LUẬN văn sư PHẠM NGỮ văn HÌNH TƯỢNG NHÂN vật NGƯỜI PHỤ nữ TRONG SÔNG ĐÔNG êm đềm của m a SÔLÔKHÔP

Sôlôkhôp không im l ng... Thân sinh Sôlôkhôp là Alecxan Mikhailôvich Sôlôkhôp... Song song ó, Sông ông êm m còn có nh ng bài hát tr tình say m, ngâyng t lòng ng i.. Pêt rô và v là aria.

TR NG I H C C N TH

KHOA S PH M MÔN NG V N

Cán b h ng d n: TR N V N TH NH và TR N TH NÂU

n Th , 5-2009

1.2 Tác ph m “Sông ông êm m”

1.3 M t s v n v nhân v t v n h c và nhân v t trong tác ph m “Sông ông êm m” c a M.A Sôlôkhôp

SÔLÔKHÔP2.1 Thân ph n và vai trò c a ng i ph n

2.2 Nh ng tính cách n i b t c a ng i ph n trong tác ph m “Sông ông

êm m” c a M.A Sôlôkhôp

M” C A M.A SÔLÔKHÔP3.1 Th hi n n i dung t cáo xã h i b t công, vô nhân o

3.2 Th hi n thái c a tác gi trong v n u tranh vì quy n bình ng

gi i

3.3 Th hi n s ph n con ng i trong chi n tranh và n i chi n

3.4 Th hi n n i dung ch c a tác ph m

PH N M U

1 Lí do ch n tài

Sôlôkhôp không nh ng là m t ngh s v i, mà ông còn là m t nhà t t ng tri t

lí sâu s c Nh ng sáng tác c a ông mang chi u sâu t t ng và t m nh n th c cao Nó

u c úc k t b ng c trái tim, kh i óc và quãng i y cay ng

Tr i qua quãng i y gian lao, th thách, ch u nhi u lu n nh ng tác ph m c aông luôn tr ng t n v i th i gian b i vì nó chính là máu và n c m t c a m t tâm h ncao c Ông ã cho ra i kh i l ng tác ph m kh ng l ó là k t qu c a quá trình lao

ng c n cù y nhi t huy t, m i tác ph m u th hi n tài n ng ki t xu t c a m tthiên tài Cùng v i Truy n Sông ông , Khoa h c c m th , t v hoang , Sông ông êm m ã làm nên tên tu i c a Sôlôkhôp Sông ông êm m ã t

gi i Nôben v n h c 1965 Tác ph m không nh ng tái hi n con ng giác ng cách

m ng khá ph c t p c a qu n chúng nhân dân, tái hi n cu c chi n kh c li t qua s cáchtân táo b o v ngh thu t s thi, ngh thu t i n hình hóa và ngh thu t tâm lí t o nên

b c tranh s thi r ng l n ch a t ng có các tác gi tr c mà nó còn là ti ng nói utranh ch ng l i nh ng l thói h t c l c h u c a gia ình và xã h i, c bi t là nh ng

ng i Côd c Tác gi ã dành nh ng trang vi t xúc ng và chân thành nh t kh c h a

cu c s ng ng i ph n Côd c trong xã h i H là thân chùm g i v t v ng, không

i bám víu, lênh ênh, trôi n i n m c áng th ng H luôn khát khao h nh phúc

và luôn mang nh ng c tính t t p Khi c p n Sông ông êm m , h u h t

các tác gi ch i sâu vào khai thác cu c chi n, cu c s ng nh ng ng i dân Côd cvùng sông ông cùng nh ng bi n ng xã h i, nh ng cu c u tranh giai c p mmáu mà b quên nh ng óng góp, nh ng tâm t tình c m c a các nhân v t n Do ó,chúng tôi quy t nh ch n tài: Hình t ng ng i ph n trong Sông ông êm m

c a Sôlôkhôp Song song ó, vi c nghiên c u tài này còn giúp chúng tôi có nh ng

hi u bi t ph c v cho vi c gi ng d y trong t ng lai; c m nh n sâu s c h n giá trnhân v n c a tác ph m bi t thông c m xót xa tr c n i au m t mát mà ng i ph

n ph i gánh ch u t ó càng ý th c c ý ngh a cu c s ng H n n a, ây là m t v n còn ch a c nghiên c u m t cách toàn di n nên chúng tôi hi v ng s mang n

m t s óng góp nh t nh cho vi c nghiên c u ki t tác Sông ông êm nóiriêng và sáng tác c a thiên tài Sôlôkhôp nói chung

2 L ch s v n

V n Hình t ng ng i ph n trong Sông ông êm m c a Sôlôkhôp nnay còn ch a c nghiên c u th a áng, không có bài vi t hay m t công trình nghiên

c u chuyên sâu v v n này

Tuy nhiên trong các tài li u nghiên c u v Sôlôkhôp ã nêu lên m t s v n ítnhi u liên quan n tài c th nh sau:

m 1983, trong l i gi i thi u c a d ch gi Nguy n Th y ng, b n in l n th nh t

do NXB tác ph m m i H i Nhà v n Vi t Nam có m qua m t s nét v Sôlôkhôp,

Nguy n Th y ng g i Sôlôkhôp là: M t con i bàng non b t th n v y lên ôi cánh mênh mông”[18;Tr.5] Trong bài vi t này, tác gi ã i m qua m t s nét v cu c i,

s nghi p c a Sôlôkhôp- ng i con c a Cách m ng tháng M i [18;Tr.12] c

bi t, tác gi còn ánh giá cao Sông ông êm m và xem nó là tác ph m v i

nh t c a n i chi n”[18;Tr.14]. m c này, Nguy n Th y ng i sâu vào vi c xác nh

ch t tu ng, m c ích sáng tác tác ph m qua vi c xác nh không gian, th i giantác ph m Ngoài ra, ông còn cao “ý th c tôn tr ng tính quy lu t ã quy t nh tính

ph c t p c a k t c u b c c trong tác ph m”[18;Tr.16], và giá tr c a tác ph m Sông ông êm m b ng vi c nêu ra ý ki n c a nhà s h c Settacôp: Tru c khi Sông ông êm m và t v hoang ra i, tôi ch a có c m t khái ni m chính xác v

t ng l p Côd c hi n i Hai b ti u thuy t c a Sôlôkhôp ã giúp tôi bi t c i

s ng c a dân Côd c, v ch cho tôi th y i s ng và tâm lý c a ng i Côd [18;Tr.17] Ngoài vi c phân tích ba hình t ng nhân v t: Grigôri, Axcinhia,Natalia tác gi còn c p n nh ng nhân v t nh ng ng i c ng s n nh Pôtchencôp,

Stôcman, Anna…Bên c nh ó, Nguy n Th y ng còn ánh giá Sông ông êm m

là tác ph m dùng ti ng nói dân gian th hi n i s ng dân gian”[18;Tr.25] Qua

ó, d ch gi -nhà nghiên c u cao tài n ng Sôlôkhôp: ó là vi c s d ng ti ng nói dângian vào trong tác ph m ó là nh ng bài hát dân ca, nh ng câu ng n ng , t c ng ,

nh ng câu r t phong phú và c bi t cao v ngh thu t t c nh sinh ng tinh t

c a Sôlôkhôp Nguy n Th y ng nh n xét: V t c nh thì ph i t Sôlôkhôp vào s các nhà v n t c nh gi i nh t c a n n v n h c Nga [18;Tr.27] Ngoài ra, theo Nguy n

Th y ng Sông ông êm còn c vi t theo ch th c a trái tim vì

Sôlôkhôp tin vào tình ng i, vào ti n b xã h i, vào ng c ng s n và ch xã h i

ch ngh a Ông ca ng i Sôlôkhôp trong vi c m nh d n ph n ánh i s ng m t cách

h t s c chân thành, không chút tô h ng, v i t t c các khía c nh kh c nghi t và gian

kh c a nó, v i c nh ng sai l m ôi khi r t nghiêm tr ng và m t s nhân v t u tranh cho cái m i ph m ph [18;Tr.28]

m 1985, trong quy n L ch s v n h c Xô Vi t (t p 2) do Huy Liên ch biên,

NXB i h c và trung h c chuyên nghi p, Hà N i ã i m qua m t s nét v ti u s

và s nghi p sáng tác c a Sôlôkhôp Tác gi c bi t cao vai trò c a Sôlôkhôptrong n n v n h c Nga và th gi i trong ó có Vi t Nam c ng ch u nh h ng sâu s c.Tác gi còn cho th y Sôlôkhôp không nh ng là nhà v n thiên tài mà còn là m t ng ichi n s chi n u không ng i ngh cho s nghi p cách m ng, cho cu c s ng m no,

h nh phúc c a nhân dân M i ng i “ không th nào tách bi t âu là Sôlôkhôp ngh s

- âu là Sôlôkhôp i bi u t i cao c a Liên Xô, âu là Sôlôkhôp - chi n s tích c c c a phong trào b o v hòa bình th gi i”[7;Tr.206].

m 1997, trong quy n L ch s v n h c Nga do H ng Chung (ch biên),NXB Giáo d c ã trình bà ti u s , s nghi p sáng tác c a Sôlôkhôp Tác gi bài vi t cao tài n ng c a Sôlôkhôp và i sâu vào phân tích m t s nét c áo v thi pháp và

n i dung c a Sông ông êm m Tác gi nh n xét: Ti u thuy t Sông ông êm

m có nh ng cách tân táo b o nh t i v i v n h c Nga và th gi i, có nh ng phát

hi n m i m v h th ng ch c ng nh hình th c ngh thu t, y là ch a k nh ng phát hi n có giá tr v s h c, dân t c h c, khoa h c Phôncl M t ki t tác nh v y lúc

u không kh i khi n gi i phê bình ph i ng ngàng H ch a th hi u úng và hi u sâu s c sáng tác c a Sôlôkhôp”[2;Tr.811] Tác gi ánh giá cao Sôlôkhôp v tài n ng

th hi n n i dung và ngh thu t trong tác ph m Sông ông êm

* V n i dung: Tác gi cao Sôlôkhôp trong vi c tôn tr ng s th t, ã m x vàphân tích th c t i gai góc c a hi n th c cách m ng, nh ng u mà nhi u ng i luôntìm m i cách tr n tránh Song song ó, tác gi còn lý gi i nguyên nhân ch m ti p thuchân lí cách m ng c a ng i dân Côd c Ngoài ra, tác gi còn nêu ra m t s ý ki nkhác c a các nhà nghiên c u Xô Vi t t ng ph n i ho c có nh ng nh n xét sai l ch

v b n ch t hình t ng Grigôri, tiêu bi u là các tác gi : Kir pôtin, V.Gopphenseph

Tác gi bài vi t ã lên ti ng bênh v c Sôlôkhôp: Không m t tác ph m nào sáng t o nên b c tranh s thi r ng l n v i s ng nhân dân v i nh ng xung t gay g t v

m t xã h i và tâm lý nh trong Sông ông êm êm [2;Tr.811] Tác gi còn phát hi n

nh ng nét sáng t o v n i dung c a Sôlôkhôp là ã “ a i s ng nhân dân Côd c vùng sông ông là bình di n th nh t, trong ó di n ra các bi n c l ch s su t t êm

cu i cu c i chi n th gi i th nh t n n m 1921, khi k t thúc n i chi [2;Tr.811].Bên c nh vi c i sâu vào phân tích nhân v t Grigôri tác gi bài vi t còn i m qua

nh ng nét tính cách n i b t c a các nhân v t n nh : Natalia, Acxinhia, unhia…

* V phong cách ngh thu t: Tác gi bài vi t g i Sông ông êm m là s thi

v l ch s nhân dân , tính nhân dân là linh h n c a ti u thuy t và c ng tr thành nét

riêng trong cá tính sáng t o c a nhà v n Tác gi ánh giá cao Sôlôkhôp vì ông là nhà

n Xô Vi t u tiên ph n ánh và miêu t m t cách toàn di n v i s ng nhân dân

Nga v i tính ch t bách khoa” và m t chi u sâu ch a t ng th Ngoài ra, tác gi

còn i m qua m t s cách tân to l n v ngh thu t k t c u trong vi c k t h p ch t chxung t tâm lý v i xung t có tính giai c p và l ch s Ngh thu t tâm lí y g n li n

v i s cách tân v c u trúc th lo i, thành qu y do tài n ng thiên b m c a Sôlôkhôp

và vi c ti p thu tinh hoa c a th h nhà v n àn anh nh : L.Tônxtôi, Sêkhôp

m 1999, trong bài vi t Tìm hi u m t vài c m v thi pháp Sôlôkhôp trong

b ti u thuy t s thi Sông ông êm m , trích trong tuy n t p “40 n m t p chí v n

h c (1960-1999 , NXB TP H Chí Minh, tác gi Huy Liên ã kh o sát sâu h n v

m t thi pháp c a Sôlôkhôp trong Sông ông êm m Khác v i bài vi t tr c, bài

vi t này Huy Liên ã không i sâu vào trình bày n i dung tác ph m mà ch m s

c v n i dung sau ó t p trung toàn b s c khám phá vào nh ng c tr ng v thipháp c a tác ph m So v i tr c, bài vi t này Huy Liên ã di n gi i, phân tích nh ngcách tân v m t thi pháp th t sâu s c Trong khi bài vi t tr c tác gi ch nêu ra lu n

i m thì bài vi t này tác gi ã phân tích và a ra nh ng ví d minh h a sinh ng,thuy t ph c, h p d n Ông còn cao s c khái quát r ng l n c a tác ph m là Ch trong Sông ông êm m, thì t nh ng trang u tiên cho n nh ng trang cu i, m i

m ra tr c ng i c s phong phú vô t n c a cu c s ng nhân dân v các m t tinh

th n, o c, phong t c, ngh thu t, tôn giáo, hôn nhân, tình yêu, lao ng ng áng, ánh cá, s n b n, ch n nuôi, binh nghi [17;Tr.267] Trên ph ng di n v phongcách ngh thu t, tác gi ánh giá Sôlôkhôp có s cách tân trong vi c k t h p ch t chxung t có tính giai c p và l ch s v i xung t tâm lý, s sáng t o ngh thu t tâm lý

g n li n v i cách tân v c u trúc th lo i Huy Liên còn xác nh tính tri t lý sâu xa n

ch a trong b c tranh thiên nhiên và i s ng ã làm Sôlôkhôp n i b c so v i nh ngnhà v n t c nh khác Ngoài ra, bài vi t này Huy Liên ã b sung nét tài tình trongthi pháp c a Sôlôkhôp là ngh thu t ngôn t minh ch ng cho v n y, ông ã

trích d n ý ki n c a L.Yakimenco: Ngôn t c a Sôlôkhôp là m t trong nh ng hi n

ng kì di u c a v n h c Nga và th gi i th k XX [17;Tr.274].

