• Walter J.Rainboth (1996) có 500 loài trong 219 gi ng thu c 24 b , 76 h ctìm th y khu v c sông mekong

• Maurice Kottelat (2001) có 481 loài cá c tìm th y Lào

2.6 sinh tr ng, phát tri n và sinh s n c a cá

2.6.1 thành th c sinh d c

thành th c sinh d c là m t c m báo hi u cá có kh n ng sinh s n S sinh

n c a cá mang tính chu k , các thông tin v chu k thành th c và thoái hóa c atuy n sinh d c s giúp chúng ta hi u bi t nhi u h n và có th d oán c

nh ng thay i và phát tri n c a m t qu n th cá trong t nhiên S thay i vhình thái và có tính chu k c a tuy n sinh d c (nh hình d ng và c u trúc) thu ng

c s d ng ánh giá giai n thành th c c a cá.(Ph m Thanh Liêm và Tr n

c nh, 2004)

t nhi u tác gi ã a ra các b c thang thành th c sinh d c c a cá: Quasim,1957; Kesteven, 1960; Nikolsky, 1963; Laevastu, 1965; Crossland, 1977;Beumer, 1979 Các tác gi ã chia b c thang thành th c sinh d c ra nhi u giai

n (4-5 giai n th m chí 7-8 giai n) S phân chia b c thang thành th c ranhi u giai n cho phép phân chia khá chính xác m c thành th c c a các cá

th trong cùng m t loài hay gi a các loài khác nhau Tuy nhiên, ánh giá nhanh

ng m t ch có th phân chia m t cách tu ng i s l ng trung bình c a m u

t quan sát, cho nên không th s d ng b c thang thành th c cho quá nhi u giai

n B c thang thành th c có ít h n 8 giai n c xem là thích h p cho vi cánh giá h u h t các loài cá (Holden và Rain,1974 c trích b i Ph m ThanhLiêm, 2004)

Ngoài ra, b c thang thành th c còn c s d ng ánh giá nhanh tình tr ngthành th c c a tuy n sinh d c trong u ki n ít trang thi t b kh o sát và chophép kh o sát m t l ng l n m u ngoài hi n tr ng

2.6.2 sinh s n

Khi ã thành th c sinh d c m t giai n nh t nh (khác nhau theo loài) thì cá

t u b c vào giai n sinh s n Vì th , vi c xác nh s c sinh s n giúpchúng ta bi t c l ng tr ng c ra c a m t cá th (s c sinh s n tuy t i)

ho c m t n v kh i l ng c th (s c sinh s n tu ng i)

c sinh s n th ng c xác nh b ng cách m m u v t i di n và tính toántheo ph ng pháp s l ng hay ph ng pháp th tích

Ti n Giang n m tr i d c trên b B c sông Ti n (m t nhánh c a sông Mê Kông)

i chi u dài 120 km Di n tích t nhiên: 2.366,63 km2, có 7 huy n, TP MTho và th xã Gò Công

Hình 1.1 S t nh Ti n Giang( Ngu n: http://www.tiengiangdost.gov.vn/ Truy c p ngày 22/12/2008)

a m Thu m u(Vàm Láng, èn )

a m Thu M u

u ki n t nhiên

Ti n Giang có a hình t ng i b ng ph ng, t phù sa trung tính, ít chua d csông Ti n, chi m kho ng 53% di n tích toàn t nh, thích h p cho nhi u lo i gi ngcây tr ng và v t nuôi

bi n dài 32km v i hàng ngàn ha bãi b i ven bi n, nhi u l i th trong nuôi

tr ng các lo i th y h i s n (nghêu, tôm, cua…) và phát tri n kinh t bi n Khí h u

Ti n Giang chia làm hai mùa rõ r t: mùa khô b t u t tháng 12 và mùa m a ttháng 5 Nhi t trung bình hàng n m kho ng 27oC, l ng m a trung bình hàng

m 1.467 mm (Ngu n:http://www.tiengiangdost.gov.vn/ Truy c p ngày22/12/2008)

