LUẬN văn sư PHẠM địa JERUSALEM THỦ đô HAI QUỐC GIA VÙNG đất THÁNH của BA tôn GIÁO

Thành phố là đất tổ của đạo Do Thái, vùng đất người Do Thái từ rất xa xưa đã định cư, một phần cũng nhờ vị trí này mà thành phố trở thành đất thánh của Kitô giáo rồi sau đó là nơi Muhamm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA SƯ PHẠM

BỘ MÔN SƯ PHẠM ĐỊA LÍ

_

LÊ MINH TUẤN

TÊN ĐỀ TÀI JERUSALEM - THỦ ĐÔ HAI QUỐC GIA VÙNG ĐẤT THÁNH CỦA BA TÔN GIÁO

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NGÀNH SƯ PHẠM ĐỊA LÍ

MÃ SỐ: 16

Cần thơ, tháng

MỤC LỤC Danh mục hình ảnh

Danh mục các từ viết tắt, các thuật ngữ trong đề tài

PHẦN MỞ ĐẦU

Trang

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

5 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ ĐANG NGHIÊN CỨU 2

6 QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU 2

6.1 Quan điểm lãnh thổ

2

6.2 Quan điểm tổng hợp 2

6.3 Quan điểm lịch sử - viễn cảnh 3

6.4 Quan điểm hệ thống 3

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ JERUSALEM 4

1.1 KHÁI QUÁT VỀ JERUSALEM 4

1.1.1 Vị trí Jerusalem trên bản đồ thế giới 4

1.1.2 Nguồn gốc tên gọi Jerusalem 5

1.1.3 Một số Đặc điểm kinh tế - xã hội về Jerusalem 5

1.2 ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN 7

1.2.1 Địa hình 7

1.2.2 Khí hậu 7

1.3 ĐỊA LÍ DÂN CƯ VÀ XÃ HỘI 9

1.3.1 Dân cư 9

1.3.2 Dân tộc 10

1.3.3 Tình hình gia tăng dân số 10

1.3.4 Đời sống văn hóa 13

1.4 HOẠT ĐỘNG KINH TẾ 14

CHƯƠNG 2: JERUSALEM ĐẤT THÁNH CỦA BA TÔN GIÁO 19

2.1 ĐẤT TỔ DO THÁI GIÁO 16

2.1.1 Đạo Do Thái ra Đời 16

2.1.2 Luật lệ Do Thái 16

2.1.3 Đạo Do thái ở Jerusalem 17

2.2 TÔN GIÁO MỚI JÊSUS CHRIST TRÊN ĐẤT DO THÁI 20

2.2.1 Jesus với với tôn giáo mới trên nền Do Thái Giáo 20

2.2.2 Đức tin Kitô giáo ở Jerusalem 21

2.3 HỒI GIÁO VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỒI GIÁO Ở JERUSALEM 23 2.3.1 Muhammad và giáo lý đạo Hồi 23

2.3.2 Đế chế Hồi giáo mở rộng, Jerusalem vùng đất thánh thứ ba 24 2.4 BẤT ĐỒNG TÔN GIÁO Ở JERUSALEM VÀ NHỮNG CUỘC THÁNH CHIẾN 27

2.4.1 Những cuộc thánh chiến đẫm máu 27

2.4.2 Jerusalem thiên đường hay địa ngục ? 28

CHƯƠNG 3: JERUSALEM - THỦ ĐÔ ISRAEL VÀ PALESTINE 30

3.1 “PALESTINE”, KHU ĐỊNH CƯ CỦA NGƯỜI DO THÁI CỔ 30

3.1.1 “Canaan” Vùng đất mới của người Do Thái cổ 30

3.1.2 Jerusalem - Thánh địa đầu tiên của người Do Thái Israel 31

3.1.3 Thời Kỳ bị trục xuất và sự trở về vùng đất Palestine của người Israel 31

3.2 JERUSALEM - THỦ ĐÔ ISRAEL – PALESTINE, CUỘC CHIẾN CỦA HAI DÂN TỘC 33

3.2.1 Chính quyền quốc gia Palestine 33

3.2.2 Nhà nước Israel 36

3.2.3 Jerusalem - Thủ đô chưa được công nhận đầy đủ của nhà nước Palestine 37

3.2.4 Jerusalem - Thủ đô tinh thần của người Do Thái và quan điểm của quốc tế 39

3.2.5 Thành phố của sự chia rẻ dân tộc 43

3.3 QUAN ĐIỂM CỦA LIÊN HIỆP QUỐC VÀ HOA KỲ VỀ VẤN ĐỀ JERUSALEM 44

3.3.1 Liên Hợp Quốc với vấn đề Jerusalem

44

3.3.2 Washington với vấn đề Jerusalem và hòa bình ở Trung Đông 45

PHẦN KẾT LUẬN 1 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 48

BẢNG THUẬT NGỮ SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

- Cơ Đốc: là từ phiên âm từ Hán Việt, một tên gọi khác của đạo Kitô thờ chúa Jesus

- Cựu ước: còn gọi là kinh thánh của Do Thái giáo (Torah), là phần đầu của toàn

bộ Kinh thánh của Kitô giáo Cựu Ước được sắp xếp thành các phần khác nhau như luật pháp, lịch sử, thi ca (hay các sách về sự khôn ngoan) và tiên tri Tất cả các sách này đều được viết trước thời điểm sinh ra của Chúa Jesus người Nazareth, người mà cuộc đời và tư tưởng là trọng tâm của Tân Ước

- Đất Thánh: là vùng đất thiêng liêng, mang trong nó một di vật thánh thiện hay

thi hài của một vị giáo chủ hoặc cũng có thể là nơi khởi phát có một giáo phái

- Dunams: đơn vị đo diện tích của Israel

- Intifada: phong trào chiến đấu theo tinh thần thánh chiến của người Hồi giáo

Palestine Cuộc nổi loạn của với hình thức là ném đá vào binh lính Israel bắt đầu từ năm 1987 tại 2 vùng lãnh thổ của người Palestine bị chiếm đóng bởi người Israel là

West Bank và dải Gaza

- Kinh thánh: một quyển sách giáo lí thiêng liêng của một tôn giáo

- Qur'an: Là văn bản tôn giáo quan trọng của Hồi giáo Đôi khi tên của nó được

chuyển tự Latinh là Quran, Koran, Qur’ān, Coran hay Al-Qur’ān Qur'an được chia làm 30 phần (Just), 114 chương (Surat), 6235 câu (Ayat) Quyển sách này ghi lại những gì mà Thiên chúa mạc khải cho Muhammad trong hơn 21 năm (611-632) thông qua trung gian là thiên thần Gabriel

- Tanakh: Còn được gọi là Mikra hay Miqra, Tanakh là từ viết tắt theo những

chữ cái đầu của tiếng Hebbrew của ba bộ kinh thánh của người Do Thái gồm: thứ nhất

là Torah có ý nghĩa là sách Luật, bài giảng hay các giáo huấn hay còn được biết đến với tên “Bộ năm”, là năm sách của Moses hay “Ngũ thư” Thứ hai là Nevi'im có nghĩa:

"Ngôn sứ" Thứ ba là Ketuvim có nghĩa "Văn chương"

- Talmud: là một sách pháp điển của người Do Thái Đây là văn bản trung tâm

của đạo Do Thái, dưới hình thức một bản ghi của giáo sĩ Do thái về cuộc thảo luận liên quan đến pháp luật của người Do Thái, đạo đức, triết học, hải quan và lịch sử

Talmud có hai thành phần: Mishnah, người đầu tiên viết tóm của luật miệng Do Thái

giáo và các Gemara, về các cuộc thảo luận của các Mishnah

- Tân ước: sách Tân Ước, còn gọi là Tân Ước Hi văn hoặc Kinh thánh Hi văn, là

phần cuối của Kinh Thánh Kitô giáo, được viết bằng tiếng Hi Lạp bởi nhiều tác giả vô danh trong khoảng từ sau năm 45 công nguyên tới trước năm 140 sau công nguyên (sau Cựu Ước) Từ này được dịch từ tiếng Latinh Novum Testamentum, nguyên ngữ nghĩa là "Giao ước mới" Thuật ngữ "Tân Ước" lúc đầu được Kitô hữu dùng để miêu

tả mối tương giao giữa họ và Thiên Chúa, về sau được dùng để chỉ một tuyển tập gồm

27 sách thánh kinh

- Thủ đô: thành phố đại diện cho một quốc gia về hành chính, chính trị, văn hóa,

kinh tế - tài chính Thủ đô còn là thành phố mang ý nghĩa lịch sử thiêng liêng của mỗi dân tộc

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

- EU: (European Union) có nghĩa là Liên Minh Châu Âu Một tổ chức liên minh

kinh tế hình thành vào năm 1951

- NIS (New Israeli Shekel): đơn vị tiền tệ của Israel Có tỷ giá qui đổi là 1USD =

4,5 Shekel (2003) Đồng Shekel đang trên đà tăng giá năm 2009 tăng lên 3.8 Shekel =

1USD

- LHQ: Liên Hợp Quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất hành tinh đước thành lập sau

chiến tranh thế giới thứ hai năm 1945 Tên tiếng Anh của tổ chức này là United National (UN)

- TCN: Trước Công Nguyên

- CN: Công nguyên

- SCN: Sau Công Nguyên

- GDP: (Gross Domestis Product) tổng thu nhập quốc nội của một quốc gia

- USD: (United State Dollar) đồng tiền chính của Hoa Kỳ Đây là đồng tiền có

giá trị giao dịch lớn trên thị trường thế giới

- Av: lịch âm của người Do Thái, lịch Do Thái sử dụng lịch âm dương kết hợp

Mỗi năm có 354 ngày (do tháng âm của người Do Thái dựa trên chu kì của mặt Trăng) các lễ hội cũng tuân theo lịch này nên việc nghiên cứu theo lịch Do Thái rất khó khăn

DANH MỤC BIỂU BẢNG

Trang

Bảng 1.1 Dữ liệu khí hậu Jerusalem (1881 – 2007) 8 Bảng 1.2 Dân số Jerusalem từ 1844 – 2000 phân theo tôn giáo 9 Bảng 1.3 Dân số Jerusalem, Do Thái và không Do Thái, 1980-1996 10

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Vị trí Jerusalem trên bản đồ Trung Đông 4

Hình 1.2 Một góc thành phố Jerusalem 6

Hình 2.1 Đồi Sion hay Zion linh thiêng của người Do Thái 18

Hình 2.2 Bức tường phía Tây nơi cầu nguyện của người Do Thái 19

Hình 2.3 Nhà thờ Mộ chúa (Church of the Holy Sepuchre) 22

Hình 2.4 Mô tả về nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa 25

Hình 2.5 Thánh tích hai tôn giáo trên một địa điểm 26

Hình 3.1 Núi Đền và Tây Jerusalem 38

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Khi nhắc tới cái tên Jerusalem, thì hẳn mọi người ít nhiều cũng đã nghe qua ở đâu đó, nhưng Jerusalem là gì ? Ở đâu thì ít ai biết Đó cũng là những suy nghĩ của tôi khi còn là một học sinh Trung học khi nghe đài hay đọc báo có nói về Jerusalem và sau đó thì đã biết được Jerusalem là một thành phố Nay khi đã sắp hoàn thành chương trình bốn năm đại học có thêm chút vốn kiến thức thì tôi biết Jerusalem không chỉ là một thành phố như bao thành phố khác trên thế giới Thành phố thánh của Thiên Chúa giáo, Do Thái giáo và cả Hồi giáo, ba tôn giáo độc thần lớn nhất thế giới, một thành phố mà bản thân nó là thủ đô của hai quốc gia đó là chính Jerusalem Jerusalem là một thành phố lịch sử lâu đời, mang trên nó biết bao bí ẩn lich sử, là một rào cản, một trong những nguyên nhân thiết yếu ngăn cản tiến trình hòa bình ở khu vực trung đông

mà có lẽ ít người biết đến Những giai đoạn thăng trầm: khi là thành phố huy hoàng của cả khu vực rộng lớn, khi hoang tàn đổ nát, tan thương vì chiến tranh, vì tranh giành quyền làm chủ của các đế chế Từng nhà thờ, từng góc phố ở Jerusalem đều mang trên mình những nỗi niềm bi tráng, những bí mật của lịch sử, sự thiêng liêng thần thánh ở vùng đất này

Ngày nay Jerusalem vẫn tồn tại như một minh chứng cho những tranh đoạt không ngừng Những cách gọi như: “xung đột Ả Rập – Israel” hay “Xung đột Do Thái

- Ả Rập” hay lớn hơn “Xung đột Trung Đông” đều có một phần là để chỉ mâu thuẫn của hai dân tộc anh em: người Do Thái Israel và người Ả Rập Palestine trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát vùng đất thánh Tại sao Jerusalem là vùng đất thánh của 3 tôn giáo độc thần lớn nhất thế giới ? Tại sao cả người Israel và người Palestine đều chọn Jerusalem làm thủ đô của Quốc gia họ ? Nhiều câu hỏi tại sao thôi thúc tôi

chọn đề tài: “Jerusalem - Thủ đô của hai Quốc Gia, Vùng đất thánh của ba tôn giáo” làm đề tài luận văn tốt nghiệp Vì nghĩ rằng Jerusalem như một đầu mối, một

xuất phát điểm cũng là trung tâm của mâu thuẩn, của sự căng thẳng trong các cuộc

xung đột về chính trị, tôn giáo, của cả hai dân tộc: Do Thái Israel và Ả Rập Plestine nói riêng và của khu vực Trung Đông nói chung

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Khi nghiên cứu đề tài: “Jerusalem - Thủ đô của hai Quốc Gia, vùng đất thánh của ba tôn giáo” sẽ làm rõ một số mục tiêu sau:

- Tìm nguồn gốc lịch sử, quá trình hình thành và phát triển của thành phố

Jerusalem

- Tìm hiểu và giải thích được tại sao lại có mâu thuẫn giữa người Do Thái và

người Ả Rập hai dân tộc anh em lại có mối thù hằng dân tộc lớn với nhau, tại sao hai dân tộc lại phải tranh giành nhau một vùng đất mà ở đây đối với họ là vùng đất hứa,

“Vùng đất của Thành Phố Jerusalem”, những hướng giải quyết mâu thuẩn và những kết quả đạt được ở Jerusalem

- Sự hình thành của ba tôn giáo lớn trên thế giới có ẩn chứa điều gì liên quan tới

Jerusalem? Tại sao vùng đất này lại là vùng đất thánh của cùng lúc ba tôn giáo hàng đầu thế giới ? Tương lai của thành phố cổ sẽ ra sao: hòa bình hay chiến tranh trong xu thế toàn cầu ngày nay?

