PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 24 36 THÁNG TUỔI THÔNG QUA GIỜ kể CHUYỆN ở TRƯỜNG mầm NON

PHÒNG GD VÀ ĐT THÀNH PHỐ HẢI PHÒNGTRƯỜNG MẦM NON HẢI HƯNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG TUỔI THÔNG QUA GIỜ KỂ CHUYỆN Ở TRƯỜNG MẦM NON Người t

PHÒNG GD VÀ ĐT THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

TRƯỜNG MẦM NON HẢI HƯNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI

PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG TUỔI THÔNG QUA GIỜ KỂ CHUYỆN Ở TRƯỜNG MẦM NON

Người thực hiện: Hoàng Thị Thái Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Mầm non HẢI HƯNG SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

Hải Phòng, tháng 03/2018

MỤC LỤC Trang

PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG TUỔI THÔNG

QUA GIỜ KỂ CHUYỆN Ở TRƯỜNG MẦM NON

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trẻ em là niếm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của xã hội Trẻ

em hôm nay là những công dân tương lai của đất nước, việc bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ là trách nhiệm của nhà nước và toàn xã hội, của mỗi gia đình Ngôn ngữ là một công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bày tỏ những nguyện vọng của mình

từ khi cón rất nhỏ để người lớn có thể chăm sóc, điều khiển, giáo dục trẻ là một điều kiện quan trọng để trẻ tham gia vào mọi hoạt động và trong hoạt động hình thành nhân cách của trẻ Ngôn ngữ phát triển làm cho tư duy phát triển, ngôn ngữ phát triển toàn diện của trẻ bao gồm cả sự phát triển vế đạo đức, chuẩn mực hành vi văn hóa, ngôn ngữ phát triển giúp trẻ sớm tiếp thu những giá trị thẩm mĩ trong thơ ca, truyện kể, những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ đầu tiên người lớn

có thể đem đến cho trẻ từ những ngày thơ ấu, sự tác động của lời nói nghệ thuật như một phương tiện hữu hiệu giáo dục thẩm mĩ cho trẻ

Hiện nay việc trẻ em của chúng ta nói trống không, không đủ câu, trọn nghĩa chiếm một số lượng không nhỏ và rất khó cho việc tiếp cận với các tác phẩm văn học bởi vì trẻ một phần nghèo nàn về vốn từ, một phần trẻ không biết phải diễn đạt sao cho mạch lạc, cho nên chuyện được đưa vào trong chương trình giáo dục mầm non rất quan trọng nhằm phát triển ngôn ngữ, bao gồm việc làm giàu vốn từ, tập cho trẻ phát âm chính xác, diễn đạt rõ ràng có ngữ điệu, đứng ngữ pháp, tạo điều kiện cho trẻ có khả năng sữ dụng ngôn ngữ để giao tiếp

và học tập với chức năng giáo dục bằng phương tiện văn học Chuyện giúp cho trẻ làm quen với lời hay ý đẹp, hình tượng trong sáng, tập cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học, từng bước xây dựng cho trẻ lòng yêu thích văn học, phát triển mạnh mẽ những tình cảm đạo đức và tình cảm thẩm mĩ… góp phần làm phong phú hiểu biết của trẻ và phát triển các năng lực trí tuệ cho trẻ Vì vậy tôi chọn đề

tài “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi thông qua giờ kể chuyện ở

trường mầm non " làm đề tài nghiên cứu.

2.Mục đích của đề tài

Tìm hiểu một số biện pháp để đổi mời phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng, để từ đó đưa ra một số giải pháp nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng thông qua giớ kể chuyện

3 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

Nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 – 36 tháng thông qua giờ kể chuyện trong trường mầm non tại lớp D2 Mầm Non HẢI HƯNG