m 2004, trong b T n v n h (b m i), do c Hi u ch biên, NXB

Th gi i m i ã i m qua vài c m v Sông ông êm m , tác gi bài vi t cho

r ng nó là m t trong nh ng thành t u ngh thu t xu t s c nh t c a n n v n h c Xô

Vi t [5;Tr.1556] Tác gi bài vi t ch y u i sâu vào n i dung c a m i t p và nh n nh: V i dung l ng r ng l n c a ti u thuy t s thi, tác gi a vào tác ph m m t

s l ng ông o các nhân v t t nh ng ng i nông dân b n cùng, nhi t tình i theo chính quy n cách m ng n b n phú nông ch ng phá cách m ng v i lòng h n thù sâu

s c, t nh ng ng viên c ng s n kiên c ng n b n ch huy binh lính trong các o quân B ch v li u l nh, tàn b o, t nh ng chàng trai Côd c sôi ng, b c tr c qu

c m n nh ng ng i ph n Côd c yêu th ng say m, giàu lòng v tha gan

d [5;Tr.1556] Tác gi bài vi t còn c p n s ph n c a Grigôri, nhân v t i

di n cho s hoang mang, dao ng c a dân Côd c và Misca Côsêvôi i di n cho chân

lý cách m ng và kh ng nh: Sông ông êm m ã a Sôlôkhôp lên a v m t nhà

n l i l c c a v n h c Xô Vi t nói riêng và v n h c Nga nói chung [5;Tr.1557].

m 2005, trong l i gi i thi u tác ph m Sông ông êm m , Nguy n Th y ng

ã s a ch a l n th hai Tác gi v n cao Sôlôkhôp, c b n nh l n tr c nh ng

l n này Nguy n Th y ng ã khai thác sâu h n b ng vi c b sung m t s ví d ,

nh ng ý ki n ánh giá c a các nhà nghiên c u, nh ng câu chuy n t thu t c aSôlôkhôp k t h p v i vi c phân tích, bình gi ng nh ng lu n m l n vi t tr c ch a

c tri n khai th a áng Do ó, bài vi t l n này phong phú, giàu s c thuy t ph c vàsinh ng h n c bi t, ông ánh giá cao Sôlôkhôp trong v n h c và trong công tácchính lu n, u tranh cho h nh phúc c a nhân lo i

m 2007, trong quy n V n h c Nga trong nhà tr ng do Hà Th Hòa biên

so n và tuy n ch n, NXB Giáo d c có hai bài vi t v ti u thuy t Sông ông êm m

* bài vi t th nh t, tác gi trình bày nh ng nét chính v cu c i, s nghi pSôlôkhôp và ánh giá cao vai trò c a ông trong n n v n h c Xô Vi t và th gi i Tác

gi nh n nh: Trong n n v n h c v i c a chúng ta m i nhà v n là m t chi n s ,

m t cá tính sáng t o nh ng t t c u th ng nh t m t khát v ng b n b là hi u, c m,

d oán v t ng lai c a t c, v s ph n nhân dân, v vai trò c a h trên m t

t M.Sôlôkhôp ng v trí danh d trong hàng ng ngh s v i c a ngh thu t ngôn t [6;Tr.93] Tác gi cao Sôlôkhôp khi ông dám vi t v s th t xã h i, có

th nói ít ai v t c Sôlôkhôp, s th t trong sáng tác c a Sôlôkhôp là m t s th t có

ph n tr n tr i, tàn nh n, c khám phá n t n cùng m i bình di n, t s th t i

th ng n s th t th i i, b ng vi c trích d n ý ki n c a K.Phê in: Nh ng cu n sách c a Sôlôkhôp ph n ánh u tranh trong c quá kh l n hi n t i Tôi ch t nh l i

t c a L.Tônxtôi khi còn tr : Không ch không c nói d i tr c ti p mà còn không

c nói d i b ng cách ph nh n ngh a là im l ng Sôlôkhôp không im l ng Ông vi t

v toàn b s th [6 ;Tr.103] Tác gi bài vi t xem tác ph m c a Sôlôkhôp là biên niên s c a th i Ngoài ra, tác gi bài vi t còn i m qua ng i y gian truân

và g i Sôlôkhôp là nhà ti u thuy t v i c a th k XX [6;Tr.107] Bên c nh ó, tác

gi còn ánh giá cao n i dung và ngh thu t c a ti u thuy t Sông ông êm

* V n i dung: Tác ph m là thiên s thi mãnh li t, nó lí gi i nguyên nhân d n nsai l m c a dân Côd c, s hoang mang, dao ng c a ng i dân không bi t âu làchính ngh a Vì v y, ng i dân luôn ngã nghiêng, chao o và m t s ng i ã r i vàocon ng l m l c

* V ngh thu t: Tác gi ánh giá Sông ông êm m có nh ng cách tân táo

b o v m t ngh thu t mà bi u hi n tr c h t là bình di n k t c u, s l a ch n ki unhân v t trung tâm và h th ng thi pháp bình di n k t c u, tác gi cao Sôlôkhôp

trong vi c ph i h p ch t ch hai m ch k t c u s thi và tâm lý, ng th i khai thác cùng m t lúc c hai xung t l ch s và tâm lý trong m t m i quan h bi n

ch ng [6;Tr.108] Ngoài vi c k v cu c i c a nhân v t chính là Grigôri, tác gi bài

vi t còn i m qua m t s nét n i b t v các nhân v t n nh : Acxinhia, Natalia,unhia…Tác gi ánh giá Acxinhia là m t n nhân v t xu t s c trong n n v n h c

Nga và th gi [6;Tr.111] Ngoài ra, tác gi còn i m qua ngh thu t miêu t tâm lý,

t thiên nhiên, t ngo i hình làm n i b t lên m t khía c nh nào ó trong tính cáchnhân v t

* bài vi t: Nh ng tâm h n Côd c c a M.A Sôlôkhôp , tác gi T Hoàng Minh,

cao h c k15- i h c s ph m Hà N i ã nghiên c u sâu s c o n trích n m g n cu i

trong tác ph m Sông ông êm m k v di n bi n tâm lý c a các thành viên trong

gia ình Mêlêkhôp, c bi t là Grigôri ba ngày sau cái ch t c a Natalia Tác gi ãbình lu n sôi n i v tình yêu c a chàng dành cho hai ng i àn bà Acxinhia vàNatalia C ng trong bài vi t này, tác gi m qua m t s nét n i b t trong c tính c ahai ng i ph n g n bó trong cu c i Grigôri và nh n nh Natalia là i di n cho

ng i ph n truy n th ng c v nhan s c và m i ph m ch còn Acxinhia tác gi

nêu nh n nh: L ch s v n h c Nga ch a t ng th y m t ng i ph n nào trong

Khi th c hi n tài này, chúng tôi mu n v n d ng nh ng hi u bi t t p trung vào

v n hình t ng ng i ph n trong tác ph m Sông ông êm m c a Sôlôkhôp.

• Vai trò c a hình t ng nhân v t ng i ph n trong Sông ông êm m

• Chúng tôi c bi t i sâu vào ph n n i dung c a hình t ng ng i ph n trong

Sông ông êm c a M.A Sôlôkhôp ch không nghiên c u v ngh thu t xây

d ng nhân v t ng i ph n

Do dung l ng tác ph m l n, n i dung và giá tr sâu s c nên chúng tôi không cótham v ng ôm m t t c mà ch c g ng làm n i b t nh t m t s ph ng di n có liênquan n ng i ph n Qua vi c th c hi n tài này, chúng tôi mu n góp thêm

nh ng c m nh n v hình t ng nhân v t ng i ph n Côd c trong cu c n i chi n và

hi v ng nó s là tài li u tham kh o h u ích cho nh ng c gi quan tâm n sáng tác

c a Sôlôkhôp và Sông ông êm

4 Ph m vi, i t ng nghiên c u

Nh trên ã nói, vi c nghiên c u tác ph m c a Sôlôkhôp và Sông ông êm m

là v n l n, ph c t p, ch riêng Sông ông êm m ã là m t th gi i vô t n, có l

n u càng ào sâu, suy ng m càng khám phá nhi u u bí n, tuy nhiên v i dung l ng

m t lu n v n i h c, v i t cách là m t ng i t p nghiên c u chúng tôi xác nh i

ng nghiên c u nh sau:

• n b n b n d ch tác ph m Sông ông êm m

• M t s bài vi t, bài gi i thi u, nghiên c u c a các tác gi n c ngoài (b n d ch

ti ng Vi t) và trong n c v Sôlôkhôp và Sông ông êm m

• M t s nh n nh, ánh giá, so sánh có liên quan n Sôlôkhôp và Sông ông

êm m

V i i t ng nh th , chúng tôi không c p m t cách y các ph ng di n

t ng trong tác ph m Sông ông êm m c ng nh trong nh ng sáng tác c aSôlôkhôp Chúng tôi ch i sâu vào khai thác ph n n i dung liên quan n ng i ph

n trong tác ph m, qua ó hi u c t t ng tình c m c a tác gi dành cho nhân v t

n , góp ph n lí gi i cái hay, nét thiên tài trong phong cách sáng tác c a nhà v n và

hi u c nh ng c tính t t p c a ng i ph n mà không khai thác v ngh thu t.Chúng tôi ch i sâu vào nh ng v n liên quan n tài chính - hình t ng nhân v t

v n mà tài h ng n

• Ph ng pháp so sánh - i chi u: Ph ng pháp này giúp chúng tôi nghiên c u

c chính xác, khoa h c h n gi a nhi u d li u có liên quan qua ó rút ra c

nh ng m c s c c ng nh h n ch c a tác gi trong vi c th hi n t t ng tác

ph m

thiên tài, n i b t trong s y là Sôlôkhôp, ông

là con chim i bàng v y lên ôi cánh mênh

mông

Mikhain Alêchxanh rôvits Sôlôkhôp

(1905-1984) v n sinh vùng th o nguyên tuy t p

v i dòng sông ông ngày êm ch y xi t qua

nhi u vùng t c a n c Nga Ông là ng i thôn Krudinlin, tr n Vônxenxcaia thu c

t nh Rôxt p Nhân t t o nên thiên tài Sôlôkhôp không nh ng là thiên nhiên t i p

v i nh ng ng c v mâu b c tr ng cùng nh ng bông hoa tuplip màu s c t o nêndãy ngân hà lung linh, huy n o mà còn có môi tr ng c a nh ng ng i Côd c yêulao ng và qu t c ng tr c nh ng bi n ng d d i c a n c Nga trong Cách m ngtháng M i

Thân sinh Sôlôkhôp là Alecxan Mikhailôvich Sôlôkhôp Ông v n là ng i Nga

ng c vùng sông ông Ông tuy ít h c hành nh ng luôn ch m ch t h c thích csách và c nhi u tác ph m M c a Sôlôkhôp là bà Anaxtaxia anilôpna u là

nh ng ng i lao ng ch t phác có t ch t c bi t Bà là y t trong gia ìnhAlecxan Mikhailôvich Sôlôkhôp Th i gian th m thoát thoi a, con trai ch nhà

và cô y t n y sinh tình c m Cu c tình c a h b ông ch c ng quy t c tuy t do

cu c hôn nhân không môn ng h i Nh ng b t ch p s ng n c n c a dòng hSôlôkhôp, h ã không ng n ng i n v i nhau và ra i tìm ng sinh s ng t l p

M i tình c a cha m Sôlôkhôp ã th hi n tinh th n yêu t do ch ng l i l i s ng b o

th và l c h u c a ng i Côd c Nó ã nh h ng sâu m n các nhân v t trong tác

ph m c a Sôlôkhôp sau này

Sôlôkhôp là m t ng i Côd c không ph i vì nhà v n có m t n a dòng máu Côd c

mà vì ông luôn bám sát th c t Côd c Quê h ng Côd c ã tr thành m nh t màu

m cho s nghi p v n ch ng lâu dài c a Sôlôkhôp Lúc nh Sôlôkhôp h c quê nhà,

có lúc h c Matxc va Ông ang h c dang d thì x y ra n i chi n khi ó Sôlôkhôp

m i m i l m tu i Ông tham gia công tác cách m ng quê h ng v i các công vi c

nh tham gia công tác xoá mù ch , làm th kí cho U ban xã, tham gia u tranh vtrang, tr ng thu l ng th c c a b n Côd c và tr b n ti u ph n ng phá ho i Sau

này trong ti u thuy t t thu t Sôlôkhôp k l i r ng: “H i n i chi n, tôi vùng sông ông T n m 1920 tôi ã vào b i và ã rong ru i kh p vùng sông ông Tôi ã làm công tác l ng th c trong m t th i gian dài Chúng tôi u i theo nh ng toán th

ph vùng sông ông cho t i 1922, c các toán th ph y c ng u i theo chúng tôi.

T t c ã di n ra úng nh th Nhi u l n tôi ã lâm vào tình th gay go Nh ng n nay tôi ã quên t t c các chuy n y r i” [18;Tr.13] Song th t ra, Sôlôkhôp không th

quên c nh ng lúc b chúng r t i, k c n bên cái ch t B n ph b t Sôlôkhôp

nh a ra x b n nh ng sau ó chúng l i giam Sôlôkhôp vào tù, b t nh n ói haingày M t l n khác, Sôlôkhôp r i vào tay b n ph M cnô nh ng may m n c m t

bà m nông dân c u s ng Bà ã ph n i tên c m u b n th ph và yêu c u chúngkhông c gi t tr con

Do ham mê ngh thu t nên Sôlôkhôp tham gia vào i k ch nghi p d c a U bancách m ng xã T i ây, Sôlôkhôp còn tr c ti p vi t k ch, truy n ng n g i cho các tbáo Matxc va nh ng không th y tr l i nh ng ông luôn t tin vào kh n ng v n h c

s ng v t v này, Sôlôkhôp th t s b công tác v n h c thu hút

m 1924, Sôlôkhôp b t u vi t truy n ng n, tác ph m u tay là truy n ng n

“Hòm th ” Tuy tác ph m không thành công nh ng Sôlôkhôp không n n chí Ông l i

ti p t c vi t t t c kho ng hai m i truy n ng n và truy n v a và c ng trên t p

chí Thanh niên c ng s , m l , Thanh niên nông dân , èn chi , Kíp

m V sau các truy n y c t p h p trong hai t p truy n “Nh ng m u truy n sông ông” và “Th o nguyên xanh bi c” (“ ng c màu da tr i”) V i l i t a c a nhà nlão thành Alechxan Xêraphimôvit, hai t p truy n c gi i thi u r ng rãi, nh t là t ng

l p thanh niên h ng ng r t nhi t tình Xêraphimôvit ã ca ng i Sôlôkhôp ông vi t:

“Sôlôkhôp hi u bi t r t nhi u v nh ng u mà mình vi t ra Sôlôkhôp có m t c p m t

s c nh y bi t l a ch n trong nhi u tính ch t tìm ra nh ng cái gì c bi t nh t Chúng ta có y c s nói r ng Sôlôkhôp s tr thành m t nhà v n có giá tr ”

[18; Tr.6]

Nh ng truy n ng n c ng t i ã kh ng nh tài n ng c áo c a Sôlôkhôp.