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu tìm hiểu xoay quanh các vấn đề về các mâu thuẫn tôn giáo, dân tộc, căng thẳng chính trị trong suốt quá trình hình thành, phát triển và trong cuộc sống hiện tại của thành phố cổ Jerusalem

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu các vấn đề liên quan đến thành phố cổ Jerusalem như: lịch sử hình thành, các mâu thuẫn dân tộc tồn tại trên thành phố cổ và những hướng giải quyết các mâu thuẫn

5 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ ĐANG NGHIÊN CỨU

Hiện nay khía cạnh nghiên cứu của đề tài này ở Việt Nam hầu như chưa có nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu vai trò của thành phố Jerusalem trong các vấn đề dân tộc, tôn giáo, những mâu thuẫn tranh chấp địa chính trị ở khu vực Trung Đông Tuy nhiên, đã

có một nhóm tác giả ở Thông Tấn Xã Việt Nam với tác phẩm: Cuộc xung đột Ả Rập – Israel, nhà xuất bản Thông tấn Tác phẩm có nhắc đến những vấn đề tồn tại ở Jerusalem nhưng cũng chưa được cụ thể và sâu sắc Trên Thế giới, các tranh chấp địa chính trị ở Trung Đông mang ý nghĩa sống còn đối với một số khu vực trên thế giới Các tác phẩm nghiên cứu thường thấy là mang một tầm khái quát cao ở khu vực và quốc gia, tuy có nhắc tới Jerusalem nhưng chưa khai thác hết nội dung Anton La Guardia là tác giả của quyển: “War withour end – Israelis, Palestinians, and the struggle for a promised land” được dịch giả Lưu Văn Hy dịch là “Cuộc chiến không kết thúc – Người Israel, Người Palestine trong cuộc chiến giành vùng đất hứa”, nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin Trong tác phẩm trên đề cập đến vùng đất Israel ở nhiều khía cạnh về dân tộc, tôn giáo trong đó có cả Jerusalem Ngoài ra một vài tác giả khác như: Moshe Hirsch, Deborah Housen - Couriel, Ruth Lapidoth với tác phẩm: “Ði về

đâu Jerusalem? Đề nghị và các vị trí liên quan đến tương lai của Jerusalem”, Nhà xuất bản Martinus Nijhoff, năm 1995

6 QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU

Trong khi nghiên cứu đề tài này đã sử dụng một số phương pháp luận khoa học nhằm tăng cường độ chính xác, độ tin cậy, để đề tài có được một hệ thống thông tin thống nhất Một số phương pháp luận cụ thể được sử dụng dưới đây:

6.1 Quan điểm lãnh thổ

Khi nghiên cứu một vấn đề kinh tế - xã hội của một một khu vực, vùng lãnh thổ, một quốc gia thì phương pháp luận đầu tiên là nghiên cứu về các hình thái, qui mô, đặc điểm không gian của lãnh thổ đó

6.2 Quan điểm tổng hợp

Quan điểm tổng hợp được sử dụng để có thể đưa đến một cái nhìn tổng quát về các vấn đề tự nhiên, kinh tế - xã hội, những mối quan hệ giữa các đối tượng, sự vật hiện tượng trên lãnh thổ đang nghiên cứu

6.3 Quan điểm lịch sử viển cảnh

Đối vời đề tài “Jerusalem, Thành phố, thủ đô của hai quốc gia, vùng đất thánh của ba tôn giáo” quan điểm lịch sử rất được chú trọng và nghiên cứu sâu sắc vì có rất nhiều vấn đề mâu thuẫn xuất phát từ lịch sử hình thành và định cư của hai dân tộc: Do Thái, Ả Rập sự hình thành, phát triển của 3 dòng tôn giáo lớn, định hướng phát triển của Jerusalem trong tương lai

6.4 Quan điểm hệ thống

Quan điểm hệ thống ở trong đề tài này sẽ được sử dụng qua cách lập luận, hệ thống kiến thức, tư liệu một cách logic để có thể mang đến một chuỗi các sự kiện, hoạt động liên hoàn và hệ quả của các sự kiện

7 PHƯƠNG PHÁP NHIÊN CỨU

· Đọc, thu thập tài liệu: trong đề tài nghiên cứu này thì phương pháp nghiên cứu thu thập dữ liệu là một trong những phương pháp quan trọng, thông qua các kênh báo chí, sách, giáo trình và cả mạng Internet,…

· Thu thập phân tích so sánh số liệu thống kê: các số liệu thống kê là những con số biết nói do đó phương pháp này là để tạo cơ hội cho những con số nói lên giá trị của nó sau khi qua phân tích so sánh để có định hướng chính xác

· Phân tích, tổng hợp, chọn lọc tài liệu: đây là phương pháp đòi hỏi phải tư duy, phải phân tích những tài liệu hiện có, tổng hợp tài liệu theo định hướng sẵn có của đề tài, chọn lọc những tài liệu hữu ích đúng yêu cầu của đề tài

· Phương pháp bản đồ, tranh ảnh: đây là phương pháp giúp chúng ta định vị đối tượng, sự vật, hiện tượng dựa trên bản đồ, hình ảnh chứng minh được nhiều luận

cứ quan trọng

· Cập nhật thông tin từ mạng Internet: đây là phương pháp tốt cho một giáo viên địa lý để có thể bổ sung kịp thời các nguồn thông tin còn thiếu, chưa chính xác Đối với đề tài này phương pháp này cho chúng ta tìm hiểu được thực trạng thành phố

Jerussalem, tình hình căng thẳng chính trị của 2 dân tộc: Do Thái Israel và Ả Rập Palestine hiện tại để có thể đánh giá chính xác hơn

· Dùng các phần mềm hổ trợ: Mapinfo 10.0, Encarta 2009, Microsoft Word,…

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1:

TỔNG QUAN VỀ JERUSALEM 1.1 KHÁI QUÁT VỀ JERUSALEM

1.1.1 Vị trí Jerusalem trên bản đồ thế giới

Hình 1.1 Vị Trí Jerusalem trên bản đồ khu vực Trung Đông

(Nguồn: http//www.image.google.com)

Jerusalem, thành phố cổ nằm ở tọa độ từ 31°46′B đến 35°14′Đ là một thành phố

cổ ở Trung Đông nằm trên lưu vực sông giữa biển Địa Trung Hải (Mediterranean Sea)

và Biển Chết (Dead sea) tại độ cao 650 - 840m Đầu tiên ta thấy rằng Jerusalem có vị trí trung tâm trong lãnh thổ Israel, một đầu mối giao thông của đất nước Do Thái, kết nối các thành phố trọng điểm của quốc gia Thành phố nằm phía đông của thành phố Tel Aviv, phía nam của thành phố Ramallah, phía tây của thành phố Jericho và phía

bắc của thành phố Bethlehem Từ vị trí đó cho thấy rằng Jerusalem là một trong những thành phố nằm trên tuyến đường là cầu nối của 3 châu lục (châu Á, châu Âu, châu Phi) Ngoài ra Jerusalem còn là một trung tâm của tuyến đường giao thông quan trọng trong khu vực từ Jordan đến Bờ Tây qua sông Jordan đến Địa Trung Hải đến châu Âu,

từ Syria, Lebanon, Liban xuống phía đến châu Phi qua kinh đào Suze, hay xuống Biển

Đỏ (Red sea) ra bán đảo Ả Rập (Peninsula Arabia) Từ xưa các đế chế phong kiến rất xem trọng vị trí chiến lược của thành phố này Thành phố là đất tổ của đạo Do Thái, vùng đất người Do Thái từ rất xa xưa đã định cư, một phần cũng nhờ vị trí này mà thành phố trở thành đất thánh của Kitô giáo rồi sau đó là nơi Muhammad nhận lời mặc khải về một Jerusalem thiêng đường và Jerusalem trần gian là đất thánh thứ ba của người Hồi giáo

1.1.2 Nguồn gốc tên gọi Jerusalem

Không phải ngẩu nhiên mà thành phố cổ của người Do Thái có tên là Jerusalem Thành phố không chỉ có một tên là còn có nhiều tên khác, theo một thống kê thì thành phố có gần 70 tên gọi với những giả thuyết, những ý nghĩa khác nhau Thành phố cổ Jerusalem được biết đến lần đầu tiên với tên gọi Rusalimum (Rušalimum hoặc Urušalimum) cách đây 4000 năm (từ các bằng chứng khảo cổ được tìm thấy) Theo ngôn ngữ Do Thái thì tên gọi thành phố có nhiều giải thuyết về nguồn gốc, ý nghĩa tên gọi Jerusalem – tiếng Hebrew gọi là “Yerushalayim” từ này có nghĩa là “Hòa bình” Theo sách sáng chế, thành phố có tên gọi khác là salem hoặc shalem trong thời đại của Araham (một cách gọi chạy theo tên của đức Chúa Shalim), thành phố được cai trị bởi Melchizedek, một vị vua công bình Salem được coi là một cái tên ngắn hơn cho Jerusalem Ngoài ra thành phố còn có những tên gọi khác thuộc các ngôn ngữ khác

như: Ngôn ngữ Ả Rập thì gọi là: Ursalim, Ursalaym hay là Al-Quds, trong Kinh Thánh

Hebrew thì gọi là: Yerushalaim có thể dịch tạm là “Di sản của Salem” hoặc “di sản văn hóa của hòa bình” trong ngôn ngữ Aramaic thì tên gọi của thành phố là:

Yərûšəlem, còn trong Kinh Thánh Hy Lạp là: Hierousalēm, Hierosolyma, ngôn ngữ

Syria thì gọi thành phố là: Ūrišlem, trong cách gọi của ngôn ngữ Armenia thì tên thành

phố là: Erousałem, đối với người Nga tên gọi khác của Jerusalem là: Iyerusalim và một số tên gọi khác thuộc các dân tộc khác đặt cho thành phố với các ý nghĩa khác

1.1.3 Một số Đặc điểm kinh tế – xã hội của Jerusalem

Jerusalem là thành phố lớn nhất của Israel, đứng sau Tel Aviv về vai trò trong nền kinh tế Tel Aviv, thành phố được xem là thủ đô hành chính, kinh tế, chính trị của Israel được cả thế giới nhìn nhận như một thủ đô của Israel Jerusalem có diện tích 126

Km2 (126.000 dunams) và dân số 732.100 người, trong đó 480.700 người Do Thái (Jewish) và 251.400 người Ả Rập (Arabian) (tính từ ngày 31 tháng 12 năm 2006) Theo những đồ vật khảo cổ học đã được tìm thấy, sự định cư tại Jerusalem bắt đầu tồn tại từ 3000 năm trước công nguyên (TCN) Theo những nguồn tin tức lịch sử thành phố được nhắc đến lần đầu tiên vào những năm 2000 TCN Lúc đầu, thành phố được xây dựng và sáng lập nên bởi người Canaan (Canaanite) và sau đó được Vua David

