ĐIỀU TRA TÌNH HÌNH và KINH NGHIỆM NUÔI BA BA tại một số TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG cửu LONG

Tóm Tắt Đề tài này được thực hiện tại 5 tỉnh: Đồng tháp, Vĩnh Long, Hậu Giang, Tiền Giang, Bạc Liêu từ tháng 10 năm 2010 đến tháng 5 năm 2011, nhằm điều tra tình hình và kinh nghiệm nuôi

2011

Lời cảm tạ

Tôi xin chân thành cám ơn thầy Dương Nhựt Long đã tận tình hướng dẫn và chỉ bảo trong suốt quá trình tôi thực hiện đề tài Bên cạnh đó còn có cô Lam Thị Mỹ Lan đã tận tình giúp đỡ tôi cho tôi những lời khuyên quý báu trong thời gian thực hiện đề tài

Nhân đây tôi cũng xin thành thật cám ơn đến các cô, chú, anh, chị ở sở nông nghiệp và phát triển nông thôn và Ủy Ban Nhân Dân Xã, Phường ở các tỉnh, cùng với các chủ hộ nuôi ba ba đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học hỏi và thu thập được nhiều kinh nghiệm quý báu đó Đó cũng là một hành trình vững chắc để áp dụng vào thực tế Tôi xin chúc sức khỏe và thành đạt

Tóm Tắt

Đề tài này được thực hiện tại 5 tỉnh: Đồng tháp, Vĩnh Long, Hậu Giang, Tiền Giang, Bạc Liêu từ tháng 10 năm 2010 đến tháng 5 năm 2011, nhằm điều tra tình hình và kinh nghiệm nuôi ba ba tại một số tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long góp phần làm cơ sở khoa học xây dựng quy trình nuôi ba ba để đạt được hiệu quả cao

Mô hình nuôi ba ba chủ yếu có hai loại mô hình nuôi: Mô hình nuôi trong bể, mô hình nuôi ba ba ba bằng tôn xi măng Mùa vụ nuôi và thả giống quanh năm nhưng phần lớn nuôi nhiều nhất là tháng 3-4 nhằm tận dụng sức tăng trưởng tối đa trong năm Kích cỡ thả giống rất đa dạng (3,2-7cm), khối lượng (4-70 g/con) Mật độ nuôi trung bình cho năng suất và lợi nhuận cao 7-9 con/m2 Nguồn thức ăn 100% là

cá tạp trong suốt quá trình nuôi như (cá, tép, cua, ốc,…) cá tạp được rửa sạch và xử

lý lại bằng nước muối chiếm 60.5%, sử dụng cối xay cá để xay nhuyễn cá tạp, sau

đó trộn thêm một số phụ phẩm như là cám, tấm, rau xanh, vitamin C, hoặc men tiêu hóa vào trong khẩu phần ăn của ba ba, định kì khoảng 3-4 tháng nuôi xổ giun sán cho ba ba để ba ba được tăng trưởng tốt Cách cho ba ba ăn tập trung tại sàn ăn nhằm để kiểm tra lượng thức ăn dư thừa hạn chế được sự ô nhiểm nguồn nước làm xuất hiện mầm bệnh Qua điều tra cho thấy 100% số hộ nuôi ba ba điều bị nhiểm bệnh, trong đó đa phần là bệnh ghẽ chiếm tỉ lệ 49,3%, bệnh nấm thủy mi chiếm tỉ

lệ 32,8%, bệnh xuất huyết 13,4%, bệnh đường ruột chiếm tỉ lệ thấp nhất 4,5% Thời gian nuôi ba ba kéo dài 18-26 tháng để ba ba đạt kích cở thương phẩm cao mang lại nhiều lợi nhuận cho người nuôi

DANH SÁCH BẢNG

Bảng 1.2: Trình độ tuổi và kinh nghiệm của hộ nuôi

Bảng 1.3: Công trình, nguồn nước và diện tích

Bảng 1.4: Kích cỡ ba ba giống, giá thành, tỉ lệ số hộ thả nuôi

Bảng 1.5: Các bệnh thường gặp khi nuôi ba ba

Bảng 1.6: Trọng lượng thương phẩm, giá bán, tỉ lệ kích cở của ba ba Bảng 1.7: Hạch toán kinh tế

DANH SÁCH HÌNH

Hình 2.1: Hình ba ba

Hình 2.2: Bảng đồ hành chính tỉnh Đồng Tháp

Hình 2.3: Bảng đồ hành chính tỉnh Vĩnh Long Hình 2.4: Bảng đồ hành chính tỉnh Hậu Giang Hình 2.5: Nguồn thông tin về kỹ thuật

PHẦN I GIỚI THIỆU

Việt Nam là một trong những quốc gia có nhiều tìm năng phát triển thủy sản nằm trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương với bờ biển dài 3260km Hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ và đặc quyền kinh tế rộng gần 1 triệu ha Trong nội địa hệ thống sông ngòi dầy đặc gần 1.400.000 ha mặt nước với các điều kiện môi trường nuôi thuận lợi, đặc biệt là nuôi các loài có giá trị kinh tế cao như là ba ba