ó là vi c nhà v n bi t k t h p gi a vi c miêu t th gi i tâm h n c a con ng i v i

vi c kh c h a cu c s ng c a nhân dân lao ng Do s ng xa Matxc va nên ông c m

th y xa quê h ng làm thi u ch t li u cu c s ng cho tác ph m mà ông h ng p Nênsau hai n m, Sôlôkhôp ã r i Matxc va tr v Vônxenxcaia tìm ch t li u cu c

m nh m ng th i Bên c nh ó, Sôlôkhôp còn sáng tác nhi u tác ph m và c

xu t b n Matxc va

m 1940, Sôlôkhôp hoàn thành ti u thuy t Sông ông êm m ây là tác

ph m v i th hi n tài n ng và phong cách ngh thu t c a Sôlôkhôp C ng gi ng nhM.Gorki, Sôlôkhôp c ng tr i qua nhi u gian kh v t v và nh ng gian truân th thách,nghi t ngã H c v n Sôlôkhôp có c ch y u qua quá trình t h c b n b và lâu dài.Trong th i gian chi n tranh v qu c ch ng phát xít c (1941-1945), v i t cách làphóng viên chi n tranh, ông xông pha trên nhi u chi n tr ng và ã vi t hàng lo t tác

ph m d i h m trú n n i ti n tuy n Các tác ph m Trên sông ông , mi n Nam , Nh ng ng i Côd và c bi t là truy n ng n Khoa h c c m th ã

l i d u n không th phai m trong lòng ng i c N m 1942, Sôlôkhôp b t u công

b nh ng ch ng u tiên c a b ti u thuy t H ã chi n u vì t qu (1969).Tác ph m v n ch a c hoàn thành cho n khi nhà v n qua i (1984) Tuy nhiên,

v i nh ng ph n ã công b ng i c có th th y c t m bao quát s thi và kh

ng ào sâu, khám phá i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân, truy n th ng v nhoá c a dân t c Nga c ng nh c i ngu n chi n công c a nhân dân Xô Vi t trong cu cchi n tranh v qu c phát xít c kh ng nh và phát tri n

Sau chi n tranh, Sôlôkhôp vi t hàng lo t kí s và nh ng bài chính lu n nói lên lòng

t hào v t qu c Xô Vi t, v ch tr n b n ch t hi u chi n c a ch ngh a qu c.Truy n ng n S ph n con ng c ng trên báo S th (31/12/1956) ãnhanh chóng tr thành m t hi n t ng c bi t c a n n v n h c Xô Vi t c ng nh n n

n h c th gi i lúc b y gi Ngoài ra, Sôlôkhôp còn vi t Truy n sông ông c ng

thu hút s chú ý c a b n c trong và ngoài n c

Sôlôkhôp luôn luôn h c h i nh ng kinh nghi m các th h àn anh c bi t làM.Gorki V i s l ng l n các tác ph m có giá tr l n v n i dung và ngh thu t,Sôlôkhôp c ánh giá là m t trong nh ng thiên tài c a n n v n h c Xô Vi t và th

gi i c bi t, Sôlôkhôp còn c nh n gi i Nôben v n h c b i tác ph m Sông ông

ra i, ây là danh hi u cao quý dành t ng riêng cho các nhà v n có tác ph m v n xuôi

xu t s c n c Nga

1.1.2 Vai trò c a Sôlôkhôp trong n n v n h c Xô Vi t

Sôlôkhôp có vai trò vô cùng to l n trong n n v n h c Xô Vi t Ông không nh ng lànhà v n v i mà còn tr thành hi n t ng kì di u c a n n v n hoá cách m ng và ti n

b toàn th gi i

ánh d u c ng hi n c a Sôlôkhôp, Liên Xô ã xu t hi n c m t ngành

Sôlôkhôp h , song khoa h c v sáng tác c a Sôlôkhôp v n còn h t s c non tr

T m vóc thiên tài c a Sôlôkhôp l n lao và v i, tài n ng y c b c l r t s m, s m

n m c ng i ta không th tin c m t vùng quê h o lánh l i xu t hi n m t thiên

tài nh th Nó là m t s th n kì, Braghin t ng nh n xét: Mikhain Sôlôkhôp b c vào

n h c m t cách tr trung, nóng b ng và b t ng [7;Tr.24] Hi n t ng Sôlôkhôp ãgây nhi u s ng s t không nh ng i v i b n c mà còn c gi i v n h c Xô Vi t vào

cu i nh ng n m hai m i và ba m i Tác ph m c a ông luôn th m nhu n t t ngnhân o Ông luôn miêu t hi n th c r ng l n h t s c c áo và phân tích tinh t cõilòng bí n c a con ng i

m t l n s n sàng ch t, nh ng ng i y không th vi t úng s th t” [2;Tr.718].

Sôlôkhôp là m t nhà v n tiêu bi u trong s y, ông ã c ng hi n tr n i mình cho v n

h c và s nghi p cách m ng Tác ph m c a ông óng góp to l n cho n n v n h c Xô

Vi t Ông luôn bám sát th c t u tranh và ph n ánh k p th i cu c chi n y kh c li t

c a dân t c trong nh ng n m tháng y th thách, các v n ngh s ã phát hi n Khoa

h c c m th c a Sôlôkhôp là m t ngôi sao sáng cho quá trình rèn luy n th tháchtrong cu c ng và giao tranh quy t li t v i k thù Không có lòng c m thù thì con

ng i không th có ý chí kiên c ng, hành ng d ng c m, ngh l c phi th ng

t qua nh ng khó kh n và gian kh ghê g m i t i chi n công th n kì N u nhcác chi n s Nga luôn mang trong lòng t m g ng cao p c a Faven Coocsaghen vàthu c lòng bài th Bài ca nh ng ng i d ng c c a Surcôp thì hình nh trung uý

H ng quân Ghêraxim p ã tr thành ng i b n thân thi t c a ng i chi n s Vi t Namngay sau cách m ng tháng Tám Tác ph m c a Sôlôkhôp ã tr thành quen thu c v i

b n c m 1946, t i Hà N i, ngay trong b u không khí nóng b ng c a nh ng ngày

s p b c vào cu c kháng chi n, truy n ng n Khoa h c c m th ã c d ch và

xu t b n d i hình th c m t cu n sách nh in trên gi y dó Cu n sách nh ngay l p

t c ã c các chi n s t v Hà N i truy n tay nhau c v i m t n i ng c m và

m n yêu vô h n Tác ph m c a Sôlôkhôp ã em sinh khí m i cho th h thanh niên

Vi t Nam n nh ng n m n m m i, Sông ông êm m c d ch ra ti ng Vi t

và hoàn toàn chinh ph c c b n c Vi t Nam u nh ng n m sáu m i, b n d ch

t v hoang ra i ã k p th i ph c v cho phong trào h p tác hoá n c ta lúcó

Bên c nh Khoa h c c m th có s c nh h ng m nh m i v i ng i c,

Sông ông êm m ánh d u s sáng t o ngh thu t c a Sôlôkhôp ây là tác ph mquan tr ng nh t trong s nghi p Sôlôkhôp Tác ph m là m t khúc ca tiêu bi u cho chngh a hi n th c t nh táo, nó ã hoàn toàn bác b tính ch t s l c công th c c a m t

s tác gi Xô Vi t nh ng n m ba m i Sôlôkhôp ã không né tránh s th t Ông ãdám nêu lên s th t tr n tr i c a cách m ng mà nhi u tác gi ng i né tránh Ôngcòn là ng i k th a truy n th ng c a M.Gorki trong vi c miêu t quá trình u tranh

gian kh oanh li t và tinh th n hi sinh cao c c a nhân dân Sông ông êm m c a

Sôlôkhôp còn ch a y k ch tính gay g t c ng th ng, có khi m s c thái au th ng

và bi tráng nh ng v n ch a ng ni m tin b t di t th ng l i c a s c m nh chính

ngh a c a ch ngh a xã h i úng nh A.Tônxtôi ã nói: “Máu ã ch y vì v p c a

th gi i v p ó không ph i là trò vui ch i, không ph i là cái mà ta vui thích và không ph i là b áo ngày h i v p ó là s tái t o và xây d ng l i thiên nhiên hoang

dã v i bàn tay và tài n ng c a con ng i Vì cái ó mà ta áng s ng và u tranh”

[2;Tr.722] Song song ó, Sông ông êm m có nh ng cách tân ngh thu t táo

b o Nó kh c h a chi n tranh trong l ch s v n h c hi n i th gi i Nhà v nFêdônbiriuc p t ng cao Sôlôkhôp và so sánh v i nhà v n ki t xu t ph ng tây

Trong tác ph m c a nh ng nhà v n ph ng Tây này “c m h ng t cáo, ch ngh a nhân o cao c , chân thành, h trút nh ng l i nguy n r a ph n n vào cu c tranh giành m máu Nh ng h ã không sáng t o nên k t c u s thi v i m t quy mô, trong

ó tìm ra c gi i pháp c a t m bi k ch c a nhân lo [2;Tr.820], Sông ông êm

m là s k t h p gi a hai th lo i s thi và bi k ch, “có th nói, l n u tiên trong

l ch s v n h c th gi i, hai th lo i l n này c t ng h p l i t o nên m t c u trúc

ti u thuy t c áo và c s c” [17;Tr.273] Ngh thu t bi k ch ã bi n Grigôri tr

thành bi u t ng c a m t th i i m i khi nhân dân lao ng ang t bóng t i b cvào t ng lai t i sáng sánh ngang v i các nhân v t tiêu bi u c a th i i ph c h ng.Song i u áng ghi nh n c a công lao Sôlôkhôp chính là ông ã phát hi n vai trò t t

y u l ch s c a nhân dân, ông ã th hi n khát v ng chí h ng, b c l s c sáng t o vô

t n c a qu n chúng nhân dân Sôlôkhôp còn ti p thu bi k ch c a Sêchxpia nh ngkhông b gi i h n trong ph m trù bi k ch mà m r ng h n K t c u bi k ch ki uSêchxpia không ph n ánh n i dung to l n c a quá trình c i t o th gi i quan và tr ngthành c a nhân dân lao ng trong khi bi k ch c a Grigôri l i ph n ánh sâu s c i u

ó Sông ông êm m hàm ch a ki u c t truy n v nh ng bi k ch cá nhân và c

gia ình nh ng trong quá trình v n ng Grigôri luôn b hút vào dòng thác l ch s sôi

s c và bao la Chính s k t h p gi a s thi và bi k ch mà t n bi k ch c a Grigôri c

gi i quy t theo h ng l c quan và t i sáng Grigôri luôn ngã nghiêng chao o, ch ubao m t mát, cay ng c ng không tuy t v ng nh các nhân v t Hamlet, Romeo vàJuliet c a Sêchxpia K t thúc ti u thuy t, Grigôri v n hi v ng và g i g m khát v ngqua a con trai Chàng v n ng gi a th gi i bao la và r c r , s k t h p hai th

lo i s thi và bi k ch ã t o d u n riêng c a Sông ông êm m Nó không bao gi

phai m so v i các ti u thuy t s thi Xô Vi t nh ng n m ba m i

Bên c nh ó, Sôlôkhôp là nhà v n t c nh thiên nhiên r t tài tình Ông không chmiêu t phong t c c áo mà b c tranh thiên nhiên và i s ng c a ông luôn mangtính tri t lí sâu xa Song song ó, Sôlôkhôp còn ti p thu ngh thu t miêu t tâm lí c aL.Tônxtôi vi c dùng l i tác gi trình bày và tri n khai i s ng n i tâm c a nhân

v t hay s d ng chi ti t b ngoài và hành vi h ng n i c a nhân v t c a Puskin,Sêkhôp Song Sôlôkhôp sáng t o s phân tích tâm tr ng, n i tâm qua hành vi và bi u

hi n bên ngoài c a nhân v t

Ngoài ra, ti u thuy t t v hoang ánh d u s i m i ngh thu t xây d ng c ttruy n C s c t truy n là nh ng bi n c có ý ngh a l ch s to l n và nh ng chuy n

bi n cách m ng trong i s ng nhân dân trong khi các tác ph m cùng th i vi t v câu

chuy n c a cá nhân ho c l n h n là v quan h gi a cá nhân và xã h i tr “Chi n tranh và hoà bình c a L.Tônxtôi.

Sôlôkhôp ã b c l l i nói c a mình trong tác ph m, c bi t là quy n hai Ông

hi n di n công khai tr c cu c s ng và c nh ng c a nhân v t ôi khi, Sôlôkhôp trthành ng i b n thân thi t cùng k vai sát cánh v i nhân v t chính ch ng hai

i m t, khi b c l n i ni m th m kín c a An rây, l i bình lu n c a tác gi vang lên

nh l i trao i tâm tình gi a tác gi và b n c Nó không n thu n là y u t tr tìnhngo i nh trong ti u thuy t c a Puskin trong Epghênhi Ônhêghin , Gôgôn trong

Nh ng linh h n ch Ngoài vi c kh c h a hình t ng nhân dân oanh li t hàohùng t v hoang còn nêu lên hàng lo t n hình m nét nh bí th huy n uMêxtêrencô, nh ng ng i b n nông nh Linxkin, Lixacôp…Tóm l i, t v hoang

là ki t tác có m t không hai v công cu c t p th hoá nông nghi p c a Sôlôkhôp

Ti u thuy t H chi n u vì t qu ã miêu t s l n lên v t b c, s phongphú v m t tinh th n và tâm h n c a nh ng ng i lao ng vùng th o nguyên sôngông trong nh ng n m chi n tranh B ng hình t ng ngh thu t c s c, Sôlôkhôp ã

ch ng l i t t ng n gi n hoá ng i lao ng T m vóc l n lao v tinh th n c ahàng lo t nhân v t xu t thân t nhân dân bình th ng chính là c s t o nên quy mô sthi trong sáng tác c a Sôlôkhôp Ông không nh ng miêu t chi n tranh m t cách chân

th t sâu s c, th m nhu n ch ngh a l c quan l ch s mà còn th hi n hùng h n ý ngh a

th gi i c a chi n công nhân dân Xô Vi t và s tr ng thành v ý th c c a con ng i

m i xã h i ch ngh a trong bão l a chi n tranh, chính ây ã n i b t lên nh ng sáng

t o và cách tân to l n c a các nhà ti u thuy t v phong cách c u trúc th lo i và h

th ng ch

*Giai n nh ng n m sáu m i, b y m i

Giai o n này c ánh d u b i s xu t hi n truy n ng n S ph n con ng ,

tác ph m c công b trong nh ng ngày u n m 1957 S ph n con ng ánh

d u s phát tri n c a v n xuôi Xô Vi t Sôlôkhôp ã không ng n ng i nói n nh ngtai h a, nh ng n i gian truân kh ng khi p mà nhân v t trong truy n ph i ch u ng.Nhân v t An rây Xôcôl p m t ph n t c a nhân dân ã tr thành bi u t ng c a nhândân Liên Xô ng th i, An rây Xôcôl p tiêu bi u cho s ph n v i nh ng c nh ng ,

nh ng s t ng tr i, nh ng b c ng i r t riêng Thông qua s ph n m t con

ng i, th i i h n lo n y ã c tác gi tri n khai v i m t s c khái quát l n và câuchuy n bình th ng v m t ng i lính v cu c i c a mình, v nh ng gian kh và