(1012 – 972 TCN) chọn trở thành thủ đô của 2 vương quốc Do Thái: Israel, Judah và sau đó là vương quốc Judea trong thời kỳ Ngôi đền Thứ nhất và thời kỳ Ngôi đền Thứ hai Thành phố tiếp tục giữ vai trò quan trọng, Đất Thánh trong thời kỳ thống trị của người Hồi Giáo Jerusalem là thành phố linh thiêng nhất của đạo Do Thái và có ý nghĩa đặc biệt với đạo Cơ đốc và đạo Hồi

Hình 1.2 Một góc thành Phố Jerusalem

(Nguồn:http//www.upload.wikipedia.org)

Từ năm 1948 đến 1967, phần phía Tây của Jerusalem được quản lý bởi Israel như thủ đô của đất nước, trong khi phía Đông Jerusalem được quản lý bởi Jordan Thành phố hợp nhất lại bởi thắng lợi của Israel trong Chiến tranh sáu ngày năm 1967 (Six war), mặc dù địa vị của thành phố vẫn bị tranh chấp Luật của Israel từ năm 1980 tuyên bố Jerusalem như thủ đô “vĩnh viễn, không bị chia cách” của Israel, trong khi phần phía Đông Jerusalem lại được cho là thủ đô đang được chờ đợi của đất nước Palestine sau này Địa vị của những nơi linh thiêng trong thành phố cũng đang bị tranh cãi Jerusalem là thành phố không đồng nhất, tiêu biểu cho nhiều loại dân tộc, tôn giáo

và những nhóm kinh tế xã hội Khu vực được gọi là "Thành phố cổ" được bao vây bởi những bức tường và bao gồm bốn khu: Khu Armenia (Armenia Quarter), Cơ Đốc (Chrisrtian Quarter), Do Thái (Jewish Quarter) và Hồi giáo (Muslim Quarter) Thị trưởng hiện giờ của Tây Jerusalem là Nir Barkat (2008), Người thứ hai cũng giữ chức

vụ này ở Đông Jerusalem là Yaki Ai Ghul

1.2 ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN

1.2.1 Địa hình

Thành phố Jerusalem nằm ở phía Nam trên một cao nguyên thuộc dãy núi

Judean, trong đó bao gồm các ngọn núi như: Núi Ôliu (Mount Olive) ở phía Đông và Núi Scopus ở phía Đông Bắc Độ cao của thành phố cổ khoảng 760m (2490 ft) so với mực nước biển Toàn bộ thành phố Jerusalem được bao quanh bởi các thung lũng và những lòng sông, suối khô cạn Các thung lũng như: Thung lũng Kidron, Thung lũng Hinnom và Thung lũng Tyropoeon cắt nhau trong một khu vực nằm ở phía nam của thành phố Jerusalem thuộc khu phố cổ Thung lũng Kidron chạy về phía đông của thành phố cổ và chia tách từ núi Ôliu chia thành phố thành hai phần riêng biệt Dọc theo phía nam của thành cổ Jerusalem là Thung lũng Hinnom, một thung lũng núi có dốc đứng như trong miêu tả của kinh thánh thế mạt luận với những nhận thức chung cho rằng nơi đây như một nơi vằn vặt sự đau khổ như ở địa ngục Thung lũng Tyropoeon bắt đầu ở phía tây bắc gần cánh cổng Damascus, chạy về phía nam-đông nam qua trung tâm của thành phố cổ xuống hồ Siloam, và chia thành hai phần ở phía dưới đồi, Núi Đền (Temple Mount), về phía đông và phần còn lại của thành phố về phía Tây (phía dưới và các thành phố trên mô tả của Josephus1) Ngày nay, thung lũng này là nơi ẩn chứa những mảnh vỡ của lịch sử đã tích lũy qua nhiều thế kỷ Trong thời kinh thánh, Jerusalem được bao quanh bởi rừng cây hạnh nhân, cây ôliu và cây thông Trong nhiều thế kỷ của chiến tranh và không có sự chăm bón, khai thác, các khu rừng này đã bị phá hủy Rừng không còn nên nông dân ở Jerusalem áp dụng biện pháp xây dựng bậc thang bằng đá dọc theo sườn núi để giữ lại đất, một biện pháp rất điển hình vẫn còn nhìn thấy rất nhiều trong các cảnh quan Jerusalem.

1.2.2 Khí hậu

Thành phố mang đặc trưng bởi kiểu khí hậu Địa Trung Hải, mùa hè khô nóng và

ấm ẩm, mát mẻ vào mùa đông, thường có tuyết rơi một hoặc hai lần trong mùa đông Kinh nghiệm của người dân thành phố thì trung bình 3 – 4 năm thì thành phố lại phải hứng chịu những cơn mưa, bão tuyết lớn gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế và cuộc sống của người dân thành phố Tháng một là tháng lạnh nhất trong năm, với nhiệt độ trung bình 9,1°C, tháng bảy và tám là tháng nóng nhất, với nhiệt độ trung bình 24,2°C,

và những tháng mùa hè là thường không có mưa Lượng mưa trung bình hàng năm là khoảng 550 mm, với mưa xảy ra chủ yếu là giữa tháng mười và tháng năm

1

: Flavius Josephus, một học giả người Do Thái sống ở Jerusalem thế kỷ I

1.3 ĐỊA LÍ DÂN CƯ VÀ XÃ HỘI

số người Do Thái, từ những năm 1830, dần dần người Do Thái thành lập chiếm một vị trí tuyệt đối trong thành phố

Năm 2003, tổng dân số của Jerusalem được 693.217 bao gồm 464.527 người Do Thái và 228.690 người Ả Rập và những tộc người khác, cùng năm đó dân số của thành phố cổ đã được 3.965 người Do Thái và 31.405 người Ả Rập và những tộc người khác Năm 2009 dân số của thành phố là 780.200 người, mật độ dân số là 6192 người/km2 Jerusalem là thành phố có sự đa dạng về màu sắc dân tộc và tôn giáo bao gồm người châu Âu, Trung Đông châu Á và châu Phi người đạo Do Thái, Thiên chúa giáo Armenia, Hồi giáo, Tin Lành, Chính thống Hy Lạp của người Ả Rập, Chính thống giáo Syria và Chính thống giáo Ai Cập của người Ả Rập , trong đó còn có một số người thuộc các giáo phái khác

Bảng 1.2 Dân số Jerusalem từ 1844 – 2000 phân theo tôn giáo

Từ năm 1967, khi Israel chiếm lại Đông Jerusalem, dân số Do Thái ở Jerusalem

đã giảm từ 76% xuống còn 64% và đang tiếp tục giảm khoảng 1%/năm Dân số Ả Rập

ở Jerusalem đã tăng từ 24% lên 36% Dân số Ả Rập đang trên đà phát triển, dân số Ả

Rập có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn số người Do Thái trong thành phố Trong khi người Do Thái vẫn còn chiếm một tỷ lệ đáng kể trong dân số, số lượng của người Do Thái đã tăng 114% chỉ trong ba mươi năm kể từ khi thống nhất đất nước và thành phố hợp nhất năm 1967 Dân số Ả Rập, ngược lại, đã tăng 163% trong cùng thời gian chiếm đến 36% trong tổng số dân vào năm 2006, dân số Jerusalem bây giờ người Ả

Rập nhiều hơn là vào năm 1967 khi Đông Jerusalem đã bị chiếm lại

1.3.2 Dân tộc

Vấn đề dân tộc là vấn đề cũng khá phức tạp ở Jerusalem Là thành phố trung tâm văn hóa, chính trị từ thời vua David Chính vì vậy đây là một nơi tập trung nhiều thành phần dân cư dân tộc khác nhau Một vấn đề khác chính là vấn đề nhập cư từ cuối thập niên năm 1980 và đầu thập niên 1990, tất cả tạo nên một bức tranh dân tộc đa dạng ở Jeerusalem Ở Jerusalem thành phần dân tộc có thể chia là 2 nhóm chính Nhóm người

Do Thái chiếm phần lớn dân số của thành phố chủ yếu là người của tộc Hebrew, nội

bộ nhóm này cũng có một số chi tộc Do Thái khác như: người Do Thái Ethiopia, người Do Thái châu Âu, người Do Thái Mỹ,…chủ yếu là người nhập cư và có sự lai tạp so với người Do Thái chính thống Nhóm dân tộc còn lại được gọi chung là người không Do Thái (non Jewish) bao gồm người Ả Rập chiếm số đông trong thành phần dân số của nhóm này và của thành phố Jerusalem Người Ả Rập sống chủ yếu ở phần Đông Jerusalem 53% người Ả Rập sống trong thành phố và tất cả theo đạo Hồi Người

Ả Rập theo đạo hồi chiếm đến 99% người theo đạo Hồi ở thành phố Jerusalem, chủ yếu là Hồi giáo dòng Sunni Ngoài ra nhóm người không Do Thái cũng bao gồm một

số dân tộc khác như: người Bedouin, Syria, Jordan,…chiếm số liệu không Đáng kể và không tập trung

Bảng 1.3 Dân số Jerusalem, Do Thái và không Do Thái, 1980-1996

(nghìn người)

Người Do Thái (nghìn người)

Người không Do Thái (nghìn người)

(Nguồn: Niên giám thống kê của Jerusalem, năm 1996.)

1.3.3 Tình hình gia tăng dân số

Jerusalem là thành phố lớn nhất của Israel cả về dân số và tổng diện tích đất Theo Cục Thống kê Trung ương Israel (CBS), vào cuối năm 1996 dân số của Jerusalem là 602.100 người Dân số là người Do Thái 421.200 người chiếm 70% và người không

Do Thái 180.900 chiếm 30% Tổng diện tích đất của thành phố là 126.000 dunams2,

2

: Đơn vị đo diện tích của Israel và một số nước khu vưc Trung Đông (1dunams = 1000 m 2 )

trong khi đó, nếu so sánh dân số của hai thành phố hàng đầu khác của Israel là Tel Aviv và Haifa dân số lần lượt là 353.100 người và 255.300 người (1996) Tuy nhiên, diện tích đất của Tel Aviv là một số 51.000 dunams và của Haifa, khoảng 58.000 dunams Jerusalem có một tốc độ tăng trưởng dân số nhanh chóng: từ năm 1986 dân số

đã tăng 28% (trong đó dân Do Thái đã tăng 25% và người không Do Thái tăng khoảng 36%) Hầu hết sự tăng trưởng này xảy ra chỉ trong vài năm, từ năm 1990 dân số đã tăng 78.000, hoặc 15% Phần lớn sự tăng trưởng này là kết quả trực tiếp của làn sóng người nhập cư của Liên Xô đến đất nước trong những năm 1990 Trong khi dân số tại chổ của Jerusalem năm 1980 đã tăng 2,2 lên 2,5% /năm, bởi những năm 1990 này đã tăng lên đến 3,7 lên 4,0%/năm Trong hai năm qua, số lượng người nhập cư đã giảm dần, như có tỷ lệ tăng dân số của Jerusalem, mà bây giờ đứng ở mức chỉ 2,0% / năm

Có nhiều nguyên nhân cho vấn đề gia tăng dân số ở thành phố có lịch sử lâu đời này, chúng ta có thể xét đến một số các yếu tố quan trọng nhất góp phần vào sự tăng dân số chung ở Jerusalem là chắc chắn gia tăng tự nhiên tăng lên Gia tăng cơ giới mà nhập

cư là yếu tố quan trọng thứ hai

Tăng tự nhiên cao (tỷ lệ sinh và tỷ lệ tử vong): Jerusalem tự hào có một tỷ lệ tăng

tự nhiên cao Trong đó, tỷ lệ tăng tự nhiên của Israel năm 1995 là 14,7%0, ở Jerusalem

tỷ lệ này là 23,6%0 Điều này càng được chứng minh rõ hơn khi được chia nhỏ hơn nữa vào thành phần dân số: dân Do Thái ở Jerusaslem là 19 %0 so với 11%0 cho dân

Do Thái của cả nước Israel và dân tộc không Do Thái 34 %0 ở Jerusalem, so với 30,6%0 dân không Do Thái trên cả đất nước Israel (Theo Niên giám thống kê của

Jerusalem, năm 1996)

Trong thực tế, tỷ lệ tăng tự nhiên cao chủ yếu do hai cộng đồng riêng biệt: các cộng đồng người Do Thái Chính thống giáo và cộng đồng không phải Do Thái Trong những năm 1980 tỷ lệ tăng tự nhiên chiếm đến 80% trong tăng trưởng dân số trong thành phố Đầu những năm 1990, tuy nhiên, con số này giảm xuống khoảng 50%, do

số lượng lớn người nhập cư mới tràn vào ở Jerusalem Một minh chứng khác cho vấn

đề gia tăng tự nhiên của Jerusalem chính là tỷ suất sinh thô, theo niên giám thống kê năm 1997 của Israel tỷ suất sinh thô của Jerusalem cho chúng ta thấy rằng: tổng tỷ suất sinh thô của quốc gia là 21,3 %0 trong khi đó tỷ suất sinh thô của là 29,0%0 Người Do Thái là 26%0 và Người không thuộc Do Thái là 36,1%0, tỷ suất sinh thô ở là 16,2%0, ở Haifa là 13,0%0 Từ những số liệu về tỷ lệ sinh thô của Jerusalem, của hai thành phố lớn lân cận và tỷ suất sinh thô của quốc gia Israel, cho thấy tỷ suất sinh của Jerusalem cao hơn đáng kể so với tỷ lệ của cả hai thành phố lớn lân cận dẫn đầu là Tel Aviv và Haifa và của Israel