Ba ba là loài động vật sống hoang dã từ Nam chí Bắc trong dân gian có người còn gọi là Cua Đinh sống ở sông ngòi tự nhiên Trước những năm 1990 thì nghành nuôi trồng thủy sản chưa quan tâm đến đối tượng này Từ năm 1991-1992 đã có

200 hộ gia đình nuôi, sau 5 năm khuyến khích đã có 600 hộ nuôi và đã phát triển ra

ba miền: Bắc, Trung, Nam, giá bán trên thị trường tăng cao một số gia đình ở các tỉnh Hải Hưng, Hà Tây, Hà Bắc đứng ra thu gom ba ba để xuất bán cho thị trường Hồng Kông, Trung Quốc, Đài Loan,… càng về sau lượng ba ba ngày càng khang hiếm, một số gia đình nhỏ về nuôi lớn để xuất bán, nghề nuôi ba ba bắt đầu hình thành từ đó Tổng kết kinh nghiệm nuôi ba ba trong dân gian đã có một số nhà khoa học đã khuyến khích nhân dân nuôi Năm 1993 tổ chức khuyến ngư TW(Vụ Nghề Cá) Bộ thủy sản đã tổng kết chung một số hộ gia đình nuôi khá ở một số tỉnh, tổ chức hội nghị toàn quốc khuyến khích phát triển nuôi ba ba Thực hiện chủ trương đó Nhà nước đã đầu tư cho các tỉnh miền núi, trung du, đồng bằng mỗi tỉnh chỉ rút ra 1-2 mô hình nuôi để đúc kết kinh nghiệm Năm 1994 Yên Bái tham quan Hải Hưng xây dựng mô hình nuôi Năm 1997 đã có 300 hộ gia đình nuôi, phát triển

ra 34 huyện, hình thành 6 chi hội nuôi ba ba ba Các tỉnh miền núi khác cũng lần lượt phát triển như Việt Yên (Hà Bắc) chỉ có 700 hộ nuôi riêng ở tỉnh Lâm Đồng

đã có trên 100 hộ nuôi gia đình nuôi Các tỉnh Đồng bằng sau những năm khuyến ngư đã động viên các cơ sở mở rộng nuôi khá nhanh ở Miền Bắc như: Hà Bắc, Hà Tây, Hải phòng Miền trung phát triển ở các tỉnh (Thanh Hóa, Nghệ an, Đà Nẵng,

Quãng Bình, Quãng Ngãi, Ninh Bình, Ninh thuận, Bình Thuận…) Đặc biệt các tỉnh Miền Nam chưa có kinh nghiệm nuôi ba ba hoa, sau khi tham quan mô hình nuôi ở các tỉnh Miền Bắc, khuyến ngư phổ biến nhân dân tiếp thu rất nhanh và đầu

tư lớn phát triển nuôi ở các tỉnh như: Tiền Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang, Kiên Giang, Hậu Giang, Thành Phố Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, Bạc Liêu…,( theo http:// agriviet.com.vn)

Tóm lại việc nuôi ba ba trên đã cho thấy hiện trạng về nghề nuôi ba ba rất phổ biến

ở khắp các tỉnh Do đó đề tài “Điều tra tình hình và kinh nghiệm nuôi ba ba tại

một số tỉnh Đồng Bằng Sông Cửu Long” đã được thực hiện

Mục tiêu của đề tài

Đề tài thực hiện nhằm góp phần làm cơ sở xây dựng quy trình nuôi ba ba thương

phẩm để đạt được hiệu quả cao

Nội dung thực hiện

- Tìm hiểu về kỹ thuật nuôi ba ba tại một số tỉnh đồng bằng song Cửu Long

- Khảo sát hiệu quả về lợi nhuận của mô hình nuôi

- Phân tích những thuận lợi và khó khăn của mô hình nuôi

- Đề xuất những biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả của mô hình nuôi ba

ba ở các tỉnh

PHẦN II LƢỢC KHẢO TÀI LIỆU

Hình 2.1: Hình dạng bên ngoài của ba ba

Ở Việt Nam có 3 loài thường gặp

- Ba ba trơn ( Pelodiscus sinensis Wegmann 1835; theo Bourret 1941 )

Tên phổ thông là ba ba sông, ba ba Hoa trên mai không có những nốt sần, phía bụng màu vàng có những chấm màu nâu đen như đốm hoa

Phân bố: Quảng Ninh, Bắc Giang, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Yên Bái, Hòa Bình, Hà Tây, Hà Nam, Hải Dương, Hưng Yên, Hòa Nam, Nam Định, Hà Tỉnh…Sống phổ

biến ở các thủy vực nước ngọt và đang được nuôi ở các địa phương

- Ba ba Nam Bộ ( Amyda cartilaginea Boddaert 1770; theo Bourret 1941 )

Còn gọi là cua đinh sống phổ biến ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long đường kính

có thể (50-60 cm ) cân nặng 50-60 kg tính ăn giống ba ba trơn

- Ba ba gai ( Trionyx steindachneri Siebenrock 1960; theo Bourret 1941 )

