LUẬN văn sư PHẠM sử NGUYỄN ái QUỐC từ CHỦ NGHĨA yêu nước đến CHỦ NGHĨA CỘNG sản

đề tài này cũng nhằm góp phần tìm hiểu cuộc ựời và các hoạt ựộng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chắ Minh, ựể hiểu rõ hơn quá trình tìm ựến chủ nghĩa Mac- Lênin của Người- trở thành ch

Giáo viên hướng dẫn

Thạc sĩ Lê Thị Minh Thu

Sinh viên thực hiện

Lư Thị Như Ý MSSV: 6076569 Lớp: Sư phạm Lịch sử Khóa: 33

Tháng 5/2011

Qua bốn năm ngồi trên ghế nhà trường ðại Học Cần Thơ, mỗi

người trong chúng em ñều mong muốn có thể tiếp thu nhiều kiến

thức, làm hành trang trong cuộc sống

Tuy luận văn không thể hiện ñược hết những gì mà chúng em

ñã tiếp thu trong thời gian học tập ở ñây, nhưng nó là bài nghiên

cứu khoa học ñầu tiên và có ý nghĩa quan trọng trong quá trình học

tập tại trường

ðể hoàn thành bài luận văn này ngoài sự tự lực,cố gắng của

bản thân, em ñã nhận ñược sự giúp ñỡ, hướng dẫn tận tình của

thầy, cô, cán bộ trường và sự cổ vũ, ủng hộ của người thân và bạn

bè

Em xin gởi lời cám ơn tới quý thầy, cô ñã tận tình giảng dạy và

giúp ñỡ em trong thời gian qua ðặc biệt, em xin gởi lời cảm ơn

chân thành nhất ñến Cô Lê Thị Minh Thu, người ñã tận tình hướng

dẫn, giúp ñỡ em hoàn thành bài luận văn này

Nhân ñây em xin gởi lời cám ơn tới cán bộ thư viện trường,

thư viện khoa, thư viện thành phố Cần Thơ

Mặc dù ñã có nhiều cố gắng nhưng cũng không tránh ñược sai

sót Mong nhận ñược sự góp ý của quý thầy, cô

LỜI CẢM ƠN!

A PHẦN DẪN LUẬN

1 Lý do chọn ñề tài

“ Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông ñất nước ta ñã sinh ra Hồ Chủ tịch, người anh hùng dân tộc vĩ ñại và chính Người ñã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông ñất nước ta”[19: 516]

Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh, Người ñã cống hiến cả cuộc ñời mình

vì nền ñộc lập ñất nước, vì tự do cho ñồng bào ta và vì sự tiến bộ, hòa bình, tình hữu nghị của nhân loại Công lao của Người ñối với cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới vô cùng to lớn Ngay khi ở tuổi ñôi mươi, Người ñã có quyết ñịnh rất sáng suốt và hợp thời ñại, ñó là quyết ñịnh sang phương Tây học hỏi và tìm hướng ñi mới cho dân tộc Việt Nam ðây là một tiền ñề rất quan trọng ñể Người bắt gặp và quyết tâm ñi theo chủ nghĩa Mac- Lênin Quá trình tìm ñường cứu nước cũng là quá trình chuyển ñổi từ chủ nghĩa yêu nước ñến chủ nghĩa cộng sản trong Nguyễn Ái Quốc-

Hồ Chí Minh Khi Người rời bến cảng Nhà Rồng ñến Pháp, hành trang của Người là lòng yêu nước thiết tha và nghị lực phi thường, không sợ khó khăn, gian khổ Nói cách khác, lúc này với tư thế là nhà yêu nước, Người

ñã ra ñi ñể tìm một phương cách mới, ñể cứu nước, ñưa ñất nước ra khỏi tình trạng khủng hoảng, bế tắc ðến năm 1920, khi Người bắt gặp bản “Sơ thảo luận cương về vấn ñề dân tộc và thuộc ñịa” của Lênin ðến ñây Nguyễn Ái Quốc ñã bước ñầu tìm thấy con ñường cứu nước hợp thời ñại

và trong tư tưởng Người cũng có nhiều thay ñổi Người bắt ñầu nhận thức ñược một số vấn ñề, khái niệm chính trị ( Cách mạng vô sản, giai cấp công nhân…) Rồi với lá phiếu ủng hộ Quốc tế cộng sản, tham gia sáng lập ðảng cộng sản Pháp (1920), Người ñã trở thành người cộng sản Việt Nam ñầu tiên

ðể ñi ñến chủ nghĩa cộng sản, Nguyễn Ái Quốc ñã phải trải qua nhiều khó khăn, thử thách Người phải có nghị lực phi thường, trí tuệ, lòng quyết tâm cao và niềm tin vững chắc vào chủ nghĩa Mac- Lênin thì Người mới

có thể vượt qua nhiều khó khăn, thử thách ñể tồn tại và hoạt ñộng Những ñiều ñó ñã ñưa Người ñến với chủ nghĩa Mac- Lênin và giúp Người có thể quán triệt, vận dụng một cách sáng tạo, triệt ñể chủ nghĩa cộng sản Nhờ

