Tiểu luận môn ngân hàng thương mại nợ xấu và các giải pháp của các ngân hàng thương mại

song thực tế hoạt động ngân hàng vừa qua và diễn biến nền kinh tế được dự báo còn nhiều khó khăn, thời gian tới đòi hỏi phải sớm có các giải pháp nhằm kiểm soát hiệu quả đà tăng của nợ x

Họ và tên : ĐẶNG THỊ THOA

Lớp : ĐHTN8A3HN

STT : 72

Đề tài : NỢ XẤU VÀ CÁC GIẢI PHÁP CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay đất nước ta đang trên đà phát triền và hội nhập sâu rộng hơn với các đất nước khác trên thế giới Ngày nay,kinh tế đang là một vấn đề hết sức nóng bỏng ,các tình trạng như nợ xấu,lãi suất,tỷ lệ lạm phát ngày càng trở nên phổ biến hơn song thực tế hoạt động ngân hàng vừa qua và diễn biến nền kinh

tế được dự báo còn nhiều khó khăn, thời gian tới đòi hỏi phải sớm có các giải pháp nhằm kiểm soát hiệu quả đà tăng của nợ xấu cũng như những tác động khó lường của nó đối với hệ thống ngân hàng và toàn

bộ nền kinh tế Nợ xấu tại các NHTM Việt Nam không phải mới phát sinh trong những năm gần đây, mà thực chất đã tích tụ từ nhiều năm trước Khi tình hình kinh tế vĩ mô xấu đi, hoạt động sản xuất kinh doanh trì trệ, thì cũng là lúc nợ xấu nảy nở như nấm sau mưa Nợ xấu đang gia tăng gây mối nguy hại lớn cho nền kinh tế và trực tiếp ảnh hưởng đến các doanh nghiệp, vấn đề hàng đầu được đặt ra cho NHNN vào lúc này làm sao xử lý giảm bớt tỷ lệ nợ xấu này

Để làm rõ vấn đề này em xin trình bày đề tài : ''Nợ xấu và các giải pháp của các ngân hàng thương mại''

TÓM TẮT NỘI DUNG

 Nợ xấu, đây là những khoản nợ đã đáo hạn nhưng ngân hàng chưa thu được và có thời gian tồn tại lâu dài, ít nhất trên 90 ngày có khả năng tổn thất một phần hoặc toàn bộ

 Nợ xấu tồn tại do nhiều nguyên nhân và nó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM Ngoài ra nợ xấu còn ảnh hưởng đến vòng quay vốn của ngân hàng, làm cho hệ số thu nợ của ngân hàng giảm xuống thấp

 Vì vậy việc nghiên cứu phân tích chỉ tiêu nợ xấu đóng vai trò quan trọng trong định hướng phát triển của các NHTM trong tương lai, nhất là khi xây dựng những chính sách, những nhóm giải pháp ngăn chặn tình trạng tồn đọng nợ xấu lâu dài

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Nợ xấu là yếu tố tất yếu trong hoạt động ngân hàng, song thực tế hoạt động ngân hàng vừa qua và diễn biến nền kinh tế được dự báo còn nhiều khó khăn, thời gian tới đòi hỏi phải sớm có các giải pháp nhằm kiểm soát hiệu quả đà tăng của nợ xấu cũng như những tác động khó lường của nó đối với hệ thống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế

Nợ xấu tại các NHTM Việt Nam không phải mới phát sinh trong những năm gần đây, mà thực chất đã tích tụ từ nhiều năm trước Khi tình hình kinh tế vĩ mô xấu đi, hoạt động sản xuất kinh doanh trì trệ, thì cũng là lúc nợ xấu nảy nở như nấm sau mưa Nợ xấu đang gia tăng gây mối nguy hại lớn cho nền kinh tế

và trực tiếp ảnh hưởng đến các doanh nghiệp, vấn đề hàng đầu được đặt ra cho NHNN vào lúc này làm sao xử lý giảm bớt tỷ lệ nợ xấu này Thông điệp của Chính phủ gần đây cũng cho thấy rằng, giải quyết

nợ xấu là nhiệm vụ hàng đầu trong kế hoạch cải tổ hệ thống ngân hàng

Nợ xấu NH đã trở thành vấn đề của quốc gia, chính vì vậy cần Nhà nước bắt tay vào giải quyết chứ không nên để các NH thương mại tự xoay xở Trong 20 năm qua, từ kinh nghiệm của các quốc gia từng gặp vấn đề nợ xấu như Hàn Quốc, Mỹ đều chọn cách xử lý thông qua việc mua bán nợ và đã thành công Bên cạnh khó khăn chung của nền kinh tế, nguyên nhân chính làm gia tăng nợ xấu xuất phát từ chính các ngân hàng