Ti n Giang có hai con sông l n ch y qua, sông Vàm C phía B c và sông Ti n phía Nam

- Sông Ti n là m t nhánh thu c vùng h l u c a l u v c sông Mêkông Sông

Ti n c ng ch y theo h ng Tây B c – ông Nam t i V nh Long nó c táchlàm 3 nhánh l n: nhánh Hàm Luông, C Chiên ch y qua a ph n c a t nh B nTre và ra bi n b ng hai c a cùng tên Nhánh M Tho ch y qua a ph n Ti nGiang và ra bi n b i ba c a: c a Ti u, c a i và c a Ba Lai

Xét theo c m t nhiên, 92% di n tích c a t nh Ti n Giang thu c l u v cSông Ti n và sông này là ngu n cung c p n c t i, n c sinh ho t ch y u cho

t nh Sông Ti n cùng v i các nhánh c a nó c ng là môi tr ng r t thu n l icho nuôi tr ng và phát tri n th y s n

Sông Ti n n ch y qua Ti n Giang ã t o nên nhi u cù lao dài, h p và trù phú(Ng Hi p, Tân Phong, Tân Th i, Tân Phú, Phú Th nh, Phú ông)

- Sông Vàm C là con sông l n th hai ch y qua a ph n Ti n Giang phía

c, ph n l n chi u dài sông Vàm C thu c t nh Long An, riêng n dài 39 km vàm sông Tra (m t nhánh c a sông Vàm C , vàm này t i xã Bình Xuân,Huy n Gò Công ông, T nh Ti n Giang) n c a Soài R p là m t ph n ranh

gi i t nhiên giáp bi n gi a 2 t nh Ti n Giang và Long An

Sông Vàm C ch có nh h ng n 8% di n tích ph n c c B c c a t nh So

i sông Ti n, n c t sông Vàm C kém h n v ch t l ng Trong mùa l , m t

ph n l ng n c t Sông Ti n ch y tràn vào ng Tháp M i và thoát ra bi nqua sông Vàm C Tây nh ng kh n ng tháo l c a sông này r t kém vì có quá

nhi u n u n khúc N c v vào u và gi a mùa l th ng là n c nhi mphèn vì ch y qua ng Tháp M i Vào mùa c n, h u nh toàn b sông Vàm Choàn toàn b th y tri u bán nh t c a Bi n ông chi ph i, n c bi n d dàng l nsâu v phía th ng ngu n Vào cùng m t th i m và ng m t kho ng cách

n bi n m n n c sông Vàm C l n g p nhi u l n trên Sông Ti n các c ng

Tr c ây ngu n l i th y s n Ti n Giang r t phong phú, nh ng trong nh ng

m g n ây cùng v i tình hình chung c a ngu n l i c n c, ngu n l i th y s nánh b t c Ti n Giang ngày m t gi m

tàu khai thác Chi c 1.404 1.421 1430

(Ngu n: http://www.mekongfish.net.vn truy c p ngày 24/12/2008)

- M u c thu mua t các c s thu mua và các ch trong huy n.

- S l ng 30-50 con cho 1 t thu

3.3.2 Ph ng pháp c nh và phân tích m u

- M u cá sau khi thu ph i c r a s ch b ng nu c ng t, ánh d u m u thu, cân

tr ng lu ng, do chi u dài và ghi chép s li u c n th n

- M u c gi l nh trong thùng sau ó a v phân tích t i phòng thí nghi m

a khoa Th y S n, tr ng HCT

3.3.3 T ng quan gi a chi u dài và tr ng lu ng

Liên h gi a chi u dài và tr ng lu ng c Huxley (1924) xu t công th c:

W = aLb (3.1)Trong ó:

+ W: tr ng l ng (g)

+ b: h s t ng tr ng

Sau ó ph ng trình trên c Le Cren (1951) chuy n i thành:

log W = log a + b * log L (3.2)