n i au trong chi n tranh ã bi n thành l i tr n thuy t au th ng mang âm h ng anhhùng v lòng d ng c m, v s c ch u ng và s c m nh tinh th n ghê g m c a n iNga Xôcôl p hiên ngang, ng hoàng tr c th thách c a chi n tranh, chàng không

ph i là n n nhân c a nó mà là chi n s d ng c m, can tr ng

Sôlôkhôp không nh ng là m t nhà v n thiên tài mà ông còn tham gia tích c c vào

bi n c c a th i i, tr c ti p thúc y ti n trình l ch s M t nhà phê bình ã t ng

nh n xét: “Sáng tác c a Sôlôkhôp là m u m c c a tính ng trong v n h Miêu t

cu c u tranh gi a m i và c trong cu c s ng xã h i, trong ý th c và tâm lí con

ng i, ngh s chính là ng i chi n s tích c c u tranh cho cái m i, cho s kh ng

nh cái m i ó trong th c t , giúp cho s hình thành th gi i quan C ng s n trong hàng tri u b n ”[7;Tr.205] Sôlôkhôp còn là i bi u Xô Vi t t i cao Liên Xô, làchi n s tích c c c a phong trào hoà bình th gi i… Ông luôn sáng t o ngh thu t g n

li n v i i th ng v i ho t ng xã h i M i ho t ng c a Sôlôkhôp u tr c ti ptác ng vào công cu c xây d ng th gi i m i Ông ã a nhi u sáng ki n xây d ngcông trình ph c v i s ng v t ch t và tinh th n c a nhân dân N m 1932, ông ã c unhân dân thoát kh i n n ói do s sai l m c a lãnh o a ph ng Song song ó,Sôlôkhôp còn là m t cán b ng viên g ng m u, h ng hái và giàu tinh th n utranh Ông có nh ng óng góp áng quý i v i các c p lãnh o t huy n u n

ng Trong chi n tranh v qu c, ông ã xông pha tr n m c chi n u, ng viên tinh

th n u tranh c a chi n s v i t cách là phóng viên quân s Khi ã n i ti ng, ông

v n luôn thâm nh p vào i s ng nhân dân, tham gia nh ng ho t ng c a phong trào

b o v hoà bình và trao i v n hoá nhi u n c nh : Pháp, M … Sôlôkhôp ã lao

ng ngh thu t, công tác ng và công tác xã h i v i trái tim n ng nhi t cháy b ng

ni m am mê và tràn y nhi t huy t

1.2 Tác ph m “Sông ông êm m”

1.2.1 Hoàn c nh sáng tác

Sông ông êm m là b ti u thuy t s thi s B ti u thuy t này g m b nquy n: Quy n m t(1928), quy n hai(1929), quy n ba(1933), quy n b n(1940) Tác

ph m c sáng tác trong kho ng m i l m n m (1925-1940), ây là b ti u thuy t v

i nh t trong toàn b sáng tác c a Sôlôkhôp và c n n v n h c Xô Vi t Sông ông

êm m th hi n tài n ng miêu t m t cách toàn di n c áo c m t th i i l ch

s trong i s ng nhân dân Nga Tác ph m ã tr i qua nh ng khó kh n, gian nan,

tr c tr t khâu sáng tác in n n vi c ti p nh n Th nh ng, t t c nh ng th thách ykhông th vùi d p c Sông ông êm m Qua th i gian, tác ph m c ti p

nh n và ánh giá cao c bi t còn c t ng gi i th ng Nôben v v n h c 1965 và

s ng mãi trong lòng ng i c

Trên báo “Tin t c 31-12-1937 có ng v m c ích sáng tác Sông ông êm

m : “Sôlôkhôp ã tính t i m t u là nhi u ng i c còn ch a rõ vì sao m t ph n

l n nh ng ng i Côd c l i tham gia u tranh ch ng cách m ng Ng i Côd c là gì? Quân khu sông ông là gì? i v i b n c ph i ch ng ó v n là m t terra incognita (vùng t ch a c bi t t i) vì th tôi b vi c ã làm cho n nay b t u suy ngh

v m t cu n ti u thuy t r ng l n h n” [18;Tr.8] Chính khát v ng y ã thôi thúc

Sôlôkhôp tìm tòi nghiên c u r t nhi u – ông ã ph i i kh p n i tìm t li u các s

u tr công v n, Matxc va và Rôxtôp Ông còn t i nhi u thôn tr n g p g , chuy ntrò v i nh ng c già và các h ng ng i, ghi l i nhi u câu chuy n c m ng, nhi ubài dân ca tr tình ng t ngào, nh ng phong t c, n p s ng sinh ho t i vào sáng tác c aSôlôkhôp th t dung d , t nhiên Sôlôkhôp ã làm vi c r t nghiêm túc nhi u n c a

ti u thuy t ph i vi t i vi t l i nhi u l n Nh ng công vi c y th t không d dàng vì nó

c ti n hành trong hoàn c nh thi u th n Tr c tình c nh khó kh n, v t v , m i

ng i u khuyên ông nên ki m vi c khác làm vì h thi u tin t ng ông n ngSôlôkhôp v n kiên nh, ông c lao u vào làm vi c nh m t ng i n ph i

b [18;Tr.8] Sôlôkhôp nói: “Vi t thì khó kh n, sinh s ng thì ch t v t, nh ng tôi v n

c vi t [18;Tr.8].

m 1926, Sôlôkhôp b t u vi t quy n m t hi n nay, Ph n ônsina ã vi t n m

1925 ông ã dành l i cho quy n hai n n m 1927 quy n m t m i c hoàn thành

Nh ng mãi n n m 1928 m i in trong t p chí Tháng M Sau ó m t n m quy n

hai c ng c in Ngay t quy n m t, tài n ng Sôlôkhôp ã làm cho công chúng và

gi i v n ngh s ph i s ng s t m c dù lúc ó nhà v n còn r t tr Tác ph m ã a nhà

n lên hàng nh ng nhà v n n i ti ng th gi i Sau khi t p chí Tháng M in

quy n hai Sông ông êm m , thì trên t p chí Cao trào (S 1,1929) xu t b n

Rôxtôp bên b sông ông xu t hi n d lu n phê phán tác gi m t cách vô c n c Bài

báo cho r ng “Sôlôkhôp thi v hoá dân Côd c sông ông c x , thích thú tr c s giàu có c a b n Côd [2;Tr.810] Trong hoàn c nh u tranh quy t li t gi a hai trào

u v n h c Liên Xô, m t bên là ng l i v n h c c a ng c ng s n d i ng n c

hi n th c xã h i ch ngh a, oàn k t nh ng nhà v n chân chính c a giai c p vô s n

nh : M.Gorki, Phu cman p, Xêraphimôvit, còn m t bên là xu h ng v n h c tuy t

v ng, bi quan, ca ng i thú tính cá nhân ch ngh a xu t hi n nhi u u ph c t p Dnhiên, tác ph m Sông ông êm m c ng xu t hi n nhi u ý ki n ánh giá khácnhau

Quy n ba ra i trong hoàn c nh u tranh t t ng r t c ng th ng N m 1930,quy n ba c ng trên t p chí “Cao trào nh ng sau ó tác gi l i s a ch a r t nhi u N m 1931, Sôlôkhôp l i g i t i t p chí Tháng M i b n th o m i c a quy n

ba Song, vi c xu t b n quy n ba g p nhi u tr c tr do nh ng nh n th c giáo u vô

n c , thi n c n c a nhóm RAPP nên t p chí Tháng M i không dám ng ti ptác ph m Song song ó, trên m t s báo l i xu t hi n nh ng bài vu cáo Sôlôkhôpánh c p b n th o vì h nghi ng s xu t hi n thiên tài ngh thu t ngôn t m t tr n

h o lánh và m t anh chàng ch a h c h t b c trung h c Tháng t , n m 1930, Sôlôkhôp

c g p M.Gorki g n Matxc va L n g p g y có ý ngh a r t l n i v i công vi c

sáng tác c a Sôlôkhôp, ông tâm s : “H xem ph n sáu, không hi u r ng nh ng u tôi vi t ra là s th t l ch s , nên ã có xu h ng rõ ràng là ph n i nó b o r ng

mu n xu t b n thì nh t nh ph i v t b nhi u n mà tôi coi là c bi t quý báo

N u có m i ng i ch tr ng v t b m i ch khác nhau thì th t là thú v Nghe theo

t t c các ý ki n c a h thì ph i c t b n ba ph n t ”[18;Tr.10] M.Gorki ánh giá

cao “Sông ông êm m và xem nó là tác ph m có giá tr ngh thu t cao.” [18;Tr.11].

Chính vì v y, M.Gorki ã ng h nhi t tình, can thi p giúp Sôlôkhôp xu t b nquy n ba

Quy n b n sáng tác kéo dài m y n m tr i, vì cùng th i gian ó Sôlôkhôp còn vi t

t v hoang M t khác, ông còn tham gia nhi u công tác xã h i, có nhi u óng

góp cho công tác c a ng và chính quy n a ph ng Sôlôkhôp r t nghiêm kh c

v i ngòi bút c a mình Tác ph m là k t tinh c a máu và n c m t c a ông Nó còn là

s tinh l c nh ng tinh hoa, tinh tuý c a nhân lo i nh ng mãi n cu i n m 1937 u

m 1938 t p chí Th gi i m m i ng các ch ng c a quy n m t và n n m

1940 m i ng ph n cu i b ti u thuy t

Nh v y, tác ph m Sông ông êm m c a Sôlôkhôp ã ra i trong hoàn c nh

y chông gai th thách nh ng nó ã c các nhà lãnh o cao nh t c a ng và nhà

c ng th i ánh giá cao v i nh ng l i chúc t t p, m t tác ph m mà ngày nay

m i ng i không ng n ng i dùng hai t : V i ca ng i Nhà v n Xêraphimôvit

úng là nhà tiên tri khi tiên oán Sôlôkhôp là “m t con i bàng non b t th n v y lên

ôi cánh mênh mông” [18;Tr.11].

1.2.2 tài, ch tác ph m “Sông ông êm m” và ý ngh a nhan 1.2.2.1 tài, ch tác ph m “Sông ông êm m”

ch v cu c u tranh giai c p quy t li t trong th i kì n i chi n Hai ch này th

hi n qua hình t ng nhân v t Grigôri Mêlêkhôp, chàng tiêu bi u cho hình t ng nhândân Quá trình chuy n bi n giác ng cách m ng c a qu n chúng nhân dân trong và saucách m ng c kh c h a trên c s cách tân táo b o v ngh thu t s thi, ngh thu t

i n hình hoá và ngh thu t miêu t tâm lí nhân v t, tác ph m ã t o nên b c tranh sthi r ng l n trong n n v n h c Xô Vi t

1.2.2.2 Ý ngh a nhan

Ban u, Sôlôkhôp nh t tên cho b truy n dài này tên là: Lo n sông ông

ônsina) và chúng ta c ng ph i nh n r ng cái tên này không ph i không chính xác

Nh ng v i tên Sông ông êm m thì tác ph m s giàu hình t ng, giàu ch t th ,

g i c m, và mang ý ngh a phong phú h n g p bao nhiêu l n Sông ông êm m

chính là s ph n ánh cu c n i chi n, chia t t c nh ng con ng i trong cái g i là giai

t ng Côd c v n th ng nh t nguyên kh i, thành hai n a thù ch nhau, chém gi t nhau

su t m y n m li n và t t c các nhân v t trong truy n b t k h có nh ng cá tính nh

th nào u b lôi cu n vào các s ki n ó Cu c u tranh giai c p m t s ng m t còn,

u b ánh lên qu t xu ng nh bài dân gian trong tác ph m:

“Lòng sông ông êm m,

Tác ph m Sông ông êm m ph n ánh giai n l ch s v i c a dân t c,

d ng lên b c tranh sinh ng v cu c s ng c a nh ng ng i nông dân Côd c vùngsông ông c ng nh bi n ng xã h i và u tranh giai c p quy t li t di n ra vùngnày trong nh ng n m n i chi n sau Cách m ng tháng M i Tr c Sông ông êm

m , các tác ph m xu t s c c a n n v n h c Xô Vi t u có nh ng khám phá c áo

và nh ng m t m nh không th thay th c nh ng không m t tác ph m nào l i sáng

t o b c tranh s thi r ng l n v i s ng nhân v i nh ng xung t gay g t v m t xã

h i và tâm lí nh Sông ông êm m Nhân v t trung tâm là Grigôri Mêlêkhôp,

chàng tiêu bi u cho t ng l p trung nông tr i qua nhi u l m l c, dao ng v t t ngchính tr trong nh ng n m bão táp cách m ng

Qua tác ph m, nhà v n ã m cho b n c th y c quan ni m c a ông v con

ng i và cu c s ng, ó là s ph c t p muôn hình v n tr ng Tác gi còn cung c p cho

ng i c nh ng thông tin h u ích v nguyên nhân d n n sai l m c a nhân dânCôd c là do sai l m c a m t s ng viên Bônxêvich trong chính quy n Xô Vi t sôngông và nguyên nhân th hai là do di n bi n ph c t p c a cu c u tranh gi a cách

m ng và l c l ng ph n ng, gi a H ng quân và B ch v T ng l p trung nông luônngã nghiêng, dao ng gi a hai l c l ng t o nên nh ng rung c m m nh m

ng i c, Sôlôkhôp ã không ng n ng i thâm nh p vào i s ng xã h i và th gi itâm h n c a con ng i Qua ó, tác gi khám phá nh ng di n bi n muôn hình, muôn

v c a m i quan h gi a con ng i c a m i tr ng thái tinh th n, o c, tâm lí, tình

c m c a con ng i Nh ng khám phá y mang tính th m m , b c l t duy và cáchnhìn c áo c a nhà v n.

