LUẬN văn sư PHẠM hóa LY TRÍCH STRYCHNIN từ hạt mã TIÊN ( strychnos nux vomica l)

PhBng pháp đ ly trích strychnin trong đ4 tài này là s dng h3 th1ng ly trích soxhlet vi dung môi là chloroform t ngu$n nguyên li3u ban đu là ht mã ti4n.. Sau đó k6t tinh strychnin trong

TR12NG Đ3I H4C C5N TH6 KHOA S1 PH3M B7 MÔN HÓA

Đ8 TÀI:

LY TRÍCH STRYCHNIN T9 H3T MÃ TI8N

( Strychnos nux vomica L)

LuAn văn tBt nghiCp Ngành: SD PhEm Hóa HFc

NHN XÉT CA GIÁO VIÊN H1NG DN

NHN XÉT CA GIÁO VIÊN PHN BIN

ĐIM KT LUN CA H7I ĐNG CHM LUN VĂN TT NGHIP

L2I CM 6N

Trong su1t quá trình th2c hi3n đ4 tài, ngoài s2 n5 l2c h6t s7c mình c8a b9n thân, tôi còn nhAn đBCc s2 giúp đD nhi3t tình, nhEng lFi đng viên chân tình c8a thy cô và bn

bè Vì th6, tôi xin chân thành c9m n đ6n:

- Thy Nguyn Văn Hùng, gi9ng viên chính B môn Hóa, Khoa SB Phm, TrBFng Đi Hc Cn Th đã tr2c ti6p hBng dn, ch dy mt cách tAn tình và Thy luôn to mi đi4u ki3n thuAn lCi đ tôi có th sm hoàn thành t1t luAn văn t1t nghi3p

- Thy Nguyn Phúc Đ9m, cô Lê Th Lc, cô Thái Th Tuy6t Nhung, cùng các thy cô khác trong b môn đã tAn tình giúp đD, ch dy trong quá trình th2c hi3n đ4 tài

- Anh Nguyn Đi4n Trung: cán b tAp s2 gi9ng dy t5 Hóa Lí luôn hi thăm và đng viên tôi

- Ch TrBng Nguyên Trúc: Sinh viên trBFng Đi hc Y DBCc TPHCM đã cung cp cho tôi mt s1 tài li3u giúp tôi hoàn thành t1t luAn văn

- B môn DBCc Li3u TrBFng Đi Hc Y DBCc TPHCM đã giúp đD tôi mu strychnin chun đ có th phân tích s9n phm strychnin tinh ch6 bng phBng pháp LC/MS/MS

- TAp th lp SB phm Hóa 32 và nhEng ngBFi bn thân cùng gia đình luôn đng viên, giúp đD tôi trong su1t quá trình th2c hi3n đ4 tài

Mt ln nEa tôi xin chân thành c9m n!