Ảnh hưởng của gia tăng cơ giới: Trong suốt những năm 1980, Jerusalem đã được thu nhận khoảng 2.500 người nhập cư mỗi năm Quá trình này tăng mạnh trong những thập niên 1990: vào năm 1990 có 13.600 người nhập cư đến, trong năm 1991 có 14.400, trong năm 1992 có 7500 người, trong năm 1993 có 5775 người, trong năm

1994 có 5530 người, trong năm 1995 có 4.800 người và vào năm 1996 có 4470 người

Đến hết tập niên 1990, Jerusalem đã có hơn 52.000 người nhập cư mới

Hầu hết những người nhập cư mới (35% dân số thành phố), người đã tới Jerusalem từ năm 1989 và 1995 sống trong các khu phố ngoại vi của thành phố: khu dân cư Pisgat Zeev, Neve Yaakov, Gilo, và Ramot Một số khu dân cư khác với quần thể lớn người nhập cư bao gồm Gonenim, Ramat Eshkol (mỗi khu dân cư có đến 10% của số người nhập cư của thành phố), và Kiryat Yovel (với khoảng 9% người nhập cư;

(nguồn: Cơ quan nhập cư thành phố và Bộ Nội vụ Israel)

Mặc dù xu hướng chung của dân số là có sự tăng trưởng hàng năm, nhưng trong thập kỷ qua thành phố cũng chứng kiến một số lượng người ngày càng tăng rời khỏi thành phố đến các cộng đồng khác ở Israel Trong một khoảng thời gian, cân bằng di

cư của thành phố đã đạt đến cực điểm khoảng 30,000 - 40,000 người trong năm năm qua, đây là một xu hướng tiêu cực Trong đó, năm 1983 cân bằng của di cư ít hơn 1.500 người, năm 1990 nó đã tăng lên 3.100 người, trong năm 1991 đến 5600 người, trong năm 1992 đến 5900 người, trong năm 1993 đến 6.149 người, trong năm 1994 đến 6.139 người, trong năm 1995 đến 6.070 người và năm 1996 là 5.868 người Phần lớn những gia đình rời khỏi thành phố là những gia đình nhỏ với đa số là người trẻ là một lực lượng lao động đáng kể mà thành phố bị thiệt hại Hơn một phần ba của những người ở lại Jerusalem định cư trong các cộng đồng xung quanh các thành phố vệ tinh, đặc biệt Ma'ale Adumim, Mevasseret Zion, Giv'at Ze'ev, Efrat, Betar Elit, và Beit Shemesh Có khoảng 20% - 25% di chuyển đến khu vực Tel-Aviv một thành phố nhộn nhịp hơn Hầu hết những người rời khỏi Jerusalem để đến các cộng đồng ngoại vi của thành phố đã chỉ ra các chi phí nhà ở là yếu tố chính đằng sau quyết định để họ để chuyển đi Tuy nhiên, số dân này tiếp tục dựa vào Jerusalem để tìm việc làm, kinh doanh, thương mại và các dịch vụ khác Những người còn lại đến Tel Aviv thấy rằng

cơ hội việc làm đa dạng hơn cũng như chi phí nhà ở cao hơn

Ngoài ra chúng ta còn phải xét đến tình hình di cư nội thành phố, sự phát triển nhanh chóng của các khu dân cư nhất định (và sự suy giảm của những nhóm dân cư người khác), hay cũng cần xem xét đến sự di chuyển trong nội bộ thành phố Trong đó

có một số khu dân cư có sự tăng trưởng dân số cao hơn đáng kể so với trung bình của thành phố là: trong khu vực của người Do Thái, mới các khu phố của Manchat (273%)

và Pisgat Ze'ev (215%), một số khu vực của Neve Ya'akov, Ramot, Har Nof, Makor Haim, Sanhedriya, Greater Sanhedriya và Zikhron Tuvyah; ở khu vực ngoài Do Thái, Beit Safafa, Kafr Aqb, Isawiya, Shu'afat, Um Leisun, Sur Baher Ngược lại những khu dân cư đã giảm đáng kể trong dân số là: trong khu vực của người Do Thái, Giv'at Hamivtar, Ramat Eshkol, Trung tâm thành phố, Yefe Nof, Merhavia, Giv'at Shappira, một phần của Geulim và Giv'at Oren Trong các khu vực không Do Thái, chỉ có khu vực Kalandia cho thấy giảm đáng kể dân số trên 10%

Phần lớn số người rời khỏi Jerusalem trong thập kỷ qua đã gây thiệt hại cho thành phố, cả về số lượng và chất lượng.Vấn đề này là vấn đề cấp thiết nhất phải được giải quyết đó là quan trọng để phát triển tốt thành phố để hạn chế số lượng người di

cư khỏi Jerusalem và khuyến khích người nhập cư định cư ở Jerusalem trên cơ sở lâu dài

1.3.4 Đời sống văn hóa

Thành cổ Jerusalem một di sản văn hóa thế giới được công nhận Để bảo vệ nét đẹp văn hóa, bảo tồn các công trình lịch sử của thành phố nên chính quyền Jerusalem kiểm soát chặc chẽ các công trình xây dựng hiện đại Các công trình được chính quyền thành phố kiểm soát từ qui mô, phạm vi giới hạn, các loại đá và màu sắc được cho phép sử dụng, chiều cao của tòa nhà,…Văn hóa ở Jerusalem là chủ yếu hướng về tôn giáo, hầu như tất cả các cơ sở hạ tầng và các công trình xây dựng quan trọng là biểu trưng, biểu tượng thuộc các nhân vật tôn giáo Một ngoại lệ được thành phố cho gần đây nhất chính là tòa nhà quốc hội Knesset, một ví dụ về kiến trúc hiện đại trong lịch

sử Israel được xây dựng ở phần phía Tây Jerusalem Ở Jerusalem hầu như tất cả các công trình đều có đá, đá cho tất cả trên mặt tiền các công trình xây dựng đã được bắt buộc Điều này cũng áp dụng cho tất cả các cấu trúc hiện đại

Đối với Kitô giáo thì nhà thờ mộ Chúa Sepulchre (church of the Holy Sepulchre)

là một công trình quan trọng nhất trong số các thánh địa quan trọng của Kitô Nhà thờ được dựng lên trên ngôi mộ của Chúa Jesus Nhà thờ bị tàn phá bởi những người Hồi giáo xâm chiếm Jerusalem vào thế kỷ XI, nhà thờ ngày nay là một trong những công trình được xây dựng lại sau những cuộc thập tự chinh của Thiên chúa giáo ở Jerusalem năm 1099 Các thánh địa khác của Kitô giáo là Via Dolorosa, nơi mà họ tin rằng Chúa Jesus đã vượt qua trên đường bị đóng đinh của mình Một di tích khác không kém nhà thờ mộ chúa Sepulchre là Tomb Garden, khi đi về phía bắc của thành phố cổ, đây là nơi đã được tuyên bố trong cuối thế kỷ XIX là nơi Chúa Jesus đã bị chôn vùi

Đối với người Do Thái, một thánh tích thật sự có ý nghĩa chính là bức tường phía Tây (Western Wall) Bức tường đó là tất cả những gì còn lại sau khi La Mã phá hủy ngôi đền thứ hai của Jerusalem Các khu vực chính của ngôi đền hiện nay chính là đền thờ Hồi giáo Dome of the Rock và nhà thờ Al-Aqsa, cả hai trung tâm tín ngưỡng linh thiêng của Hồi giáo

Các thánh tích khác của người Do Thái là tàn tích của các giáo đường Do Thái Hurva, một sự nhớ lại hiếm hoi của người nhập cư Do Thái đến Palestine trong thế kỷ XVIII Trong số các thánh tích ở Jerusalem có một số được nghi ngờ là lăng mộ của vua David, các nhà nghiên cứu cho rằng nó có thể nằm trên núi Sion (Mount Zion) Trong khi đó đối với những người Hồi giáo chỉ có một thánh tích quan trọng ở Jerusalem, tuy nhiên nó là quan trọng nhất: The Dome of Rock, nó không chỉ là một nhà thờ Hồi giáo mà nó như một ngôi đền thờ linh thiêng của người Hồi giáo Trong khi đó nó nằm trong khu nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa và lại được xây dựng trên mặt đất của đền thờ Do Thái cổ, từ đống đổ nát vào thế kỷ thứ VII Hai tòa nhà được dựng lên vào khoảng năm 688 đến 691, nhưng nhà thờ Hồi giáo thứ hai đã không còn tồn tại Bây giờ là nhà thờ Hồi giáo al-Aqsa thay thế nó Những mái vòm vàng của nhà thờ

Dome of the Rock là khá nổi tiếng được xây dựng gần đây, nhưng nó giống với thiết

kế ban đầu

1.4 HOẠT ĐỘNG KINH TẾ

Trong lịch sử, hoạt động kinh tế của thành phố Jerusalem được hỗ trợ gần như độc quyền bởi khách hành hương tôn giáo, với vị trí nằm cách xa các cảng lớn của Jaffa và Gaza Jerusalem được biết đến như một địa danh nổi tiếng đặc trưng về các tôn giáo cho đến ngày nay vẫn còn Thành phố là điểm thu hút khách du lịch hàng đầu đặc biệt là các du khách nước ngoài, đa số khách du lịch đến thăm Bức tường phía Tây

và các thành phố cổ, cũng chính vì lẽ đó mà trong nửa thế kỷ qua chúng ta thấy ngày càng rõ ràng rằng Jerusalem không thể duy trì được ý nghĩa tôn giáo của mình

Mặc dù nhiều số liệu thống kê cho thấy tăng trưởng kinh tế của thành phố từ năm

1967 Đông Jerusalem đã tụt lại phía sau sự phát triển của Tây Jerusalem Tuy nhiên tỷ

lệ hộ gia đình và người lao động có việc làm, sử dụng các dịch vụ của các hộ gia đình

Ả Rập cao hơn (76,1%) so với các hộ gia đình Do Thái (66,8 %) Tỷ lệ thất nghiệp ở Jerusalem (8,3%) đây là một chỉ số tốt hơn so với trung bình toàn quốc (9,0%), mặc dù lực lượng lao động dân sự chiếm ít hơn một nửa trong số người trong độ tuổi lao động (từ 15 tuổi trở lên), tuy nhiên vẫn thấp hơn so với của Tel Aviv (58,0%) và Haifa (52,4%) Tỷ lệ đói nghèo trong thành phố đã tăng mạnh trong những năm gần đây: từ giữa năm 2001 và 2007, số người dưới ngưỡng nghèo đói tăng 40% Năm 2006, thu nhập bình quân tháng cho một công nhân ở Jerusalem được 350 NIS (New Israeli Sheqel), ít hơn so với một nhân viên tại Tel Aviv NIS 5940 (1,410 USD) Trong thời gian ủy trị của Anh, một luật đã được thông qua yêu cầu tất cả các tòa nhà được xây dựng ở Jerusalem theo trật tự bảo vệ tính độc đáo của lịch sử và tinh hoa thẩm mỹ của thành phố Ngày nay luật xây dựng đó đã được bổ sung vào bộ luật xây dựng của thành phố, hiện nó vẫn còn hiệu lực hiện tại luật đó cũng là nguyên nhân ngăn cản các ngành công nghiệp nặng phát triển ở Jerusalem; chỉ khoảng 2,2% diện tích đất Jerusalem được quy hoạch cho "ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng" Bằng cách so sánh, tỷ lệ đất quy hoạch ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng ở Tel Aviv là cao gấp đôi, và gấp bảy lần ở Haifa Chỉ có 8,5% của lực lượng lao động làm việc trong lĩnh vực sản xuất, đó là một nửa mức trung bình quốc gia (15,8%) Tỷ lệ việc làm trung bình được sử dụng trong giáo dục cao hơn (17,9%) so với tỷ lệ trung bình quốc gia (12,7%), tương tự thì y tế và phúc lợi cũng cao hơn (12,6%) so với (10,7%); và các dịch vụ cộng đồng xã hội (6,4%) so với (4,7%); khách sạn và nhà hàng (6,1%) so với (4,7%); và hành chính công (8,2%) so với (4,7%) Mặc dù hiện tại Tel Aviv vẫn là trung tâm tài chính của Israel, một số lượng ngày càng tăng của các công ty công nghệ cao đang di chuyển tới Jerusalem, cung cấp 12.000 việc làm trong năm 2006 Bắc Jerusalem có khu công nghiệp Har Hotzvim là trụ sở của một số tập đoàn lớn của Israel, trong đó có Intel, Teva Pharmaceutical Industries, Ophir Optronics và ECI Telecom Một kế hoạch mở rộng cho khu công nghiệp tập trung hàng trăm doanh nghiệp, trạm cứu hỏa, trường học có diện tích 530.000 m²