Trên gai có những nốt gai, sần, sờ nháp tay về phía cuối mai nốt sần càng to Ba

ba gai có ở Miền Núi phía Bắc nhiều người cho biết nuôi ba ba gai cũng lớn nhanh

Ba ba phàm ăn nhưng chậm lớn Chúng thở bằng phổi, sống ở dưới nước là chính, thích chui rúc vào các hang hốc ở bờ kè đá, thường tập trung ở các đoạn sông tiếp giáp các cửa kênh, rạch dẫn nước vào đồng ruộng Ban đêm yên tĩnh, ba ba hay lên

bờ, ban ngày có thể thấy nó nhô đầu lên mặt nước, có khi bò lên bờ Ba ba có tính hung dữ như nhiều loài ăn thịt khác, nhưng lại nhút nhát thường chạy chốn khi nghe có tiếng động hay bóng người và súc vật qua lại Khi đói chúng ăn thịt lẫn nhau, có khi một con bị thương chảy máu thì các con khác xúm lại cắn xé một cách tàn bạo

1.1.3 Dinh dƣỡng

Ở môi trường tự nhiên ba ba ăn chủ yếu động vật như: động vật phù du, côn trùng, tôm tép, cua, cá Khi nuôi ba ba thích ăn các con vật bắt đầu ươn thối, lúc ăn chúng thường tranh cướp mồi, ăn cả cám, bắp, khoai lang Chúng ăn khỏe vào mùa hè, lượng thức ăn bằng 5-10% trọng lượng thân Mùa đông tháng 12 - 3 lạnh rét lượng thức ăn chỉ bằng 3-5% trọng lượng thân Ba ba có khả năng chịu đói, không có hành vi tấn công kẻ thù, lúc gặp địch hại chỉ trốn vào

trong hang hay lặn xuống nước, chui vào bụi rậm co rút đầu lại

100 g/con có thể tăng trọng 80-100 g/con/tháng

Khi nhiệt độ xuống thấp dưới 100C sức ăn giảm sinh trưởng chậm Trong cùng

điều kiện nuôi dưỡng con cái lớn nhanh hơn con đực

1.1.5 Sinh sản

Cách phân biệt ba ba đực cái: ba ba đực cần cổ và đuôi nhỏ dài , cần cổ con đực khi vươn hết mức có thể bằng chiều dài thân nó, mai con đực hơi thon chứ không bầu như con cái Ba ba cái cổ to ngắn đuôi cũng vậy, thân hình bầu hơn con đực ngắn đòn hơn, nếu để hai con ba ba đực cái gần nhau sẽ thấy sự khác biệt giữa đuôi của chúng

Ba ba đẻ trứng trên cạn, thụ tinh trong Cỏ thể kéo dài thời gian thụ tinh tới 6

tháng, nên khi cho đẻ tỉ lệ con đực thường ít hơn con cái

Mùa sinh sản chính: cuối mùa xuân đầu mùa thu

Đẻ rộ vào những ngày mưa to,sấm chớp nhiều Muốn tìm trứng chỉ cần đi ven các bãi sông, ven đầm hồ, ao thấy rõ đất mới và các vết móng đào đất lấp ổ trứng mới

đẻ của ba ba cái, lấy que nứa nhẹ nhàng lật những lớp đất mỏng phủ phía trên , thấy lỗ nhỏ, đường kính miệng 4-5 cm, sâu 10 – 15 cm Trứng xếp lần lượt từ đáy lên miệng, lúc mới đẻ thường dính vào nhau, vỏ hơi mềm

Đẻ xong ba ba bò xuống ở nơi gần nhất nghỉ và canh giữ, nhân dân ta thường nói là ba ba "ấp bóng"

Cỡ 2 kg mỗi lứa đẻ 10 - 15 trứng

Ba ba mẹ đẻ sau 5-7 ngày lại tiếp tục giao phối

Cỡ (4 – 5 kg) có thể đẻ 4-5 lứa trong 1 năm ( Đã mổ ba ba nặng cỡ 350 g có 400

2.1.2 Điều kiện ao nuôi

- Vị trí địa điểm

Chọn vị trí địa điểm nơi yên tỉnh dễ bảo vệ không bị cớm rợp và úng ngập

Có điều kiện cấp nước và tiêu nước thuận lợi, không bị nhiểm bẩn và lây lan bệnh cho môi trường xung quanh

- Chất đất và nền đáy ao

Ao được xây dựng trên nền đất thịt, hoặc thịt pha cát, hoặc thịt pha sét để đảm bảo

có khã năng giữ đươc nước đất không bị chua Nền đáy ao phải có độ nghiêng về

phía cống để có thể tháo cạn được nước dễ dàng Ao nuôi tốt nhất là đảm bảo khoảng 20-30% trên bề mặt ao phủ một lớp bùn pha cát hoặc cát mịn từ 15- 20 cm

để tạo chổ cho ba ba chú ẩn, nghỉ ngơi

- Nguồn nước

Nguồn nước để nuôi vỗ ba ba bố mẹ là nguồn nước ngọt như : Sông, suối, hồ, kênh, gạch, giếng khoang…Vùng gần biện độ mặn của nguồn nước nuôi không được quá 10

/00 Chất lượng nước thường xuyên phải sạch sẽ có thể dung cho sinh hoạt hằng ngày Độ pH khoãng 7-8