MC LC Trang

M Đ5U 1

N7I DUNG 3

1 LÝ THUYT 3

1.1 Gii thi3u v4 cây mã ti4n .3

1.1.1 Mô t9 3

1.1.2 Phân b1, sinh thái 5

1.1.3 B phAn dùng 5

1.2 Thành phn hóa hc c8a cây mã ti4n 6

1.3 Thành phn hóa hc và cu trúc c8a strychnin 7

1.4 Tính cht c8a strychnin 8

1.5 Tác dng dBCc lí c8a ht mã ti4n 8

1.5.1 Tác dng kích thích đ1i vi h3 thn kinh trung Bng và ngoi vi 8

1.5.2 Tác dng đ1i vi tim và h3 tun hoàn 9

1.5.3 Tác dng đ1i vi ng đc thu1c mê, thu1c ng8 9

1.5.4 Tác dng đ1i vi d dày và b máy tiêu hóa 9

1.5.5 Các tác dng khác 9

1.6 Tính v, công năng c8a ht mã ti4n 10

1.7 Công dng và li4u dùng c8a ht mã ti4n 10

1.8 Bài thu1c có mã ti4n 10

1.8.1 ChEa phong thp, tê li3t n a ngBFi 10

1.8.2 ChEa tê thp, đau nh7c, sBng khp 10

1.8.3 ChEa trúng phong bi li3t, ho!c li3t bàng quang, đái khó hay đái nh git 11

1.8.4 ChEa phong c5 hay bch hu, hng sBng đau không nu1t đBCc 11

1.8.5 ChEa thp khp (viên Hy đan) 11

1.8.6 ChEa thi6u máu, m3t mi, ăn không tiêu, kém ăn (viên b5 Ng" hà) 11

2 THC NGHIM 11

2.1 Dng c và hóa cht 11

2.1.1 Dng c 11

2.1.2 Hóa cht 12

2.2 Ly trích và tinh ch6 strychnin 13

2.2.1.Quy trình ly trích và tinh ch6 strychnin 13

2.2.2 Các bBc ti6n hành ly trích và tinh ch6 strychnin 14

2.2.3 K6t qu9 c8a quá trình ly trích và tinh ch6 strychnin 14

2.3 Đo nhi3t đ nóng ch9y c8a strychnin 14

2.3.1 Các bBc ti6n hành 14

2.3.2 K6t qu9 14

2.4 Đnh tính strychnin 14

2.4.1 Ph9n 7ng màu .14

2.4.2 S#c kí b9n mng 15

2.5 Phân tích strychnin tinh ch6 bng ph5 IR 15

2.6 Phân tích strychnin tinh ch6 bng LC/MS/MS 16

2.6.1 Đi4u ki3n cho LC 16

2.6.2 Đi4u ki3n MS 16

2.6.3 K6t qu9 16

KT LUN VÀ KIN NGH .17

TÓM TT N7I DUNG Đ8 TÀI

Cây mã ti4n (Strychnos nux vomica L.) thuc h mã ti4n (Loganiaceae), mc hoang ho!c đBCc tr$ng nhi4u % các tnh phía Nam Vi3t Nam & Vi3t Nam c"ng nhB các nBc trên th6 gii đã sm bi6t đ6n đ!c tính y hc c8a ht mã ti4n và dùng nó nhB mt v thu1c đ chEa tr các b3nh v4 tiêu hóa, nh7c mi tay chân, đau lBng, thp khp…S% d' mà ht

mã ti4n có nhEng công dng quý báu nhB vAy là nhF vào các thành phn hóa hc có trong ht mã ti4n Mt trong nhEng thành phn hóa hc y không th không k đ6n strychnin- mt alcaloid và là cht góp phn rt ln trong y hc Chính vì l( đó vi đ4 tài này s( làm tăng giá tr c8a ht mã ti4n và làm phong phú ngu$n dBCc phm % mi4n Nam nBc ta

PhBng pháp đ  ly trích strychnin trong đ4 tài này là s dng h3 th1ng ly trích soxhlet vi dung môi là chloroform t) ngu$n nguyên li3u ban đu là ht mã ti4n Sau đó k6t tinh strychnin trong dung môi ethanol 25%, tinh ch6 strychnin bng phBng pháp k6t tinh li nhi4u ln trong dung môi ethanol 95% S9n phm sau khi tinh ch6 đBCc phân tích li bng các phBng pháp nhB s#c ký b9n mng đ kim tra đ tinh khi6t, ph5 IR, phBng pháp LC/MS/MS đ kim tra li cu trúc c8a strychnin và cu1i cùng đo nhi3t đ nóng ch9y

Vi phBng pháp ly trích này thu đBCc strychnin khá tinh khi6t Đ4 tài này đã ly trích thành công strychnin theo mt qui trình khá đn gi9n, không đòi hi trang thi6t b k' thuAt cao rt phù hCp vi đi4u ki3n phòng thí nghi3m nBc ta Hy vng rng trong tBng lai có th áp dng qui trình ly trích này vào th2c tin