ñó, giúp Người hoàn thành tốt nhiệm vụ của một nhà yêu nước ñối quê hương, ñất nước Việt Nam và thực hiện nghĩa vụ của người chiến sĩ quốc

tế ñối với phong trào cách mạng thế giới

ðể thấy rõ hơn ý nghĩa, tầm quan trọng của quá trình này thì ta phải ñặt mình vào hoàn cảnh lịch sử của xã hội Việt Nam hồi cuối thế kỉ XIX-

nước Việt Nam ựã gặp phải lúc ựó; thử ựặt mình trước cái thế áp ựảo của chủ nghĩa ựế quốc lúc ựó, ta mới thấy hết quyết ựịnh và thành công của Hồ Chủ tịch là có ý nghĩa lịch sử to lớn ựối với sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam nói riêng và của các thuộc ựịa trên thế giới nói chung

Ngay khi bắt gặp chủ nghĩa Mac- Lênin, bước ựầu tìm thấy con ựường cứu nước ựúng ựắn, Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chắ Minh ựã phải ựấu tranh kiên quyết ựể bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mac- Lênin Người có công lớn trong sự nghiệp vận dụng luận cương của Lênin ựầy tắnh chất cách mạng và thực tiễn, cụ thể là: 1 Tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ tư tưởng của cán bộ và nhân dân các thuộc ựịa; 2 Xây dựng ựường lối giải phóng dân tộc các thuộc ựịa; 3 đào tạo, rèn luyện lực lượng nòng cốt cho cách mạng; 4 Xây dựng, củng cố ựoàn kết các lực lượng cách mạng quốc tế; 5 Có cống hiến to lớn vào sự phát triển và trưởng thành của phong trào cách mạng thế giới Từ ựó mới thấy ựược những công lao vô cùng to lớn của Người ựối với dân tộc và thời ựại

Vì thế, tôi chọn ựề tài ỘNguyễn Ái Quốc- từ chủ nghĩa yêu nước ựến chủ nghĩa cộng sảnỢ làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục ựắch nghiên cứu

Với truyền thống ỘUống nước nhớ nguồnỢ, ỘĂn quả nhớ kẻ trồng câyỢ, việc tìm hiểu tư tưởng, cuộc ựời và sự nghiệp của các vị anh hùng dân tộc từ lâu ựã trở thành truyền thống và nhu cầu cần thiết của mỗi người Việt Nam Việc tìm hiểu này, vừa thể hiện tình cảm, vừa nói lên lòng yêu nước và sự biết ơn của thế hệ sau ựối với những vị anh hùng có công với dân tộc

Việc tìm hiểu tư tưởng, cuộc ựời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chắ Minh không chỉ nhằm mục tiêu trên mà nó còn có tác dụng rất lớn trong việc giáo dục thế hệ trẻ Từ việc tìm hiểu tư tưởng, cuộc ựời và sự nghiệp của Hồ Chủ tịch, giúp chúng ta xác ựịnh ựược nhiệm vụ của mình và tắch lũy ựược nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, gần gũi với thực tiễn đó chắnh là mục tiêu nghiên cứu của ựề tài này đề tài này cũng nhằm góp phần tìm hiểu cuộc ựời và các hoạt ựộng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc-

Hồ Chắ Minh, ựể hiểu rõ hơn quá trình tìm ựến chủ nghĩa Mac- Lênin của Người- trở thành chiến sĩ quốc tế cũng như những công lao của Người ựối với ựất nước và quốc tế Qua ựó, giúp ta thấy ựược những phẩm chất quý giá, phong cách sống giản dị và ý nghĩa to lớn của các hoạt ựộng cách mạng của Người, ựể làm cơ sở cho việc học tập tấm gương ựạo ựức Hồ Chắ Minh và việc vận dụng tư tưởng của Người trong thời ựại mới

3 Lịch sử nghiên cứu vấn ñề

Trong quá trình nghiên cứu ñề tài này, tôi có cơ hội tiếp cận nhiều công trình nghiên cứu có liên quan ñến ñề tài này Tiêu biểu là một số công trình sau:

Trước tiên, là tác phẩm “Sự lựa chọn con ñường phát triển của lịch

sử dân tộc Việt Nam ñầu thế kỉ XX và quá trình phát triển của lịch sử dân tộc từ 1930 ñến nay”, của Thạc sĩ Nguyễn Thị ðảm ñược nhà xuất bản giáo dục xuất bản năm 2005 Trong tác phẩm này, tác giả chủ yếu nghiên cứu về hoàn cảnh lịch sử và các xu hướng cứu nước ñầu thế kỉ XX, qua