4 phương pháp nghiên cứa

- Nghiêm cứu kỹ các tài liệu liên quan đến đề tài

- Điếu tra thực trạng học sinh trong nhóm lớp

- Điều tra những biện pháp phù hợp với trẻ trong lớp để có thêm kinh nghiệm

PHẦN II NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Giáo dục mầm non là giai đoạn đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, có nhiệm vụ đặt nềm móng cơ sở cho việc hình thành và phát triển nhân cách con người mới Việt Nam đáp ứng các yêu cầu của thời kỳ đổi mới công nghiệp hóa và hiện đại hóa của đất nước và xu hướng phát triển của thời đại, là

bộ phận quan trọng trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ thành những con người có ích, thành những con người mới Một trong ba mục tiêu của cải cách giáo dục của nước ta là: Làm tốt việc chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ thời thơ ấu nhằm tạo ra cơ sở quan trọng của con người Việt Nam mới, người lao động làm chủ tập thể, phát triển toàn diện nhân cách Giáo dục mầm non đã góp phần thực hiện mục tiêu trên Ngày nay chúng ta không chỉ đào tạo những con người có trí thức có khoa học có tình yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, yêu lao động mà còn tạo nên những con người biết yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp, giầu mơ ước và sáng tạo Những phẩm chất ấy con người phải được hình thành từ lứa tuổi mầm non, lứa tuổi hứa hẹn bao điều tốt đẹp trong tương lai

Trong những năm gần đây bậc học mầm non đang tiến hành đổi mới, chương trình giáo dục trẻ mầm non trong đó đặc biệt coi trọng việc tổ chức các hoạt động phù hợp sự phát triển của từng cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động tích cực, hồn nhiên vui tươi, đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt động

chăm sóc, giáo dục trẻ một cách linh hoạt, thực hiện phương châm “Học mà

chơi - Chơi mà học” Đáp ứng mục tiêu phát triển của trẻ một cách toàn diện về

mọi mặt

Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách, ngôn ngữ có vai trò là một phương tiện hình thành và phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh Ngôn ngữ giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và nhận thức về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ và lời nói của người lớn trẻ làm quen với các sự vật, hiện tượng

có trong môi trường xung quanh, trẻ hiểu những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự vật cùng với từ tương ứng với nó Nhờ có ngôn ngữ trẻ nhận biết ngày càng nhiều các sự vật, hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày

Ngoài ra ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm

mĩ Ngôn ngữ là phương tiện để giao tiếp quan trọng nhất đặc biệt là đối với trẻ nhỏ, đó là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc với những người xung quanh hình thành những cảm xúc tích cực Ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoà nhập với cộng đồng và trở thành một thành viên của cộng đồng Nhờ có những lời chỉ dẫn của người lớn mà trẻ dần dần hiểu được những quy định chung của cộng đồng

mà mọi thành viên trong cộng đồng phải thực hiện, mặt khác trẻ cũng có thể dùng ngôn ngữ để bày tỏ những nhu cầu mong muốn của mình với các thành viên trong cộng đồng điều đó giúp trẻ hoà nhập với mọi người

Đặc biệt nhờ có ngôn ngữ, thông qua các câu chuyện trẻ dể dàng tiếp nhận những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hoà nhập vào xã hội tốt hơn Trẻ

từ 12 tháng trở đi, bên cạnh những âm bập bẹ xuất hiện các từ chủ động đầu

tiên, Ở trẻ 18 tháng trẻ bắt chước người lớn lặp lại một số từ đơn gần gũi: Mẹ,

bà, bố đến 3 tuổi có số lượng từ tăng nhanh, đặc biệt là ở trẻ từ 22 tháng tuổi và

30 tháng tuổi vốn từ của trẻ phần lớn là những danh từ và động từ, các loại khác như tính từ, đại từ, trạng từ xuất hiện rất ít và được tăng dần theo độ tuổi của trẻ Trẻ ở lứa tuổi này không chỉ hiểu nghĩa các từ biểu thị các sự vật, hành động cụ thể mà có thể hiểu nghĩa các từ biểu thị tính chất màu sắc, thời gian và các mối quan hệ Tuy nhiên mức độ hiểu nghĩa của các từ này ở trẻ từ 2 đến 3 tuổi còn rất hạn chế và có nét đặc trưng riêng, trẻ sử dụng các từ biểu thị thời gian chưa chính xác trẻ nhận thức về công cụ ngữ pháp và sử dụng nó còn rất hạn chế Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ từ 24 - 36 tháng tuổi nói riêng, chúng ta cần phải giúp trẻ phát triển mở rộng các từ loại trong các từ, biết sử dụng nhiều loại câu, bằng cách thường xuyên trò chuyện với trẻ về những sự vật, sự việc trẻ nhìn thấy trong sinh hoạt hàng ngày, nói cho trẻ biết các từ biểu thị về các đặc điểm, tính chất, công dụng của chúng Cho trẻ xem tranh, kể cho trẻ nghe các câu chuyện đơn giản qua tranh Đặt các câu hỏi cho trẻ giúp trẻ biết kể chuyện theo tranh bằng ngôn ngữ của trẻ