Sau đây là phn trình bày ni dung c8a đ4 tài

M Đ5U

Ngay t) xa xBa, khi khoa hc chBa phát trin thì cây c là ngu$n dBCc li3u ch8 y6u đ chEa b3nh Dn dn v4 sau, khi khoa hc ngày càng phát trin thì con ngBFi bi6t cách bào ch6 các loi thu1c mà hot cht c8a nó là các hCp cht hóa hc có trong các b phAn c8a cây c nhB: thân, lá, hoa, qu9, ht… Có hai cách đ bào ch6 đó là: t5ng hCp và ly trích NhBng vi3c t5ng hCp thBFng g!p nhi4u khó khăn v4 m!t phBng pháp hóa hc c"ng nhB t1n chi phí cao cho nên ngBFi ta ch chú trng đ6n vi3c ly trích và phBng pháp này mang li hi3u qu9 t1i Bu nht

Vi3t Nam là nBc có khí hAu nhi3t đi gió mùa nên rt thuAn lCi cho các loài cây c phát trin, là ngu$n dBCc li3u phong phú Có nhEng cây rt đc nhBng vi li4u lBCng nh

có th chEa đBCc rt nhi4u b3nh Mt trong nhEng cây đó là cây mã ti4n Cây mã ti4n mc hoang ho!c đBCc tr$ng % mi4n Nam nBc ta Trong cây mã ti4n thành phn mang li giá tr ln cho y hc đó là b phAn ht Trong dân gian theo y hc c5 truy4n, ht mã ti4n dùng làm thu1c tr b3nh v4 tiêu hóa, nh7c mi tay chân, đau lBng, thp khp và còn nhi4u tác dng khác Ht mã ti4n còn đBCc dùng làm nguyên li3u đ ly trích strychnin, mt loi alcaloid có tác dng kích thích thn kinh trung Bng, tăng cBFng t8y s1ng…T) giá tr v4 m!t y hc đó, năm 1818 Caventou và Pelletier (ngBFi Pháp) đã ly trích thành công strychnin t) ht mã ti4n & Vi3t Nam, m!c dù ngu$n nguyên li3u ht mã ti4n phong phú nhBng chBa có nhi4u công trình nghiên c7u v4 nó Chính vì vAy vi3c chn đ4 tài

“ly trích strychnin t) ht mã ti4n” vi mong mu1n bBc đu góp phn to ngu$n thu1c cho y hc mà không cn ph9i th2c hi3n bng con đBFng t5ng hCp hóa hc

Strychnin là mt alkaloid tan trong nhi4u trong chloroform NhBng không tan trong nBc, ether du ha D2a vào đ!c tính trên đ l2a chn dung môi ly trích thích hCp và dung môi k6t tinh

Đ4 tài “ly trích strychnin t) ht mã ti4n” ch gii hn nghiên c7u ly trích strychnin t) ht mã ti4n vi dung môi là chloroform bng h3 th1ng ly trích soxhlet Sau đó, cô lAp strychnin t) dch chi6t và làm tinh khi6t bng phBng pháp k6t tinh phân đon trong dung môi thích hCp, r$i phân tích s9n phm tinh ch6 bng ph5 IR, phBng pháp LC/MS/MS và đo nhi3t đ nóng ch9y

Mt s1 nghiên c7u liên quan đ6n ht mã ti4n:

- Nghiên c7u công ngh3 tách chi6t strychnin và brucin t) ht mã ti4n c8a Vi3n hóa hc công nghi3p Hà Ni năm 2001

- Nghiên c7u phBng pháp tách alkaloid t) ht mã ti4n c8a Vi3n hóa hc công nghi3p

N7I DUNG

1 LÝ THUYT:

1.1 Gi i thiCu v! cây mã ti!n: [4], [9], [14]

- Tên khoa hc: Strychnos nux- vomica L

- Tên khác: c8 chi, phiên mc thi6t, mác sèn s7 (Tày), co séc ma (Thái), co bên kho