ñó, làm nổi bật nguyên nhân dẫn ñến quyết ñịnh ra ñi tìm ñường cứu nước

và cuộc hành trình tìm ñường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc hơn là quá trình chuyển biến tư tưởng, nhận thức của Người từ chủ nghĩa yêu nước ñến chủ nghĩa cộng sản

Công trình nghiên cứu của Giáo sư, Tiến sĩ Phan Ngọc Liên và tác gia Trịnh Vương Hồng do nhà xuất bản Quân ñội nhân dân, xuất bản năm

2005, với ñề tài “Hồ Chí Minh- chiến sĩ cách mạng quốc tế”, tuy có ñề cập ñến sự thay ñổi trong tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc, nhưng chưa phân tích nhiều quá trình thay ñổi này ðề tài này nghiên cứu nhiều về các hoạt ñộng cách mạng và ý nghĩa lịch sử của các hoạt ñộng của Người ñối với Việt Nam và quốc tế

Còn công trình nghiên cứu của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Yên ñược nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2009, với nhan ñề

“Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh trên ñường sáng lập ðảng Cộng sản Việt Nam” chủ yếu ñề cập ñến quá trình bôn ba hải ngoại của Nguyễn Ái Quốc,

và công lao của Người trong việc sáng lập ðảng cộng sản Việt Nam chứ chưa phân tích sự thay ñổi từng bước một trong tư tưởng Nguyễn Ái Quốc

từ khi Người rời bến cảng Nhà Rồng, bắt ñầu cuộc hành trình tìm ñường cứu nước cho ñến khi Người tham gia sáng lập ðảng cộng sản Pháp- thành người cộng sản Việt Nam ñầu tiên…

Nhìn chung, các công trình trên nghiên cứu nhiều về hoàn cảnh lịch sử

và ý nghĩa của các hoạt ñộng quốc tế của Nguyễn Ái Quốc Còn quá trình chuyển biến từng bước trong tư tưởng, nhận thức của Người cũng như những nhân tố dẫn ñến sự biến ñổi về tư tưởng, nhận thức của Người trước

và sau khi bắt gặp chủ nghĩa Mac- Lênin thì chỉ ñề cập một cách khái quát

Trên cơ sở kế thừa và phát huy những công trình nghiên cứu của các tác giả ñi trước, ngoài việc làm rõ từng bước biến ñổi trong hệ tư tưởng

hình thành và phát triển chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa cộng sản trong Nguyễn Ái Quốc cũng như những yếu tố, ñiều kiện lịch sử dẫn ñến việc Nguyễn Ái Quốc bắt gặp, tiếp nhận, vận dụng và phát huy những nguyên tắc cách mạng của chủ nghĩa Mac- Lênin Bên cạnh ñó, ñề tài này còn ñề cập ñến sự thay ñổi về tính chất của các hoạt ñộng cách mạng của Nguyễn

Ái Quốc- Hồ Chí Minh trước và sau khi Người trở thành người chiến sĩ cộng sản quốc tế và tầm quan trọng cùng với ý nghĩa của các hoạt ñộng ñó ñối với Việt Nam và thế giới

4 ðối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1.ðối tượng nghiên cứu

ðối tượng nghiên cứu của bài luận văn này bao gồm những nhân tố khách quan và chủ quan cũng như những hoạt ñộng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh, nhằm góp phần hình thành và phát triển

từ chủ nghĩa yêu nước ñến chủ nghĩa cộng sản của Người Ngoài ra, ñề tài này còn nghiên cứu về vai trò của người chiến sĩ cộng sản- Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh ñối với dân tộc và thời ñại

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian, gồm hoàn cảnh lịch sử trong nước và quốc tế

ñã tác ñộng ñến nhận thức, tư tưởng Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh, cùng với các hoạt ñộng cách mạng sôi nổi của Người ñã giúp Người ñến với chủ nghĩa Mac- Lênin và trở thành Người chiến sĩ cộng sản quốc tế, luôn ñấu tranh cho dân tộc mình và phong trào cách mạng thế giới

Phạm vi thời gian là từ thưở thiếu thời cho ñến lúc Người qua ñời Nhưng quan trọng hơn cả là các hoạt ñộng cách mạng của Người trong giai ñoạn từ năm 1908- Người tham gia phong trào chống thuế của nông dân miền Trung, ñến năm 1920- khi Người bắt gặp bản sơ thảo luận cương

về “Vấn ñề dân tộc và thuộc ñịa” của Lênin, bước ñầu tìm thấy con ñường cứu nước- trở thành người chiến sĩ tiên phong trong phong trào cách mạng quốc tế Từ việc bắt gặp chủ nghĩa cộng sản ñã tạo nên nhiều thay ñổi trong tư tưởng của Người Từ ñây ñến lúc từ trần, Người luôn ñấu tranh vì dân tộc mình và phong trào cách mạng thế giới

5 Phương pháp nghiên cứu

ðể thực hiện ñề tài này tôi sử dụng chủ yếu phương pháp logic và phương pháp lịch sử Bên cạnh ñó, tôi còn sử dụng nhiều thao tác nghiên cứu khác, như: phân tích, tổng hợp…