Trong ó: n: t ng s nhóm chi u dài kh o sát

x : giá tr chi u dài trung bình

u giá tr r l n h n 0,5 thì có s t ng quan gi a chi u dài – tr ng l ng và

ng c lai, giá tr r nh h n ho c b ng 0,5 thì không có s t ng quan gi a chi udài và tr ng l ng

3.3.4 Ph ng pháp nghiên c u sinh h c sinh s n

Các giai n phát tri n c a tuy n sinh d c

a theo b c thang thành th c sinh d c Nikolsky (1963) xác nh các giai

an thành th c c a tuy n sinh d c cá.( xem b ng ph l c 1)

Xác nh h s thành th c (GSR)

GSR = (Tr ng l ng tuy n sinh d c/T ng kh i l ng cá)*100 (3.6)

li u ã c phân tích d i d ng giá tr trung bình, giá tr l n nh t, nh nh t

và l ch chu n b i ph n m m Microsoft Excel và vi t báo cáo b i MicrosoftWord

ng 4.1 Danh sách các loài cá t ng m t phân b ven bi n t nh Ti n Giang

Polynemidae Eleutheronema tetradactylum Cá Chét

Pangasidae Pangasius polyuranodon Bleeker Cá D a

Myctophiformes Synodontidae Trachinocephalus myops Cá M i Hoa

Gadiformes Bregmacerotidae Bregmaceros macclellandi Cá Tuy t tê giác

Sillaginidae Sillago sihama Cá c

Ambassidae Ambassis gymno cephalus Cá S n bi n u tr n

i 8 b thì Perciformes (b cá V c) chi m u th nh t v i 17 loài chi m48,6% t ng s loài, b có s l ng loài nhi u th 2 là Clupeiformes (b cá Trích)

i 9 loài chi m 25,7% trong t ng s loài, 3 b có cùng s loài là 2 và cùngchi m 5,7% là Siluriformes (b cá Nheo), Beloniformes (b cá Nhói) vàMugiliformes (b cá i) Và 3 b cùng có s l ng loài ít nh t là Elopiformes(b cá Cháo), Myctophiformes (b cá èn L ng) và Gadiformes (b cá Tuy t)

i 1 loài duy nh t chi m 2,9% trong t ng s loài cá tìm c

Hình 4.2 T l thành ph n loài theo bTrong s 26 h thì h chi m u th v i s loài nhi u nh t là h Engraulidae (h

cá Tr ng) có 5 loài chi m 14,3% trong t ng s loài, k là h Leiognathidae (h cá

Li t) có 3 loài chi m 8,6%, các h Gerridae (h cá Móm), Clupeidae (h cáTrích) và h Carangidae (h cá Kh ) có t l th p nh t 5,7% Ngoài ra có 21 h

có t l r t th p không th bi u di n t l t ng h lên th , do ó các h này

Mugilif o rme s

5 7 %

Gadif ormes 2.9%

My c to ph if o rme s

2 9 % Belonif ormes

5 7 %

ch có 7 loài trong t ng s 35 loài c a nghiên c u trùng v i 7 loài/173 loài là vì

173 loài cá c a Tr ng Th Khoa và Tr n Th Thu H ng nh loài là nh ng loài

cá n c ng t, con nghiên c u này ch xác nh nh ng loài cá n i s ng ven bi n

Ti n Giang là m t trong các t nh thu c khu v c BSCL Qua ó ta th y r ng 7

loài cá: Coilia macronathos (cá Mào gà), Setipinna taty (cá L p vàng vây ng c dài), Plotosus canius Hamilton (cá Ngát), Pangasius polyuranodon (cá D a),

Strongylurus Strongylurus (cá Nhái uôi ch m), Eleutheronema tetradactylum

Shaw (cá Chét) và Scatopharus argus (cá Nâu) là loài có th s ng n c ng t, l

và m n

So sánh v i k t qu nghiên c u c a Nguy n H u Ph ng (2001) khu v c bi n

Vi t Nam có 127 loài cá bi n thu c 4 b : Elopiformes ( cá Cháo bi n),Anguilliformes (cá Chình), Clupeiformes (cá Trích) và Gonorynchiformes (cáa) thì có 8 loài/35 loài c a nghiên c u trùng v i 8 loài/127 loài trên

So sánh v i k t qu nghiên c u c a Nguy n H u Ph ng và Nguy n Nh t Thi(1994) thì nghiên c u này có 13 loài/35 loài tìm c trùng v i 13 loài/266 loài.