Do đó, tìm kiếm giải pháp nhằm chặn đà tăng của nợ xấu, giảm thiểu tác động bất lợi của nợ xấu đối với hệ thống ngân hàng và nền kinh tế phải bắt đầu từ chính các ngân hàng, đồng thời không xem nhẹ nguyên nhân từ chính sách điều hành chung

Sau 20 năm đổi mới, chuyển từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế nước ta đã có những bước chuyển đáng kể

Hiện nay nền kinh tế Việt Nam được đánh giá là có tốc độ tăng trưởng cao, ổn định, có môi trường đầu

tư an toàn trong khu vực và trên thế giới Đóng góp vào sự thành công đó phải kể đến là ngành Ngân hàng Với sự chỉ đạo của Ngân hàng Trung ương cũng như sự phát triển và hoạt động có hiệu của các ngân hàng thương mại mà đã huy động được một lượng vốn lớn

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Những bất cập trong phân loại nợ, vấn đề sở hữu chéo, vấn đề đạo đức nghệ nghiệp đã làm nảy sinh nợ xấu tại các ngân hàng và có chiều hướng ngày càng tăng Cho dù nợ xấu ở mức nào thì hiện tại đã và đang tác động tiêu cực đến điều hành chính sách tiền tệ của NHNN, đến việc lưu thông dòng vốn vào nền kinh tế và tính an toàn, hiệu quả kinh doanh của chính các ngân hàng

Chừng nào chưa xử lý được vấn đề này thì việc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ không đạt hiệu những bất cập trong phân loại nợ, vấn đề sở hữu chéo, vấn đề đạo đức nghệ nghiệp đã làm nảy sinh nợ xấu tại các ngân hàng và có chiều hướng ngày càng tăng Cho dù nợ xấu ở mức nào thì hiện tại đã và đang tác động tiêu cực đến điều hành chính sách tiền tệ của NHNN, đến việc lưu thông dòng vốn vào nền kinh tế và tính an toàn, hiệu quả kinh doanh của chính các ngân hàng

Chừng nào chưa xử lý được vấn đề này thì việc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ không đạt hiệu quả

 Nguyên nhân phát sinh nợ xấu:

Nợ xấu của Chi nhánh có xu hướng tăng do một số nguyên nhân sau:

- Chính sách thắt chặt đầu tư công theo Nghị quyết 11/NQ-CP năm 2011 làm cho các công trình có

nguồn vốn từ ngân sách bị ảnh hưởng, không có vốn hoặc tiến độ giải ngân chậm gây ảnh hưởng đến nguồn thu của các doanh nghiệp xây dựng, dẫn đến thiếu nguồn thanh toán trả nợ cho ngân hàng

- Một số dự án đang thi công trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa như dự án Khu đô thị Mỹ Gia, Khu đô thị Tây Lê Hồng Phong… bị ngưng lại do thiếu vốn dẫn đến một số hạng mục mặc dù đã được các nhà thầu thi công hoàn thành nhưng chủ đầu tư không có vốn thanh toán, nên cũng không nghiệm thu công trình, không chịu đối chiếu công nợ với các nhà thầu, do đó các nhà thầu không thu hồi được vốn để trả

nợ vay cho ngân hàng

Số lượng công trình trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đang giảm sút về cả số lượng và giá trị Một số đơn vị có tiềm lực phải tìm kiếm công trình ở các tỉnh lân cận để thi công Do vậy, việc quản lý hoạt động của các đơn vị khi thi công các công trình ở ngoài Tỉnh rất khó khăn

- Các khoản nợ và các vấn đề liên quan đến tập đoàn CN Tàu Thủy VN – Vinashin đã ảnh hưởng đến một số dự án lớn trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa như Dự án Nhà máy đóng tàu Cam Ranh Các nhà thầu tham gia thi công cho dự án này hiện chưa thu hồi được công nợ, nên gặp khó khăn về nguồn vốn