6 Bố cục luận văn

Ngoài phần dẫn luận, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, phần nội dung chính của bài luận văn này gồm ba chương sau:

Chương 1 Vài nét về Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh

Chương 2 Nguyễn Ái Quốc- từ chủ nghĩa yêu nước ñến chủ nghĩa cộng sản

Chương 3 Vai trò của Người chiến sĩ cộng sản Nguyễn Ái Quốc-

Hồ Chí Minh với dân tộc và thời ñại

B PHẦN NỘI DUNG

Chương 1 VÀI NÉT VỀ NGUYỄN ÁI QUỐC Ờ HỒ CHÍ MINH

1.1 Quê hương Ờ gia ựình

Cuộc ựời của một nhân tài kiệt xuất hay là một người dân bình thường, thì quê hương và gia ựình luôn có sự tác ựộng, ảnh hưởng nhất ựịnh ựến cuộc ựời và sự nghiệp của họ Bởi vì quan hệ gia ựình chắnh là cái nôi, là nền tảng góp phần hình thành, nuôi dưỡng và phát triển những phẩm chất, nhân cách con người

1.1.1 Quê hương

Nguyễn Ái Quốc sinh năm 1890, ở quê mẹ là làng Hoàng Trù (còn gọi

là làng Chùa), thuộc xã Chung Cự, tổng Lâm Thịnh, nay là xã Kim Liên, huyện Nam đàn, tỉnh Nghệ An Tên khai sinh của Người là Nguyễn Sinh Cung Làng Hoàng Trù nằm gần sông Lam giữa một vùng sơn thủy ngoạn mục Từ sông Lam nhìn lên bốn phắa ựều là núi (núi Quyết, núi Hồng Lĩnh, núi Thành Ầ), từ ựó tạo nên cảnh núi sông thật ựẹp Nhưng ựất Hoàng Trù thời ấy vốn nghèo, ựất ựai cằn cỗi, nắng lên là hạn, mưa to mấy ngày là lụt

Vì thế dân Hoàng Trù vừa làm ruộng hai sương một nắng vừa làm nhiều nghề phụ khác như: nghề mộc, dệt, rènẦ mà cuộc sống vẫn gian nan đó là tình cảnh chung của nhân dân trong làng mà gia ựình Nguyễn Ái Quốc cũng không ngoại lệ Từ những khó khăn của cuộc sống hàng ngày ựã hình thành trong Nguyễn Ái Quốc nghị lực phi thường với tinh thần chịu thương chịu khó, siêng năng làm việc, không ngại khó khăn Những phẩm chất quý báu

ấy giúp Người có ựủ dũng khắ ựể ựương ựầu với những thử thách, không sợ gian khổ, khó khăn, nguy hiểm trong cuộc ựời hoạt ựộng cách mạng của mình sau này

Quê nội của Người là làng Kim Liên (còn có tên nôm là làng Sen) cách làng Hoàng Trù không xa Cũng như làng Hoàng Trù, làng Kim Liên cũng là vùng ựất ựai cằn cỗi nên người dân ở hai làng phải lao ựộng cực nhọc quanh năm mà vẫn sống trong vất vả, thiếu thốn Tuy vậy, họ luôn tự hào về truyền thống hào hùng của quê hương mình

Mang trong mình truyền thống quý báu của xứ Nghệ- Tĩnh, nhân dân hai làng Kim Liên và Hoàng Trù luôn cần cù trong lao ựộng, tình nghĩa trong cuộc sống và bất khuất trước kẻ thù Trong tác phẩm đại Nam Nhất Thống Chắ, nhà sử học Phan Huy Chú ựã nhận xét: Ộựất xấu, dân nghèo, tập tục cần kiệm, nhà nông chăm chỉ làm ruộng nương, học trò ưa chuộng học hànhẦỢ [14: 39] Còn cảnh vật thì: Ộnúi cao sông rộng, phong tục thuần hậu, cảnh tượng tươi sáng, gọi là ựất danh tiếng hơn cả Nam châuẦựược khắ tốt của núi sông nên sinh ra nhiều bậc danh hiềnỢ [14: 40], ựiều này ựã ựược lịch

sử chứng minh

Thật vậy, Nghệ An vừa mang nhiều nét chung, tiêu biểu của ựất nước, của dân tộc ta, song con người ở xứ sở sông Lam, núi Hồng cũng có những nét riêng, những ựặc ựiểm của người dân xứ Nghệ Tuy nghèo, nhưng người dân trong vùng luôn tự hào vì là Ộựất văn vật, chốn thi thưỢ Từ xưa nơi ựây