Từ khi thành lập Nhà nước Israel, chính phủ vẫn là nơi lãnh đạo chính trong nền kinh tế ở Jerusalem (chủ yếu là phía Tây) Chính phủ đặt Jerusalem là trung tâm của nền kinh tế, tạo ra một số lượng lớn công ăn việc làm, và cung cấp các khoản trợ cấp

và vốn ưu đãi cho các sáng kiến kinh doanh mới và bắt đầu đi lên trong nền kinh tế quốc gia Trong năm 2010, Jerusalem được chọn là thành phố du lịch giải trí hàng đầu

ở châu Phi và Trung Đông đây là bình chọn của tạp chí Travel + Leisure (Mỹ)

TÓM TẮT CHƯƠNG

Trong chương 1 này là nội dung chủ yếu về các vấn đề vị trí địa lí, nguồn gốc tên gọi của thành phố Những điều kiện về tự nhiên, kinh tế - xã hội tiền đề cho quá trình phát triển kinh tế và là nền tảng cho những nội dung của các chương sau

CHƯƠNG 2:

JERUSALEM - ĐẤT THÁNH CỦA BA TÔN GIÁO 2.1 ĐẤT TỔ DO THÁI GIÁO

2.1.1 Đạo Do Thái ra Đời

Do Thái giáo (Judaism), một tôn giáo độc thần theo tiếng Hebrew: Yehudah là

một tôn giáo gắn liền với Kinh Thánh Do Thái và lịch sử dân tộc Israel từ xa xưa Được hình thành vào năm 1225 TCN, khi giáo sĩ Moses dẫn dắt dân Do Thái trở về từ

Ai Cập, khi qua núi Sinai thì nhận được mặc khải của Thượng đế về Mười điều răn (Ten Commandment), hình thành nên Do Thái giáo thờ độc thần Do Thái giáo xem mình là mối quan hệ giao ước giữa Con cái Israel (sau này là nhà nước Do Thái) với Thiên Chúa (Yahveh) Và như thế, nhiều người xem đây là tôn giáo thờ độc thần đầu tiên Do Thái giáo là một trong những tôn giáo cổ xưa nhất mà vẫn còn được thực thi cho đến ngày hôm nay, và có rất nhiều sách thánh và truyền thống của đạo này là trung tâm của các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham Như vậy, lịch sử và những luân lý đạo đức của Do Thái giáo có ảnh hưởng ít nhiều đến các tôn giáo khác, bao gồm cả Kitô giáo và Hồi giáo

Vì đại đa số người theo Do Thái giáo là người Do Thái (Jewish) nên tín đồ tôn giáo này cũng còn được gọi là người Do Thái, và gọi như thế là đang nói đến nhóm tôn giáo - dân tộc, vì các lý do trong sách thánh đã xác định họ là một quốc gia, chứ không chỉ riêng những người theo đạo Năm 2007, dân số Do Thái ước tính khoảng 13.2 triệu người, trong đó có 41% sinh sống ở Israel

Trong Do Thái giáo hiện đại, uy quyền không được trao cho một người riêng lẻ hay một cơ quan nào cả mà nó ở trong sách thánh, giáo luật, và các thầy giảng (Rabbi)

là những người diễn dịch Kinh Thánh theo Giáo luật Theo những lời truyền của người

Do Thái, Do Thái giáo khởi nguồn bằng Giao ước giữa Thiên Chúa và ông Abraham (khoảng năm 2000 trước Công nguyên), tổ phụ và quốc tổ của nhà nước Do Thái Qua nhiều thời đại, Do Thái giáo gắn liền với rất nhiều luân lý tôn giáo, mà quan trọng nhất

là đức tin vào một Thiên Chúa duy nhất là đấng toàn năng, rất nhân từ, thông biết mọi

sự, Người đã tạo dựng vũ trụ và tiếp tục thống trị nó Theo tục truyền Do Thái, Thiên Chúa thiết lập giao ước với con cái Israel và hậu duệ của nó và cho chúng biết lề luật

và giới răn của Người thông qua ông Moses trên Núi Sinai Do Thái giáo trân trọng việc học hỏi Cựu ước và tuân giữ các điều răn đã ghi trong Cựu ước như đã được dẫn giải chi tiết trong sách Talmud

2.1.2 Luật lệ Do Thái

Nền tảng của luật và các truyền thống "halakhah" trong Do Thái giáo là sách Torah (còn gọi là Ngũ thư Kinh thánh hoặc Ngũ kinh Moses) Có tất cả 613 điều răn trong sách Torah Trong đó, một số điều răn chỉ được áp dụng cho nam giới hoặc nữ giới, một số điều chỉ dành cho các thầy tế lễ thời xưa - thầy tư tế (kohen) và thầy Lê-

vi, một số điều răn dành riêng cho nông dân trong vùng đất Israel Nhiều điều răn chỉ

được áp dụng khi Đền thờ Jerusalem còn tồn tại, và ngày nay người ta chỉ phải tuân theo chưa tới 300 điều răn trong sách này

Đức tin của một số nhóm Do Thái giáo như nhóm Sađốc, nhóm Karaite là chỉ dựa vào các bản văn của sách Torah, nhưng hầu hết các tín hữu Do Thái giáo đều tin vào "khẩu luật" Những truyền thống này được truyền miệng trong phái Pharisêu ở thời kỳ cổ xưa của đạo, sau đó được ghi chép lại thành văn bản và được các thầy Rabbi (người giảng dạy kinh Torah – Giáo sĩ) loan truyền rộng rãi Các thầy giảng Do Thái giáo thường cắt nghĩa một điều trong sách Torah (các luật được chép lại thành văn bản) song song với một truyền thống được truyền miệng Khi trong sách có những từ ngữ chưa được giảng giải, những nghi thức không có hướng dẫn thì người Do Thái giả định rằng họ đã biết thông qua kiểu truyền miệng Cách giải thích song song này dần dần trở thành khẩu luật

Trước thời của thầy Rabbi Judah haNasi (năm 200 trước Công nguyên), sau sự sụp đổ Đền thờ Jerusalem, nhiều phần trong khẩu luật được biên soạn lại thành sách Mishnah Hơn bốn thế kỷ tiếp theo, nhiều bàn luận và tranh cãi giữa hai cộng đồng Do Thái giáo lớn nhất thế giới (ở Israel và Babylon) và các chú giải về sách Mishnah giữa hai cộng đồng này cuối cùng cũng được tập hợp lại và biên soạn thành hai sách Talmud

Halakhah, cách sống đạo hàng ngày, là sự kết hợp của ba việc, đó là đọc sách Torah, các truyền thống truyền miệng - sách Mishnah và chú giải, sách Talmud và chú giải Sách luật Halakhah dần được hình thành Việc ghi chép lại các câu hỏi với thầy Rabbi và các câu trả lời của thầy được gọi là sách Responsa (sách Hỏi đáp, tiếng Hebrew là Sheelot U-Teshuvot) Theo thời gian, bộ giáo luật Do Thái giáo được ghi chép lại, chủ yếu dựa vào sách responsa; sách luật quan trọng nhất là Shulchan Aruch,

mà ngày nay Chính thống giáo dựa vào để cử hành các nghi thức phụng vụ

2.1.3 Đạo Do thái ở Jerusalem

Chúng ta biết rằng Jerusalem là thành phố thánh của Do Thái giáo vì nơi đây chính là nơi mà Thiên chúa chọn để tạo ra thủy tổ loài người Adam theo kinh thánh Do Thái Thủy tổ của Do Thái Abraham tạo ra dân tộc do Thái Nên thành phố được người

Do Thái và tín đồ Do Thái giáo xem nơi sinh ra mình Sau đó thì Vua David vua Do Thái cho xây dựng trên thành phố cổ thờ phụng thần Yahveh3 Đến thời vua Solomon con vua David đã cho xây dựng mở rộng đền thờ Thượng Đế trên Núi Zion, đây là đền thờ thứ nhất Sau khi bị đế chế Babylon xâm chiếm, người Do Thái bị trục xuất và sau

đó được cho phép trở lại vào thời Đại đế Cyrus để xây dựng đền thờ lần thứ hai Mãi cho đến sau đó do chiến tranh của các đế chế thì cả ngôi đền thứ hai cũng bị phá hủy, hiện nay chỉ còn lại một Bức Tường Phía Tây Người Do Thái tin rằng đây là bức tường còn xót lại từ thời kì ngôi đền thứ nhất thời Vua Solomon mở rộng ngôi đền, nên đây chính là nơi linh thiêng nhất của đạo Do Thái Người Do Thái từ khắp nơi trên

3 : Thần tối cao của người Do Thái như Thiên Chúa của Kitô giáo hay Allah của Hồi Giáo

thế giới đến đây đều đến bức tường phía Tây để cầu nguyện và thương khóc cho thời

kì thịnh vượng của vương quốc Do Thái

Một nguyên nhân quan trọng khác chính là ở thành phố Jerusalem có ngọn đồi Zion nơi mà Thiên chúa chọn làm nơi mạc khải cho Abraham về thế giới, Do thái giáo luôn mong muốn trở về khu đồi này dù ở đâu trên thế giới, người Do Thái giáo từ khắp nơi trên thế giới luôn hướng về Jerusalem cầu nguyện

Hình 2.1 Đồi Sion hay Zion linh thiêng của người Do Thái

(Nguồn: Encarta 2009)

Theo truyền thống, tín hữu Do Thái giáo cầu nguyện ba lần mỗi ngày và bốn lần trong ngày lễ Shabbat hoặc các ngày lễ khác của Do Thái giáo Trọng tâm của mỗi buổi cầu nguyện là Amidah hay còn gọi là Shemoneh Esrei, đây là lời nguyện chính bao gồm 19 lời chúc lành Một kinh nguyện quan trọng khác là tuyên xưng đức tin, đó

là Shema Yisrael hoặc gọi tắt là Shema Kinh Shema là trích dẫn lại các lời đã ghi chép trong sách Torah (Sách Đệ nhị luật 6:4): “Shema Yisrael Adonai Eloheinu Adonai Echad” tạm dịch “Này hỡi dân Israel! Thiên Chúa là Chúa chúng ta! Là Thiên Chúa duy nhất!”

Hầu hết các tín hữu đều có thể cầu nguyện riêng mặc dù cầu nguyện nhóm được

ưa chuộng hơn Để cầu nguyện nhóm cần phải có 10 tín hữu trưởng thành, gọi là minyan Đại đa số cộng đồng Do Thái giáo chính thống và một số cộng đồng Do Thái giáo bảo thủ chỉ chấp nhận nam giới để tạo nhóm cầu nguyện minyan; Ngược lại, hầu hết cộng đồng Do Thái giáo bảo thủ và các hệ phái Do Thái giáo khác, nữ giới cũng tạo nhóm cầu nguyện được Ngoài các buổi cầu nguyện chung, người Do Thái còn cầu nguyện và đọc kinh tạ ơn cho các hoạt động khác trong ngày Cầu nguyện khi thức dậy vào buổi sáng, cầu nguyện trước khi ăn hoặc uống, đọc kinh tạ ơn sau bữa ăn, v.v Cách thức cầu nguyện của các hệ phái Do Thái giáo cũng khác nhau Các khác biệt có thể kể đến là kinh đọc, mức độ thường xuyên của các buổi cầu nguyện, số lượng kinh cầu trong các buổi phụng vụ, cách sử dụng nhạc cụ và thánh ca, các lời kinh cầu theo

ngôn ngữ tế lễ truyền thống hoặc tiếng địa phương Nhìn chung, các giáo đoàn Do Thái giáo chính thống và Do Thái giáo bảo thủ tuân thủ chặt chẽ các truyền thống còn