- Bờ ao

Bờ ao phải được xây bằng gạch đảm bảo chắc chắn, không bị lún và nứt để đảm bảo ba ba trong ao Nếu không có điều kiện xay có thể đắp bờ đất nhưng phải chắc chắn không bị hang hóc và rò rỉ Bờ ao xây hoặc đấp đất phải cao hơn mực nước 0.4 - 0.5m Trên đỉnh bờ cần xây gò rộng 5-10 cm, nghiêng về phía lòng ao để không cho ba ba bò ra khỏi ao Bờ ao phải có nền đất lưu không, được trồng cỏ hoặc rải sỏi để ba ba không đào được ổ đẻ

- Tạo chổ cho ba ba nghỉ ngơi và phơi nắng

Chọn ao yên tỉnh làm một trong các công trình phụ sau đây: tạo chổ cho ba ba họat động lên xuống thuận lợi, xây từ 1 đến 2 bậc thềm ở dìa ao, đắp đáy ao cao, không

để ngập nước hoặc đấp ụ nổi trong ao, thả bè tre, bè gỗ thả bèo tây hoặc rau mát trong khung cố định ở một góc ao để làm thức ăn xanh cho ba ba và lọc sạch nước

- Tạo nơi cố định cho ba ba ăn

Chọn một góc ao sạch gần cống tiêu nước, đáy được lót nhẩn hoặc đổ cát sạch làm chổ cố định cho ba ba ăn Ao nhỏ có thể cho ba ba ăn tại một vị trí cố định, ao lớn

có thể cho ăn 2-3 vị trí cố định Những nơi có điều kiện nên xây máng ăn cho ba

ba, máng ăn cần để ngập dưới nước khoảng 60cm Đặt phên ở dìa mép nước để ba

ba leo lên ăn chỉ được áp dụng khi ba ba đã được tập luyện thuần thục

- Cống và công trình bảo vệ

Mỗi ao tốt nhất có 2 cống cấp và tiêu nước riêng, cống tiêu nước nên đặt ở vị trí thấp nhất của đáy ao để dễ tháo cạn khi thay nước và thu hoạch , cửa cống cấp và tiêu nước phải có lưới chắn bằng sắt để giữ ba ba trong ao

- Tạo chổ cố định cho ba ba đẻ trứng

Làm nhà đẻ và bãi đẻ cho ba ba, diện tích bãi đẻ cho ba ba từ 1-6 m2

tùy thuộc vào

số lương ba ba mẹ nhiều hay ít Cứ 1m2 có thể cho 15- 20 ba ba cái đẻ một lúc, nên chia bãi đẻ thành nhiều ngăn có cửa ngăn cách từng ngăn để cho ba ba lần lượt vào

đẻđể tiện cho việc gom trứng và theo dõi Xung quanh bãi đẻ phải xây cao 40-50

cm hoặc chắn kín chỉ chừa lối cho ba ba lên bãi đẻ, cần tạo bóng cây yên tỉnh mát

mẻ và kín đáo để cho ba lên đẻ, bãi đẻ phải có máy che mưa, nắng Đỗ cát mịn dầy 20 - 30 cm trên nền bãi đẻ, mặt lớp cát cao hơn mặt ao khoãng 40-50 cm đảm bão trứng không bị ngập nước khi có mưa to đột xuất

2.1.3 Kỹ thuật nuôi vỗ

- Thời gian nuôi vỗ

Với ba ba cho đẻ lần đầu cần nuôi vỗ từ tháng 9 năm trước đến tháng 3 hoặc tháng

4 năm sau Nuôi cho đẻ lần thứ hai trở đi có thể nuôi vỗ ba ba bố mẹ quanh năm

- Tiêu chuẩn để chọn ba ba bố mẹ để nuôi vỗ

Khối lượng cơ thể từ 0,8-1,5 kg con lớn nhất không nên quá 3 kg Tuổi cá thể từ

18 tháng đến 5 năm Ba ba phải khỏe mạnh không có thương tật, dị hình hoặc bị bệnh

- Tỷ lệ đực / cái nuôi vỗ và cho đẻ

Từ 1/2 hoặc 1/4 ( 1 con đực có thể nuôi ghép với 2- 4 con cái ) nhưng thường là 1/3 Không nên nuôi nhiều ba ba đực vì tốn kém nhiều, mặt khác ba ba đực thường hung ác, tranh giành con cái quyết liệt dẫn dến chúng cắn xé lẫn nhau gây thương tích dễ mắt bệnh mà còn làm hỏng quá trình giao phối

- Mật độ nuôi vỗ

Mật độ nuôi vỗ khoãng 0.5-1 kg/m2 cao nhất không được quá 2kg Cần chú ý trong một ao chỉ được nuôi ba ba cùng một cỡ để tránh tình trạng con cái cắn con

bé

2.1.4 Thu trứng và ấp trứng ba ba

- Cách thu và lựa chọn trứng ấp

Trong mùa sinh sản hằng ngày cần kiểm tra khu vực ba ba đẻ tìm dấu vết ổ đẻ để thu trứng Ba ba thường đẻ vào ban đêm việc thu trứng nên tiến hành vào buổi sáng hôm sau hoặc muộn hơn nữa ( 7-10 ngày ) vì nếu ta chạm vào lớp màng nhầy của vỏ trứng ba ba mới đẻ đem ấp ngay trứng sẽ không nở ( vì đã làm mất “lớp phấn” của trứng ) Khi bới ổ trứng cần phải nhẹ nhàng tránh làm giập vỡ trứng Nhặt từng quả xếp vào chậu rồi chuyển đến đến nơi ấp