ựã nổi tiếng là vùng ựất Ộựịa linh nhân kiệtỢ, là nơi hội tụ nhiều anh hùng hào kiệt Từ làng Hoàng Trù và làng Kim Liên nhìn ra bốn phắa ựều là quê hương của nhiều nhân vật kiệt xuất trong lịch sử dân tộc ta Phắa đông là quê hương của ựại thi hào Nguyễn Du, nhà thơ Nguyễn Công Trứ và người anh hùng dân tộc Nguyễn Xắ Phắa Tây là quê hương của Mai Thúc Loan- người anh hùng trong cuộc khởi nghĩa chống giặc Phương Bắc hồi thế kỉ VIII và nhà lãnh tựu phong trào Cần Vương- Phan đình Phùng Từ nhỏ Nguyễn Ái Quốc ựã nghe kể và ựược ựi thăm quê hương của các vị anh hùng

và những nhà kiệt xuất của dân tộc ta Nhờ ựó, Người không những thêm sự hiểu biết về lịch sử nước nhà mà còn góp phần hình thành lòng yêu nước và

tự hào về truyền thống hào hùng của dân tộc ta Ngay từ cuộc ựấu tranh chống Bắc thuộc, Nghệ An- Hà Tĩnh là nơi ựã sản sinh ra nhiều vị anh hùng dân tộc, là hậu phương, căn cứ vững chắc Năm 722 Mai Thúc Loan ựã lấy vùng ựất này lập căn cứ chống ựô hộ nhà đường Trong kháng chiến chống Minh và phong trào Tây Sơn, vùng ựất Nghệ- Tĩnh có vai trò quan trọng và ựóng góp nhiều vào cuộc ựấu tranh cho ựộc lập, thống nhất ựất nước Trong phong trào chống Pháp cuối thế kỉ XIX nhân dân xứ Nghệ ựã giương cao ngọn cờ ựấu tranh, tắch cực hưởng ứng phong trào Cần Vương đây là nơi vị

tú tài Vương Thúc Mậu lập ựội Ộchung nghĩa binhỢ, dựng cờ Cần Vương chống Pháp Cũng trong thời gian này ở làng Hoàng Trù có ông Hoàng Xuân Hành hoạt ựộng trong phong trào văn thân, sau tham gia khởi nghĩa Yên Thế rồi ông trở về Nghệ An lập căn cứẦ Ngoài ra, vẫn còn nhiều tấm gương anh hùng hào kiệt khác của dân tộc ta Vậy nên, mỗi mảnh ựất quê hương xứ Nghệ vẫn còn in ựậm bao dấu tắch anh hùng và sáng tạo của ông cha ta Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc ựã hấp thụ ựược những truyền thống tốt ựẹp của quê hương mình ngay từ khi còn bé Từ truyền thống tốt ựẹp trên, ựã

góp phần hình thành và nâng cao tinh thần yêu nước, yêu truyền thống- lòng

tự hào dân tộc và căm thù giặc cùng với những phẩm chất quý giá trong Người từ nhỏ

Bên cạnh truyền thống ựấu tranh anh hùng bất khuất, vùng ựất Nghệ An này còn nổi tiếng về truyền thống hiếu học: Ộtừ năm 1963 ựến năm 1918, qua 96 khoa thi hương và thi hội, làng Kim Liên có 53 người ựỗ ựạtỢ.[19: 14]Trong làng, nhiều người mở lớp dạy học nên nho sĩ ở làng Kim Liên rất ựông và làng này trở thành nơi lui tới của các nho sĩ quanh vùng Vậy nên,

từ nhỏ Nguyễn Ái Quốc ựã ựược tiếp nhận nền giáo dục tốt ựẹp với nhiều người thầy nổi tiếng Nhờ ựó, sớm hình thành trong Người tinh thần ham học hỏi

Tóm lại, truyền thống của quê hương xứ Nghệ có tác ựộng khá lớn ựến Nguyễn Ái Quốc trong việc hình thành, rèn luyện và phát triển lòng yêu nước thương dân, căm thù giặc và niềm tự hào dân tộc đó là nhân tố quan trọng giúp Người thêm lòng dũng cảm, bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần chiến ựấu và dám hy sinh cho ựộc lập- tự do của dân tộc Từ nhỏ, Nguyễn Ái Quốc ựã ựược nghe những câu chuyện lịch sử, những câu ca dao tục ngữ và những lần tiếp xúc với các nhà yêu nước nên ựã sớm khơi dậy trong Người lòng yêu nước và căm thù giặc Thực tế bi hùng của dân tộc, của ựất nước là mảnh ựất màu mỡ góp phần quan trọng nuôi dưỡng những phẩm chất quý giá trong Nguyễn Ái Quốc