- Tên nBc ngoài: nux vomica tree, strychnine tree, poison nut tree, vomiting nut, crow fig (Anh), vomiquier, noix vomique, arbre à noix vomique (Pháp)

- H: mã ti4n (Loganiaceae)

1.1.1 Mô tE:

- Cây: to, thân đ7ng, cao 5-12 m

- Cành: nh+n, không có móc, đôi khi có gai % k( lá

cm, nh 5, dính % phía trên 1ng tràng; bu hình tr7ng, nh+n

- Qu9: hình cu, đBFng kính 3-6 cm, v c7ng nh+n bóng, khi chín có màu vàng cam hay vàng đ, ch7a cm qu9 màu tr#ng và 1-5 ht hình tròn d,t nhB chi6c khuy áo to, đBFng kính 2-2,5 cm, dày 4-5 mm, mt m!t l$i, mt m!t lõm, có lông mBCt, óng ánh ta đ4u t) giEa ra, màu xám, không mùi, v rt đ#ng

tràng màu vàng nht Qu9 tht hình cu, đBFng kính 1,5-2 cm Khi chín có màu vàng cam,

có 1-2 ht nh+n, hi d,t, đBFng kính kho9ng 10 mm

2 Strychnos ignatii Bergius (S.hainanensis Merr et Chun): cây đAu gió, dây gió

Dây leo thân g* dài 5-20 cm, d2a vào cây khác bng móc đn % k( lá V thân màu nâu hay xám nht, có nhi4u l* bì Cành tròn nh+n Lá mc đ1i, hình tr7ng hay hình trái xoan d,p, dài 6-17 cm, rng 3,5-7 cm, đu có m"i nhn, g1c tròn, hai m!t lá nh+n, có 3 gân ta t) g1c Cm hoa hình chùy mc % k( lá (thBFng % nhEng lá đã rng), dài 2-2,5 cm, có khi 4

cm, cu1ng hoa có lông Hoa mu 5, tràng màu tr#ng hay vàng nht Qu9 hình cu, đBFng kính 6-10 cm Khi chín có màu vàng nâu, có 4-10 ht, hình elip, d,t, m!t lõm, m!t l$i, ph8 lông dài màu vàng xám, mép ht có mt đBFng gF n5i chy vòng

3 Strychnos axillaries coleber : mã ti4n hoa nách

Cây nh mc đ7ng ho!c leo, cao 5-20 m, có móc đn % k( lá Lá có phi6n đa dng hình tròn đ6n thon, dài 3-9 cm, không lông tr) % m!t dBi, có 3 gân chính, cu1ng dài 2-10 mm Hoa mc % nách lá, cu1ng hoa ng#n, đài cao 1 mm Tràng có 1ng cao 3,5 mm, nh 5, bu không lông Qu9 hình cu, đBFng kính 2 cm, khi chín có màu đ cam, có 1-2 ht không lông

4 Strychnos umbellate (Lour.) Merr: mã ti4n hoa tán

Cây nhD đ7ng ho!c leo, không gai, cành tròn, không lông Lá có phi6n nh dài 2,5-8 cm, rng 2-4,5 cm tròn, hình tim hay thon % g1c, gân g1c 5-7, đu nhn không lông, cu1ng dài 1-5 mm, không lông Chùy hoa % nách lá và ngn cành, dài 3-7 cm, hoa mu 4-5, đài nh, tràng tr#ng nh, cao 4-5 mm Qu9 hình cu, đBFng kính 1-2 cm, có 1-3 ht

5 Strychnos cathayensis Merr: mã ti4n Trung Qu1c, mã ti4n Cát H9i

Cây nhD leo, cành màu nâu có lông mn; phi6n lá thon dài 6-10 cm, rng 2-4 cm, m!t trên nh+n bóng, m!t dBi mF, có ít lông hay không lông Có 3 gân t) g1c, cu1ng có lông mn Chùy hoa % nách lá và % đu cành cao 3-4 cm, trc có lông, hoa mu 5 Qu9 mng tròn, đBFng kính 1,5-3 cm, có 3-7 ht