- Chọn trứng đã thụ tinh và trứng tốt để ấp

Trứng đã thụ tinh có màu trắng và có vòng trắng ( túi hơi ) ở trên, màu phớt hồng

ở dưới Trứng không thụ tinh vòng trắng không rõ, vỏ trứng màu không bình thường, trứng tốt là trứng to, trứng xấu thường trứng nhỏ và méo mó Ba ba mẹ thường ( 1-1,5kg/con ) thường đẻ trứng có đường kính 21-23 mm ( hoặc lớn hơn ) khối lượng 5-7 g/quả Cỡ ( 0,5-0,7 kg/con ) đẻ trứng có đường kính 17-19mm khối lượng 3-4 g/quả nếu đem ấp trứng này tỉ lệ nở sẽ thấp, ba ba con nở ra bé và chậm lớn

Ấp trong bể: diện tích bể 0.5-1m2

cao 15-20cm, trong bể chứa lớp cát ẩm dầy 10- 15cm để vùi trứng ấp Đáy bể phải có chổ vùi thoát nước, mỗi bể có thể ấp hàng nghìn trứng ba ba

Dùng cát để ấp trứng ba ba là phổ biến nhất, khi ấp đỗ lớp cát mịn ẩm và tơi xớp, xếp trứng vào mặt phẳng lớp cát, mỗi quả cách nhau 2cm Cứ mỗi lớp trứng phủ một lớp cát dẩy- 5cm có thể xếp 2- 3 lớp trứng Chú ý khi xếp trứng phải xếp đầu

có túi hơi hướng lên trên không được ấp hoặc đảo trứng trong quá trình ấp Trứng

đẻ cùng ngày hoặc cách nhau vài ngày, có thể ấp một lần trong cùng một dụng cụ

ấp

Kha

y, chậu, bể hoặc ấp trứng phải có mái che, nhiệt độ và độ ẩm ấp phải luôn ổn định Trong thời gian ấp nếu thấy cát khô phải phun nước để giữ độ ẩm, nhiệt độ ấp trứng ( 30-320C ) sau ( 40-45 ngày ) sẽ nở, nhiệt độ ( 25- 340C) sau ( 55-60 ngày ) trứng nở Theo dõi nếu thấy trứng sắp nở phải để một khay nước vào giữa dụng cụ

ấp để ba ba con mới nở có thể tự bò vào Gần đến ngày trứng nở có thể nhặt hết trứng cho vào khay nước hoặc chậu nước, sau đó cho nước chảy từ từ sẽ kích thích cho ba ba nở nhanh và đồng loạt Nếu trứng tốt ấp trứng đúng kỹ thuật tỉ lệ trứng

nở có thể đạt 95- 100% Trong quá trình ấp phải có biện pháp ngăn chặn một số động vật hại như : Rắn, mèo, chuột kiến… có thể ăn trứng và ba ba con

2.1.5 Kỹ thuật ƣơng nuôi ba ba giống

- Các giai đoạn ƣơng nuôi ba ba giống

Để phù hợp với đặc tính của ba ba giống theo các tháng tuổi, quá trình ương nuôi

để có được ba ba giống được chia 3 giai đoạn Các tỉnh phía Nam có thể ương nuôi quanh năm, các tỉnh phía Bắc mùa đông lạnh ba ba không ăn sản xuất giống không có kêt quả hoặc kết quả rất thấp

Bảng 1.1: Các giai đoạn ương ba ba giống

Mức và yêu cầu

Chọn nơi yên tỉnh, gần nhà dễ bảo vệ xung quanh khu vực nuôi phải có rào chắn

để giữ được ba ba thất thoát Ao nuôi hình chữ nhật kết cấu gồm bờ ao, lòng ao, cống cấp và cống thoát nước Các công trình phụ như khu vực tắm nắng, sàn ăn, hầm trú đông, bãi đẻ trứng cho ba ba Diện tích ao nuôi ba ba thương phẩm từ

Yếu tố kỹ thuật Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Giai đoạn 3

Cỡ giống ương

(g/con)

Cỡ 4-7g khi mới nở Ương thành cỡ 15-

25g

Cỡ 15-25g ương thành cở 50-80g

Cỡ 50-80g ương thành cỡ 100-150g Thời gian ương

Rãi lớp cát mịn dày 5-7 cm ở đáy

Rãi lớp cát mịn dày 8-10 cm ở đáy Mật độ ương

Thức ăn như giai đoạn 2, nhưng cở thức

100-500m2 là thích hợp và có độ sâu tối thiểu 1.5m , lớp cát dầy 15- 20cm có tác dụng làm mồi không lắng xuống đáy bùn và nước không bị ngầu đục Đáy ao có

độ dốc nghiêng dần về phía đáy để tiện cho việc tháu nước Góc ao có lối cho ba

ba bò lên để phê nắng, nếu ao ở xa nguồn nước phải có máy bơm để chủ động thay nước khi cần thiết Nếu có điều kiện thì xung quanh bờ trồng cây kín mát và xây bậc cho ba ba lên nghỉ ngơi, nếu đất hẹp thả bè tre hoặc rổ có bậc thang và phao nổi để ba ba lên phơi nắng

