Nghiên cứu tình hình tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi tại xã Mai Đình, huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội năm 2011

Ở các nước đang phát triển, hằng năm, người ta ước tính tới 1.3 ngàn triệu lượt trẻ em bị tiêu chảy và 4 triệu trẻ dưới 5 tuổi chết vì bệnh tiêu chảy, 80% tử vong do tiêu chảy xảy ra ở t

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài Tiêu chảy là bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa, phổ biến và thường gặp ở mọi lứa tuổi Ở các nước đang phát triển, hằng năm, người ta ước tính tới 1.3 ngàn triệu lượt trẻ em bị tiêu chảy và 4 triệu trẻ dưới 5 tuổi chết

vì bệnh tiêu chảy, 80% tử vong do tiêu chảy xảy ra ở trẻ dưới 2 tuổi.Ở Việt Nam theo thông báo dịch năm 2007 tiêu chảy vẫn đứng thứ hai trong năm bệnh có số người mắc cao nhất sau bệnh cúm Tiêu chảy là nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của trẻ [8]

Mai Đình là một xã thuộc khu vực nông thôn với 14 thôn, mật độ dân

số đông, các điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí còn thấp, không đồng đều Trong những năm gần đây được sự quan tâm của chính quyền, vấn đề y tế của xã đã được cải thiện nhiều Tuy nhiên, bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi vẫn đang là vấn đề rất đáng lo ngại

Vấn đề tìm ra nguyên nhân và những biện pháp để giải quyết dựa trên những số liệu cụ thể ngay tại địa phương có tác dụng triệt để trong việc phòng chống tiêu chảy nói riêng và các bệnh ở trẻ em nói chung Trong khi

đó, việc tìm hiểu tình trạng tiêu chảy tại địa phương này còn chưa có công trình nghiên cứu cụ thể Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu tình hình tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Xã Mai Đình, Huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội năm 2011” là quan trọng và cần thiết

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định tỷ lệ trẻ bị tiêu chảy tại xã Mai Đình, huyện Sóc Sơn, thành phố

Hà Nội trong năm 2011

- Xác định nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ gây bệnh tiêu chảy tại địa phương

- Xác định hiệu quả của các biện pháp phòng và trị bệnh mà địa phương đã thực hiện, đề xuất một số biện pháp và cách thức thực hiện mới

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu những vấn đề lí luận về bệnh tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi

- Khảo sát thực trạng bệnh tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi tại Xã Mai Đình – Huyện Sóc Sơn – Thành phố Hà Nội và một số yếu tố liên quan

- Đề xuất một số giải pháp phòng chống bệnh tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi tại

Xã Mai Đình – Huyện Sóc Sơn – Thành phố Hà Nội

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Đề tài góp phần làm sáng tỏ các vấn đề lí luận và chỉ ra được thực trạng tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi tại Xã Mai Đình – Huyện Sóc Sơn – Thành phố

Hà Nội

- Trên cơ sở đó đề tài đề ra các kết luận, kiến nghị nhằm phòng chống, làm giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi tại Xã Mai Đình – Huyện Sóc Sơn – Thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Đặc điểm tâm sinh lý trẻ em dưới 5 tuổi

1.1.1 Đặc điểm tâm lý

Sự phát triển tâm lý của trẻ trong những năm đầu tuy còn đơn sơ nhưng rất quan trọng, song song với tiến tới độc lập về mặt sinh học của con người, ở giai đoạn này chủ yếu là tạo ra những tiền đề cần thiết để sau này hình thành nên những chức năng tâm lý của con người

+ Lưỡi : Tương đối to, rộng và dày ở lứa tuổi sơ sinh và bú mẹ

+Tuyến nước bọt: Tuyến nước bọt trẻ sơ sinh còn ở trong tình trạng sơ

khai, chưa biệt hóa Đến tháng thứ 3 - 4 mới phát triển hoàn toàn Cùng với

sự phát triển của hệ thần kinh, số lượng nước bọt tăng dần lên Hoạt tính của nước bọt tăng dần theo lứa tuổi

+ Động tác bú: Bú là một phản xạ không điều kiện, bẩm sinh

- Răng: Thường trẻ bắt đầu mọc răng từ 5 - 6 tháng cho đến 24 tháng thì hết mọc răng sữa Từ 6 tuổi trở đi, răng sữa được thay bằng răng vĩnh viễn