Cây d nhm ln: Strychnos nux- blanda A.W.Hill, cùng h, có tên dân dã là mã ti4n ht tr#ng (vì cây có hình dng rt gi1ng cây mã ti4n chính th7c, nhBng ht li có màu tr#ng) Cây này ch khác mã ti4n % nhEng đim chính sau:

- Lá: to gn nhB tròn dài 10-20 cm, rng 7-14 cm, gân chính 5-7

- Qu9: có đBFng kính 6-8 cm, màu lc nht, ht màu tr#ng

Trong công tác thu mua dBCc li3u đ xut khu và s dng, đây là tr% ngi ln vì hai loi ht này thBFng ln ln vi nhau Hn nEa, mã ti4n ht tr#ng không ch7a hot cht tác dng

là strychnin, do đó ht này không có giá tr chEa b3nh nhB ht mã ti4n

1.1.2 Phân bA, sinh thái:

Chi Strychnos L có kho9ng 150 loài trên th6 gii & Malaysia, có 25 loài (PROSEA, NO 12(1) – Medicinal and Poisonous Plants, 1999, 467); Vi3t Nam gn 20 loài, hu h6t là nhEng cây đa dng bi trBFn, dây leo g* và ch có ít loài là cây g*, trong đó có cây mã ti4n

Mã ti4n phân b1 tAp trung % vùng nhi3t đi Đông – Nam Á và Nam Á, bao g$m -n Đ, Bawngladesh, Srilanca, Mianma, Thái Lan, Campuchia, Lào, B#c Malaysia, Vi3t Nam Cây

có % Philipin là do nhAp ni, nay đã tr% nên hoang di hóa & Vi3t Nam, mã ti4n ch thy % các tnh phía Nam, nhi4u nht % Khánh Hòa, Bình ThuAn, Ninh ThuAn, Đ$ng Nai, Bà Ra V"ng Tàu, Long An, Tây Ninh, Kiên Giang (đ9o Phú Qu1c), Gia Lai và Đ#c L#c

Mã ti4n thuc loi cây nhi3t đi đin hình Cây thích nghi % vùng có nhi3t đ trung bình 24-26oC tr% lên; không thy mc % các tnh phía B#c Cây Ba sáng, chu đBCc khí hAu khô nóng, thBFng mc % r)ng thBa, r)ng n a rng lá ho!c r)ng kín, dBi 500 m Cây ra hoa qu9 nhi4u hàng năm Khi chín thBFng rng vào mùa mBa (tháng 8-10) ho!c b chim b$ câu ăn phn cm qu9 Ht n9y mm ngay cu1i mùa mBa Cây có kh9 năng tái sinh ch$i sau khi b ch!t & các vùng đ$i ven bin thuc tnh Khánh Hòa, Đ$ng Nai… có đ6n trên 50% là cây ch$i Cây mc t) ht ph9i sau 7-10 năm mi có hoa, qu9

Ngu$n Mã ti4n % mi4n Nam Vi3t Nam khá phong phú Trong nhEng năm 1985-1997 kh1i lBCng thu mua thBFng xuyên đt vài trăm tn ht/năm, ch8 y6u đ xut khu Cây mã ti4n b ch!t phá do nn phá r)ng làm nBng ry, ly g* làm c8i đun và dùng trong xây d2ng Tuy nhiên, nhEng cây mã ti4n ln thBFng b r*ng rut

Ph12ng pháp 1: Ngâm ht mã ti4n trong nBc vo go kho9ng 36 giF cho đ6n khi m4m

Ly ra co b v ngoài và mm ht, thái mng, sy khô, tm du v)ng mt đêm, sao vàng đAm cho h6t du, cho vào l kín