2.Thực Trạng

Bản thân tôi năm học 2017 – 2018 được phân công dạy nhóm trẻ 24 – 36 tháng, tôi nhận thấy trẻ quá nhỏ, ngôn ngữ của trẻ còn rất nghèo nàn về vốn từ, nói không đủ câu tròn nghĩa có những trẻ phát âm chưa rõ, trẻ hay nói cộc lốc, thiếu lễ phép với người lớn, nên tôi thấy rất lo lắng và quan tâm đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, vì vậy trong thời gian giảng dạy tôi luôn tím tói, học hỏi đúc rút kinh nghiệm, nâng cao chất lượng giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, làm giàu vốn từ cho trẻ

a Thuận lợi

Phòng học được lát gạch hoa

Nhà trường tạo điều kiện mua sắm đầy đủ bàn ghế cho học sinh ngồi, mua

đồ dùng đồ chơi phục vụ cho công tác dạy và học, đặc biệt là đồ dùng, đồ chơi, tranh minh họa thơ, chuyện theo chủ đề để phục vụ cho việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua giờ học kể chuyện

Huy động trẻ nhà trẻ ra lớp đạt chỉ tiêu quy định

Lớp tôi phụ trách có 20 trẻ, trẻ cùng độ tuổi từ 24- 36 tháng tuổi, nên việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ khá thuận tiện

Tất cả phụ huynh rất quan tâm đến con em mình, thường xuyên đưa đón trẻ đi học chuyên cần và trao đổi tình hình sức khỏe, học tập, vui chơi của trẻ khi ở nhà cũng như ở trường với giáo viên phụ trách lớp

Bản thân tôi đã được đào tạo đạt trình độ Đại học, luôn có tinh thần nhiệt

tình, học hỏi, yêu nghề mếm trẻ, luôn tìm tói vận dụng các phương pháp, hình thức đổi mới vào các hoạt động nhằm thu hút trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động

Luôn học tập đúc rút kinh nghiệm khi thăm lớp dự giờ đồng nghiệp

Tham gia học tập đầy đủ các nghị quyết, chuyên đề mà ngành cũng như nhà trường đề ra để đúc rút kinh nghiệm cho bản thân, nâng cao trình độ chuyên môn

Trên đây là những mặt thuận lợi rất cần thiết cho việc chăm sóc – giáo dục trẻ Bên cạnh những thuận lợi, còn không ít mặt khó khăn

b Khó khăn

- Phòng học hẹp không đủ diện tích cho trẻ hoạt động học cũng như vui chơi

- Đồ dùng đồ chơi theo TT 02 còn thiếu nhiều chưa đáp ứng được nhu cầu học tập, vui chơi, khám phà của trẻ

Một số cháu phát âm chưa chuẩn, diễn đạt câu chưa mạch lạc, cháu nhận

biết chậm, chưa mạnh dạn, tự tin trong các hoạt động

Là một xã thuộc miền núi, hầu hết phụ huynh là nông dân, làm ruông, vì

vậy điều kiện kinh tế khó khăn nên việc đóng góp mua đồ dùng, đồ chơi theo TT

02 để phục vụ cho viêc dạy và học còn hạn chế, cũng như cho trẻ ăn bán trú tại trường, nhận thức của phụ huynh về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua giờ kể chuyện còn nhiều hạn chế, họ cho rằng điều đó không cần thiết

Thời gian đầu năm học trẻ mới bắt đầu đến trường chưa quen với môi trường mới và phải xa bố mẹ, người thân trong gia đình nên trẻ đang còn hay khóc và chưa chịu học, chịu chơi Vì thế việc cho trẻ phát triển vốn từ đang còn hạn chế

c Kết quả khảo sát

Khảo sát kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2017 - 2018 tại tôi phụ trách:

Bảng phân loại trẻ thể hiện ngôn ngữ đầu năm

Mức độ đánh giá

Thể hiện vốn từ, cách diễn đạt tốt thông qua hoạt động đọc kể tác phẩm văn học, nhận biết tập nói

Thể hiện vốn từ, cách diễn đạt ở mức độ khá, trung bình thông qua hoạt động đọc kể tác phẩm văn học, nhận biết tập nói