- Thực quản: Thực quản trẻ sơ sinh có hình chóp nón, người lớn có hình trụ Vách thực quản trẻ em mỏng, cơ chun, tổ chức đàn hồi chưa phát triển

Các tuyến ít nhưng có nhiều mạch máu

- Dạ dày:

+ Dạ dày của trẻ sơ sinh rất nhỏ (30 cm3), thẳng, van tâm vị còn yếu nên trẻ hay nôn chớ, khả năng tiêu hóa chậm Khoảng 5 – 6 ngày sau, kích thước

của dạ dày lớn hơn (40 – 50 cm3), 15 ngày được 90 cm3, 1 tuổi 300 cm3, 2 tuổi 700 cm3, đến 7 tuổi được 1 lít

+ Thành dạ dày có tuyến vị có 3 loại tế bào tiết ra men Pesinogel, Axit Clohiđric, Hoocmone Gastrin Đặc biệt, ở trẻ đang thời kỳ bú mẹ, dạ dày còn có nhiều men Preazua có khả năng nhũ tương hóa sữa [2]

- Ruột: Ở trẻ em, ruột non dài (khoảng 2, 5 m = 1/5 ruột người lớn) Niêm mạc ruột chưa dày nên trẻ dễ bị viêm ruột, viêm đường tiêu hóa, ỉa chảy

Màng treo ruột dài, dễ bị lồng ruột, xoắn ruột, thậm chí sa trực tràng

- Đặc điểm vi trùng ở ruột trẻ em:

+ Sau khi sinh dạ dày và ruột trẻ sơ sinh hoàn toàn vô trùng trong khoảng

10 - 12 giờ với điều kiện mẹ không bị nhiễm trùng ối Sau đó vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua miệng, qua đường hô hấp và đường trực tràng

+ Những vi khuẩn thường gặp là: tụ cầu, liên cầu, phế cầu, perfringens

+ Trẻ bú mẹ và chăm sóc vệ sinh tốt thì vi khuẩn Bifidus, B lactis aerogenes, B acidophilus chiếm ưu thế Do trong sữa mẹ có đường lactose

có tác dụng tốt đối với trực khuẩn bifidus và ức chế vi khuẩn E.coli Trẻ ăn sữa ngoài thì vi khuẩn E Coli có nhiều do trong sữa bò có loại đường lactose thích hợp cho vi khuẩn E Coli phát triển Tác dụng tích cực của vi khuẩn là làm thành hàng rào ngăn các vi khuẩn gây bệnh xâm nhập, làm tăng quá trình tiêu hóa chất đạm, mỡ, đường, tham gia vào sự tổng hợp vitamin nhóm B, vitamin K

- Khi khuẩn chí đường ruột bị rối loạn có thể làm tăng các sản phẩm độc,

ức chế hoạt động của các men tiêu hoá Những yếu tố ảnh hưởng xấu đến khuẩn chí đường ruột là tình trạng suy dinh dưỡng, sử dụng kháng sinh phổ

+ Gan của trẻ em tương đối lớn Ở trẻ sơ sinh nó chiếm 4,4% trọng lượng

cơ thể, người lớn chỉ chiếm 2,4%

+ Tế bào gan trẻ dưới 8 tuổi chưa phát triển đầy đủ, tuy nhiên gan đóng vai trò lớn trong việc trao đổi các chất, kích thích các enzym trong ruột đồng thời để tiêu hóa mỡ, là bộ phận sinh ra tế bào máu trong thời kỳ bào thai

Và đặc biệt, gan là bộ phận chống độc quan trọng Gan rất dễ bị phản ứng khi bị nhiễm khuẩn hoặc nhiễm độc, dễ bị thoái hóa mỡ

- Ruột già: Do cơ thắt vân hậu môn vẫn chưa hoàn thiện nên trẻ nhiều khi đại tiện không chủ định

1.2 Bệnh tiêu chảy

1.2.1 Định nghĩa và phân loại

+ Tiêu chảy là đi ngoài phân lỏng hoặc tóe nước trên 3 lần trong 24 giờ.[1]

+Tiêu chảy cấp là TC khởi đầu cấp tính, kéo dài không quá 14 ngày thường dưới 7 ngày, phân thường lỏng, tóe nước

+ Đợt tiêu chảy: thời gian kể từ ngày đầu tiên bị TC tới ngày mà sau đó 2 ngày phân trẻ bình thường