Ph12ng pháp 2: Cho ht mã ti4n vào du v)ng, đun sôi cho đ6n khi ht n5i lên thì vt ra

ngay (n6u đ chAm, ht b cháy đen) Thái nh, sy khô

Ph12ng pháp 3: Ngâm ht mã ti4n vào nBc vo go mt ngày đêm, vt ra r a sch, cho

vào n$i nu vi nBc cam th9o trong 3 giF (c7 100g ht cho 400 ml nBc và 20g cam th9o) Ly dn ra, b1c v khi còn nóng và b mm ht, đun du v)ng (300g) cho sôi, b nhân vào

khi thy n5i lên thì vt ra ngay, thái nh 2-3 mm, sy khô r$i cho vào l kín

Ph12ng pháp 4: Cho ht mã ti4n vào cát nóng rang cho cháy lông, n7t v Ly ra sang b

cát, v ly nhân, b mm, ht, thái nh ho!c tán bt Đ2ng trong l kín

1.2 Thành ph"n hóa hFc c#a cây mã ti!n: [9]

Hot cht trong ht mã ti4n Strychnos nux vomica L là alkaloid (2-5%) Trong đó gn

50% là strychnin, phn còn li là brucin còn kho9ng 2-3% là các alkaloid ph khác nhB colubrin, /- colubrine, vomicin, novacin, pseudostrychnin…

NH O

Pseudostrychnin Ngoài alkaloid trong ht mã ti4n còn có cht béo (4-5%), acid igasuric (acid ciorogenic), acid loganic, stigmasterin, cycloarterol và mt glycosit là loganin (loganosit) (Loganin có nhi4u trong cm qu9)

O

CH3HO

COOH

OH

H

OH OH

H H

Loganin Acid clorogenic

Trong lá còn có kho9ng 2% và trong v thân trên 8% alcaloid nhBng ch8 y6u là brucin Các loài mã ti4n khác hi3n đang khai thác có t l3 alcaloid toàn phn c"ng nhB t l3 strychnin khác nhau Ht mã ti4n dùng làm thu1c ph9i ch7a 1,2% strychnin

1.3 Thành ph"n hóa hFc và c$u trúc strychnin: [12], [13]

- Strychnin là alkaloid, tinh th màu tr#ng Trong y hc, đBCc dùng dBi dng strychnin nitrat, kích thích h3 thn kinh trung Bng và là cht đc Vi lBCng nh có th dùng làm cht trC tim

- Tên theo IUPAC: strychnidin-10-one

- Mt s1 tên khác: stricnina (Ý), estricnina (B$ Đào Nha, Tây Ban Nha), strychnine (Anh

- Tính tan: 1 gam strychnin hòa tan trong 6400 ml nBc % nhi3t đ thBFng, kho9ng 3100

ml nBc sôi, 1500 ml alcol etyl, 35 ml chloroform, 180 ml benzene, 200 ml toluene, 260 ml methanol, 320 ml glycerol, 220 ml rBCu amyl và rt ít tan trong eter du ha

- Nhi3t đ nóng ch9y: 268oC – 290oC

- Đ quay c2c riêng vi tia D: -1590 (trong chloroform)

- 1250 (trong ethanol )

- Cho màu vàng vi HNO3 đ!c

- Không màu vi H2SO4 đ!c

- Không màu vi thu1c th : Erdmann (acid sulfonitric), Frohde (acid sulfomolybdic), Marquis (sulfofocmol), Merke (acid sulfoselenic)

- Cho màu tím xanh sau đó chuyn sang đ vi thu1c th Mandelin (acid sulfovanadic)