So sánh v i k t qu nghiên c u c a Nguy n H u Ph ng và Nguy n Nh t Thi(1997) thì ch có 1 loài/35loài c a nghiên c u này trùng v i 1 loài/341 loài

i ây là th ng kê 35 loài cá t ng m t tìm c trong 4 tháng th c hi n nghiên

u này:

Loài 1: cá Mào Gà Coilia macrognathos Bleeker,1852

Hình 4.4 cá Mào Gà

: Clupeiformes (b cá Trích)

H : Coiliinae (cá Lành Canh)

Gi ng: Coilia

Loài: Coilia macrognathos Bleeker,1852

Tên ti ng anh: Longjaw grenadier anchovy

Loài 2: cá L p hàm dài Thryssa setirostris Broussonet, 1782

Hình 4.5 Cá L p hàm dài

: Clupeiformes (b cá Trích)

H : Engraulidae (cá Tr ng)

Gi ng: Thryssa

Loài: Thryssa setirostris Broussonet, 1782

Tên ti ng anh:Longjawed thryssa

Tên a ph ng: Cá L p hàm dài

ng danh: Clupea mystacina Schneider, 1801

Clupea seticornis Rees, 1807 Engraulis seticornis Cuvier and Valenciennes, 1848 Thrissa macrognathos Bleeker, 1849

Loài 3 : cá L p Thryssa dussumieri Cuvier and Valenciennes,1848

Hình 4.6 Cá L p

: Clupeiformes (b cá Trích)

H : Engraulidae (cá tr ng)

Gi ng: Thryssa

Loài: Thryssa dussumieri Cuvier and Valenciennes,1848

Tên ti ng anh: Dussumier’s thryssa, Gold spotted anchovy

Tên a ph ng: Cá L p

ng danh: Engraulis auratus Day, 1865

Engraulis dussumieri Valenciennes, 1848 Scutengraulis dussumieri Valenciennes, 1848 Thrissa dussumieri Valenciennes, 1848 Thrissocles dussumieri Valenciennes, 1848

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 08/05/2009)

Loài 4: cá L p vàng vây ng c dài Setipinna taty Cuvier and Velenciennes,

Loài: Setipinna taty Cuvier and Velenciennes, 1848

Tên ti ng anh: Scaly hairfin anchovy

Tên a ph ng: Cá L p vàng vây ng c dài

ng danh: Engraulis taty Valenciennes, 1848

Engraulis telaroides Bleeker, 1849 Setipinna lighti Wu, 1929

Stolephorus taty Valenciennes, 1848

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 08/05/2009)

a m thu m u: Vàm Láng, èn

ng s m u: 108

Kích th c: 9,35 – 17,3 cm

Loài 5 : Cá C m Stolephorus tri Bleeker, 1852

Hình 4.8 Cá C m s ng

: Clupeiformes (b cá trích)

H : Engraulidae (cá tr ng)

Gi ng: Stolephorus

Loài: Stolephorus tri Bleeker, 1852

Tên ti ng anh: Spined anchovy, Tri anchovy

Tên a ph ng: cá c m s ng, cá c m s c tiêu

ng danh: Stolephorus baganensis Hardenberg, 1931

Anchoviella tri Bleeker,1852 Engraulis tri Bleeker, 1852

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 11/05/2009)

Loài 6: cá Trích X ng Sardinella gibbosa Bleeker, 1849

Hình 4.9 Cá Trích x ng

: Clupeiformes (b cá Trích)

H : Clupeinae (cá Trích)

Gi ng: Sardinella

Loài: Sardinella gibbosa (Bleeker, 1849)

Tên ti ng anh: Goldstripe sardinella, Bony sardine

Tên a ph ng: Cá Trích x ng

ng danh: Clupanodon jussieu Lacepede, 1803.