Tác ph m c xem là quy n t n mang tính ch t bách khoa [17;Tr.264], vì

tác ph m ã th hi n b c tranh r c r muôn màu c a i s ng nhân dân vùng sôngông ng th i, các nhân v t trong tác ph m là i n hình tiêu bi u cho m i t ng

l p giai c p, tiêu i m là các thành viên trong gia ình Mêlêkhôp

Nhân v t Grigôri là m t trong nh ng nhân v t n hình m nét, sinh ng trong

n h c Xô Vi t Tác gi ã kh c h a sinh ng m i xung t gi a quá kh và t nglai, gi a bóng t i và ánh sáng, gi a s l m l c nh t th i v i chân lí th i i QuaGrigôri, ng i c th y c tính ph c t p, a nhân cách c a nhân v t này Do ó,trong quá trình ti p nh n tác ph m các nhà phê bình ch a th ng nh t có l h ch aánh giá úng t m vóc nhân v t Grigôri Sôlôkhôp ã xây d ng r t thành công nhân

v t này v a n hình cho t ng l p trung nông Côd c nh ng c ng là m t s ph n r t cánhân Nhân v t c xây d ng t nhi u phía và th hi n b ng nhi u p ng pháp nghthu t c áo, c soi chi u trong quan h bi n ch ng gi a tính cách và môi tr ng,con ng i và xã h i… Grigôri r t gi ng v i t t c nh ng ng i Côd c khác luôn yêu

t do, yêu quê h ng, yêu công vi c ng áng, d ng c m, c ng tr c, bao nhiêu n m

s ng d i áp b c c a bè l vua quan Nh ng c nh ch t chóc, hoang tàn, ói rét dochi n tranh l i ã làm Grigôri chán ngán và không mu n i theo B ch v Nh ng do

ch gia tr ng ã truy n vào trong máu Grigôri qua s a m , do tác ng tuyêntruy n c a b n ph n ng ã làm Grigôri ph i xa r i ng Grigôri luôn s ng trongtâm tr ng hoang mang, ngã nghiêng chao o, không ph ng h ng gi a hai phe.Chàng không bi t âu là chân lí là i m n c a mình Sôlôkhôp ã không h n chnhân v t c a mình, ngoài nét chung c a t ng l p trung nông Côd c, Grigôri còn mangnét riêng không th l n l n Chuy n tình duyên c a Grigôri, gia ình Grigôri, c n

c m th ch t u h t s c c áo H n n a, k t c c c a Grigôri không ph i là k t

c c chung c a ng i dân Côd c vì bên c nh nh ng ng i l m l c v n còn không ít

nh ng ng i Côd c tìm c con ng t i sáng nh : Misca Côsêvôi, unhia…Song song ó, hình t ng nhân v t ng i ph n trong Sông ông êm m c ng

th hi n t t ng c a tác ph m Qua các nhân v t Natalia, Acxinhia, tác gi ã th hi nthân ph n c a ng i ph n trong xã h i Côd c H là nh ng ng i hi n lành nhân

h u, có nh ng ph m ch t áng trân tr ng nh ng ch u nhi u b t h nh H không c

h c hành, ph i ch u s ràng bu c c a nh ng l thói t p t c c h c a gia ình và xã

h i Qua các nhân v t n , Sôlôkhôp mu n t cáo xã h i b t công vô nhân o ã chà

p lên quy n s ng, quy n c yêu th ng c a ng i ph n Song song ó, nó còn

là l i tuyên chi n anh thép, là cu c u tranh vì quy n bình ng gi i ch a ng giá

tr hi n th c và nhân o sâu s c Tác ph m là s k t h p tài tình gi a hai th lo i s

thi và bi k ch, góp ph n th hi n tài s ph n con ng i trong chi n tranh th gi i l n

th nh t và n i chi n

1.2.3.2 Nh ng c tr ng v ngh thu t

Tác ph m Sông ông êm m có nh ng cách tân táo b o v ngh thu t. i u này

th hi n tài n ng thiên tài c a Sôlôkhôp, ông luôn có s k th a và phát huy c a các

th h àn anh tr c không nh ng v n i dung mà còn s cách tân táo b o v nghthu t

C u trúc c a ti u thuy t khi n cho Sông ông êm m v a th m m ch t tâm

lí và tr tình, v a tràn y nh ng xung t có tính l ch s và xã h i to l n, v a n i b t

s phong phú và v p toàn di n c a i s ng nhân dân Cu c i và c nh ng c aGrigôri tiêu bi u cho c nh ng c a nhân dân Côd c trên con ng gian nan i t ichân lí c a th i i Hình t ng Grigôri và hình t ng t p th nhân dân tác ng vàxuyên th m vào nhau ng th i, s v n ng c a hai hình t ng này l i di n ra tronghoàn c nh l ch s n c Nga t êm tr c cu c i chi n th gi i l n th nh t n n m

1921 khi k t thúc n i chi n trong không gian và th i gian có tính ch t s thi bao la và

r ng l n Nó ã t o nên nh ng nét c s c v thi pháp c a Sôlôkhôp

Xu t phát t yêu c u c a ngh s mu n th hi n ý ngh a l ch s th gi i c a bi n ctháng M i và n i chi n ã t o cho Sông ông êm m t m vóc l n lao v t t ng

và k t c u, ti u thuy t có k t c u s nh m ph c v cho vi c th hi n ch tác

ph m

* V th i gian: Các s ki n di n ra trong kho ng m i m (1912-1922)

- Quy n m t phát hành 1928 vi t v th i kì tr c chi n tranh và m y n m u c a

i chi n th gi i l n th nh t cho t i 1916 Sôlôkhôp ã miêu t i s ng trong m tthôn Côd c, nh ng n m nhân v t chính là Grigôri m i b c chân vào i

- Quy n hai phát hành n m 1929 vi t v th i gian t tháng M i 1916 n mùaxuân 1918, nh ng ngày tháng hai 1917, ho t ng ph n ánh cách m ng c a bè lCóocnhil p, Cách m ng tháng M i v i và màn u c a N i chi n sông ông

- Quy n ba phát hành 1933 tác gi vi t v th i gian t mùa xuân 1918 n tháng

m 1919, ph n ánh cu c u tranh kh c li t ch ng bè l B ch v mi n Nam n cNga

- Quy n b n phát hành 1940 tác gi vi t v k t c c th m h i c a các th l c ph n

ng và th ng l i cu i cùng c a nhân dân cách m ng

* V không gian :T t c các s ki n trên ây c miêu t trên m t a bàn r t l n,

kh p M t tr n mi n Tây n c Nga, Uckraina, Ba Lan, ông Ph , Rumani, Petexbua,Matxc va, nh ng ch y u là m t thôn Côd c trên b sông ông và m t ph n t ng

i nh c a t n c Nga tr i ra hai bên b sông ông tho t nhìn c ng là êm m,

h nh phúc nh ng th t ra l i bi n ng, phong ba

Ti u thuy t có nhi u tuy n c t truy n phát tri n song song, xen k và u quy txung quanh b c tranh r ng l n v cu c n i chi n sau Cách m ng tháng M i Trungtâm b c tranh có hai phe xã h i i kháng ch y u, m t bên là chính quy n Ngahoàng, t ng B ch v , a ch phú nông ph n ng, th ng gia kiêm m t thám, b ncha c ph n ng và l c l ng phe “tr ng” (B ch v ) cùng m t b ph n ng i Côd c

b l m ng ó là i di n cho th gi i c y bóng t i và nanh vu t, m t bên là

nh ng ng i cách m ng bao g m dân t ng và nh ng ng i C ng s n i bi u c aphe (H ng quân) và là i bi u c a th gi i m i, t i sang ngoài ra còn s ông

qu n chúng nhân dân Côd c ngã nghiêng, dao ng lúc thì v phía cách m ng, lúc

ng v phía ph n cách m ng

T khát v ng sáng t o nên Th gi i s thi s Sôlôkhôp ti p thu di s n v nhóa c a toàn nhân lo i qua vi c c các tác ph m c a các nhà v n khác làm giàucho c m quan th m m , n ng khi u và c m h ng ngh thu t c a mình Sôlôkhôp là

m t ng i xu t s c ã chi m h u m t cách v ng vàng kho tàng phong phú c a v nngh dân gian Nga, nh ng thành t u c a s thi Hy L p, kinh nghi m c a v n hàoL.Tônxtôi, thành t u c a v n h c th i i ph c h ng, tr c h t là S chxpia… Nên ông

ã t ng h p gi a di s n quá kh v i tính hi n i t t i m t s k t tinh sâu s c vàsáng rõ l th ng C ng vì v y, s thi Sôlôkhôp ã có nh ng cách tân táo báo và c

áo v i v n h c toàn th gi i M t giáo s ng i M th a nh n r ng: “Sông ông êm

m c ng nh s thi Hômêr , là s ph n ánh i s ng và n n v n hoá nhân dân Nó

v a là tác ph m v i, v a có tính nhân dân, nh ng thành t th m m c a nó không tách r i nhau, s k t h p này các nhà v n ph ng Tây th k XX h u nh ch a bao

gi t c” [17;Tr.267].

V phong cách ngh thu t, gi i phê bình Xô Vi t g i Sông ông êm m là s thi v l ch s nhân dân [17;Tr.267] “Tính nhân dân” là linh h n c a toàn b ti u

thuy t Sôlôkhôp Ông là ng i u tiên miêu t m t cách toàn di n i s ng nhân dân

Nga v i tính ch t bách khoa và chi u sâu ch a t ng th y T u n cu i tác ph m,

ng i c c a n s phong phú vô t n c a cu c s ng nhân dân v các m t tinh

th n, o c, phong t c, ngh thu t, tôn giáo, hôn nhân, tình yêu lao ng, ng áng,ánh cá, s n b n, ch n nuôi, binh nghi p…T t c là toàn b th gi i c a nhân dân Th

gi i nhân dân c a Sôlôkhôp luôn g n li n v i th gi i muôn loài, t t c các loài chimmuông, các loài ng a v i tính n t khác nhau, s thay i không ng ng c a c nh v ttheo không gian và th i gian, nh ng bãi c xanh m t, nh ng oá u t kim h ng r c

r góp ph n tô m cho tác ph m thêm h ng s c T t c u ó c k t tinh t s

k t h p hài hoà gi a con ng i và thiên nhiên, ch quan và khách quan, l ch s và cánhân, tr ng thái tâm h n và tr ng thái th gi i, hi n th c và lí t ng cùng v i quan

ni m tri t h c - th m m c a tác gi C nh v t và i t ng thiên nhiên c

Sôlôkhôp miêu t v i nhi u c m và s c thái làm cho t t ng ch c th

hi n m nét h n ng th i, nó còn là l i bình giá c a tác gi v i nhân v t và bi n c

B c tranh thiên nhiên không nh ng t o cho tác ph m thêm h ng s c mà còn hàm

ch a tri t lí sâu xa Hình t ng thiên nhiên và hình t ng con ng i u h i t vàodòng ch y l ch s , dòng ch y c a cu c s ng xã h i

Trong c u trúc ngh thu t, Sông ông êm m có s k t h p h u c c a ba hình

ng: Hình t ng con ng i, hình t ng xã h i và hình t ng thiên nhiên Nó làmcho các chi ti t luôn phong phú, h i t l i và có quan h nhân qu sáng rõ và quántri t Tác gi không ch miêu t cu c i, s ph n c a trung tâm k t c u s thi là giaình trung nông Mêlêkhôp, Cóocsunôp, Mêkhôp mà còn i m l i quá trình hình thành,phát tri n và s p c a các gia ình này tr c tác ng c a n i chi n và cách m ng.Song song ó, s s p c a toàn b n p s ng Côd c b o th , l i th i l i hé m vi n

c nh cu c s ng m i t i sáng Các chi ti t i th ng c ng nh nh ng xung t giai

c p to l n u m c n i v i nhau và c t ch c s p x p có h th ng xoay quanh hành

ng c a nhân v t chính t o thành dòng su i nh hòa i d ng l n c a các bi n c

l ch s tài tình

Bên c nh ó, ti u thuy t Sông ông êm m còn th hi n s cách tân l n v

phong cách và ngh thu t k t c u ch k t h p ch t ch xung t có tính giai c p và

l ch s v i xung t tâm lí c m này Sôlôkhôp h c t p L.Tônxtôi trong Chi n tranh và hoà bình , so v i An rây trong Chi n tranh và hoà bình xung t c aGrigôri t p trung h n, v n ch n l a gi a hai phe gay g t h n, quy t li t h n Nh ngsuy t và tr n tr c a Grigôri c miêu t y k ch tính ph n ánh xung t gi a các

xu h ng chính tr , o c và tâm lí c a th i i Th gi i tâm h n c a Grigôri c ng

gi ng nh An rây, Pie trong Chi n tranh và hoà bình nh ng c m xúc tr tình c a

Grigôri luôn k t h p v i xung t có tính bi k ch, xung t gi a s ng và ch t Nghthu t tâm lí c a Sôlôkhôp ã t t i m c sâu s c nh t do s k t h p ch t ch gi a

th i i cá nhân l ch s và con ng i A.Britôcôp kh ng nh: “Sau Tônxtôi, Sôlôkhôp

là ng i bi u hi n rõ nh t và sâu s c nh t tâm tr ng c a ông o các t ng l p nhân dân Trong các ti u thuy t c a ông, ngh thu t kh c h a b c ngo t trong cu c s ng nhân dân chính là thành t u v i nh t c a v n h c Nga Xô Vi t và có nh h ng i

v i i s ng xã h i chúng ta, n m c nào ó có th so sánh v i ti ng nói m nh m

c a L.Tônxtôi tác ng vào b n c n c Nga” [17;Tr.271] Sôlôkhôp còn sáng t o

s phân tích tr ng thái n i tâm qua hành vi và bi u hi n bên ngoài c a nhân v t t ng

ng v i s phân tích tr c ti p, tiêu bi u n miêu t Xchêpan lúc tr v hay tin

Acxinhia ã b tr n cùng Grigôri “H n qu ng cây èn trên tay xu ng, không t ch

c n a H n gi t thanh g m trên ng xu ng, m y ngón tay n m cán g m ch t quá tím c l i H n l y m i g m x c chi c áo xanh ph t hoa vàng nh t c a Acxinhia,

h t tung lên, vung g m, chém ph ng làm ôi, m t h n xám ngoét i, n i au kh ã làm h n tr nên man r nh m t con chó sói H n tung nh ng m nh áo b chém nát lên tr n, i g m m t s c ng t múa vù vù, chém ngang, chém d c R i h n d t

ph ng dây ngù bu c g m, qu ng thanh g m vào xó nhà, b c vào b p, ng i xu ng

c nh bàn H n ngo o u xu ng nh ng ngón tay r n nh thép run b n b t, xoa mãi không thôi trên m t bàn b n th u [2;Tr.139] Rõ ràng, tác gi không miêu t tr c ti p

tâm lí Xchêpan nh ng hàng lo t nh ng chi ti t v hành vi, dáng v c a h n ã b c ltâm tr ng h n ghen, au xót, t i h và y c m h n c a h n Tác gi bình lu n r t ít,

ch có m t câu mà thay vào ó là hàng lo t nh ng hình nh, i t ng ng i csuy ngh và c m nh n

S tài hoa trong thi pháp c a Sôlôkhôp còn c th hi n trong ngh thu t ngôn t

và các y u t v n hóa dân gian trong Sông ông êm m Ngoài ra, Sôlôkhôp còn

s d ng các y u t v n hóa dân gian r t c áo Nh ng khúc hát dân gian c a ng idân Côd c vùng sông ông cùng v i nh ng câu t c ng , thành ng , nh ng câuchuy n ti u lâm i vào trong tác ph m th t phong phú, sâu s c, dung d và t nhiên.Sôlôkhôp có m t kho v n vô t n là nh ng câu hát dân ca, nh ng câu ng n ng , t c

ng th t c s c Ngay ph n u tác ph m ã có nh ng câu hát dân gian th t nng:

cút, Sông ông êm m y n c m t nh ng ng i m , ng i cha.” [13;Tr.6]

Toàn tác ph m có kho ng b n tr m câu dân ca, không nh ng làm cho tác ph m trnên sáng s a, t i p nh c gài thêm nh ng bông hoa u t kim h ng chói màcòn giúp tác gi bi u hi n tình c m c a nhân v t c sâu s c h n, d hi u h n Bên

c nh ó, Sôlôkhôp còn s d ng thành công câu thành ng dân gian, có kho ng h n hai

tr m câu thành ng , t c ng c s d ng c áo, tiêu bi u nh :

au nh c , Ph i t uôi con nòng n c là thu c ngon r [13;Tr.467].