1.5 Tác d%ng dD&c lí c#a hEt mã ti!n: [4], [9]

NgBFi ta cho rng tác dng c8a ht mã ti4n là do tác dng c8a strychnin

1.5.1 Tác dng kích thích đAi v4i hB th1n kinh trung 32ng và ngo8i vi:

Có tác dng kích thích vi li4u nh và li4u cao thì gây co giAt

Strychnin có tác dng kích thích tBng đ1i mnh hn trên t6 bào vAn đng c8a h3 thn kinh trung Bng, đ!c bi3t trên t8y s1ng, do tác dng đ1i kháng cnh tranh vi cht dn truy4n 7c ch6 % nhEng đim 7c ch6 sau khp thn kinh Nó kích thích nhEng kh9 năng v4 trí não, làm tăng nhEng c9m nhAn v4 xúc giác, thính giác, kh7u giác, v giác và cn đau

1.5.2 Tác dng đAi v4i tim và hB tu1n hoàn:

Có tác dng làm tăng huy6t áp do các mch máu ngoi vi b co nh li Strychnin còn là

cht kích thích tim mch, có ích trong đi4u tr b3nh tim mãn tính, đ!c bi3t trong viêm c tim Nó làm gi9m kích thích c8a tim và có ích trong ngoi tâm thu, nhBng có th có hi trong nhEng th khác c8a r1i lon nhp tim

1.5.3 Tác dng đAi v4i ngF đFc thuAc mê, thuAc ng:

Strychnin là mt cht kích thích tim nhBng li có hi3u l2c trong thu1c mê, thu1c ng8 barbituric , thu1c phi3n hay cloral Ngoài ra còn có ích trong đi4u tr gi9m th l2c do ng đc, đ!c bi3t là ng đc nicotin

1.5.4 Tác dng đAi v4i d8 dày và bF máy tiêu hóa:

Strychnin làm tăng bài ti6t dch v, kích thích tiêu hóa, tăng t1c đ chuyn c8a th7c ăn sang rut Nó hp thu nhanh qua đBFng tiêu hóa vào máu, c9 trong huy6t tBng và h$ng cu, nhanh chóng t) máu chuyn vào các mô Nó b phá h8y nhanh trong c th , ch8 y6u b%i các men và nhEng vi tiu th gan

có th gây ch6t ngBFi do li3t hô hp

- Đi4u tr ng đc mã ti4n: ch8 y6u là phòng tránh co gAt và trC giúp hô hp Nhi4u thu1c có th dùng đ ch1ng co giAt nhB hít chloroform, u1ng cloral hydrat, nhBng t1t nht

là tim t'nh mch mt barbiturate nhB phenolbarbital hay Na amyltat Ngoài ra lBCng nh thu1c kiu curar có th dùng đ gi9m đ co giAt Đ$ng thFi th2c hi3n hô hp nhân to hay

th% oxy R a d dày bng dung dch KMnO4 1/10000 hay dung dch acid tannic 2% hay

nBc chè đ!c Trong khi đi4u tr cn tránh kích thích thính giác và xúc giác b3nh nhân

1.6 Tính v ', công năng c#a hEt mã ti!n: [4], [9]

Ht mã ti4n có v đ#ng, tính lnh, rt đc, có tác dng làm mnh t1 v, mnh gân c1t, thông kinh lc, tán k6t, tiêu th"ng, ch th1ng, tr) phong thp và tê bi

1.7 Công d%ng và li!u dùng c#a hEt mã ti!n: [4], [9]

Mã ti4n đBCc dùng c9 trong y hc hi3n đi và trong y hc c5 truy4n

Y hc hi3n đi dùng mã ti4n trong các b3nh suy nhBCc, viêm dây thn kinh do nghi3n rBCu, say rBCu cp, đái dm, ng đc thu1c ng8 barbituric và làm thu1c b5 đ#ng kích thích tiêu hóa Hi3n nay, strichnin không có tm quan trng v4 đi4u tr, nhBng t ra có ích trong

vi3c nghiên c7u các tác dng c8a các thu1c ch1ng co giAt

Trong y hc c5 truy4n mã ti4n đBCc dùng chEa b3nh tiêu hóa kém, phong thp, nh7c mi tay chân, tiêu khí huy6t tích t trong bng (u1ng trong và xoa bóp ngoài), đau dây thn