- Chuẩn bị ao bể nuôi

Ao phải được dọn tẩy sạch sẽ, diệt hết mầm bệnh, đối với ao nuôi từ năm thứ hai trở lên lớp cát ở đáy ao rất bẩn thường có màu đen và mùi tanh, cần phải được thay bằng lớp cát mới để đảm bảo đạt tỉ lệ sống và năng suất cao Đối với bể mới xây trước khi thả giống cần được tháu rửa nhiều lần để đảm bảo khi cho nước và,

pH ổn định từ 7-8

- Thả giống

Mùa vụ thả ba ba giống thường bắt đầu từ tháng 2-3 hằng năm Tiêu chuẩn chọn giống kích cở đồng đều, mập, da bóng không bị xây sát dị hình, hoạt động nhanh nhẹn, không bị trùng huyết thống, kích cở thả 100-150g/con, mật độ thả từ 4-10 con/m2

- Chăm sóc và quản lí

Phải đảm bảo nước ao luôn sạch, nếu nuôi mật độ dầy phải luôn thay nước, không

để bị mất trộm, ba ba thường bò đi vào những ngày thả giống Thức ăn chủ yếu là

ăn động vật ( sống hoặc đã chết nhưng thích hợp là thức ăn tươi sống như cá tạp vụn, ốc bươu vàng, cua, ếch, nháy, các phế thải lò mổ hoặc đầu tôm sú của nhà máy chế biến thủy sản… ) tốt nhất nên tận dụng thức ăn có sẳng ở địa phương để

hạ được giá thành sản xuất Lượng thức ăn và cách cho ăn nên cho ba ba ăn ở mức 3-5% trọng lương thân mỗi ngày Ba ba thường ăn mạnh khi thời tiết mát mẻ, những ngày nóng bức lượng thức ăn có thể giảm xuống 2- 3% trọng lượng thân, khi mùa đông kéo dài ba ba sẽ bỏ ăn và tìm nơi trú đông Trước khi cho ba ba ăn thức ăn phải được rửa sạch, nếu thức ăn ương thói phải được nấu chín, xay nhuyễn

….Mỗi ngày cho ba ba ăn 2 lần ở những vị trí cố định trong ao, bể, hằng ngày theo dõi sức ăn của ba ba để điều chỉnh lượng thức ăn Chi phí thức ăn nuôi ba ba là khá lớn vì vậy người nuôi cần tìm các biện pháp thích hợp để vừa đảm bảo số lượng và chất lượng thức ăn để giảm được chi phí ở mức thấp nhất Từ tháng 4-11

là thời gian ba ba sinh trưởng mạnh nhất trong năm vì thế cần cho ba ăn đầy đủ để chúng lớn nhanh Qua thực nghiệm nghiên cứu và thực tiển sản xuất cho thấy để tăng trọng được 1kg thịt ba ba cần phải cho ăn 10-16 kg cá, tép hoặc 25-27 kg ốc

2.1.6 Cách phòng và trị bệnh cho ba ba

Bệnh do ký sinh trùng

-Bệnh nấm thuỷ mi: Thường xảy ra ở khi nhiệt độ xuống thấp Ban đầu, trên vùng

da bị thương có mảng xám trắng, sau vài ngày sợi nấm phát triển thành búi trắng như bông, thường xuất hiện ở cổ, nách Khi bệnh bơi lội chậm chạp, ăn ít Khả năng của bệnh lây lan rất nhanh

-Bệnh kí sinh đơn bào: Các chân và viền mép mai có đốm, lúc đầu xuất hiện ở

viền mai, sau lan rộng thành đốm trắng làm da bị thối rữa Bệnh thường xảy từ (

5-7 tháng tuổi ) và thường gặp ở giai đoạn ba ba giống (2-3 tháng tuổi) Khi mắc bệnh ba ba ăn ít, suy yếu dần rồi chết

Nguyên nhân: do kí sinh trùng đơn bào kí sinh trên da, trên cổ và kẽ chân ba ba Khi bệnh phát triển nhiều, mắt thường có thể nhìn thấy được như sợi bông, nhưng

dễ nhầm với nấm thuỷ mi nếu không kiểm tra qua kính hiển vi

-Phòng bệnh: Cải tạo chuẩn bị ao và bể nuôi kỹ sau một vụ nuôi Thay toàn bộ

bùn cát mới ( 20 -30cm ), hoặc rải vôi bột ( 10 – 15 kg )/100m2 Chọn giống khỏe mạnh, đồng cở, không xây sát, tránh mua phải loại ba ba đang có bệnh, trước khi thả nuôi tắm ba ba bằng một trong các loại sau: nước muối nồng độ 3-4% hoặc thuốc tím ( 1 – 3 mg/lít ), Sun-phát đồng ( 0,3 – 0,5 mg/lít ), Formalin ( 1 – 3 mg/lít ), Vimekon 4 ml/lít trong 5 – 10 phút Thức ăn nên nấu chín, không nên cho ăn tập trung một chổ, tránh ba ba tranh ăn và cắn mổ nhau Nên chia bữa ăn làm nhiều bữa trong ngày Nên tập trung cho ba ba ăn tại sàn ăn để kiểm tra sức ăn của ba ba