+ Tiêu chảy kéo dài: TC kéo dài trên 14 ngày

+ Hội chứng lỵ: là tiêu chảy có máu trong phân

Coli bám dính : (EAEC) Enteroadherent Escherichia Coli Coli gâybệnh : (EPEC) EnteropathogenicEscherichiaColi Coli xâm nhâp : (EIEC) Enteromvasive Escherichia Coli Coli gây chảy máu : (EHEC) Enterohemorhagia Eschenchia Coli

ETEC là tác nhân quan trọng trong 5 nhóm trên gây TCC phân tóe nước

+ Shigella

+ Salmonella non – typhoid + Vi khuẩn tả: Vibrio cholerae 01 + Kí sinh trùng: Entamoeba hystolitica, Giardia lamblia, Cryptosporidium

1.2.3 Tỷ lệ mắc bệnh và tử vong

Theo WHO hàng năm trên thế giới có khoảng 750 triệu trẻ em mắc bệnh tiêu chảy, trong số đó có 5 triệu trẻ em chết hầu hết số này mắc tập trung ở các nước đang phát triển [10] Ở Việt Nam theo thông báo dịch năm 2007 tiêu chảy vẫn đứng thứ hai trong năm bệnh có số người mắc cao nhất sau bệnh cúm [8]

Ở các nước đang phát triển, hằng năm, người ta ước tính tới 1, 3 ngàn triệu lượt trẻ em bị tiêu chảy và 4 triệu trẻ dưới 5 tuổi chết vì bệnh tiêu chảy, 80% tử vong do tiêu chảy xảy ra ở trẻ dưới 2 tuổi [6] Nguyên nhân chính gây tử vong của tiêu chảy cấp là do cơ thể bị mất nước và điện giải, gây suy kiệt, dẫn đến trụy tim mạch và tử vong

Tiêu chảy là nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của trẻ em

- Một số tập quán tạo thuận lợi cho sự lan truyền các tác nhân gây bệnh như: không rửa tay sau khi đi ngoài, trước khi chế biến thức ăn, để trẻ bò chơi ở vùng đất bẩn có dính phân người hoặc phân súc vật, dùng phân tươi

để bón hoa màu…

- Bệnh tiêu chảy có thể lan rộng gây các vụ dịch: tả, lị…

1.2.5 Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy [4]

- Do bản thân người bệnh + Tuổi: tiêu chảy cấp hay xảy ra trong 2 năm đầu, tỉ lệ cao ở nhóm 6-11 tháng khi trẻ mới tập ăn sam và giảm kháng thể thụ động

+ Thể trạng suy dinh dưỡng, ức chế hoặc suy giảm miễn dịch: sau bị các bệnh nhiễm khuẩn

- Tính chất mùa: có sự khác biệt theo mùa và địa dư

+ Vùng ôn đới: TCC do vi khuẩn chiếm tỉ lệ cao vào mùa nóng và Rotavirus chiếm tỉ lệ cao vào mùa đông

+ Vùng nhiệt đới: TCC do vi khuẩn xảy ra nhiều vào mùa mưa và nóng và Rotavirus chiếm tỉ lệ cao vào mùa khô lạnh

- Những tập quán làm tăng nguy cơ tiêu chảy + Không nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 4 - 6 tháng đầu

+ Cai sữa trước l tuổi

+ Cho trẻ bú chai

+ Để thức ăn đã nấu ở nhiệt độ phòng lâu

+ Dùng nước uống đã bị nhiễm các vi khuẩn đường ruột

+ Không rửa tay sau khi đi ngoài, dọn phân, giặt rửa cho trẻ hoặc trước chuẩn bị thức ăn

+ Tập quán dùng phân tươi bón hoa màu

1.2.6 Triệu chứng [5]

1.2.6.1 Hệ tiêu hóa

- Tiêu chảy xuất hiện đột ngột: Trẻ đại tiện phân lỏng, nhiều nước, đi trên 3 lần trong 24 giờ Phân mùi chua, trường hợp do lỵ, phân có thể có nhầy máu hoặc mũi

- Nôn: Thường xuất hiện đầu tiên trong trường hợp tiêu chảy do virut Rota hoặc tiêu chảy do tụ cầu Nôn liên tục hoặc vài lần, làm trẻ mất nước và điện giải