Thể hiện vốn từ, cách diễn đạt ở mức hạn chế thông qua hoạt động đọc kể tác phẩm văn học, nhận biết tập nói

Việc rèn kỹ năng diễn đạt của trẻ 24 - 36 tháng tuổi qua việc đọc và kể tác phẩm và nhận biết tập núi ở trường Mầm non cho thấy: khả năng nhận thức của trẻ khụng đồng đều Trẻ đi học và ăn bán trú tại trường chưa đạt 100%, một

số trẻ không đi học đều Các cháu ít được sự phối hợp chăm sóc giữa gia đình và nhà trường dẫn đến việc phát triển kỹ năng diễn đạt cho trẻ cũng bị hạn chế Nên cần rèn luyện khả năng diễn đạt cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi qua việc đọc và kể lại tác phẩm văn học và nhận biết tập núi ở trường Mầm non là một nhiệm vụ cơ bản Ngoài ra còn tác động toàn bộ tới quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ Song điều kiện và thời gian có hạn nên tôi chỉ đi sâu vào vấn đề nghiên cứu đến việc phát triển ngôn ngữ thông qua việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt cho trẻ trẻ 24 - 36 tháng tuổi

Trong đó có 12/39 trẻ còn hạn chế về ngôn ngữ chiếm 30, 7%

* Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên

Qua điều tra thực trạng phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 – 26 tháng thông qua giờ kể chuyện nhìn chung trẻ chú ý, song việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ chưa hiệu quả, chưa gây được hứng thú cho trẻ Vì vậy trong việc giải dạy thì tôi phải biết tận dụng phương pháp một cách linh hoạt để gây hứng thú cho trẻ

Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các môn học, các hoạt động trong trường mầm non là một việc làm vô cùng quan trọng Trong những năm qua đội ngũ giáo viên mầm non đã từng bước khẳng định về chuyên môn nghiệp vụ của mình, đã đầu tư vào bài dạy, các hoạt động một cách tích cực Song đối với việc thực hiện chương trình nhà trẻ vẫn còn nhiều lúng túng nhất là độ tuổi 24 - 36 tháng tuổi giáo viên vẫn còn xem nhẹ việc tạo cơ hội cho trẻ được hoạt động, giao tiếp để phát triển ngôn ngữ Có đầu tư vào bài dạy, nhưng phương pháp và biện pháp để cho trẻ được tham gia vào các hoạt động ngôn ngữ là rất ít Khi tổ chức giờ kể chuyện cho trẻ môn học mà cô có thể khai thác nhiều biện pháp giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, giáo viên chưa biết linh hoạt tạo cơ hội cho trẻ hệ thống câu hỏi đàm thoại, giáo viên đưa ra hầu như toàn câu hỏi đóng, trẻ không thể tư duy và ít sử dụng hệ thống câu đầy đủ chủ ngữ và vị ngữ, từ đó dẫn đến việc trẻ hay nói cộc lốc, thiếu lễ phép nếu giáo viên không kịp thời uốn nắn cho trẻ

Trong quá trình dạy trẻ, bản thân tôi thấy rất lo lắng đến vấn đề này, nếu như không kịp thời nghiêm túc thực hiện đúng chương trình quy định sẽ dẫn đến hậu quả rất lớn đối với trẻ, bởi trẻ từ 2 đến 3 tuổi ở gia đình đang ở thời kì cần cung cấp nhiều vốn từ giúp cho ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt hơn

- Vì chưa hiểu hết được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ cho nên trong quá trình chăm sóc giáo dục hầu như giáo viên chưa chú ý đến việc thay đổi nội dung và cách thức trò chuyện, tạo các tình huống cho trẻ thể hiện những tình cảm và yêu cầu của mình bằng các âm các từ Khi nói chuyện với trẻ cô hay nói nhanh và không chú ý tới việc sửa sai lỗi về từ, âm, câu cho trẻ

- Giáo viên chưa chú ý luyện câu, từ cho trẻ, nhiều trẻ nói thiếu, nói lặp cô không kịp thời điều chỉnh và sửa sai

- Quá trình tổ chức giờ học cô chưa chú ý đến hệ thống câu hỏi để giúp trẻ được tư duy và phát triển ngôn ngữ