để có thể điều chỉnh hợp lý, tránh gây dư thừa ô nhiễm nước Hàng ngày vệ sinh

sạch sẽ và khử trùng dụng cụ cho ăn, tránh gây thương tích cho chúng Định kỳ bổ sung vitamin C và men tiêu hóa (2 – 3% lượng thức ăn) để tăng cường sức khỏe cho ba ba Quản lý ba các yếu tố môi trường thích hợp thuận lợi cho sự phát triển của ba ba, mức nước sâu từ ( 0,8 – 1,2 m ), giữ màu nước xanh lá chuối non, độ trong từ ( 25 – 30cm ), pH từ 7 – 8, oxy hoà tan từ 4mg/l trở lên Định kỳ 15 ngày rải vôi nông nghiệp CaCO3 với lượng (2 – 3kg )/100m2 hòa tan tạt đều ao để phòng bệnh và ổn định môi trường Cheo túi vôi ( 2 – 4 kg )/ 10 m3 ở khu vực cho ba ba

ăn

Trị bệnh chung cho 2 loại bệnh này là: Khi thấy ba ba bị bệnh hoặc nghi bị bệnh cần bắt nhốt riêng theo dõi, chửa trị, đồng thời có biện pháp tăng cường xử lý vệ sinh môi trường ao để ngăn những con khoẻ không bị lây bệnh Bắt ba ba bệnh thả vào chậu, tắm bằng nước muối 2 -3% hoặc dung dịch thuốc tím nồng độ 20 mg/l thời gian ( 15 – 30 phút ) Có thể dùng đồng sun phát CuSO4 ( 2-5 mg/l ) tắm cho

ba ba trong 5 -15 phút, hoặc phun trực tiếp xuống ao với nồng ( 0,5-0,7 mg/l ) Với nấm ký sinh ngoài da: Thay nước và cách ly con bệnh ra khỏi đàn, thả những con bệnh vào những bể cạn có bèo và cát ẩm để chúng khỏi cắn nhau Nhúng toàn

bộ những con bị bệnh vào dung dịch Choxit ( 0,3-0,5% ) trong 10-15 phút hoặc bôi Methylen 1% vào vết thương Dùng panh kẹp bông gòn vệ sinh các nhân bã đậu trên vai, bụng và chân, nhét thuốc kháng sinh Tetracylin vào, phía ngoài bôi thêm phomat Tetracylin để giữ phần bột phía trong, để ba ba vào túi vải ẩm Sau 1-

2 ngày kiểm tra, bôi thuốc lại rồi thả vào ao khác dần dần chúng sẽ hồi phục và khỏi

-Bệnh viêm loét do nhiễm khuẩn (bệnh bã đậu, bệnh sƣng cổ):

Ba ba bệnh có những vết loét không có hình dạng và kích cở nhất định, thường thấy ở cổ đầu, lưng, bụng, chân của ba ba Miệng vết loét bị xuất huyết Các vết loét sâu bị đóng kén bên trong, khêu miệng vết loét bóp ra những cục trắng như bã đậu, cở nhỏ như hạt tấm, cở to có thể bằng hạt đậu, hạt ngô Ba ba bị bệnh này có màu da không bình thường, tựa khô da, mắt xuất huyết màu đỏ, móng chân hay bị cụt, hay nổi lên mặt ao hoặc bò lên bờ, phản ứng chậm chạp yếu ớt

Cổ sưng to, bụng có các đốt mụn đỏ, mắt đục, có thể chảy máu mũi, mắt sưng đỏ

và bị mù khi bị bệnh nặng Sau khi bị bệnh 1-2 tuần có thể chết Tỉ lệ gây chết có thể lên đến 40% số ba ba nuôi

Nguyên nhân: Ao nuôi bị bẩn thường sinh ra bệnh này Do ba ba cắn nhau hoặc bò leo, vận chuyển, đánh bắt bị xây sát da, tạo điều kiện cho vi khuẩn Aeromonas hydrophyla và Pseudomonas sp gây viêm loét

Phòng trị: Áp dụng biện pháp phòng bệnh chung Dùng Formalin tắm cho ba ba nồng độ ( 150 -200 mg/l ) thời gian 30 – 60 phút hoặc phun trực tiếp xuống ao, bể nuôi ba ba nồng độ ( 15 – 20 mg/l ) Dùng Streptomicin hoặc Penicilin trộn vào thức ăn với lượng ( 0,2g/10kg ) thức ăn, cho ăn trong 3 ngày liên tiếp Tắm cho ba

ba bệnh bằng Tetracycline với liều lượng ( 20-50 ppm ) từ 6 – 12 giờ một ngày, tiến hành liên tục 3 – 5 ngày Những ba ba bệnh cần được cách ly và điều trị riêng, dùng đầu kim, đầu panh cậy vẩy ba ba các vết loét, bóp sạch kén trắng ra, dùng bông cồn lau sạch miệng vết loét, sau đó rắc thuốc kháng sinh vào lỗ thủng, rồi dùng thuốc mỡ kháng sinh bôi bên ngoài để giữ thuốc bột lại Bôi thuốc xong để ba

ba vào chỗ yên tĩnh, tách riêng từng con không cho cắn nhau, tốt nhất là để vào cát