- Biếng ăn: Có thể xuất hiện sớm hoặc khi trẻ bị tiêu chảy nhiều ngày Trẻ thường từ chối những thức ăn thông thường mà chỉ thích uống nước

- Trong tiêu chảy kéo dài, trẻ đại tiện phân lỏng từ 2 tuần trở lên thường dẫn đến suy dinh dưỡng

1.2.6.2 Hệ thần kinh

Trẻ quấy khóc, vật vã, co giật, có khi mệt lả, li bì hôn mê Ngoài ra

trẻ có thể bị sốt do nhiễm khuẩn 1.2.6.3 Dấu hiệu mất nước

Dấu hiệu mất nước là triệu chứng quan trọng vì mất nước là nguyên nhân gây tử vong ở trẻ Vì vậy, khi trẻ bị tiêu chảy cần phải đánh giá đúng

mức tình trạng mất nước để quyết định tiến hành bù nước

- Mất nước nhẹ: Cân nặng của trẻ giảm nhỏ hơn 5% khối lượng cơ thể, trẻ chưa có dấu hiệu mất nước: Không khát nước, môi không khô, mắt không trũng…

- Mất nước vừa: Cân nặng của trẻ giảm từ 5 – 9 % khối lượng cơ thể, trẻ khát nhiều, vật vã, mắt trũng, miệng khô, môi se, khóc không có nước mắt, nhịp thở nhanh, mạch nhanh, da mất đàn hồi

- Mất nước nặng: Cân nặng mất trên 9 % trọng lượng cơ thể, khát nước

- Dinh dưỡng Cần cho trẻ bú sữa mẹ ngay từ khi mới sinh, đảm bảo thời gian cho trẻ bú từ 18 – 24 tháng vì trong sữa mẹ có yếu tố phòng bệnh tiêu chảy tốt và sữa mẹ sạch sẽ, không bị nhiễm khuẩn Từ tháng thứ 6 cho trẻ ăn

bổ sung, thức ăn phải đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, tỷ lệ thích hợp với từng lứa tuổi

- Vệ sinh ăn uống Phải đảm bảo vệ sinh trong ăn uống, vệ sinh thực phẩm, vệ sinh bếp

ăn Bếp ăn một chiều, tránh nhiễm khuẩn khi nấu thức ăn cho trẻ Vệ sinh các đồ dùng ăn uống như thìa, cốc, bát …và phải được tráng nước sôi trước khi ăn Thức ăn không được để ở môi trường không khí lâu không đậy Phải thường xuyên rửa tay cho trẻ: trước khi ăn, sau khi đi

vệ sinh và sau khi chơi, móng tay cắt ngắn Không cho trẻ ăn những thức ăn chưa chín, thức ăn bị ôi thiu Rau quả tươi cho trẻ ăn phải rửa sạch, gọt, bóc vỏ Nước uống phải sôi, sạch nhất là mùa hè

- Vệ sinh môi trường ( xử lý phân, nước, rác…) + Phân là môi trường lý tưởng cho vô số loại vi khuẩn vì thế phải xử lý phân đúng, khi trẻ bị tiêu chảy phải xử lý phân của trẻ cẩn thận, hợp lý, khoa học tránh bệnh lây lan cho những trẻ khác: trẻ phải được dùng riêng

bô, đổ vào nơi quy định

+ Nguồn nước dùng cho trẻ là nước sạch như nước máy, nước giếng, nước mưa, không dùng nước hồ ao, mương máng Nước thải phải có cống ngầm,

ở nông thôn nên xử lý nước thải đúng, không nên để thấm vào giếng và chảy vào ao hồ

- Diệt ruồi nhặng

Ruồi nhặng là vật chủ trung gian truyền bệnh, không để ruồi, nhặng đậu vào thức ăn của trẻ Tuyệt đối không dùng phân tươi để bón cây

-Tiêm phòng

Trước khi vào hè nên tiêm phòng cho trẻ bệnh tả, lỵ Tất cả trẻ em đều được tiêm phòng theo lịch, nhất là dịch Sởi vì sau khi bị sởi trẻ có thể

bị tiêu chảy

Ngoài ra các bà mẹ còn có thể cho trẻ tiêm phòng thêm Vacxin Rotavirus Đây là Vacxin đã triển khai ở các nước phát triển cho thấy hiệu quả phòng ngừa tiêu chảy do Rotavirus rất tốt Ở Việt Nam, WHO, UNICEF, GAVI PATH… đang nghiên cứu, giúp đỡ và có kế hoạch triển khai sử dụng vacxin này ở trẻ em bắt đầu từ cuối năm 2010.[8]