1.1.2 Gia ựình

Nguyễn Ái Quốc sinh ra trong gia ựình nhà nho nghèo nhưng giàu lòng thương người và trọng nhân nghĩa Vì thế, Người không những ựược thừa hưởng những tinh hoa, truyền thống của quê hương ựất nước mà Người còn ựược kế thừa lòng nhân nghĩa, yêu thương con người cùng với ựức tắnh cần

cù, chịu thương chịu khó từ những người thân trong gia ựình

Thân sinh của Người là cụ Nguyễn Sinh Sắc, sinh năm 1862 Cụ Sắc vừa

là người cha gương mẫu, vừa là người thầy ựầu tiên hết lòng dạy dỗ Người

Do cha mẹ mất sớm, nên từ nhỏ Cụ Sắc ựã phải chăn trâu, cắt cỏ, lao ựộng giúp anh mình Mặc dù cuộc sống khó khăn, vất vả nhưng cụ Sắc là người ham học trong làng ai cũng khen Vì nhà nghèo nên người không ựược ựến trường, tuy vậy mỗi khi dắt trâu ra ựồng người thường dừng lại trước lớp học lắng nghe thầy giảng bài Thấy Nguyễn Sinh Sắc say mê học hành, chăm chỉ lao ựộng nên cụ Hoàng Xuân đường ựem về nuôi và cho ăn học

đến năm 1883 cụ Hoàng gả con gái ựầu lòng của mình là bà Hoàng Thị Loan cho Nguyễn Sinh Sắc Từ ựó cụ Sắc vừa học vừa làm ruộng tiếp vợ Năm 1894, người ựậu cử nhân kì thi hương tại trường thi Nghệ An Năm

1895, Nguyễn Sinh Sắc tham gia thi hội ở Huế nhưng không ựỗ Dù vậy, người vẫn quyết chắ học hành ựến nơi ựến chốn và người ựã xin vào học ở trường Quốc Tử Giám Cuối năm 1895, cụ Sắc trở về làng ựưa vợ và hai con trai vào Huế đó là thời gian gia ựình cụ Sắc sống trong cảnh gieo neo, thiếu thốn Vậy nên, ngoài thời gian ựọc sách và làm bài, cụ Sắc phải ựi chép chữ thuê ựể sinh sống Năm 1898, khoa Mậu Tuất, người dự thi hội lần hai nhưng vẫn không ựỗ Cuộc sống gia ựình càng thêm chật vật, khó khăn Dù vậy người vẫn không nản lòng mà vẫn cố gắng học tập, ựến năm 1901 trong

kì thi hội năm Tân Sửu người ựậu phó bảng Song cụ Sắc không nhận việc dân làng ựi ựón quan phó bảng và tổ chức tiệc mừng linh ựình Phong cách sống giản dị của cụ Sắc có tác ựộng lớn ựến việc hình thành những phẩm chất quý giá trong Nguyễn Ái Quốc Trong gia ựình, cụ Nguyễn Sinh Sắc là người có ảnh hưởng lớn nhất ựến sự hình thành nên tắnh cách của Nguyễn Ái Quốc đặc biệt là tinh thần hiếu học, lòng thương người, tắnh cương trực, cuộc sống giản dị, gần gũi nhân dân và tinh thần yêu nước thương dân Nguyễn Ái Quốc còn thừa hưởng ở cha mình tắnh kiên nhẫn, không nản chắ trước khó khăn và quyết tâm làm cho ựược mục tiêu mình ựã ựề ra Cụ Sắc thường dạy anh, chị em Nguyễn Ái Quốc: lời nói phải ựi ựôi với việc làm và không ựược xa rời lao ựộng chân tay Cụ còn viết lên xà nhà tám chữ: ỘVật

dĩ quan gia ngô phong dạngỢ, nghĩa là Ộựừng lấy phong cách nhà quan làm phong cách nhà mìnhỢ ựể răn dạy các con về phong cách sống Tấm gương sáng của cụ Sắc là nhân tố quan trọng ảnh hưởng lớn ựến sự hình thành, bồi dưỡng, rèn luyện và phát triển những phẩm chất quý báu cũng như phong cách sống giản dị của Nguyễn Ái Quốc

Thân mẫu Người là bà Hoàng Thị Loan Bà là một người phụ nữ ựảm ựang, hết lòng thương yêu, chăm sóc chồng con và cần cù trong lao ựộng Bà làm nghề nông và dệt vải Bà thường ru con bằng những câu thơ trong chuyện Kiều hay những bài dân ca quen thuộc Bà thường dạy hai anh em Người những câu ca dao dễ nhớ Những ựức tắnh quý báu ấy của bà như những sợi tơ dệt nên nhân cách của Nguyễn Ái Quốc từ thời thơ ấu Những câu hát ru của bà góp phần bồi dưỡng lòng thương người và cách sống nhân nghĩa cùng với ựức tắnh hy sinh cho người khác trong con người Nguyễn Ái Quốc

Chị cả của Nguyễn Ái Quốc là bà Nguyễn Thị Thanh (1884- 1954), có biệt danh là Bạch Liên Bà tham gia tắch cực trong tổ chức chống Pháp của

ðội Quyên, ðội Phấn Nguyễn Ái Quốc ñã ñón nhận từ chị Thanh tình yêu thương vô hạn Chị ñã hy sinh hạnh phúc riêng ñể phụ giúp gia ñình vượt qua khó khăn