Do Thái giáo cải cách và Do Thái giáo tái thiết thì sử dụng các bản dịch và các bản văn đương đại khi cầu nguyện Thêm vào đó, trong hầu hết các cộng đoàn Do Thái giáo bảo thủ, và toàn bộ các giáo đoàn Do Thái giáo cải cách và tái thiết, phụ nữ cũng được tham gia các nghi thức phụng vụ như nam giới, bao gồm cả những nghi thức mà trước đây chỉ dành riêng cho nam giới như là đọc sách Torah Trong các đền thờ Do Thái giáo cải cách còn sử dụng cả đàn và hợp xướng ngoài ra trong luật lệ Do Thái giáo còn có rất nhiều nghi lễ tôn vinh Thiên chúa Các ngày lễ thánh (haggim), để kỷ niệm các mốc trong lịch sử Do Thái giáo, như việc thoát khỏi đất Ai Cập, sự mạc khải của Thiên Chúa trong sách Torah, hoặc đôi khi đánh dấu sự chuyển mùa hoặc lúc giao mùa giữa các chu kỳ trồng trọt Có ba lễ chính, đó là Lễ Vượt qua, Lễ Ngũ Tuần và Lễ Lều tạm Trong ba dịp lễ này, các tín hữu thường hành hương về Jerusalem để dâng sự

hy sinh trong Đền Thánh

+ Lễ Vượt qua (Passover) là ngày lễ nghỉ kéo dài một tuần, bắt đầu vào chiều tối

ngày thứ 14 của Nisan (tháng thứ bảy theo lịch Do Thái), để tưởng nhớ ngày thoát khỏi Ai Cập Các nước khác ngoài Israel, Lễ Vượt qua được mừng trong tám ngày Thời xưa, lễ này trùng vào mùa gặt lúa mạch Đây là lễ duy nhất tập trung cho các nghi thức được thực hiện ngay tại nhà, đó là "Bữa tối lễ Vượt qua" Thực phẩm có men (chametz) được mang ra khỏi nhà trước ngày lễ và suốt tuần sẽ không dùng thực phẩm có men Nhà cửa được dọn dẹp sạch sẽ để bảo đảm không còn bánh mì trong nhà và vào buổi sáng của ngày lễ, người ta sẽ đốt tượng trưng chiếc bánh có men cuối cùng trong nhà Bánh không men (Matzo) sẽ được dùng thay cho bánh mì

Hình 2.2 Bức tường phía Tây nơi cầu nguyện của người Do thái

(Nguồn: Encarta 2009)

+ Lễ Ngũ Tuần (Shavuot) kỷ niệm sự mạc khải của sách Torah cho Con cái Israel trên núi Sinai Đây còn được gọi là Lễ Bikurim, (Hoa quả đầu mùa), lễ này trùng với mùa thu hoạch lúa mì Trong ngày lễ Shavuot, người ta tổ chức học suốt đêm (Tikkun Leil Shavuot), ăn thực phẩm làm từ sữa (bánh phô-mai và bánh kếp mỏng được đặc biệt yêu thích), đọc Sách Ruth,trang trí nhà cửa và đền thờ thành màu xanh lá cây, mặc quần áo trắng, tượng trung cho sự thanh khiết

+ Lễ Lều tạm (Sukkot) tưởng nhớ Con cái Israel phải mất 40 năm đi qua sa mạc

để trở về miền Đất Hứa Lễ này kỷ niệm việc dựng các lều tạm (sukkot) khi dân Israel lưu đày trên đất Ai Cập Lễ này trùng với mùa thu hoạch hoa quả và đánh dấu sự kết thúc một chu kỳ trồng cấy Người Do Thái khắp nơi trên thế giới ăn ở trong sukkot trong 7 ngày 7 đêm Lễ Lều tạm kết thúc bằng lễ Shemini Atzeret (lễ người Do Thái cầu mưa) và lễ Simchat Torah là lễ đánh dấu sự kết thúc của sách Torah và bắt đầu một chu kỳ sách mới ngoài ra còn có ngày nghĩ hàng tuần (Shabbat) vào chiều thứ 6

và thứ 7

Do Thái giáo trên toàn Israel nói chung và Do Thái giáo ở Jerusalem cũng không khác nhau mấy vì có chung luật lệ Do thái từ sách thánh kinh Torah và các sách thánh khác Cho nên cũng không có sự khác nhau nhiều về đời sống người Do thái giáo ở Jerusalem và người tín đồ Do Thái giáo trên khắp đất nước Israel và trên thế giới Ngoài ra cộng đồng Do Thái giáo còn góp phần vào mối mâu thuẫn không sao hóa giải khi phủ nhận đức tin của hai tôn giáo lớn còn lại là Kitô giáo và Hồi giáo Chính vì lí

do đó đã gián tiếp gán tội và hành hình một người Do Thái mang đến một chân lí mới trong cuộc sống và có rất nhiều tín đồ thêo Ông Một người Do Thái thành lập nên một giáo phái mới khởi nguồn từ Đạo Do thái, dựa trên những luật lệ Do Thái Jerusalem mang một ý nghĩa rất quan trọng đối với tín đồ của tôn giáo này, đó là Kitô giáo

2.2 TÔN GIÁO MỚI JESUS CHRIST TRÊN ĐẤT DO THÁI

2.2.1 Jesus với với tôn giáo mới trên nền Do Thái Giáo

Ta biết rằng đạo cơ đốc đã được Jesus, một người thợ mộc bình thường xứ Nazareth lập ra ở vùng đất Palestine trên cơ sở truyền thống Do Thái giáo Đức Jesus sinh ra ở Bethlehem sau đó chuyển đến sống xứ Nazareth hay Galilee Jesus được Jean-Baptiste, một Gioan Tẩy giả Do Thái rửa tội vào ngày lễ thiên di năm 30 tuổi Từ đây Jesus bắt đầu đi rao giảng các đạo lí theo các phương pháp và các luân lí mới, chữa bệnh bằng phép màu,…Thu hút được nhiều người tin theo và đi theo ông, hình thành nên Kitô giáo

Kitô giáo là tôn giáo lớn nhất trên thế giới, tôn giáo công nhận đức tin của chúa Jessu là tôn giáo có đông tín hữu nhất, với những con số ước tính từ 1,5 tỉ đến 2,1 tỉ người (chiếm khoảng 34% dân số thế giới) xưng nhận niềm tin Cơ Đốc; theo sau là Hồi giáo với 1,3 tỉ; số người vô thần là 1,1 tỉ; Ấn Độ giáo là 900 triệu; tôn giáo cổ truyền Trung Hoa là 394 triệu và số người theo Phật giáo là 376 triệu Kitô giáo chia ra nhiều nhánh, bao gồm 1,1 tỉ người Công giáo, 510 triệu người Tin Lành cùng với 84 triệu tín hữu Anh giáo, 216 triệu người Chính thống giáo, con số các tín hữu độc lập

(không gia nhập giáo phái nào) là 158 triệu và những giáo hội “ngoại vi” (Chứng nhân Jehova, Cơ Đốc Phục lâm, Mormon ) có khoảng 31,7 triệu tín hữu Các giáo phái này tự nhận mình thuộc Kitô giáo nhưng họ không được công nhận bởi cộng đồng Kitô giáo vì cớ các học thuyết không chính thống của họ

Tâm điểm của Kitô giáo là Chúa Jesus, do đó trọng tâm của cuộc sống Kitô hữu

là niềm xác tín rằng Chúa Jesus là Con Thiên Chúa, là Đấng Messiah, và là Chúa Kitô Danh hiệu “Messiah” có nguồn gốc từ tiếng Hebrew nghĩa là “đấng được xức dầu”, chuyển ngữ sang tiếng Hy Lạp là Khristos Từ “Kitô” xuất phát từ chữ Khristos Từ

“Kitô hữu” (Christian) có nghĩa là “người có Chúa Kitô hiện hữu (ở trong)”, hay

“người thuộc về Chúa Kitô” Là một trong các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham, Abraham là tổ phụ của dân Do Thái và dân Ả Rập (hai tôn giáo còn lại là Do Thái giáo

và Hồi giáo), đặt nền tảng cho sự giáo huấn và sự chết trên thập tự giá và sự sống lại của Chúa Jesus như được ký thuật trong kinh thánh Tân Ước Kitô hữu tin rằng Jesus

là con của Thiên Chúa và là Đấng Messiah của người Do Thái như đã được tiên báo trong kinh thánh Cựu Ước Là độc thần giáo (monotheistic), hầu hết Kitô hữu (Cơ Đốc nhân) tin rằng chỉ có một Thiên Chúa duy nhất hiện hữu trong 3 thân vị (tiếng Hi Lạp: hypostasis) gọi là Ba Ngôi: Cha, Con, Thánh thần Kitô giáo bao gồm nhiều truyền thống tôn giáo với các dị biệt văn hóa cũng như hàng ngàn xác tín và giáo phái khác nhau Trải qua hai thiên niên kỷ, Kitô giáo tự hình thành nên ba nhánh chính: Công giáo Rôma, Chính Thống giáo Đông phương và Kháng Cách (Protestantism)

2.2.2 Đức tin Kitô giáo ở Jerusalem

Theo Tân Ước, Jerusalem là thành phố mà Chúa Jesus đã được đưa đến như một đứa trẻ, sẽ được lên đền thờ Do Thái để tham dự lễ hội Theo các sách phúc âm Canonical4, Chúa Jesus rao giảng và chữa lành ở Jerusalem, đặc biệt là trong các Toà

án đền Nhà sử học Jerusalem Dan Mazar báo cáo trong một loạt các bài viết cho các Kitô hữu ở Jerusalem đánh giá về những khám phá khảo cổ học tại đây do ông nội của ông, Giáo sư Benjamin Mazar thực hiện, trong đó bao gồm một căn hầm và cầu thang

đi lên của thế kỷ I, nơi Chúa Jesus và các môn đệ rao giảng, cũng là một thử thách

“mikvaot” (hoặc baptismals) được sử dụng cho người Do Thái và khách hành hương Kitô giáo các sự kiện của Pentacost, được ghi trong Sách Tân Ước của hành vi, cũng

đã diễn ra tại địa điểm này Ngoài ra còn có một sự kiện quan trọng nữa ở Jerusalem nay chính là việc Jesus đã đuổi những người đổi tiền trước cửa đền thờ Đuổi những người mua bán ra khỏi khu vực thần thánh thiêng liêng Vào cuối mỗi sách phúc Âm

(Gospels), có miêu tả về Chúa Jesus trong “Bữa Tiệc Ly” trong một căn phòng cao ở

Jerusalem và bị bắt trong vườn cây Dầu, ông bị xét xử và phải chịu mức án là tử hình,

bị đóng đinh tại đồi Golgotha Sau đó được các môn đồ an táng gần đó và ông sống lại

và lên thiêng đàng, để lại những lời tiên tri

Con đường chúa bị đày một cách đau khổ, là con đường truyền thống đến đồi

4

: Thuộc tầng lớp giáo sĩ Do Thái

Golgotha5, nơi bị đóng đinh, và là hành trình quan trọng trong cuộc hành hương.Tuyến đường này sẽ kết thúc vào Giáo Hội của Chúa Thánh Sepulchre (có lẽ là nơi thánh nhất cho các Kitô hữu) Theo truyền thống thì nhà thờ Hội Thánh Sepulchre được cho

là vị trí của đồi Golgotha và gần lăng mộ của Chúa Jesus Các nhà thờ ban đầu được xây dựng năm 336 bởi Constantine I Tomb Garden là một địa điểm hành hương nổi tiếng ở gần cổng Damascus Tomb Garden được đề xuất bởi Charles George Gordon rằng địa điểm này thay vì Hội Thánh Sepulchre là nơi thực sự của đồi Golgotha

Chính ví Jerusalem là nơi lưu giữ nhiều thánh tích về chúa Jesus và các tông đồ của người nên thành phố trở thành đất thánh của người Kitô giáo Người theo Kitô tuyệt đối tin tưởng vào đức tin của mình chính là Jesus Tín đồ Kitô trên thế giới trên thế giới luôn hướng về Jerusalem, luôn mong muốn có một lần hành hương về đất thánh trong đời Ngoài ra Kitô cũng chính là một trong những tác nhân cộng với người Hồi giáo có mối thù không thể nào nguôi khi người Hồi giáo phủ nhận đức tin và phá hủy các nhà thờ của người Kitô giáo, thảm sát người Kitô giáo ở Jerusalem Ngược lại người Thiên chúa giáo cũng tổ chức các cuộc thập tự chinh từ 1095 – 1291, với hơn 9 cuộc viễn chinh tiêu diệt người Hồi giáo giành lại Jerusalem Chính vì những mâu thuẫn rất lớn như thế mà tình hình ổn định của Jerusalem luôn bất ổn

Từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX, giáo hội Công giáo nhiều quốc gia châu Âu kiến nghị đến Đế chế Ottoman cho quyền kiểm soát thánh địa tại Jerusalem và đã được đáp

5 : Ngọn đồi nơi Chúa chịu cực hình và hi sing hay còn gọi là Calvary

Hình 2.3 Nhà thờ Mộ Chúa ( Church of the Holy Sepulchre ) (Nguồn: Encarta 2009)

ứng Các tu sĩ dòng Phanxicô những người gìn giữ truyền thống Công Giáo trong những nơi thánh Kiểm soát thành công của công giáo La Mã đối với các giáo hội phương Tây và phương Đông trong suốt thời gian này Sultan Abd-ul-Mejid I (1839-1861) có lẽ hơi thất vọng cho xuất bản một nghị định cụ thể các quyền chính xác và trách nhiệm của mỗi cộng đồng tại đất Thánh Sepulchre Tài liệu này được gọi là Tình

trạng Quo (status Quo), và vẫn là cơ sở cho các giao thức phức tạp của các đền thờ