Ai tr ng d a c d a, tr ng u c u, còn tôi Tôi còn ang ch xem.

[13;Tr.495]

Song song ó, Sông ông êm m còn có nh ng bài hát tr tình say m, ngây

ng t lòng ng i ó là nh ng tâm t tình c m mà ng i dân Côd c g i g m, tâm s ,hay nh ng c m c a h

Ngoài ra, nh ng câu chuy n ti u lâm c a ng i dân Côd c c Sôlôkhôp a vàotrong tác ph m th t hài h c Nhi u câu chuy n c i ra n c m t nh chuy n b conKhrixtônhin i ào c a, chuy n nh ch p Cácmác c treo ngang trong phòng b n

ng lâm c n v c a hoàng cung, nh ng câu chuy n Êgô Giácc p là m t gã vua t u, t c

t u

Bên c nh nh ng câu chuy n dân gian, nh ng câu t c ng , cách nói cà lâm c ng cSôlôkhôp th hi n c s c T t c ã t o nên nh ng n t ng khó phai trong lòng

ng i c

Song song ó, Sôlôkhôp còn c li t kê là nhà v n t c nh gi i nh t c a n n v n

h c Nga nh Tu cghenhep, Sêkhôp, Prisvin Ngoài ra, y u t v n hoá dân gian còn th

hi n qua nh ng phong t c c i sinh, l h i Ng i Côd c có phong t c cô dâu tr cngày c i ph i an cho chú r chi c kh n quàng b ng len dê l m x m, và m t ôi

ng tay Nh ng quan ni m cú kêu là i m g ã n sâu trong ti m th c c a ng i dânCôd c, ti ng cú t gác chuông ra bãi tha ma theo h quan ni m ó là i m báo chi ntranh s p x y ra Nh ng c nh ánh cá, c nh d ng nhà c a, y ph c và c l i n ti ngnói c a qu n chúng nhân dân, nhi u lo i c cây, hoa lá, s c ng a…c ng c a vàotrong tác ph m r t sinh ng T t c do nhà v n có v n s ng phong phú, có th nói

Sông ông êm m là m t b bách khoa toàn th v cu c s ng Ngoài giá tr to l n

v v n h c tác ph m còn cung c p ki n th c phong phú v l ch s , khoa h c, sinh v t

1.2.4 Tóm t t tác ph m “Sông ông êm m”

* Các nhân v t tiêu bi u

- Gia ình ông Panchêlây + v Ilinhitna; H có ba ng i con

1 Pêt rô và v là aria

2 Grigôri và v là Natalia

3 unhia và ch ng là Misca Côsêvôi

- Gia ình Mirôn Grigôriêvit + v Lukinhitna có hai ng i con

* Tóm t t tác ph m

Tác ph m g m kho ng tám tr m nhân v t, ch y u là nh ng ng i Côd c Các s

ki n di n ra ch y u t i thôn Tatacxki Tác ph m bao quát t t c nh ng bi n c l ch s

tr ng i t 1912-1922 v i các s ki n v i chi n th gi i th nh t và cu c n i chi n Nga Không gian ngh thu t r ng l n tr i r ng t Nga n các n c Châu Âu Tác

ph m t m chia làm hai giai o n nh sau:

1 Th i bình

Tr c chi n tranh th gi i th nh t, t i làng Tataxki ven sông

ông có gia ình trung nông lão Mêlêkhôp H có i s ng

khá sung túc và mang n ng n p s ng phong ki n gia tr ng

nghi t ngã Tr c t gia ình là ông Panchêlây Prôcôphiêvit,

m t c u chi n binh b th ng chân nên dáng i kh p khi ng

Ông l p gia ình v i bà Ilinhitna, m t ng i ph n nhân h u,

m ang, giàu lòng yêu th ng ch ng con H có t t c ba

ng i con, hai trai và m t gái Con trai c là Pê rô và v là

aria, là m t ph n s ng buông th , vô trách nhi m Con

th là Grigôri Mêlêkhôp, m t chàng trai Côd c v m v , có i

s ng tình c m ph c t p và cô con gái út h n nhiên

Bìa Sông ông êm m

trong sáng là unhia Nàng là cô gái h n nhiên, chung thu , b t ch p s ng n c n c agia ình unhia v n ch i và yêu Misca Côsêvôi (theo phái Bônsêvich)

Grigôri yêu tha thi t Acxinhia, ng i v gã hàng xóm có v p r c r , h ng h c.Acxinhia yêu sôi n i, d d i và ôi khi r t li u l nh Cu c i Acxinhia g p nhi u b t

h nh, áng th ng M i sáu tu i, nàng ã b chính ng i cha ru t c ng hi p th t

kh ng khi p và au n i b y tu i, Acxinhia l y Xchêpan, cu c i y xuân s c

c a m t cô gái tr t ng ch ng ã tìm c b n b h nh phúc n ng nào ng ch ngnàng là m t tên v phu H n th ng xuyên ánh p Acxinhia và ch a bao gi xemnàng là v Tr c tình c m chân thành và m n t ng vô h n c a Grigôri, Acxinhia

vô cùng xúc ng Nàng ã không ng n ng i nh ng òn tr thù và s e do c a

ch ng B t ch p s ng n c n c a gia ình Mêlêkhôp và d lu n xã h i Acxinhia áp

l i tình yêu c a Grigôri Tình yêu c a h th t mãnh li t và c m ng Nh ng tình yêu

ó không c s ng h c a ông Panchêlây Prôcôphiêvit (b c a Grigôri), ông ã tìm

m i cách ng n c n và thu x p cho Grigôri c i Natalia, con gái ch trang tr i giàu có.Natalia là m t ng i d u hi n, kín áo, tr m l ng, e p nh ng không kém ph n mãnh

li t K t qu m i tình nghi t ngã y là Grigôri v n ti p t c i l i v i Acxinhia làm choNatalia au kh , r c r i x y ra khi Xchêpan i lính tr v , h n hành h Acxinhia nh

m t con thú và ôm m i thù v i Grigôri Tr c tình c nh éo le ó, ôi nhân tình bèn d t

nhau b tr n t i làng Iagôtnôie và giúp vi c cho gia ình t ng Litnhiki, m t v t ng

h i h u T i ây, h có m t a con gái tên là Tania C ng trong th i gian ó, Grigôri

b g i i lính và gia nh p oàn quân ch ng c L i nói v Natalia, sau khi Grigôri b

Trong tr n chi n u, Grigôri gi t ch t m t s quan ng i Áo, chính chi n tranh ã

bu c Grigôri c m súng chi n u, ph i gi t ng i Chàng r t au kh khi làm vi c ó

n ng d n d n Grigôri quen v i c nh gi t chóc và tr thành m t chi n s can tr ng,coi th ng m ng s ng c a mình và ng i khác Ngay lúc d ng th ng, a con gáiyêu Tania c a chàng ã ch t vì b nh y t h u, l i Acxinhia s ng trong c nh au n,

cô n vì nàng v n xem con là s s ng duy nh t và ã dành tr n tình yêu th ng vô

b b n c a ng i m cho nó Do ó, cái ch t c a Tania ã làm Acxinhia hoàn toàn s p

và au kh r t nhi u Chính trong nh ng lúc y u i y, nh d Acxinhia ã sangã, nàng ã không gi v n lòng chung thu v i Grigôri và ngã vào vòng tayEpghênhi Litnhiki (con trai lão ch nhà)

Sau khi hay tin d , Grigôri quy t nh d t tình v i Acxinhia và p cho Epghênhi

m t tr n T trang tr i tr v Grigôri tr thành m t ng i khác, chàng v oàn t v iNatalia nh ng tình c m không m n mà. chi n tr ng, Grigôri b th ng nhi u l n và

có lúc b n v báo l m là ã ch t

m 1917, Nga hoàng thoái v Karenski lên n m chính quy n, bi n ng lan tràn

kh p n i gây nhi u au th ng, tang tóc cho m i nhà Cách m ng tháng M i bùng n

và sau m t th i gian chi n u cu c chi n tranh v qu c ã bi n thành n i chi n Haianh em Pêt rô và Grigôri u i lính, tham gia vào cu c chi n Nh ng hai ng i l ichi n u hai phe khác nhau, Pêt rô Mêlêkhôp i theo B ch v còn Grigôri theo

H ng quân Khu v c sông ông tr thành chi n tr ng kh c li t, dòng sông ông êm

m gi ây ng u máu gi a hai phe “ ” và “tr ng” Grigôri c m th y hoang mang

và chính s b t bình tr c hành vi t ý gi t h i tù binh c a Pôtchencôp (Ch t ch yban cách m ng) ã a Grigôri r i xa H ng quân và tr v làng Trong lòng chàng t n

t i s hoài nghi v chính ngh a c a cách m ng, cùng th i gian này trong hàng ng pháiBônsêvich xu t hi n m t s ph n t tiêu c c, h c p bóc, c ng hi p àn bà con gái.Song song ó, chính quy n Xô Vi t c ng có m t s chính sách sai l m nên ã làm m tlòng tin ng i dân T c t i tr c hành vi y c ng thêm m i hoài nghi ã có t tr c,

t ng Grigôri dao ng nên chàng ã tham gia i du kích Côd c ch ng l i chínhquy n Xô Vi t Chi n tranh làm Grigôri m t i v ban u xuân s c c a tu i tr nh ng

tình yêu c a chàng i v i Acxinhia v n còn nguyên kh i Chàng v n yêu tha thi tAcxinhia nh ng hoàn c nh tr trêu không cho phép h n v i nhau Chính tình yêumãnh li t v i Acxinhia mà Grigôri ã vô tình làm kh Natalia, m t ng i v hi n, m tnàng dâu th o x ng áng c h ng h nh phúc ng t ngào nh ng l i b t h nh trongtình yêu Sau nhi u l n tha th và ch u ng, Natalia quy t nh n tuy t v iGrigôri Nàng ã nh bà lang v n h y a con th ba ang t ng hình trong b ng

m nh ng ng i ph n áng th ng y ã ch t sau m t ngày ng huy t l i hai

a con bé b ng côi cút là Mitsuca, Poliusa

N i chi n gây cho Grigôri nh ng v t th ng au bu t Nh ng ng i thân th ng

nh t c a chàng l n l t r i xa chàng v nh vi n, b m thân yêu u ch t trong n ichi n Sau ó anh trai Pê rô c ng qua i (Pêt rô b Misca Côsêvôi v i t cách Ch

t ch chính quy n Xô Vi t thôn sau này là ch ng unhia k t t i ph n cách m ng) Chdâu aria do s ng buông th ã nhi m b nh sau ó cu ng trí t t trên dòng sôngông

N i chi n ã k t thúc n ng v t th ng trong Grigôri v n ang r máu, chàngkhông ch u ra trình di n chính quy n m i Grigôri ã b nhà và sau ó chàng gia nh pvào nhóm c a b n ph Phômin M t l n n a, chàng l i sa vào con ng l m l c

Nh ng trong nhóm b n ph ch ng ki n c nh tàn ác vô nhân o, Grigôri r t bu n,chán n n và tr v làng a Acxinhia tr n i xa n chân tr i m i xây d ng h nhphúc Trên b c ng phiêu l u, Acxinhia b trúng n và ch t l i trong lòngGrigôri n i au khôn nguôi Sau khi chôn c t Acxinhia, Grigôri ném v khí xu ngsông ông và tr v làng Lúc này, chàng r t cô n và tuy t v ng, t ng lai chàng

ch bi t g i g m vào a con trai duy nh t N i chi n ã gây ra bao au th ng, tangtác cho m i nhà khi n bao ng i au kh ch có unhia và Misca Côsêvôi (m t chi n

s H ng quân c ng là b n c a Grigôri ) m i có c quy n s ng, c m c n

ng lai t i sáng h n, hi v ng c vào m t ch m i t t p h n.

* S tóm t t m i quan h c a các nhân v t chính

PANCHÊLÂY + ILINHITNA

Con th Con út Con tr ng

ch ng Tình ch

ch ng

Ng i yêu Tình ch

1.3 M t s v n v nhân v t v n h c và nhân v t trong tác ph m “Sông ông êm m” c a M.A Sôlôkhôp

1.3.1 Hình t ng ng i ph n trong “Sông ông êm m”

1.3.1.1 V khái ni m “hình t ng ngh thu t” và “nhân v t” trong tác

ph m v n h c

* V khái ni m “ hình t ng ngh thu t ” trong tác ph m v n h c

Hình t ng ngh thu t chính là i s ng c ngh s tái hi n b ng t ng t ngsáng t o trong nh ng tác ph m ngh thu t Giá tr tr c quan c l p là c m quan

tr ng c a hình t ng ngh thu t B ng ch t li u c th , nó làm cho ng i ta có th

ng m nghía, th ng ngo n, t ng t ng

Hình t ng ngh thu t tái hi n i s ng nh ng không ph i sao chép y nguyên nh ng

hi n t ng có th t mà là tái hi n có ch n l c, sáng t o thông qua trí t ng t ng, sáng

t o và tài n ng c a ng i ngh s , sao cho các hình t ng truy n l i c n t ng sâu

s c, t ng làm cho ngh s day d t, tr n tr cho ng i khác Hình t ng ngh thu t v a

có giá tr th hi n nh ng nét c th , cá bi t không l p l i, l i v a có kh n ng khái quátlàm b c l c b n ch t c a m t lo i ng i hay m t quá trình i s ng theo quan

ni m c a ngh s

Hình t ng còn là m t quan h xã h i-th m m vô cùng ph c t p Tr c h t là quan

h gi a các y u t và ch nh th c a b c tranh i s ng c tái hi n qua hình t ng

Th n là quan h gi a th gi i ngh thu t v i th c t i mà nó ph n ánh Do ó, hình

ng không ch tái hi n i s ng mà còn c i bi n nó t o ra m t th gi i m i, ch a

t ng có trong hi n th c ó là quan h gi a tác gi v i hình t ng cu c s ng trong tác

ph m M t m t hình t ng là hình th c, là kí hi u c a m t t t ng, tình c m m t n idung nh t nh, là s n ph m sáng t o c a ngh s M t khác hình t ng l i là m tkhách th tinh th n có cu c s ng riêng, không ph thu c vào ý mu n và cu i cùng làquan h gi a tác gi , tác ph m v i công chúng c a ngh thu t, gi a hình t ng v ingôn ng c a m t n n v n hóa

* V khái ni m “ nhân v t ” trong tác ph m v n h c

Nói n nhân v t v n h c là nói n con ng i c miêu t , th hi n trong tác

ph m b ng ph ng ti n v n h c Nhân v t v n h c có th có tên ho c không có tên, có

th là ng i ho c v t, c cây, ma qu …mi n nó mang n i dung và ý ngh a con ng i.Nhân v t có th là nh ng con ng i c miêu t y n c ngo i hình l n n i tâm,