Anh thứ hai của Nguyễn Ái Quốc là ông Nguyễn Sinh Khiêm – Nguyễn Tất ðạt ( 1888- 1950) Ông cũng là người nhiệt tình tham gia các phong trào cách mạng chống Pháp, nên cũng nhiều lần bị Pháp bắt giam nhưng ông vẫn luôn giữ khí tiết trong sáng Ông Khiêm tính ngang tàng nhưng hay thương người Tuy túng thiếu nhưng ông sẵn sàng nhường cơm sẻ áo cho những người nghèo khổ

Những người thân trong gia ñình Nguyễn Ái Quốc có ảnh hưởng lớn ñối với những nhận thức, suy nghĩ của Người Nó ñã góp phần hình thành trong Nguyễn Ái Quốc lòng yêu quê hương ñất nước, lòng thương người, biết ñau lòng trước những cảnh ñời cơ cực Ngoài ra, nó còn góp phần hình thành, rèn luyện ñức tính cần cù, chăm công việc, không nản chí trước những khó khăn, thử thách và có quyết tâm cao trong công việc mình làm Trong những người thân của Nguyễn Ái Quốc thì Người chịu ảnh hưởng từ cha nhiều nhất

Cụ Nguyễn Sinh Sắc là sĩ phu yêu nước ñược ñào tạo theo nền giáo dục khoa cử phong kiến nhưng lại là một nhà nho thức thời Vì vậy, các con của người, ñặc biệt là Nguyễn Ái Quốc ñược thừa hưởng cả nền giáo dục nho giáo- phong kiến và Tây học Năm 1898 Nguyễn Ái Quốc và anh theo cha

về làng Dương Nỗ (xã Phú Dương, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế)

mở lớp dạy chữ cho một số học sinh trong làng, Nguyễn Ái Quốc cũng theo học với cha Từ ñây ñến năm 1905 là thời gian Người học Hán ngữ với cha

và nhiều thầy danh tiếng như thầy: Hoàng Phan Quỳnh, Vương Thúc Quý, Trần Thân…Trong những người thầy trên thì thầy Vương Thúc Quý là người có ảnh hưởng lớn ñến Nguyễn Ái Quốc Thầy Quý là con trai nhà yêu nước Vương Thúc Mậu- người tổ chức ñội quân “chung nghĩa binh” ñể chống Pháp Thầy Quý cũng là một trong những “sĩ tử Cần Vương”, do Phan Bội Châu và Trần Văn Lương lập Thầy Quý thường dạy cho học sinh cách suy nghĩ ñể hiểu chứ không dạy theo kiểu “tầm chương trích cú”, nệ cổ,

gò bó Tuy Nguyễn Ái Quốc chỉ ñược học với thầy Quý một thời gian ngắn, nhưng Người ñã tiếp nhận ở thầy lòng yêu nước, ý chí vươn lên mạnh mẽ,

và có lối học thông minh không nệ cổ, suy nghĩ- nghiên cứu các vấn ñề một cách sáng tạo chứ không phải chỉ biết ghi nhớ và học thuộc Thầy Quý không những dạy cho Nguyễn Ái Quốc về văn hóa, tri thức Hán ngữ, học vấn mà thầy còn là người truyền cho Nguyễn Ái Quốc lòng yêu nước, căm

thù giặc sâu sắc và chỉ cho Người cách làm việc ựộc lập, tư duy, sáng tạo Chắnh vì vậy mà cụ Sắc luôn xem thầy Quý là Ộthầy giáo khai tâmỢ của con mình Cụ Sắc muốn lấy thầy Quý- một nhà yêu nước, có ựạo ựức, học rộng

ựể làm gương cho con mình noi theo Nền giáo dục truyền thống của gia ựình và các thầy giáo ựã trang bị cho Nguyễn Ái Quốc trình ựộ Hán ngữ, hệ thống tri thức về ựất nước, lịch sử, văn hóa, các giá trị truyền thống, bồi dưỡng cho Người lòng yêu nước nồng nàn và những tình cảm, tư tưởng lớn ựối với ựất nước và nhân dân Nền giáo dục này giúp Người tiếp xúc với những tinh hoa dân tộc, từ ựó nâng cao lòng yêu nước, tự hào về nền văn hiến nước nhà