kinh, bi li3t, li3t n a ngBFi, chó di c#n

Li4u trung bình c8a mã ti4n cho ngBFi ln là 0,05g mt ln 0,15g/24 giF Li4u t1i đa ngBFi ln 0,1g/ln, 0,3g/24giF Tr2 em dBi 3 tu5i không dùng T) 3 tu5i tr% lên: 0,005g

cho m*i tu5i Dùng dBi dng thu1c s#c ho!c thu1c bt Không dùng quá li4u quy đnh

Kiêng k4 : B3nh nhân di tinh, mt ng8 không dùng

& Trung Qu1c, mã ti4n đBCc dùng làm thu1c kích thích và b5 Thu1c đBCc ch đnh trong trBFng hCp b suy gi9m các quá trình chuyn hóa, béo phì, m3t mi, suy gi9m sinh dc, trong thFi kì bình phc sau b3nh nhim trùng và s1t, b3nh thp khp Còn đBCc dùng làm thu1c sát trùng, ch1ng đc đ chEa r#n đc c#n và đBCc ch đnh trong các trBFng hCp

li3t và li3t nh, c8a h3 thn kinh ngoi biên, thi6u máu và r1i lon c năng th giác

Ht mã ti4n đã ch6 bi6n đBCc dùng dBi dng bt ho!c viên hoàn Trong bi li3t và li3t

nh,, li4u m*i ln là 0,001-0,005g, các trBFng hCp khác là 0,05-0,1 g

1.8 Bài thu Bc có mã ti!n: [4], [9]

1.8.1 Cha phong thp, tê liBt na ng3i

Ht mã ti4n nu vi du v)ng cho đ6n khi dung dch có màu vàng Vt ht đAp nh, tán

bt, m*i ln u1ng 0,1g, đ6n khi thy ra m$ hôi thì thôi (H9i ThBCng Lãn Ông)

1.8.2 Cha tê thp, đau nhc, s3ng kh4p

Bt mã ti4n ch6 (500g), bt thBng truAt (20g), bt hBng ph t2 ch6 (13g), bt mc

u1ng 4 viên, t1i đa 6 viên Theo hBng dn, u1ng khi nào thy giAt giAt mi có k6t qu9 Mt

đCt u1ng 50 viên r$i ngh

Cn chú ý thu1c có đc, vi3c s dng ph9i h6t s7c thAn trng (Thu1c phong bà Ging,

Thanh Hóa)

1.8.3 Cha trúng phong b8i liBt, hoc liBt bàng quang, đái khó hay đái nh git

Dùng mã ti4n ch6 u1ng m*i ln 0,1g, ngày u1ng 3 ln

1.8.4 Cha phong c hay b8ch h1u, hng s3ng đau không nuAt đ3c

Mã ti4n ch6 (1 ht) mài vi thanh mc hBng hay mc hBng (1g) r$i hòa vi mAt gu

(1g), phèn xanh (1g) Khi dùng bôi thu1c vào hng nhi4u ln

1.8.5 Cha thp kh4p (viên Hy đan)

Công th7c cho mt viên: mã ti4n ch6 0,013g, hy thiêm 0,03g, ng" gia bì 0,005g, cao ng"

gia bì 0,035g Li4u dùng t1i đa mt ln: 20 viên, mt ngày: 80 viên

1.8.6 Cha thiu máu, mBt mi, ăn không tiêu, kém ăn (viên b Ng hà)

Công th7c cho mt viên: mã ti4n 0,01g, cao ngù gia bì 0,1g, s#t oxalat 0,03g, mAt ong

0,01g Li4u ngBFi ln: ngày u1ng 2-3 viên, m*i ln 1 viên

- Máy cô quay chân không

- LBi amiăng

- Máy đo nhi3t đ nóng ch9y

- Máy sy

- Mu*ng th8y tinh

- N$i đun cách th8y