Nhân v t v n h c là m t hi n t ng ngh thu t c l , có nh ng d u hi u ta

nh n ra Thông th ng, ó là m t cái tên ho c các d u hi u, ti u s , ngh nghi p và

c ng có th có nh ng c m riêng v hoàn c nh gia ình, cu c s ng xã h i Nhân

v t trong v n h c mang tính ch t h i c

1.3.1.2 Vai trò c a nhân v t trong tác ph m v n h c

Ch c n ng c a v n h c là khái quát nh ng quy lu t c a cu c s ng con ng i, th

hi n nh ng hi u bi t, nh ng c ao và hi v ng v con ng i Nhà v n sáng t o nhân

v t là th hi n nh ng cá nhân xã h i và quan ni m v các cá nhân ó Nói cáchkhác, nhân v t là ph ng ti n khái quát các tính cách s ph n con ng i và quan ni m

v chúng Nhân v t Grigôri trong ti u thuy t Sông ông êm th hi n nh ng

c ao và hi v ng c a con ng i v m t cu c s ng h nh phúc, ây là nhân v t i di ncho t ng l p trung nông Côd c ngã nghiêng, chao o gi a hai c c, không bi t âu làchính ngh a Sôlôkhôp r t khéo léo khi l a ch n nhân v t Grigôri Qua nhân v tGrigôri, Sôlôkhôp ã cho ng i c th y c s ph n c a ng i dân Côd c trongchi n tranh

Tính cách nhân v t trong ý ngh a r ng nh t, chung nh t là s th hi n các ph m

ch t xã h i l ch s c a con ng i qua các c m c a cá nhân, g n li n v i ph m

ch t tâm sinh lí c a h Tính cách có h t nhân là s th ng nh t c a cá tính và cáichung l ch s Nh ng ng i ta ch g i là tính cách khi nh ng ng i mà s th ng nh tkia bi u hi n m t cách n i b t các ph m ch t l ch s c a nó Tính cách ó là hi n

ng n i b t c a i s ng con ng i Nh v y, tính cách nh là c m c a nhân

v t là khuynh h ng xã h i và là quy lu t hành ng c a nhân v t Tính cách c th

hi n qua vi c miêu t nhân v t

Tính cách là m t hi n t ng xã h i l ch s , xu t hi n trong hi n th c khách quan

Do ó, ch c n ng khái quát c a nhân v t c ng mang tính ch t l ch s Nhân v t là

ng i d n d t ta vào th gi i i s ng M i nhân v t, m i m t tính cách nh ng h có

m t m chung là khao khát h nh phúc, khao khát t do ó chính là nh ng nhân v t

trong ti u thuy t Sông ông êm , tác gi a chúng ta vào th gi i oàn ng i

ói kh , nheo nhóc trong chi n tranh lo n l c y au kh , c nh hoang mang, lo strên ng ch y n n, n v i ni m hi v ng m i, n v i th gi i c a nh ng ng i ph

n b hoàn c nh xã h i phong ki n, gia tr ng c p i quy n s ng, quy n h ng h nhphúc nh ng ng i ph n v n r t kiên c ng, d ng c m, v n gi c ph m ch ttrong sáng cao quý c a h Chính hoàn c nh xã h i t i t m, u ám khi n ng i ph n

t m t ng i cam ch u nh n nh c tr thành kiên c ng, d ng c m l th ng, dám

ng lên ch ng l i xã h i b t công giành quy n l i cho b n thân

1.3.1.3 Lo i hình nhân v t v n h c

Nhân v t v n h c là hi n t ng h t s c a d ng Các nhân v t thành công th ng

là nh ng sáng t o c áo, không l p l i Tuy nhiên, trong các nhân v t, xét v m t n idung, c u trúc, ch c n ng có th th y nhi u hi n t ng l p l i, t o thành các lo i nhân

v t

Trong tác ph m v n h c th ng có m t ho c nhi u nhân v t M i nhân v t có vaitrò không gi ng nhau trong k t c u và c t truy n tác ph m D a vào vai trò này có thchia nhân v t làm hai lo i: nhân v t chính và nhân v t ph

Nhân v t chính: là nhân v t óng vai trò ch ch t, xu t hi n nhi u, gi v trí then

ch t c a c t truy n ho c tuy n c t truy n ó là con ng i liên can n các s ki n

ch y u c a tác ph m, là c s tác gi tri n khai tài c b n c a mình Nhân v tchính là nhân v t c kh c h a y n h n, có ti u s , có nhi u tình ti t, nh ng cáichính là th hi n tài và ch c a tác ph m Th ng thì nhân v t chính ph i trong xung t c a tác ph m, i di n cho m t phía c a xung t tác ph m, s ph n

c a nó g n li n v i s phát tri n xung t c a truy n Trong các nhân v t chính c a tác

ph m l i có th n i lên nh ng nhân v t trung tâm xuyên su t tác ph m t u n cu ixét v m t ý ngh a ó là n i quy t các mâu thu n c a tác ph m, là n i th hi n v n trung tâm c a tác ph m D a trên c s y nhân v t chính trong ti u thuy t Sông ông êm là Acxinhia M i tình c a Acxinhia và Grigôri ã làm xôn xao d lu n

xã h i Acxinhia liên quan tr c ti p, thúc y truy n phát tri n Qua m i tình c aAcxinhia, Sôlôkhôp ã b c l quan m c a mình ó là ti ng nói bênh v c quy n

s ng ng i ph n , tình yêu c a Acxinhia th t mãnh li t Nó là l i tuyên chi n v i ch phong ki n, gia tr ng b t công H n n a, nhân v t Acxinhia c tác gi t p trungmiêu t , kh c h a th t rõ nét, thân ph n c a nàng hi n lên rõ r t, qua ó th hi n tài

và ch c a tác ph m Bên c nh ó, Acxinhia là ng i i di n cho m t phía xung

t c a truy n, nàng là n i quy t m i mâu thu n c a truy n làm n i b t lên v n thân ph n ng i ph n trong xã h i phong ki n, gia tr ng

Nhân v t ph : là nhân v t th ng mang các tình ti t, s ki n, t t ng mang tính

ch t ph tr b sung, nhân v t ph ít c v y các m t và th ng óng vai tròkhá khiêm t n trong nh ng s ki n chính c a tác ph m Nhân v t chính và ph luôn

g n bó v i nhau trong m t t ng th hài hòa Nhân v t chính và nhân v t ph ch th c

s có ý ngh a khi chúng c t trong th i chi u, so sánh v i nhau Theo ó,chúng tôi xác nh nhân v t ph trong tác ph m Sông ông êm là Natalia,unhia, Ilinhitna, aria…Các nhân v t này luôn g n bó v i Acxinhia trong m t th

th ng nh t t o s so sánh, i chi u làm n i b t giá tr tác ph m

Xét v ph ng di n h t t ng, v quan h i v i lý t ng các nhân v t có thchia ra làm:

Nhân v t chính di n (còn g i là nhân v t tích c c): là lo i nhân v t chi m ctình yêu, ni m tin và s kh ng nh c a nhà v n, mang trong mình nh ng ph m ch t

t t p, có th tr thành k i di n cho giá tr t t ng, o c, th m m mà nhà v ncùng th i i anh ta h ng t i Nh v y, nhân v t chính di n trong tác ph m Sông ông êm là Acxinhia, Natalia, unhia, Ilinhitna…Nh ng ng i i di n cho

ph m ch t t t p c a ng i ph n Côd c c nhà v n tin yêu trân tr ng H i

di n cho s c m nh, ph m ch t c a ng i ph n Côd c

Nhân v t ph n di n (còn g i là nhân v t tiêu c c): có nh ng ph m ch t ng c v inhân v t chính di n, b miêu t trong tác ph m v i thái phê phán, ph nh Theo

ó, nhân v t ph n di n trong Sông ông êm là aria, ng i ph n i di n cho

ng i ph n Côd c s ng buông th , h h ng, b Sôlôkhôp phê phán, chê trách nh ng

t t c u nh m m c ích t cáo xã h i b t công ã d n ng i ph n n b c ngcùng không l i thoát và b tha hóa, bi n ch t S phân bi t nhân v t chính di n và nhân

v t ph n di n g n li n v i nh ng quan h i kháng trong i s ng xã h i, hình thànhtrên c s i l p giai c p và quan i m t t ng Nhân v t chính di n và nhân v t

ph n di n là nh ng ph m trù l ch s Nhân v t chính di n mang lí t ng, quan m,

t ng o c t t p c a tác gi và c a th i i ó là ng i mà tác ph m kh ng

nh và cao nh nh ng t m g ng v ph m ch t cao p c a con ng i m t th i.Trái l i, nhân v t ph n di n l i mang nh ng ph m ch t x u xa trái v i o lí và lí

ng, áng lên án và ph nh Hai lo i nhân v t này luôn luôn i kháng nhau, trong

n h c nhi u khi không d tách b ch c nhân v t chính di n và nhân v t ph n di n.Xét v m t c u trúc có th chia nhân v t ra làm nh ng lo i nhân v t nh sau:

Nhân v t ch c n ng: th ng có trong v n h c c i và trung c Nhân v t th ngkhông có i s ng n i tâm, ph m ch t c m nhân v t c nh không thay i t

u n cu i, h n n a s t n t i và ho t ng c a nó ch nh m th hi n m t s ch c

ng nh t nh, óng vai trò nh t nh

Nhân v t lo i hình: là lo i nhân v t th hi n t p trung các ph m ch t xã h i o

c c a m t lo i ng i nh t nh c a m t th i ó là nhân v t nh m khái quát cáichung v lo i c a các tính cách và nh v y c g i là i n hình

Nhân v t tính cách: là ki u nhân v t ph c t p c miêu t nh m t nhân cách

m t cá nhân có cá tính n i b t Trong nhân v t tính cách cái quan tr ng không ph i làcác c m, thu c tính, ph m ch t xã h i có th li t kê, tính m theo th t : m t,hai, ba,…mà tính cách nhân v t c th hi n ch y u t ng quan gi a các thu ctính và môi tr ng, tình hu ng Nhân v t lo i này th ng có m t quá trình phát tri nkhi n cho nhân v t không ng nh t v i chính nó H t nhân c a nhân v t tính cách là

cá tính, v n h c hi n th c xã h i thì nhân v t tính cách r t ph bi n và rõ nét Y u ttâm lý, khí ch t có vai trò quan tr ng trong c u trúc nhân v t ó là nh ng con ng i

c áo, c th nh : Acxinhia tiêu bi u cho ng i ph n Côd c m nh m , dám yêu

và dám s ng h t mình vì tình yêu, dám ng lên ch ng l i nh ng b t công trong xã h iphong ki n, gia tr ng Còn Natalia i di n cho ng i ph n truy n th ng luôn an

ph n, cam ch u nh n nh c Ngoài ra, quan ni m v nhân v t tính cách trong quy n

giáo trình Lí lu n v n h c (T p II) tác ph m và th lo i v n h do Tr n ình S(ch biên) còn phân nhân v t tính cách thành nhân v t tròn và nhân v t tâm lý

Nhân v t t t ng: là nhân v t t p trung th hi n m t t t ng, m t ý th c t n t itrong i s ng tinh th n c a xã h i Nhân v t t t ng trong v n h c c và v n h clãng m n th ng mang tính ch t t ng tr ng Còn trong ch ngh a hi n th c thì l i k t

h p m t thi t v i y u t tính cách ho c lo i hình Trong sáng tác lo i nhân v t này d

i vào công th c, minh h a tr thành cái loa phát thanh c a tác gi

ó là nh ng lo i nhân v t th ng g p, trong v n h c ôi lúc ta g p nh ng bi u

hi n nhân v t khác S phân lo i nhân v t ch mang tính t ng i, lo i này bao hàm

y u t c a lo i kia c n d a vào nh ng nét u tr i phân bi t Các lo i nhân v t trên

xu t hi n không ng u trong l ch s v n h c nh ng nó có th cùng song song t n

t i Cho dù là lo i nhân v t nào thì nó v n luôn luôn là hình th c ph n ánh hi n th c.Hình th c y r t a d ng th hi n các khía c nh vô cùng phong phú c a cu c s ng

Vi c hình dung s a d ng c a các nhân v t là r t c n thi t i sâu tìm hi u nh ng

n i dung phong phú ó trong di s n v n h c nhân lo i c ng nh s a d ng c a v n

h c xã h i ch ngh a ngày nay Tóm l i, nhân v t chính trong ti u thuy t Sông ông êm là Acxinhia, i di n cho ng i ph n hi n i m nh m , dám utranh ch ng l i xã h i phong ki n, gia tr ng b o v tình yêu Bên c nh Acxinhiacòn có Natalia tiêu bi u cho v p truy n th ng Th gi i nhân v t ph n trong

Sông ông êm c ng r t a d ng ó là unhia, bà Ilinhitna, aria,… và m t snhân v t ph n khác

1.3.2 V n “hình t ng ng i ph n ” trong v n h c Nga

Tr c Sôlôkhôp c ng ã có m t s tác gi nghiên c u hình t ng ng i ph nNga, tiêu bi u là các nhà v n L.Tônxtôi, M.Gorki, Puskin, vi t v hình t ng ng i

ph n m t tác gi ã t ng ca ng i: Không có m t tr i thì hoa c không n , không

có tình yêu thì không có h nh phúc, không có àn bà thì không có tình yêu, không có

ng i m thì c nhà th , c anh hùng u không có! Vi t nh ng v n th này, tác gi

mu n nói n s v i mà t o hóa ã ban t ng cho con ng i là ng i ph n Th t

v y, ng i ph n là món quà vô giá mà t o hóa ã cho th gian Không có h , v trkhông còn s s ng, thiên nhiên cây c không có mùa xuân, tiêu bi u trong s ó là

ng i ph n Nga Khi còn là thi u n , h h n nhiên trong sáng, hi n lành, nhân h u,nhi t tình v i t t c m i ng i Khi ã có gia ình, h luôn c g ng b o toàn h nhphúc gia ình Vì v y, ng i ph n Nga luôn nh n nh c, ch u ng nh ng n khi

c n ng i ph n Nga dám u tranh b o v tình yêu, b o v quy n l i c a mình.