- Đối với trẻ thì hệ thống ngôn ngữ không được mở rộng do cô đưa hệ thống câu hỏi đóng, trẻ hay nói câu thiếu các thành phần

- Khả năng lĩnh hội thông tin của trẻ rất hạn chế nếu cô truyền đạt một câu dài hoặc một sự việc có nội dung truyền tải nhiều

3 Những biện pháp

3.1 Nghiên cứu kĩ yêu cầu của giờ kể chuyện kể cả về kiến thức, kĩ năng

và giáo dục đạo đức Từ đó đưa ra phương pháp, hệ thống câu hỏi, đồ dùng phục

vụ giờ dạy đạt hiệu quả cao

Ví dụ: Kết quả mong đợi của giờ kể chuyện “Cây táo”

* Về kiến thức:

- Trẻ biết tên câu chuyện, biết tên nhân vật và hành động của các nhân vật trong chuyện

- Đọc được các từ: “ông”, “bé”, “gà trống”, “mặt trời”, “bươm bướm”,

“sưởi nắng”, “bật ra”

- Biết lắng nghe và trả lời các câu hỏi của cô

* Kỹ năng:

- Trẻ nhận biết và phân biệt được quả to, quả nhỏ

- Nhận biết và phân được ba màu: đỏ, vàng, xanh và đọc chính xác các từ:

“màu đỏ”, “màu vàng”, “màu xanh”

* Thái độ

- Trẻ biết “Ăn quả nhớ phải nhớ ơn người trồng cây”

- Biết lợi ích của việc ăn quả: Cung cấp vitamin và khoáng chất

- Biết giữ gìn vệ sinh rửa quả, rữa tay trước khi ăn, Biết bỏ hạt và thùng rác,

- Biết chăm sóc bảo vệ cây (Tưới nước, bắt sâu không vin lá, bẻ cành)

3.2 Chuẩn bị giáo án

- Giáo án cho giờ kể chuyện phải soạn một cách chu đáo, đầy đủ các bước, đảm bảo nội dung với hệ thống câu hỏi mở và nội dung tích hợp phù hợp

- Giáo án phải trình bày sạch sẽ, khoa học

- Hệ thống câu hỏi phải phù hợp với độ tuổi, kích thích trẻ nhận biết, phân biệt sự vật hiện tượng tình huống mà trẻ đang trực tiếp tri giác

3.3: Chuẩn bị đồ dùng.

- Để giờ kể chuyện đạt hiệu quả cao thì đồ dùng phục vụ giờ dạy phải đảm bảo:

- Đồ dùng phải đẹp, màu sắc phù hợp đảm bảo tính an toàn (Không có cạnh sắc nhọn) và vệ sinh cho trẻ (Không có bụi bẩn)

- Nếu là tranh vẽ phải đẹp, phù hợp với câu chuyện, phía dưới có chữ to giúp cho việc phát triển từ của trẻ được thuận lợi

- Đồ vật thật có liên quan đến câu chuyện

Ví dụ: trong câu chuyện “Cây táo”.

+ Chuẩn bị:

- Quả táo xanh, quả táo vàng, phải to, tròn, đẹp, màu sắc rõ nét, với nhiều kích thước khác nhau

- Cành táo phải nhiều lá, nhiều quả, được cắm vào một chậu đẹp

- Tranh vẽ phải đẹp và sinh động, kích thước phù hợp không được to hoặc nhỏ quá

Cây Táo 3.4 Nội dung tích hợp.

- Sau khi xác định được mục đích yêu cầu của giờ kể chuyện Tôi suy nghĩ để tích hợp các môn học khác vào giờ kể chuyện sao cho hợp lý, logíc phù hợp với giờ học

Ví dụ: Trong câu chuyện cây táo tôi có thể tích hợp thêm các môn:

- Nhận biết tập nói

- Vận động

- Âm nhạc

- Dinh dưỡng và vệ sinh chăm sóc

3.5 Mọi lúc, mọi nơi.

- Cho trẻ xem tranh liên quan đến câu chuyện

Ví dụ: Tranh cây táo trong chuyện cây táo:

- Tôi có thể cho trẻ tiếp xúc với vật thật trong sinh hoạt hàng ngày

Ví dụ: Cho trẻ quan sát và tiếp xúc với cây táo, quả táo.

- Nói chuyện âu yếm, trò chuyện đàm thoại cùng với trẻ

3.6 Tiến trình hoạt động.