Tình trạng Quo được duy trì cho tới thời kì ủy trị của Anh và Jordan Sau chiến tranh năm 1967 giữa Ả Rập-Israel, và kết thúc với việc thành phố cổ vào tay Israel, Knesset thông qua luật bảo vệ những nơi thánh Năm cộng đồng Kitô hữu hiện đang có quyền

ở Đất Thánh Sepulchre: Giáo trưởng Hy Lạp, Công giáo La Mã, Armenia , Copts và Chính thống Syriac Jerusalem mới là trọng tâm của một tầm nhìn ở cuối của Sách Khải Huyền Đây là thành phố hoàn hảo, nơi Thiên Chúa sống giữa người dân của

mình

2.3 HỒI GIÁO VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỒI GIÁO Ở JERUSALEM

2.3.1 Muhammad và giáo lý đạo Hồi

Muhammad là người thành phố Mecca, miền trung tây Ả Rập, Ông sinh năm 570 trong một gia đình thương nhân nghèo, thuộc bộ tộc Quraysh danh giá Cha mất sớm, sau khi Muhammad được sinh ra, lúc Ông được 6 tuổi thì mẹ cũng mất Sau đó, Muhammad được ông nội và chú nuôi nấng Đến năm 20 tuổi ông lấy vợ là Khadija, một góa phụ giàu có lớn tuổi hơn ông rất nhiều và sinh cho ông 6 người con Từ đây ông có nhiều thời gian suy nghĩ về các vấn đề dân tộc, tôn giáo và đặc biệt ông hay đi vào hang núi suy nghĩ một mình Dần dần Muhammad cũng tin rằng chỉ có một thượng đế duy nhất theo cách thờ thần của người Do Thái và người Kitô giáo

Năm 611, trong một đêm đang miên mang suy nghĩ thì ông có cảm giác như mình đang được Thượng đế triệu tập để trở thành một tiên tri của ngài Một bóng tối huyền bí bao trùm lên ông, rồi thượng đẳng thiên thần Gabriel hiện ra và đọc cho ông nghe những lời lẽ mà ông vẫn nhớ rất rõ trong đầu Ông truyền dạy lại những lời mặc khải đó cho nhiều người về tính duy nhất của thượng đế đấng Allah (Thượng đế) tối cao Chính những khải thị của ông đã làm cho giới thương buôn và tư tế ở Mecca nổi giận và họ tìm cách sát hại ông Năm 622, Ông trốn đến Medina trong cuộc hành trình gọi là Hijra Ở Medina ông trở thành nhà tiên tri và có khả năng hòa giải các bộ tộc và làm cho người ta tin các giáo lí của ông, ông trở thành lãnh tụ tôn giáo ở thành phố này Từ đây ông bắt đầu thực hiện các kế hoạch trở lại Mecca có lúc giữa hai thành phố phải đánh nhau vì Mecca vẫn chưa chấp nhận tôn giáo mới Năm 630, Muhammad cho tiến quân chiếm Mecca, ông tiến thẳng vào đền thờ Kaaba đập bỏ mọi tượng thần

ở đây Ngay sau đó ông cho xây dựng lại đền thờ chỉ để thờ một thánh duy nhất là Allah (Thượng đế) như thời Abraham đã xây đền thờ này Từ đây thì tôn giáo mới chính thức hình thành và Kaaba của Mecca là thánh địa của tôn giáo này

Hồi giáo (tiếng Ả Rập: al-'islam), còn gọi đạo Islam, là một tôn giáo độc thần thuộc nhóm các tôn giáo Abraham Đây là tôn giáo lớn thứ hai trên thế giới, sau Kitô

giáo, và là tôn giáo đang phát triển nhanh nhất, với số tín đồ hiện nay là 1,3 tỷ Hồi giáo được biết đến là ra đời vào thế kỷ thứ VII (khoảng năm 610) tại bán đảo Ả Rập,

do Thiên Sứ Muhammad nhận mặc khải của thượng đế truyền lại cho con người qua thiên thần Gabriel Đạo Hồi chỉ tôn thờ thánh Allah là Đấng Tối Cao, Đấng Duy Nhất Đối với tín đồ, Muhammad là vị Thiên Sứ cuối cùng được Allah mặc khải Thiên Kinh Qur'an (còn viết là Koran) qua Thiên thần Gabriel

Điều đầu tiên khi nghiên cứu Đạo Hồi chúng ta cần biết thêm về Islam Islam là

gì ? Tại sao Hồi giáo gọi tín ngưỡng tôn giáo của họ là Islam ? Đạo Hồi không giống như Cơ Đốc giáo hay phật giáo, Khổng giáo (phổ biến ở Trung Quốc) đặt theo tên người sáng lập Tên “Islam” không được đặt theo tên người như trong trường hợp Cơ đốc giáo, được đặt tên theo Jesus, Phật giáo được đặt tên theo Đức phật Gotama, đạo Khổng được đặt tên theo Khổng Tử, và chủ nghĩa Mác được đặt tên theo Các Mác Nguyên nghĩa của “Hồi giáo” trong tiếng Ả Rập là Islam và có nghĩa là “vâng mệnh, quy phục Thượng Đế” Người theo Islam, trong tiếng Ả Rập gọi là Muslim, do

đó có các chữ muslim, moslem tiếng Anh và musulman tiếng Pháp Danh từ “Hồi giáo” xuất xứ từ dân tộc Hồi Hột Hồi Hột là nước láng giềng phương bắc của Trung Quốc từ năm 616 đến năm 840 Lúc rộng lớn nhất lãnh thổ họ rộng đến Mãn Châu, tây đến Trung Á, và họ đã giúp nhà Đường dẹp được loạn An Lộc Sơn Với thời gian, cách gọi đổi thành “Hồi Hồi” Tài liệu xưa nhất dùng danh từ “Hồi Hồi” là Liêu Sử, soạn vào thế kỷ XII Đời nhà Nguyên (1260 - 1368), tại Trung quốc, cụm từ “người Hồi Hồi” được dùng để chỉ định người Trung Á, bất luận theo tín ngưỡng nào Đến đời Minh (1368 - 1644), cụm từ “người Hồi Hồi” mới dần dần đổi nghĩa để chỉ định tín đồ Islam Nhiều tài liệu, văn bản trong tiếng Việt từ nhiều năm nay cũng dùng danh từ đạo Islam hay đạo Ixlam Tuy nhiên, nhiều tín hữu Islam nói tiếng Việt vẫn dùng danh

từ Hồi giáo vì đã quen nghĩ đến, nói đến danh từ này một cách tôn kính

Năm 632, Muhammad chết toàn bộ những tư tưởng của ông nói ra đã trở thành tôn chỉ của tôn giáo mới Trước khi quay lại Medina sau thời gian chiến thắng ở Mecca, Muhammad đã có một bài thuyết giảng từ biệt, thời gian sau thì ông chết Mọi người thương khóc cho ông như một nhà tiên tri của chúa vì ông có thể biết mình sẽ ra

đi Muhammad đã kết hợp các bộ tộc Ả Rập lại với nhau, thống nhất toàn cõi Ả Rập dưới là cờ đạo Hồi Ông đã hoàn thành sứ mệnh tôn giáo của mình Những điều ông nói ra, những bài thuyết giảng, khải thị được được thu thập lại thành kinh Koran sau khi ông mất 20 năm

Người Hồi giáo tin rằng những gì Thượng đế mong muốn ở con người điều được ngài thần khải qua tiên tri Muhammad và được ghi lại toàn bộ trong Kinh Koran Kinh Koran là thánh kinh của đạo Hồi được viết bằng tiếng Ả Rập Kinh koran hay Quraan

có nghĩa là “đọc lại” Bởi vì kinh Koran là những gì mà Muhammad tuyên đọc và được tin là thần khải

2.3.2 Đế chế Hồi giáo mở rộng, Jerusalem vùng đất thánh thứ ba

Truyền thuyết kể rằng trong một đêm năm 620, khi Muhammad tới Jerusalem trong cuộc du hành đêm, ông đã vào viếng đền thờ Ông kể: “khi tôi bước vào trong đấy thiên thần Gabrie đã hiện ra trước tôi cầm trên tay một chén đựng rượu và một chén đựng sữa chua, tôi chọn chén thứ hai, Gabriel nói với tôi: ngươi đã chọn fitra tức

là bản chất của con người nguyên thủy Tôi được bảo rằng nếu ngươi chọn chén rượu thì cộng đồng của ngươi sẽ đi vào con đường lầm lạc” Ngoài ra theo một dị bản khác của truyền thuyết về chuyến hành trình đêm thì khi Muhammad đến Jerusalem thì các nhà tiên tri khác đã ra đoán ông, họ đưa cho ông ba chén: một đựng sữa, một đựng rượu và một đựng nước và ông đã chọn sữa, vì ông đã có điềm báo, chọn nước với ông và dân tộc của ông sẽ là sự đắm tàu, chọn rượu là lạc lối và chọn sữa là bước lên con đường tốt đẹp Có lẽ chính vì vậy mà Jerusalem đã trở thành một nơi thiêng liêng thứ ba trong niềm tin Hồi giáo Chính niềm tin đó thôi thúc các vị vua Hồi giáo (Calipth) không ngừng xâm chiếm mở rộng bờ cõi, cũng cố thế lực để có được thánh địa thứ 3 của mình Năm 638, vua Hồi giáo là Khalifah Umar Ibn al Khattab (634 – 644), tiến hành đánh chiếm thánh địa Kitô ở Jerussalem

Hình 2.4 Mô tả về nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa

(Nguồn: http//.vietbao.vn)

Việc xây dựng nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa ở Jerusalem, được xem là một cách tín ngưỡng tin theo Muhammad và tin rằng từ đây Muhammad lên thiêng đàng Nhà thờ Hồi giáo được xem là một địa chỉ thánh thứ ba trong đạo Hồi, cùng với các nhà thờ Hồi giáo của Al-Haram ở Mecca và Al-Nabawi ở Medina Ngoài ra trong thời gian cai trị ở Jerusalem các vua Hồi giáo đã phá hủy nhiều thánh tích của các tôn giáo khác như Nhà thờ Mộ Thánh chúa Sepulchre của Thiên chúa giáo và việc xây dựng đền thờ Dome of the Rock trên nền Đá Móng (Foundatoin Stone) của người Do Thái giáo

Ngoài ra chính sự khác nhau về những lời giảng của các giáo phái về tư tưởng kinh Koran nên các giáo phái không ngừng thực hiện các cuộc thánh chiến để trừng trị những người tà đạo, Không chỉ vậy, chính tư tưởng tuân phục Thượng đế của tín đồ Hồi giáo, mà khi các cuộc hành quân xâm chiếm được vùng đất mới đạo Hồi giáo thường dùng bạo lực để cải giáo các vùng đất này nên tinh thần thánh chiến (Jihad) rất mạnh mẽ Chính những cuộc thánh chiến đem lại mối thù hằng rất lớn giữa Đạo Hồi với các tôn giáo khác Đặc biệt là với người Kitô giáo phương Tây Đó là những nguyên nhân dẫn tới các cuộc chiến đẫm máu giữa các tôn giáo, đặc biệt là thành phố Jerusalem nơi mà ba tôn giáo tồn tại song song và cùng cạnh tranh giành quyền ảnh hưởng

2.4 BẤT ĐỒNG TÔN GIÁO Ở JERUSALEM VÀ NHỮNG CUỘC THÁNH CHIẾN

Chúng ta điều biết rằng ở Jerusalem tồn tại cùng lúc ba tôn giáo độc thần, cùng thờ chung một Thượng đế tối cao Nhưng không phải vậy, không một tôn giáo nào chịu công nhận đức tin của tôn giáo nào mặc dù họ cùng thờ chung một chúa

Hình 2.5 Thánh tích hai tôn giáo cùng nằm trên một địa điểm

(Bức tường Phiá Tây bên dưới góc phải, Đền thờ Dome of the Rock phía trên góc trái)

(nguồn:http//.upload.wikipedia.org)

Hầu hết Kitô hữu tin rằng, Jesus là Thiên Chúa, là Đấng “Messiah” mà sự xuất hiện đã được tiên báo trong Cựu Ước Họ tin rằng Jesus là Thiên Chúa hóa thành con người, là Ngôi Hai trong Ba Ngôi; rằng Jesus được chịu thai bởi quyền phép Chúa

Thánh Linh, theo Ân điển xuống thế gian để cứu nhân loại khỏi tội lỗi và sự chết bởi máu của Jesus đã đổ ra khi bị đóng đinh trên thập tự giá như là sinh tế chuộc tội cho loài người Họ cũng tin rằng Jesus đã sống lại từ cõi chết và sau đó trở lại Thiên Đàng Khác với đức tin của người Kitô giáo, tín đồ Hồi giáo tin rằng, Jesus là một trong những nhà tiên tri đáng được tôn trọng, được Thiên Chúa sai đến và là Đấng Messiah; nhưng họ không tin Jesus là “con Thiên Chúa” Họ cũng không tin về sự chết và sự phục sinh của Jesus, xem đó chỉ là sự hóa phép của Thiên Chúa dành cho tiên tri Jesus