ẩm Ngoài ra , khi thấy ba ba có nhiều vết sưng đỏ có thể tiêm thuốc Streptomycin với liều 50-100mg cho 1 kg ba ba Cần tiêm liền 2-3 lần trong 1 tuần Sau khi thấy miệng vết thương đã khô và co lại thì có thể bắt ba ba thả lại ao nuôi

PHẦN III NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Địa điểm và thời gian thực hiện

- Địa điểm thu thập thông tin, thông tin được thu thập tại 5 tỉnh gồm có: Đồng Tháp ( 1 huyện: Cao Lãnh ), Vĩnh Long ( 3 huyện: Trường An, Long Hồ, Tân Bình ), Hậu Giang ( 2 huyện: Châu Thành A, Phụng Hiệp), Tiền Giang ( 1 huyện: Cái

Bè ), Bạc Liêu ( 1 huyện: Hồng Dân )

- Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 10 năm 2010 và kết thúc vào tháng 5 năm

2011

3.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Số liệu được thu thập từ trạm khuyến nông của các huyện về số liệu từ những năm trước và tổng kết được những vụ thành công trước Và số liệu này cũng được thu thập từ phòng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn, Chi cục bảo vệ nguồn lợi thủy sản

- Được thu thập về hiện trạng điều kiện tự nhiên của vùng sản xuất

- Thu thập thông tin về thống kê diện tích nuôi của từng hộ trong khu vực trên địa bàn Đồng Tháp, Vĩnh Long, Hậu Giang, Tiền Giang, Bạc Liêu Đánh giá tỉ lệ về diện tích và sản lượng của người nuôi

Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

Mẫu phỏng vấn đã được chuẩn bị trước khi tiến hành điều tra trực tiếp từng hộ nuôi ( xem mẫu phỏng vấn ở phần phụ lục) Số liệu thu thập được tại 5 tỉnh gồm có: tỉnh Đồng Tháp (7 trại nuôi), tỉnh Vĩnh Long (5 trại nuôi), Hậu Giang (24 trại nuôi), tỉnh Tiền Giang (1 trại nuôi), tỉnh Bạc Liêu (1 trại nuôi) Tổng số mẩu thu được là 38 hộ

Số liệu sơ cấp được thu theo các thông tin sau

Kỹ thuật nuôi:

+ Khía cạnh kỹ thuật của mô hình nuôi

+ Xây dựng công trình và cải tạo ao

+ Mùa vụ, nguồn giống, mật độ nuôi

Chăm sóc và quản lý:

+ Thức ăn và cách cho ăn

+ Quản lý dịch bệnh

+ Thu hoạch và tiêu thụ

Hiệu quả kinh tế:

+ Tổng thu

+ Tổng chi

+ Lợi nhuận

Thuận lợi và khó khăn

3.3 Phương pháp xử lý số liệu thu thập thông tin

Số liệu nghiên cứu được tính toán các giá trị trung bình, tối thiểu sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý số liệu

Dùng phầm mềm Microsoft Word để viết báo cáo

3.4Tổng quan về tỉnh Đồng Tháp

3.4.1 Vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên

Đồng Tháp là một tỉnh nằm trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long trù phú, cách thành phố Hồ Chí Minh 165 km về phía Tây Nam Diện tích tự nhiên 3.374 km2, bao gồm 9 huyện: Tân Hồng, Hồng Ngự, Tam Nông, Thanh Bình, Tháp Mười, Cao Lãnh, Lấp Vò, Lai Vung, Châu Thành; 2 thị xã: Sa Đéc, Hồng Ngự và 1 thành phố: Cao Lãnh (Tỉnh lỵ) Đồng Tháp có đường biên giới giáp nước bạn Campuchia dài hơn 48 km, với 7 cửa khẩu, trong đó có 2 cửa khẩu quốc tế Thường Phước và Dinh Bà; Bắc và Tây Bắc giáp Campuchia, Nam và Đông Nam giáp Vĩnh Long, Đông giáp Tiền Giang và Long An, Tây giáp An Giang và Cần Thơ.Đồng Tháp có trên 1,6 triệu dân, mật độ dân số trung bình: 506 người/km2 Tôn giáo gồm: Phật giáo, Công giáo, Hòa hảo, Tin lành, Cao đài Ngoài ra, Đồng Tháp còn có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình 27,190C, độ ẩm: 83% với hai nhánh sông Cửu Long hiền hòa chảy qua, hàng năm bồi đắp phù sa cho vùng đất Đồng Tháp bốn mùa cây xanh, trái ngọt và tạo nên hệ thống giao thông thủy thuận lợi Hai bến cảng nằm bên bờ sông Tiền giúp vận chuyển hàng hóa thuận lợi với biển Đông và nước bạn Campuchia

4.1.2 Tình hình chung về hoạt động thủy sản

Năm 2010, dù tình hình kinh tế có nhiều tác động tiêu cực đến ngành thủy sản, nhất là sản xuất và xuất khẩu cá tra, nhưng sản lượng thủy sản của Đồng Tháp vẫn ước đạt hơn 357 ngàn tấn, đạt 99% kế hoạch; kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 319 triệu USD, tăng 42,7% so với cùng kỳ Hiện toàn tỉnh có 4 huyện hội, 1 hiệp hội sản xuất ca tra giống, 20 chi hội với 438 hội viên Hiệp hội có sự chủ động hơn