Bên cạnh đó, cần phải điều trị các ổ nhiễm khuẩn khác có thể đưa đến tiêu chảy như viêm phổi, viêm mũi họng, viêm tai giữa… Tủ thuốc ở nhà trẻ, mẫu giáo và gia đình cần thường xuyên có Oresol Giáo dục sức khỏe, dinh dưỡng cho bà mẹ và những người nuôi dưỡng chăm sóc trẻ

1.2.7.2 Cách điều trị bệnh tiêu chảy [5]

* Điều trị mất nước và điện giải

Mục đích là bù nước và điện giải mất do bệnh gây ra, cung cấp lượng đang tiếp tục mất và cung cấp nước, điện giải theo nhu cầu sinh lý bình thường Có thể sử dụng phương pháp đưa nước và điện giải vào cơ thể bằng đường uống và tiêm tĩnh mạch

* Chế độ dinh dưỡng:

- Khi bị bệnh, cơ thể bị thiếu các chất dinh dưỡng nên việc kiêng khem là không phù hợp Cho nên cần phải cho trẻ tiếp tục ăn, không phải nhịn vì lúc này ruột của trẻ vẫn hấp thụ được các chất dinh dưỡng

Trẻ đang bú mẹ thì vẫn cho bú bình thường

- Khi trẻ ăn thức ăn bổ sung: Cho trẻ ăn lỏng, thức ăn nấu nhừ, ít chất xơ,

- Chú ý không nên dùng nước cháo để thay thế bữa ăn Ngoài ra cần bổ sung Vitamin nhất là VitaminA Với trẻ tiêu chảy kéo dài thì thiếu Vitamin

A rất trầm trọng Cho trẻ ăn thêm các muối khoáng như Cu, Fe, những vi chất này rất cần cho việc tái tạo niêm mạc ruột

1.3 Khái quát về xã Mai Đình

Xã Mai Đình là xã thuộc huyện Sóc Sơn ngoại thành Hà Nội Tổng diện tích tự nhiên toàn xã là 1375 ha, diện tích nông nghiệp là 595ha, tổng

số hộ là 4225, nhân khẩu là 17748 người

Mai Đình có 14 thôn và các thôn của xã nằm gần như tách biệt nhau,

từ Bắc xuống Nam gồm có: Đạc Tài, Ấp Cút, Đông Bài, Lạc Nông, Hương Đình Đoài, Hương Đình Đông, Hoàng Dương, Thế Trạch, Song Mai Đoài, Song Mai Đông, Mai Nội, Nội Phật, Thái Phù, Đường 2

* Vị trí địa lí: Mai Đình nằm ở phía nam trung tâm của huyện Sóc Sơn

Phía Bắc giáp với Quang Tiến; phía Đông giáp với Tiên Dược, Đông Xuân;

phía Nam giáp với Phù Lỗ, Phú Minh và phía Tây giáp với Nội Bài và nằm sát sân bay quốc tế Nội Bài

*Về đặc điểm khí hậu: Mai Đình mang những đặc điểm của khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa, độ ẩm

và lượng mưa khá lớn

Về tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường:

- Kinh tế: Xã có nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp trồng lúa, hoa màu Bên cạnh đó là buôn bán hàng hóa, du lịch dịch vụ, chăn nuôi Trong năm 2011 xã đã có những chuyển biến về kinh tế: tổng giá trị sản xuất ước đạt 432 tỷ đồng tăng 11,1% so với năm trước Thu nhập bình quân đầu người đạt 24 triệu/người/năm

- Văn hóa – xã hội: Xã đã tổ chức và duy trì thường xuyên các phong trào văn hóa văn nghệ thể dục thể thao; quản lý tốt các dịch vụ văn hóa, lễ hội trên địa bàn; tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền chào mừng và phục vụ

các sự kiện lớn của đất nước và địa phương Công tác giáo dục – đào tạo với chất lượng giáo dục từng bước được nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 46% Công tác y tế, chăm sóc sức khỏe và phòng chống dịch bệnh cho toàn dân, quan tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu cho trẻ em được thực hiện có hiệu quả