để đánh lừa người đương thời Sau đó, Jesus về trời cả hồn lẫn xác

Do Thái giáo thì cực lực phản đối cả hai niềm tin của hai tôn giáo trên Họ không xem Jesus là Thiên Chúa xuống thế làm người cũng không nhận đó là nhà tiên tri, thậm chí coi đó là nhà tiên tri giả hay kẻ xúc phạm đến Thiên Chúa của họ Họ cho rằng, kể từ sau sự sụp đổ lần thứ hai của Đền thờ Jerusalem, không có một tiên tri nào xuất hiện thêm nữa Cho đến tận bây giờ, họ vẫn đang hy vọng có một Đấng Messiah

từ trời xuống

Vì có vai trò đặc biệt trong một số tôn giáo này, Jesus được nhìn nhận là một trong những nhân vật quan trọng nhất và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử nhân loại Chính vì những cách nhìn của các tôn giáo về nhau khác nhau và mâu thuẫn của các tôn giáo này theo thời gian càng lớn hơn Chiến tranh là cách duy nhất mà các tín đồ của các tôn giáo thờ chúa nhân từ này có thể nghĩ khi giải quyết mâu thuẫn

2.4.1 Những cuộc thánh chiến đẫm máu

Năm 638, Sophronius, Thị trưởng (hay trưởng lão thời đó) của thành phố Jerusalem, bàn giao thành phố cho Calipth Umar của lực lượng quân Hồi giáo Chính quyền Hồi giáo ở Jerusalem đã đàn áp các tín đồ Kitô giáo, buộc họ phải sống một cuộc sống của “nô lệ, phân biệt đối xử và nhục nhã” Các ngược đãi của các Kitô hữu còn tồi tệ hơn khi quân đội của các cuộc Thập tự chinh đầu tiên đến gần Jerusalem Lo

sợ rằng các Kitô hữu phương Đông đã được âm mưu với quân Thập Tự chinh đến gần, các cơ quan chức Hồi giáo của Jerusalem tàn sát rất nhiều người Kitô giáo trong những thành phố, nhưng may mắn thành phố thoát khỏi nạn khủng bố Trong khi quân Thập tự chinh hy vọng để bảo vệ khách hành hương Kitô giáo, những người đã tấn công và bị giết bởi người Thổ Nhĩ Kỳ Để bảo vệ những nơi thánh của Kitô giáo đã bị phá huỷ một cách điên loạn bởi Caliph Al-Hakim bi-Amr Allah, và trong thực tế Quân thập tự chinh phương tây đã tới để đáp ứng với lời cầu xin sự giúp đỡ của các Kitô hữu Phương Đông và Hoàng đế Byzantine Alexios I Komneno, không có bằng chứng cho những âm mưu cấu kết

Ngày 15 Tháng 7 năm 1099, Quân đội của các cuộc Thập tự chinh đầu tiên giành lại được Jerusalem Hầu hết dân số của thành phố đã bị giết, ngoại trừ các Kitô hữu Phương Đông Tuy nhiên, Họ bị trục xuất khỏi thành phố, nhà cầm quyền giáo Hội Công giáo La Mã tin rằng họ đã âm mưu với người Hồi giáo Jerusalem trở thành thủ

đô của một vương quốc Công giáo mới, với một nhà thờ Công giáo và một giáo trưởng người Công giáo, tất cả đều thuộc thẩm quyền của các Giáo hoàng Thành phố đầu tiên

của giáo hội La Mã cai trị, Godfrey de Bouillon, được nhậm chức năm 1099 làm vua của vương quốc Trong sự khiêm nhường và lòng tôn kính với Chúa Jesus, ông đã từ chối để được gọi là vua ở một thành phố nơi Ông nghĩ chỉ có Chúa Jesus có quyền được gọi là vua, ông sẽ chỉ gọi mình là kẻ bảo vệ Jerusalem Trong suốt triều đại ngắn của ông là bảo vệ, Godfrey đấu tranh để tăng dân số của Jerusalem cho đến khi qua đời năm 1100 Năm 1100, Ông được kế tục bởi anh trai của ông Baldwin I, người này không giống như Godfrey, là sẵn sàng chấp nhận danh hiệu vua của Jerusalem Với dân số đang suy giảm của Jerusalem, ngay đầu năm 1115, Baldwin I đã cắt nhượng cho các Kitô hữu của Jordan một phần của Jerusalem Các Kitô hữu đã thường xuyên là mục tiêu của người Hồi giáo xâm lược và do đó Họ nhanh chóng chấp nhận đề nghị của Baldwin Năm 1187, khi Saladin chiếm được thành phố, và nhà thờ Thánh Sepulchre và nhiều nhà thờ khác được trả lại cho các Kitô hữu Phương Đông quản lí

2.4.2 Jerusalem thiên đường hay địa ngục ?

Một câu hỏi không khó trả lời vì nếu ở những cách nhìn nhận khác nhau thì sẽ có những cảm nhận khác nhau về thành phố cổ Jerusalem Thành phố là thiên đường của các tín đồ của các tôn giáo Trong đó, đặc biệt là người Do Thái vì thành phố là nơi mà các thánh tích nơi đây chứng minh rằng Jerusalem là thiêng đường dưới mặt đất mà chúa chọn để cho dân Do Thái toàn thế giới định cư Mà cụ thể là dân Do Thái Israel, nên họ tin rằng đây là vùng đất hứa chờ đợi cho tất cả các các cư dân Do Thái Ngoài

ra đây còn là thánh địa của tín đồ Kitô giáo, nơi mà bất kì người thiên chúa giáo nào cũng muốn về hành hương một lần để biết Đức chúa Jesus sinh ra và hi sinh vì đạo như thế nào? Để họ cảm nhận về sự huyền bí, tôn nghiêm và thánh linh nơi chúa phục sinh Không chỉ có các thánh tích của các tôn giáo thu hút sự chú ý của các tín hữu tôn giáo sùng đạo mà còn có các cảnh quan tuyệt đẹp tự nhiên của Jerusalem như Núi Olive, Bảo tàng Jerusalem, Đại học Hebrew…Thu hút sự chú ý của tất cả những người hiếu kì, thích du lịch tìm hiểu thế giới, phục vụ nhu cầu nghiên cứu khoa học, tôn giáo trên thế giới thì nơi đây còn vô vàng những bí ẩn không thể bỏ qua, một thiêng đường

du lịch Khi đến với thiêng đường này bạn sẽ thấy sự tôn nghiêm của đền thờ Hồi giáo Dome of the Rock , sự uy nghi thánh thiện và linh thiêng của nhà thờ Mộ chúa hay sư

mộ đạo đơn giản và chân thành mà ưu uất của người Do Thái giáo tại bức tường phía Tây Một mặt trái của sự tín ngưỡng tôn giáo ở thành phố này chính các tôn giáo không hề có sự hòa hợp nên luôn luôn tồn tại những mâu thuẫn nhạy cảm mang màu sắc tôn giáo và dân tộc rõ nét Chính vì lí do này mà Jerusalem sẽ trở thành một địa ngục u tối với các tranh chấp, xung đột xảy hàng ngày trong thành phố giữa các nhóm tôn giáo và dân tộc Thêm một nguyên nhân đáng nói nữa chính là vị thế của Jerusalem trong việc phân chia lãnh thổ của Israel và Palestine Vấn đề chủ quyền của Palestine phải đi đôi với chủ quyền của phần phía đông thành phố và Palestine xem Phần này như thủ đô tương lai của nhà nước Ả Rập Palestine chính quyền Israel cũng không thua kém, toàn bộ Jerusalem cả Đông và Tây phải là của người Israel không có

gì có thể chia cắt Đây cũng là nguyên nhân chính mà Jerusalem chưa từng có một

ngày yên ổn, đặc biệt là trong mấy thập niên gần đây sư tranh chấp càng căng thẳng hơn khi có sự tham gia của các cường quốc phương Tây tham gia vào với tư cách người bảo trợ Thật sự làm cho tình hình rối hơn khi tinh thần phong trào Jihad nổi lên đặc biệt là các cuộc khủng bố phương Tây của các tín đồ Hồi giáo tử vì đạo Chính vì vậy mà Jerusalem sẽ là thiêng đường hay địa nguc dưới trần gian sẽ bị ảnh hưởng rất lớn bởi cách nghĩ, giải pháp hành động của những người trong cuộc, của các tín đồ các tôn giáo nhân từ bát ái và mộ đạo nhất trên thê giới

TÓM TẮT CHƯƠNG

Trong chương có những nội dung sau: tóm tắt ngắn gọn lịch sử hình thành của 3 tôn giáo lớn: Hồi giáo, Kitô giáo, Do Thái giáo Vai trò và đức tin tôn giáo của 3 tôn giáo này ảnh hưởng như thế nào đến xã hội ở Jerusalem Những mâu thuẫn, xung đột của các giáo phái ở Jerusalem Nhìn nhận tình trạng hiện tại của Jerusalem và nhận định hướng phát triển tương lai của thành phố thánh thiêng liêng

CHƯƠNG 3:

JERUSALEM - THỦ ĐÔ ISRAEL VÀ PALESTINE 3.1 “PALESTINE”, KHU ĐỊNH CƯ CỦA NGƯỜI DO THÁI CỔ

3.1.1 “Canaan” Vùng đất mới của người Do Thái cổ

Vùng đất hiện tại là quê hương của người Ả Rập palestine và nguời Do Thái Israel chính là vùng đất Palestine ngày trước (thời kỳ sau chiến tranh Thế giới Thứ nhất, vùng đất đặc dưới sự ủy trị của người Anh và cũng có tên là Palestine) Nếu chúng ta xét về mặt lịch sử hình thành, vùng hiện tại bao gồm hai quốc gia hiện đại ngày nay chính là khu vực sinh sống của người Canaan (Canaanite) hay đất Palestine sau này Jerusalem là thủ đô của vùng đất hứa này từ rất xa xưa nên khi xét về khía cạnh lịch sử thành phố thì vùng đất này chính là nời lưu dấu lịch sử của thành phố.Vùng cao nguyên có nhiều núi hẹp và dài nằm giữa Syria và Ai Cập cổ là vùng đất có tên gọi là Canaan (khu vực sinh sống của người Canaanite) Theo chiều dài lịch

sử của vùng đất này chính là nơi cọi nguồn, đất tổ của người Do Thái ngày nay Người Canaan, một nhánh của người Semite sinh sống trong vùng đất của họ từ khoảng 3000 năm TCN Sau khi họ thành lập được nhà nước Canaan thì một nhóm người khác cũng tới vùng đất này để sinh sống từ khoảng 2000 năm TCN Người Phoenicia chuyển đến sinh sống tại khu vực ven biển vùng Canaan và thành lập nhà nước Phoenicia Từ Phoenicia theo tiếng Hy Lạp là Palestine và tên gọi này vẫn được sử dụng cho đến tận bây giờ Một nhánh khác của người Semite là người Hebrew (ngày nay gọi là người

Do Thái) cũng bắt đầu di cư đến vùng đất của người Canaan và người Phoenicia Ba

bộ tộc sinh sống hòa bình cùng nhau nhưng dần dần người Hebrew chiếm lấy vai trò làm chủ của người Canaan Từ đây, người Hebrew bắt đầu định cư chăn nuôi và làm nghề nông

Thủy tổ của người Hebrew chính là Abraham, người đã dẫn dắt con cháu mình đến Canaan và ở lại đó Phần lớn trong số họ dần di chuyển xuống Ai Cập và bị biến thành nô lệ Sau khi lưu lại rất lâu ở Ai Cập họ được tiên tri Moses tìm cách đưa trở lại Canaan Năm 1255 TCN, trên đường về gian lao, Moses dẫn họ lên núi Sinai cùng nhau ước định mười điều răn, mười điều răn đó sau này trở thành những tín điều của đạo Do Thái (sau này trở thành một bộ phận quan trọng của kinh cựu ước của Kitô giáo) Sau khi trở lại họ xâm nhập và định cư trở lại xứ Canaan

Trong hai thế kỷ XII và XI TCN, người Hy Lạp chinh phục xuống phương nam đến biển Égee xâm chiếm đảo Crete Bộ tộc sinh sống trên đảo Crete là người Philistine vượt biển thiên di sang xứ Canaan Để chống lại sự xâm chiếm của bộ tộc mới người Hebrew phải chiến đấu và phải hi sinh rất nhiều Sau nhiều năm chiến đấu

họ đã dồn người Philistine vào một vùng đất hẹp ven biển Trong suốt thời gian đấu tranh với người Philistine, trong lòng xã hội của người Hebrew nổi lên các quí tộc quân sự có thế lực mà nổi bậc nhất là Saoul Năm 1028 TCN, Saoul được các bộ lạc Hebrew tôn làm vua Do Thái Sau khi làm vua Saoul đã tiến hành nhiều cuộc hành quân chinh phục đất đai của người Canaan