để trả nợ ngân hàng

- Một số đơn vị kinh doanh hàng thủy hải sản gặp rủi ro trong phương thức thanh toán quốc tế T/Tr (giao hàng trước, trả tiền sau), đối tác nước ngoài sau khi đã nhận hàng nhưng không thanh toán tiền cho đơn vị, dẫn đến đơn vị không có nguồn tiền hàng để trả nợ cho ngân hàng

- Thị trường đầu ra của ngành thủy hải sản chưa ổn định, lại chịu tác động của khủng hoảng kinh tế làm cho nhu cầu thị trường sụt giảm nên nhiều đơn hàng xuất khẩu bị hủy, trong khi đơn vị đã vay vốn ngân hàng để thu mua nguyên liệu dự trữ cho các đơn hàng xuất Không xuất được hàng nên các đơn vị này không có nguồn tiền trả nợ ngân hàng

2.1 Một số chỉ tiêu về dư nợ cho vay, nợ xấu và trái phiếu đặc biệt VAMC của một số ngân hàng tại 30/06/2016 (Đvt: Tỷ đồng)

• Tổng nợ xấu bao gồm nợ từ nhóm 3 – 5 trong phần phân loại nợ trên BCTC

• Tỷ lệ nợ xấu tính bằng tổng nợ nhóm 3 – 5 trên dư nợ cho vay tại thời điểm 30/06/2016

• Số liệu về trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành từ BCTC hợp nhất kiểm toán năm 2015

Nguồn: BCTC hợp nhất quý 2/2016, BCTC hợp nhất kiểm toán năm 2015

2.2 Tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng thương

Nhiều ý kiến trao đổi về nợ xấu tại các ngân hàng thương mại (NHTM), nhưng cho đến nay, vẫn chưa có tiếng nói thống nhất nợ xấu về tỷ lệ nợ xấu của hệ thống NHTM Việt Nam Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho rằng tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ tại các NHTM khoảng 10% Trong khi cơ quan Thanh tra NHNN lại đưa ra con số tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng khoảng 8,6%, tương đương với trên 200.000 tỷ đồng Bên cạnh những con số được NHNN công bố nói trên, Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia cũng đưa ra tỷ lệ nợ xấu là 11,8%, tương đương với khoảng 270.000 tỷ đồng Vậy nợ xấu của các ngân hàng Việt Nam là bao nhiêu vẫn còn là ẩn số nhưng đa số các ý kiến đều cho rằng nợ xấu tại các ngân hàng là con số không nhỏ

So sánh tương quan dư nợ cho vay và quy mô nợ xấu của BIDV, VCB và CTG(Đvt: Tỷ đồng)

Ở nhóm dưới, những cái tên tiêu biểu khác có thể kể đến như Sacombank (STB), Ngân hàng Sài

Gòn – Hà Nội (SHB), Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) hay Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), đây đều là những ngân hàng có tốc độ tăng quy mô các khoản nợ xấu cao hơn

nhiều so với tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay trong 6 tháng đầu năm 2016

Đứng đầu danh sách này có lẽ phải kể đến VPBank Ngân hàng này có tốc độ tăng trưởng quy mô nợ xấu tới 11.3%, trong khi dư nợ cho vay chỉ tăng hơn 1.1%, tức là quy mô tăng nợ xấu gấp gần 10 lần so với tăng trưởng tín dụng Dẫn tới tỷ lệ nợ xấu của VPBank hiện đã đạt 2.96%, gần chạm tới ngưỡng “rủi ro” 3%, cách xa tỷ lệ nợ xấu 2.69% hồi đầu năm 2016

Trong khi đó, tiền gửi khách hàng tại VPBank chỉ ở mức 118,599 tỷ đồng, giảm 9% so với đầu năm Lưu chuyển tiền thuần trong 6 tháng đầu năm âm hơn 2,900 tỷ đồng chủ yếu do âm dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh (giảm tiền gửi khách hàng 11,670 tỷ đồng)