Alausa argyrochloris Valenciennes, 1847.

Spratella tembang Bleeker, 1851.

Clupea tembang Gunther, 1868.

Clupea axile Kihinouye, 1911.

Sardinella jussieu Fowler, 1927.

Sardinella taiwanensis Raja and Hiyama, 1969.

( theo Nguy n H u Ph ng, 2001)

a m thu m u: Vàm Láng, èn

ng s m u: 30

Loài 7: cá Mòi không r ng Anodontostoma chacunda Hamilton, 1822

Hình 4.10 Cá Mòi không r ng

: Clupeiformes (b cá Trích)

H : Dorosomatinae (cá Mòi)

Gi ng: Anodontostoma

Loài: Anodontostoma chacunda Hamilton, 1822

Tên ti ng anh:Chacunda gizzard shad, short finned gizzard shad

Tên a ph ng: Cá Mòi không r ng

ng danh: Anodontasoma chacunda Hamilton, 1822

Anodontostoma chacundo Hamilton, 1822 Anodontostoma hasseltii Bleeker, 1849 Chatoessus chacunda Hamilton, 1822 Chatoessus tampo Vanlenciennes, 1848 Clupanodon chacunda Hamilton, 1822 Clupanodon champole Hamilton, 1822 Dorosoma chacunda Hamilton, 1822 Gonostoma javanicum Hyrtl, 1855 Nematalosa chanpole Hamilton, 1822

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 08/05/2009)

a m thu m u: Vàm Láng

ng s m u: 12

Kích th c: 21,5 – 27 cm

Sinh h c-sinh thái:

Là loài cá n i s ng ven bi n và c a sông n c l Phân b sâu 0-50 m

Loài 8: Cá B Ilisha megaloptera Swainson, 1839

Hình 4.11 Cá B Tr ng: Clupeiformes (b cá trích)

H : Pristigasteridae

Gi ng: Ilisha

Loài: Ilisha megaloptera Swainson, 1839

Tên ti ng anh: Bigeye ilisha

Tên a ph ng: Cá b tr ng, cá m o

ng danh: Clupanodon motius Hamilton, 1822

Clupea megalopterrus Swainson, 1839 Clupea parva Swainson, 1839

Ilisha dussumieri Valenciennes, 1847 Ilisha motius Hamilton, 1822

Pellona dussumieri Valenciennes, 1847 Pellona megaloptera Swainson, 1839 Pellona russellii Bleeker, 1852

Platygaster macropthalma Swainson, 1839

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 26/04/2009)

a m thu m u: Vàm Láng

ng s m u: 10

Kích th c: 8,1 – 16,2 cm

Loài 9: Cá Chét Eleutheronema tetradactylum Shaw

ng danh: Eleutheronema tetradactyla Shaw,1804

Eleutheronema tetradactylus Shaw,1804 Eleutheronema tetradactylum Shaw, 1804 Polynemus coecus Macleay, 1878

Polynemus teria Hamilton, 1822 Polynemus tetradactylus Shaw, 1804

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 30/4/09)

Loài 10: Cá Ngát Plotosus canius Hamilton

Hình 4.13 Cá Ngát

: Siluriformes

H : Plotosidae

Gi ng: Plotosus

Loài: Plotosus canius Hamilton

Tên ti ng anh:Gray eel-catfish

Tên a ph ng: Cá Ngát

ng danh: Plotossus canius Hamilton, 1822

Plotosus horridus Bleeker, 1846 Plotosus multiradiatus Bleeker, 1846 Plotosus unicolor Valenciennes, 1840 Plotosus viviparus Bleeker, 1846

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 24/4/09)

Loài 11: Cá D a Pangasius elongatus Bleeker

ng danh: Pangasius juaro Bleeker, 1852

Pangasius polyuranodon Bleeker, 1852 Pseudopangasius polyuranodon Bleeker, 1852

(Ngu n: www.fishbase.org Truy c p ngày 08/05/2009)