- Về môi trường: Công tác vệ sinh môi trường được quan tâm Đến nay các thôn đã thành lập được tổ vệ sinh môi trường tự quản làm công tác thu gom rác Ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường chung của nhân dân không ngừng được nâng cao Xã có 98,6% các hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh

Bên cạnh những kết quả đạt được như trên còn một số tồn tại đó là:

- Sản xuất vẫn còn tình trạng nhân dân để diện tích đất hoang hóa không đưa vào sản xuất Tăng trưởng kinh tế trong nông nghiệp còn chưa mang tính bền vững Công tác quy hoạch xây dựng nông thôn mới tiến độ triển khai còn chậm

- Tình trạng đổ chất thải bừa bãi tại một số thôn còn chậm được khắc phục

Tại hầu hết các thôn vẫn còn xảy ra tình trạng để vật liệu xây dựng lâu ngày lấn chiếm lòng lề đường Phần lớn các cống nước thải ở các thôn chưa có nắp đậy

- Công tác tuyên truyền có lúc còn chưa mang tính liên tục và chưa thực sự

đi vào chiều sâu Việc thực hiện nếp sống văn minh, chấp hành pháp luật,

vệ sinh môi trường còn chuyển biến chậm và hạn chế

Trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân đã có một số hoạt động phòng chống tiêu chảy cho toàn dân nhưng đối với độ tuổi dưới 5 tuổi thì chưa được quan tâm sâu sát.[7]

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Trẻ em dưới 5 tuổi tại Xã Mai Đình – Huyện Sóc Sơn Thành phố Hà Nội và Bà mẹ có con dưới 5 tuổi trong diện điều tra

- Địa điểm nghiên cứu: chọn 4 thôn Song Mai Đoài, Đạc Tài, Nội Phật, Mai Nội có những điều kiện và mức độ phát triển về mọi mặt điển hình cho

cả 14 thôn của xã Mai Đình

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 03 năm 2011 đến tháng 3 năm 2012

2.2 Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu ngang mô tả

2.2.1 Chọn mẫu

Dựa vào danh sách 409 trẻ dưới 5 tuổi trong 4 thôn nghiên cứu do trạm y tế cấp, tôi đã tiến hành điều tra Kết quả thu được 386 trẻ vào diện nghiên cứu (chiếm 94,3% theo danh sách), những trường hợp còn lại không điều tra được do vắng mặt, hoặc sai lệch thông tin theo danh sách

2.2.2 Chỉ số nghiên cứu

* Chỉ số thông tin chung về tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội của các hộ gia đình

- Tỷ lệ các bà mẹ phân theo trình độ học vấn

- Tỷ lệ các bà mẹ phân theo nhóm tuổi

- Tỷ lệ các bà mẹ phân theo nhóm nghề nghiệp

- Tỷ lệ hộ gia đình phân theo mức độ kinh tế (nghèo, không nghèo) [16]

* Chỉ số về bệnh tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi:

- Tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi theo các nhóm tuổi: cách tính tuổi theo quy ước của WHO (1983)

- Tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi theo giới

- Tỷ lệ tiêu chảy tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi theo học vấn của mẹ

- Tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi trẻ em theo nghề nghiệp của mẹ

- Tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi trẻ em theo tình trạng vệ sinh môi trường, vệ sinh nhà ở

- Tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi trẻ em theo thói quen vệ sinh cá nhân

- Tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ 5 tuổi theo hộ gia đình có dùng phân tươi bón hoa màu

2.3 Phương pháp thu thập số liệu

* Số liệu về bệnh

- Thông qua sổ sách khám chữa bệnh của trạm y tế

- Sử dụng bộ câu hỏi phỏng vấn trực tiếp bà mẹ có con dưới 5 tuổi trong diện điều tra

* Số liệu về các yếu tố liên quan:

- Sử dụng bộ câu hỏi phỏng vấn trực tiếp bà mẹ có con dưới 5 tuổi trong diện điều tra về các yếu tố liên quan đến bệnh tiêu chảy ở trẻ

* Số liệu về tuổi của trẻ

- Cách tính tuổi của trẻ theo quy ước của Tổ chức Y tế thế giới 1983 2.4 Phương pháp thu thập số liệu

Xử lý thống kê số liệu thu được bằng phần mềm M.S Excel

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3.1 Tình hình hiện mắc NKHHC ở trẻ em dưới 5 tuổi tại xã Mai Đình