Như trường hợp của SHB, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng này đạt 2.22% tính tới ngày 30/06/2016, trong khi con số này cuối năm 2015 chỉ hơn 1.72% Tốc độ tăng trưởng quy mô nợ xấu so với tăng trưởng dư nợ cho vay cũng đáng báo động, bởi trong 6 tháng đầu năm 2016, SHB chỉ tăng hơn 7.2% dư

nợ cho vay, trong khi tăng trưởng quy mô nợ xấu tới hơn 38.3%

Mệnh giá trái phiếu đặc biệt của VAMC do ngân hàng này nắm giữ tính tới thời điểm kết thúc năm

2015 cũng đạt gần 7,000 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với những ngân hàng khác cùng quy mô, mặc dù tỷ lệ

nợ xấu của SHB sau khi đã bán nợ không phải là quá thấp

Thống kê 10 ngân hàng Việt Nam mới công bố báo cáo tài chính quý IV/2016 gồm Ngân hàng BIDV, Vietinbank, Vietcombank, SHB, MBB, Sacombank, ACB, VIB, NCB và Eximbank cho thấy, tổng nợ xấu của 10 ngân hàng trong năm 2016 đã tăng tới hơn 14.876 tỷ đồng, tương đương tăng 43% so với năm 2015, trong đó, 6/10 ngân hàng khảo sát có tỷ lệ nợ xấu tăng so với cuối năm 2015 (bao gồm Vietinbank, BIDV, Eximbank, SHB, VIB và Sacombank)

Trong khi đó, tổng nợ nhóm 5, tức nợ có khả năng mất vốn cũng tăng 23,8%, lên 28.712 tỷ đồng và chiếm 58% nợ xấu 6/10 ngân hàng có tỷ lệ nhóm nợ này gia tăng bao gồm Vietinbank, BIDV,

Eximbank, SHB, VIB và Sacombank.Đứng ở vị trí "quán quân" về tỷ lệ nợ xấu ở thời điểm hiện tại chính là Sacombank với 5,35% tổng dư nợ, tăng mạnh so với mức 1,86% hồi đầu năm

Trong đó, nợ dưới tiêu chuẩn tăng khủng 6,6 lần lên gần 1.525 tỷ đồng so với mức 231 tỷ đồng cuối năm 2015 Nợ nghi ngờ tăng tới 13,9 lần, lên 2.046 tỷ đồng trong khi nợ có khả năng mất vốn cũng tăng gấp 2,3 lần lên hơn 7.071 tỷ đồng

Đứng thứ hai trong số những ngân hàng có nợ xấu cao trong nhóm khảo sát là ngân hàng Eximbank khi tỷ lệ nợ xấu tăng vọt lên 2,95%, so với mức 1,86% trong năm 2015

Trong đó, đáng chú ý, nợ dưới tiêu chuẩn của ngân hàng tăng vọt gấp 5,8 lần cùng kỳ trong khi nợ có khả năng mất vốn cũng tăng 41,1%, lên hơn 1.132 tỷ đồng.Với gần 1.550 tỷ đồng nợ xấu, tương đương 2,58% tổng dư nợ, VIB đang là ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu cao thứ ba

Năm 2015, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng này là 2,07% Dù nợ dưới tiêu chuẩn được cải thiện tốt khi giảm tới 70%, còn hơn 40 tỷ đồng nhưng nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn lại tăng lần lượt 71,3%

và 77,4% so với năm 2015.Xét về con số tuyệt đối, thì 7/10 ngân hàng khảo sát đều có số nợ xấu tăng, trong đó, đứng đầu đang là BIDV với tổng số nợ xấu lên tới hơn 14.177 tỷ đồng, tăng hơn 4.123 tỷ đồng, tương đương tăng 41% so với năm 2015 và chiếm 1,96% tổng dư nợ (cuối năm 2015, con số này là 1,68%)

Trong đó, nợ có khả năng mất vốn của ngân hàng chiếm tới 48,7% tổng nợ xấu, đạt gần 6.906 tỷ đồng

Thống kê cho thấy, 7/12 ngân hàng tăng trích lập dự phòng cho 6 tháng đầu năm 2017 với tổng trích lập dự phòng của 12 ngân hàng đạt gần 23,6 nghìn tỷ đồng, tăng tới 27% so với cùng kỳ năm 2016

ACB là ngân hàng tăng trích lập dự phòng mạnh nhất trong nhóm khảo sát khi dành tới hơn 966 tỷ