H còn là nh ng ng i v , ng i m h t lòng yêu th ng ch ng con, giàu lòng v tha

và c hi sinh ó là Natasa, là Maria trong Chi n tranh và hòa bình c a L.Tônxtôi,

là Tachiana trong Epghênhi Ônhêghin c a Puskin, h mang v p truy n th ng v nhóa t t p c a tâm h n Nga Ngoài ra, còn có nhân v t Anna trong tác ph m Anna Karenina c a L.Tônxtôi, là Vêra trong Làm gì c a Tsecn xepxki và m t s nhân

v t n trong truy n ng n hi n th c c a M.Gorki, nh ng ng i ph n ki t xu t i

di n cho v p, ti n thân c a ng i ph n hi n i H dám n i lo n ch ng l i tr t t

xã h i b t công, chà p lên quy n s ng, quy n h ng h nh phúc c a mình

Tr c h t, chúng tôi xin c nói v m u ng i ph n truy n th ng, h i di ncho c t cách tâm h n Nga ó là Natasa, Tachiana chân y u tay m m nh ng trong

sáng và thánh thi n, c t cách thanh cao trong s ch Natasa trong Chi n tranh và hòa bình c a L.Tônxtôi hi n lên th t h n h u Nàng là viên minh châu quý báu n n i

An rây ph i th t lên: Ng i nh cô y ây hi m l [2;Tr.281] Natasa là m t côgái b c tr c, t i t n Nàng không quen v i nh ng suy t ng lí trí mà ch thích mmình trong nh ng c m Nàng h n nhiên, y lòng tin yêu cu c s ng Bên c nh

Natasa, Tachiana trong Epghênhi Ônhêghin c a Puskin c ng là m t cô gái có tâm

h n cao th ng, nàng r t thông minh nh ng s ng r t bình d và g n bó v i thiên nhiên

và nhân dân lao ng Tachiana không p h n khuôn m t, dáng ng i mà chính là tâm h n Cái p y bi n Tachiana tr thành bông hoa r c tuy t m n kì l khác

h n n gi i xung quanh Dù b t kì n i âu, Tachiana luôn mang v p thùy m , oantrang, nàng p t nhiên, không c n trang m mà v n khi n nhi u ng i ngây ng t,

m i g p m t l n nh ng không th nào quên Nàng còn là ng i con gái tr ng tìnhngh a và c h nh Nàng suy ngh , c m , x s m i vi c bao gi c ng trong sáng

gi n d và thánh thi n Tachiana hoàn toàn xa l v i cu c s ng gi d i t m th ng, ích

k , nh nhen ng th i, gi ng nh m t nhà phê bình t ng nh n xét: Tachiana con

ng i hi m có, b n tính sâu s c, n ng nhi t yêu ng [2;Tr.69] Tóm l i, hai nhân

v t Natasa và Tachiana tiêu bi u cho v p truy n th ng c a ng i ph n Nga H

d u dàng, kín áo, tr m l ng, e p, hi n lành, nhân h u Không nh ng v y, ng i ph

n Nga luôn chung th y son s t, dù trong b t kì hoàn c nh nào h c ng luôn quy t tâm

gi v n lòng kiên trinh Tâm h n c a ng i ph n Nga th t cao quý, h luôn s ng v i

tinh th n trách nhi m cao Tachiana trong Epghênhi Ônhêghin là m t minh ch ng

tiêu bi u cho c tính t t p y Khi g p l i Ônhêghin, rõ ràng lúc này ây, trái timTachiana v n ang th n th c vì tình yêu quá mãnh li t dành cho chàng Nàng v n yêuÔnhêghin tha thi t Nàng tin r ng có th h nh phúc n u cùng chàng chung s ng nh ng

nh ng d c v ng yêu ng cháy b ng y không th làm Tachiana sa ngã Nàng c ngquy t t ch i h nh phúc ó, vì gi a hai ng i có m t kho ng cách vô hình không th

t qua Nàng cho r ng dù th nào i ch ng n a c ng ph i gi tr n ph m ch t c a

ng i v oan chính, trái tim nhân h u thánh thi n không cho phép nàng ph n b i

h nh nh ng h luôn là ng i m , ng i v giàu lòng v tha và c hi sinh ôly là m t

ng i ph n nh th Nàng luôn m ang, ch u th ng, ch u khó Dù s ng r t ch t

v t vì gia ình ông con cùng m t ng i ch ng ch bi t n xài phung phí nh ng ôlyluôn c g ng thu vén gia ình, ch m sóc cho àn con th d i, che ch và giáo d c nó

th t t t ôly luôn cam ch u và nh n nh c Dù r t au n khi bi t ch ng ngo i tình

nh ng nàng không th d t khoát v i ch ng, vì con nàng ch p nh n s ng m t cu c

s ng v a thi u th n v v t ch t v a h t h ng v tinh th n Nàng cam ch u cùng l con

s ng thi u th n nông thôn trong khi ch ng l i s ng xa hoa, phong l u thành phMatxc va nguy nga, tráng l Ho c nhân v t Matriena trong V ch ng Ôrl c aM.Gorki c ng là t m g ng sáng cho ng i ph n , ng i m b t h nh nh ng có

ph m ch t áng trân tr ng Nàng ã t ng có con và khao khát c làm m , c yêu

th ng ch m sóc và m cho nh ng a con thân yêu Nh ng khao khát y nàngkhông bao gi th c hi n c Matriena luôn cam ch u nh ng tr n òn c a ch ng vì hi

v ng m t cu c s ng h nh phúc h n sau nh ng tr n òn au n y Cu c s ng b t c,

nh ng n m tháng h nh phúc b rút ng n, rõ ràng thân ph n ph n trong xã h i y th táng th ng nh ng h v n không u hàng s ph n Ng i ph n không nh ng là

n n nhân trong gia ình mà trong xã h i h c ng ch u bao u b t công V i tình yêumãnh li t và khao khát h nh phúc, Matriena s n sàng mua c ch d u dàng, âu y m c a

ch ng b ng nh ng c n au h ng ngày hai bên m ng s n Nàng khao khát c âu

y m vu t ve, ó là ni m h nh phúc gi n n c a ng i v mà ch ng nào hay bi t, thtình c m và khát v ng t nhiên nh t, bình th ng nh t con ng i Có th nói, n i

ph n Nga nói chung và Matriena nói riêng luôn ph i ch u c nh b t h nh nh ng hluôn có ni m tin, lòng th ng yêu ch ng con sâu s c và t m lòng v tha, bao la vô b

b n c a ng i m Nó ã giúp ng i ph n v t qua m i khó kh n, b t h nh c a

cu c i mà hiên ngang, m nh m n sâu trong m i m nh i b t h nh y là ph m

ch t áng kính, tiêu bi u là nhân v t Maska trong Lenka c a M.Gorki, cu c inàng là chu i ngày au kh , b t h nh, sóng gió cu c i c p xu ng ng i ph n

nh bé y M i m i l m tu i Maska ã sinh con, th t bu n c i và au lòng ã v y,khuôn m t c a Maska còn b t t nguy n, v a m i xu t hi n Maska ã làm ng i ta

phát t m nh ng ng sau khuôn m t x u xí y là t m lòng nhân h u, th ng yêu bao

la và giàu c hi sinh c a ng i m a con Lenka là ni m t hào c a Maska, nó lànúm ru t, là ni m h nh phúc duy nh t ch ti p t c s ng Ch dành t t c nh ng gì

t t p nh t k c vi c hi sinh thân mình tr n cho v ân nhân ã em l i ni m vuicho con Dù b xã h i lên án, khinh b m t ng i ph n d d ng y kinh t m làmngh bán thân nuôi mi ng nh ng nhân ph m c a Maska v n sáng ng i T m lòng vtha, nhân h u c a ng i m còn bi u hi n trong tác ph m Ng i m c a M.Gorki,

xu t phát t lòng yêu th ng con tha thi t ã giúp ng i m v t qua n i s hãi, lo

l ng mà n v i cách m ng và nh n ra chân lí

Tóm l i, ng i ph n Nga luôn có ph m ch t cao p, h luôn hi n lành, nhân

h u, giàu c hi sinh, lòng yêu th ng ch ng con c a h luôn bao la nh bi n c

nh ng cu c i h ph i ch u nhi u b t công, ngang trái Nguyên nhân sâu xa chính là

xã h i en t i, x u xa y r y nh ng l thói, h t c l c h u, nó ã trói bu c ng i ph

n , c p i quy n s ng, quy n h ng h nh phúc c a h Ng i ph n ph i s ng cam

ch u, nh n nh c d i ch phong ki n gia tr ng Tình tr ng áp b c b t công c a xã

h i ti n tài danh v ng ã chà p lên h nh phúc chân chính, khi n ng i ph n ph igánh ch u bao phong ba, bão táp Trong xã h i ó, s ph n c a h th t nh bé Do ó,

ph n l n ng i ph n Nga ã n y sinh tâm lí cam ch u, s ph n c a h ph thu c vào

ng i àn ông bên c nh h Vì v y, ng i ph n ph i cam ch u nh ng c n say và sau

ó là nh ng tr n ch i r a, ánh p c a ch ng Cu c s ng b t c và nghèo túng ã

bi n h tr thành n n nhân c a thói v phu, gia tr ng Chính s cam ch u, nh n nh c,

ôi khi bi n ng i ph n tr thành tiêu c c, th ng Natasa trong Chi n tranh và hòa bình là i di n cho c t cách tâm h n Nga Nàng là ng i v tràn ng p yêu

ng i v i ch ng, m t ng i m hi n i v i con cái Nh ng nàng l i là ng i v

t nguy n t mình vào a v nô l c a ch ng Natasa không mu n hi u bi t nh ng

v n v nam n bình ng, v gi i phóng ph n ây là tâm lí chung c a không ít

ph n Nga u th k XIX, tâm trí c a h h u nh ch t p trung vào nhà c a, ch ng

con, t t c ch v n v n trong hai ti ng gia ình Ngoài ph m vi y, t t c i v i

ng i ph n u vô ngh a Cùng v i Natasa, Maria trong Chi n tranh và hòa bình

ban u c ng là ng i ph n ph c tùng, th ng tr c cu c s ng Nàng cho r ng, s

ph n ã nh s n là ph i c tuy t m i c v ng c a mình và ph i s n sàng hi sinh

h nh phúc riêng c a mình Nàng có ni m tin tuy t i v i tôn giáo, ch có tôn giáo m i

có th gi i thoát chúng ta kh i tuy t v ng [3;Tr.125] Do ó, nàng luôn cúi u cam

ch u m c cho ông b c oán hay gi n d hoành hành Tr c s b t h nh c a mình,nàng ch bi t c u Chúa che ch ây chính là cách gi i quy t mà L.Tônxtôi t ra cho

ng i ph n Ông ã ch ng l i quan m c a nhà dân ch cách m ng ng th i là

u tranh quy t li t nh m cho ng i ph n c gi i phóng kh i gia ình và gánh vác

nhi m v xã h i M u ng i ph n lí t ng theo L.Tônxtôi là ph i t p trung hoàntoàn s quan tâm c a mình vào cu c s ng gia ình H ph i g n bó v i gia ình và

th a nh n l i s ng gia tr ng, ây là m t m h n ch trong quan ni m v ng i ph

p lên h nh phúc chân chính Anna ph i s ng t m b trong cu c hôn nhân không

h nh phúc v i ng i ch ng gia tr ng, mang n ng t t ng phong ki n Nàng ph i

s ng ph thu c, không c nh t i mình Tám n m tr i, cu c s ng c a Anna bbóp ch t b i ng i ch ng s ng nh m t cái máy gi d i, khô c n, nh n tâm Nàng ph i

s Trái h n v i ôly luôn s ng cam ch u, nh n nh c Anna luôn có khát v ng h nhphúc mãnh li t Nàng không d dàng gì t b h nh phúc th t s c a mình, t b tìnhyêu i v i Vrônxki mà gi ây nó thành l s ng c a i nàng Anna không mu n

ch u ng, gò bó trong l i s ng t m th ng và gi d i c a xã h i Nhi u l n Anna luôn

d n v t tìm m t l i thoát cho cu c i mình Nàng kiên quy t b o v h nh phúc c amình Trong lúc tuy t v ng không l i thoát, Anna ã tìm cái ch t gi i thoát kh i bi

k ch cu c i Xã h i en t i ã nh n tâm bóp nát quy n s ng và nhân cách c a ng i

ph n S ng d i xã h i Nga n a sau th k XIX, ng i ph n b ràng bu c b i pháp

lu t, tôn giáo, d lu n xã h i thì h làm gì có tình yêu ích th c? Làm gì có h nh

phúc? C ôly cam ch u nh n nh c và Anna n i lo n u b t h nh H ã b t c tronghành trình i tìm tình yêu, tìm h nh phúc chân chính cho mình B n thân cái ch t c aAnna ã d y lên trong n i c lòng th ng c m và c m u t Cu c n i lo n c aAnna là cu c u tranh t phát n c Nh ng nó phù h p v i cu c u tranh gi iphóng nhân dân Nga, nh t là ng i ph n H có nhu c u c s ng, c làm

ng i, c h ng nh ng gì t t p nh t nh àn ông Cho nên, Các nhà phê bình ã

k t lu n: Th ph m gi t Anna là c m t xã h i tàn ác y - t u n cu i - ch không ph i là m t cá nhân nào Cái ch t c a nàng là l i t cáo anh thép ch ng l i

ch xã h i xem ph n nh m t b máy , m t lo i trang s c, m t th tôi

là ng i ph n kiêu hãnh và m nh m không kém Nàng nh n ra s c p c a mình,

v i lòng t tr ng thanh cao, ba ng i àn ông trong tác ph m tr thành nô l tình yêu

c a Manva Manva không cam ch u s ng cu c i nô l , nàng không c n àn ông.Nàng không mu n su t i ph i g t hái, kéo s i, d t v i, ch m nom gia súc vàcon cu i cùng nh n l y nh ng tr n òn và nh ng l i ch i m ng th m t c a

ch ng Ti ng nói c a Manva là bi u hi n c a s ph n kháng, s u tranh giành quy nbình ng gi a nam và n Rõ ràng, c h ng h nh phúc ng i ph n ph i

c t do bình ng nh ng i àn ông Ngoài ra, ng i ph n ã yêu r t mãnh li t

và u tranh b ng m i giá b o v tình yêu chân chính, t t c vì h ã nh n ra ýngh a c a tình yêu ích th c Tình yêu y không b a v , ti n b c, danh l i ràng bu c

Nó ph i s c v t qua l giáo phong ki n b t công, ngang trái mà t n t i v nh c u.Bên c nh vi c mu n t do trong tình yêu, ng i ph n còn mu n lao ng nh m t

ng i àn ông chân chính, c t mình quy t nh l y s ph n c a mình, c góp

m t ph n s c l c cho xã h i ch không ch qu n quanh trong nhà Mu n v y, h ph i

t v n lên p m i xi ng xích, xóa s ch bùn nh ng d y giành quy n s ng.Tóm l i, v n ng i ph n trong v n h c Nga r t ph c t p, phong phú Có th

c p n hai m u ng i tiêu bi u, ó là: tiêu bi u cho v p truy n th ng v i s d udàng, e p, kín áo, cam ch u và ki u ph n hi n i m nh m , táo b o, kiên c ng

ó là nh ng ng i v , ng i m giàu lòng v tha và c hi sinh, hi n lành nhân h u

nh bà tiên, su t i s ng cho ng i khác H không phút nào ngh n mình Xã h i

b t công ã bi n ng i ph n thành n n nhân áng th ng Nó ã vùi d p không

th ng ti c nh ng m nh i b t h nh Ng i ph n ph i ch u s b t công nh ngkhông vì th mà h g c ngã mà ng c l i h ã d ng c m, kiên c ng ng lên utranh b o v quy n s ng Dù trong hoàn c nh t i t m, ng i ph n v n m nh m vàluôn khao khát m t tình yêu cháy b ng h nh phúc H ã làm t t c òi quy n bình

ng v i nam gi i H mu n s ng và hành ng th t m nh m V n cam ch u, nh n

nh c nh ng n m t lúc nào ó ng i ph n s vùng d y u tranh, ý th c ph nkháng ti m tàng c a h c ánh th c T t c , t t c ã t o nên v p tuy t m

ng i ph n Nga