Số trẻ em dưới tuổi trên toàn địa bàn xã Mai Đình năm 2011 : 1841 trẻ

Số lượt khám trẻ em dưới 5 tuổi trên địa bàn xã Mai Đình năm 2011: 1351 lượt

Trong đó số lượt trẻ đến khám và chữa bệnh tiêu chảy là : 375 lượt Như vậy, trong năm 2011 có 27,25% lượt trẻ ở độ tuổi dưới 5 tuổi đến khám và điều trị bệnh tiêu chảy tại trạm xá xã Mai Đình

Bảng 1: So sánh tỷ lệ lượt khám chữa bệnh tiêu chảy tại xã Mai Đình

với một số địa phương

Trạm xá

Số lượt khám và điều trị bệnh của

TE dưới 5 tuổi năm

2011

Số lượt khám

và điều trị tiêu chảy của TE dưới 5 tuổi năm

Phường Năng Tĩnh -

Xã Ngọc Thanh TX Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc

Bảng 3: Phân bố tỷ lệ hiện mắc tiêu chảy của trẻ dưới 5 tuổi

theo nhóm tuổi

Tiêu chảy

Tỷ lệ ( % )

Nhóm trẻ dưới 12 tháng tuổi hiện mắc tiêu chảy cao nhất chiếm 97,75%, rồi đến nhóm trẻ từ 12 tháng đến dưới 24 tháng chiếm 95,12% Điều này phù hợp với nghiên cứu của nhiều tác giả cũng cho kết quả tương tự Hầu hết các đợt tiêu chảy ở trẻ em dưới 5 tuổi đều xảy ra trong 2 năm đầu đời,

chỉ số mắc tiêu chảy cao nhất ở nhóm trẻ 6 – 11 tháng tuổi [13] [14] [15]

Bảng 4: Phân bố tỷ lệ hiện mắc tiêu chảy của trẻ

dưới 5 tuổi theo giới tính

Giới tính

Số trẻ bị tiêu chảy

Tỷ lệ (% )

Như vậy, tỷ lệ trẻ nam và nữ mắc tiêu chảy là gần như không có sự chênh lệch.

Trẻ viêm phổi, viêm mũi họng,

Bảng trên cho thấy mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa trẻ bị suy dinh

dưỡng và trẻ mắc tiêu chảy, viêm phổi, viêm mũi họng, viêm tai giữa

Bảng 6: Phân bố tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi

theo trình độ học vấn của mẹ

Tình trạng bệnh

Trình độ học vấn của mẹ

n

Số trẻ mắc tiêu chảy

Tỷ lệ ( % )

Bảng 7: Phân bố tỷ lệ mắc tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi

theo nghề nghiệp của mẹ

Tình trạng bệnh

Nghề nghiệp mẹ

n

Số trẻ mắc tiêu chảy

Tỷ lệ (%)

là cán bộ công chức Tuy nhiên chúng ta cũng thấy tỷ lệ trẻ mắc tiêu chảy

là con của các bà mẹ là giáo viên, cán bộ công chức là thấp nhất (63,5%)

Bảng 8: Phân bố tỷ lệ mắc tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi

theo tuổi của mẹ

Tình trạng bệnh

Số trẻ mắc tiêu chảy

Tỷ lệ ( % )

dưới 20 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (87,5%) và thấp nhất là con các bà mẹ trong độ tuổi từ 20 đến 35 tuổi (62,68 %)

Bảng 9: Phân bố tỷ lệ mắc tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi

theo mức độ kinh tế của gia đình

Tình trạng bệnh

Mức độ kinh tế

n

Số trẻ mắc tiêu chảy

Tỷ lệ ( % )

Bảng 10: Phân bố tỷ lệ tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi theo

tình trạng vệ sinh nhà ở

Tình trạng bệnh

Số trẻ mắc tiêu chảy

Tỷ lệ ( % )

Nhà ẩm thấp, có nhiều ruồi nhặng, không hợp

Không dùng nước ao hồ để sinh hoạt 371 154 41,51

Không dùng phân tươi để bón cho vườn rau

Dùng phân tươi để bón cho vườn rau gia đình 93 91 97,85

Bảng trên cho thấy, yếu tố môi trường nhà ở có ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ trẻ mắc bệnh.Tỷ lệ trẻ mắc bệnh giữa điều kiện môi trường nhà ở tốt và môi trường nhà ở không tốt có sự chênh lệch lớn