đồng cho khoản này, chiếm 43% tổng lợi nhuận thuần và gấp 2,6 lần cùng kỳ năm trước Tại MB, con số này là hơn 1,3 nghìn tỷ đồng, gấp 2,3 lần so với mức 582 tỷ đồng trích lập cùng kỳ năm trước

Xét về con số tuyệt đối, BIDV hiện đang là nhà băng trích lập dự phòng lớn nhất với việc dành tới hơn 6,2 nghìn tỷ đồng cho việc trích lập, tăng 38,1% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tới 62,6% tổng lợi nhuận thuần

Tương tự, Vietinbank cũng trích lập hơn 4,8 nghìn tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm, tăng tới 61% so với cùng kỳ năm ngoái Con số này tại Vietcombank là 3 nghìn tỷ đồng

Dù con số trích lập dự phòng vẫn chiếm một khoản tương đối lớn trên bản báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, một điều đáng mừng là lợi nhuận của đa số nhà băng đều chứng kiến sự tăng trưởng so với năm trước

Trong nhóm khảo sát, ngoại trừ NCB, các ngân hàng khác đều có lợi nhuận tăng trưởng từ 10 đến vài chục % so với cùng kỳ năm 2016 Trong đó, Sacombank là nhà băng có sự “lột xác” mạnh mẽ nhất khi báo lãi lên tới hơn 578 tỷ đồng, gấp gần 27 lần so với con số vỏn vẹn hơn 21 tỷ đồng cùng kỳ năm trước

Ba “ông lớn” là Vietcombank, Vietinbank và BIDV tiếp tục duy trì mức tăng trưởng khá tốt là 22,8%, 12,7% và 11%

III Giải pháp giải quyết nợ xấu của các ngân hàng thương mại

3.1 Về phía các ngân hàng thương mại

* Xử lý từ nguồn trích lập dự phòng rủi ro theo quy định Tìm mọi biện pháp để thanh lý/phát mại tài sản

bảo đảm cho các khoản nợ xấu để thu hồi nợ

* Chủ động phối hợp khách hàng thực hiện cơ cấu lại nợ, giãn thời gian trả nợ đối với những khách hàng

có khó khăn tài chính tạm

thời nhưng có triển vọng kinh doanh khi giải quyết được nợ xấu; Tiếp tục giảm lãi suất xuống để thực hiện các khoản cho vay mới, giúp DN giảm chi phí đầu vào, bán được hàng, có điều kiện trả nợ ngân hàng

* Bán nợ qua công ty quản lý nợ và khai thác tài sản của các NHTM, Công ty mua bán nợ trực thuộc NHNN, Công ty Mua bán nợ Việt Nam (DATC) của Bộ Tài chính

3.2 Về phía doanh nghiệp vay vốn

Giải quyết hàng tồn kho là vấn đề cấp bách hiện nay Để xử lý hàng tồn kho, ngoài việc hạ giá bán chấp nhận lỗ) để thu hồi vốn về quay vòng thì một hình thức liên kết giữa các DN, sử dụng các sản phẩm của nhau cũng là cách làm hiện nay

Bên cạnh đó, việc minh bạch thông tin tài chính, nâng cao khả năng quản trị DN, để tạo niền tin trong quan hệ tín dụng với ngân hàng

3.3 Về phía Ngân hàng Nhà nước

Nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý để các ngân hàng có căn cứ thực hiện xếp hạng tín dụng nội

bộ, hướng theo thông lệ quốc tế Song song với việc xây dựng, hoàn thiện xếp hạng tín dụng nội bộ, cần

có chính sách phát triển các đơn vị xếp hạng tín dụng độc lập làm cơ sở tham chiếu chung trong công tác xếp hạng tín dụng

Kinh nghiệm của nhiều nước trong khu vực cho thấy, việc phát triển các tổ chức xếp hạng tín dụng không do Nhà nước quản lý để hạn chế việc chi phối của tổ chức hay cá nhân làm sai lệch kết quả xếp hạng là rất quan trọng trong hoạt động tín dụng của ngân hàng.Nhanh chóng xử lý những bất ổn trong nội tại của một số ngân hàng, giám sát dòng tiền luân chuyển trong nội bộ ngân hàng

Đây là một trong những nguyên nhân cơ bản làm hệ thống ngân hàng luôn bất ổn, và tích tụ rủi