Nhà nho thức thời Nguyễn Sinh Sắc ựã nhận thấy ựược sự thay ựổi của thời thế nên cụ không thể cho con mình chỉ học Hán ngữ ở trường làng như trước Thế nên, ựến năm 1905, Nguyễn Ái Quốc và anh thứ hai của Người ựược cha cho theo học lớp dự bị ( Cours Preparatoire) ở trường tiểu học Pháp tại thành phố Vinh Chắnh tại trường tiểu học này, Nguyễn Ái Quốc mới biết ựến nền văn hóa phương Tây- văn hóa Pháp và lần ựầu tiên Người biết ựến các từ: tự do- bình ựẳng- bác ái Những từ ngữ này ựã gợi lên trong ựầu Người nhiều sự tò mò về nước Pháp và con người Pháp Năm 1906 Nguyễn Ái Quốc cùng anh theo cha vào Huế đến tháng 9- 1907 Người học lớp nhì ở trường Quốc học Huế Trong thời gian học ở trường này người ựã tham gia phong trào cách mạng ựầu tiên, thể hiện lòng yêu nước, ý chắ cứu nước, bằng một hành ựộng công khai và cụ thể đó là cuộc biểu tình chống thuế của nông dân thừa thiên, vì thế cụ Sắc ựã bị triều ựình khiển trách đến tháng 9- 1909, Nguyễn Ái Quốc ựược cha gởi ựến Quy Nhơn học thêm tiếng Pháp ở trường tiểu học Pháp- Việt Khoảng ựầu tháng 9- 1910 Nguyễn Ái Quốc rời Quy Nhơn vào Nam, bắt ựầu cuộc ựời bôn ba của Người Trong khoảng thời gian học ở các trường tiểu học, Nguyễn Ái Quốc ựược trang bị thêm vốn tiếng Pháp và những ựiều mới lạ về nền văn minh phương Tây Vốn kiến thức này ựược Người vận dụng và bổ sung ựầy ựủ hơn trong cuộc hành trình tìm ựường cứu nước

1.2 Cuộc ựời và sự nghiệp Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chắ Minh

ỘẦ Từ tuổi thiếu niên cho ựến phút cuối cùng, HỒ CHỦ TỊCH ựã cống hiến trọn ựời mình cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta và nhân dân thế giới Người ựã trải qua một cuộc ựời oanh liệt; ựầy gian khổ hy sinh, vô cùng cao thượng và phong phú, vô cùng trong sáng và ựẹp ựẽẦỢ

(điếu văn của Ban Chấp hành trung ương đảng Cộng sản Việt Nam)

Nguyễn Ái Quốc sinh năm 1890, ở quê mẹ là làng Hoàng Trù với tên khai sinh là Nguyễn Sinh Cung Nguyễn Ái Quốc ựược sinh ra và lớn lên trong gia ựình nhà nho nghèo yêu nước Tuổi thơ của Người sống trong tình yêu thương của ông bà, cha mẹ và anh chị Năm 1895, sau khi cụ Nguyễn Sinh Sắc- thân phụ của Người, ựỗ cử nhân Người theo cha vào Huế đây là thời gian gia ựình Người sống trong cảnh khó khăn, gian nan nhất Cuối năm

1900, bà Hoàng Thị Loan- thân mẫu của Người hạ sinh người con thứ tư, là

bé Xin Ngày 22 tháng chạp năm Canh Tý (ngày 10- 2- 1901), bà Hoàng Thị Loan lâm bệnh và ựột ngột qua ựời tại Huế, trong khi cụ Sắc và hai người con lớn ựang ở quê Lúc ựó, Người mới 11 tuổi ựã phải vừa chịu nỗi ựau mất mẹ khi cha và anh chị ựi xa, vừa phải chăm sóc cho em Xin mới ựược mấy tháng tuổi Khi nhận ựược tin bà Loan qua ựời cụ Nguyễn Sinh Sắc vội vả quay lại Huế ựưa con về quê Những năm sống ở Huế, Người ựã nhìn thấy nhiều ựiều mới lạ Ộnhiều nhà cửa to ựẹp, cung ựiện uy nghiêm (Ầ) Người dân Huế ựi ựứng từ tốn, có giọng nói dịu dàng, êm ái Người cũng thấy ở Huế có nhiều lớp người, những ông Tây da trắng nghênh ngang, hách dịch và tàn ác; những ông quan Nam triều bệ vệ trong những chiếc áo gấm, hài nhung, mũ cánh chuồn, nhưng khúm núm và rụt rè; còn phần ựông người lao ựộng thì ựều chịu chung số phận ựau khổ và tủi nhụcỢ.[19: 23] Những ấn tượng ựó ựã dần in sâu trong tâm trắ Người

Sau khi rời kinh thành Huế trở về quê, Người ựược gửi ựi học chữ Hán với các thầy trong vùng đến kì thi Hội năm Tân Sửu (năm 1901), cụ Nguyễn Sinh Sắc ựỗ phó bảng nhưng không ra làm quan Từ năm 1901 ựến năm 1905, Nguyễn Ái Quốc học chữ Hán với các thầy nổi tiếng ở quê hương- Nghệ An Năm Người 14 tuổi (năm 1904), Người ựược theo cha ựi nhiều nơi: đức Thọ, Hà Tĩnh, Thái BìnhẦ trong dịp cụ Sắc ựi tìm gặp các sĩ phu ựất Bắc Những chuyến ựi này giúp Người thêm hiểu biết về quê hương- ựất nước và góp phần hình thành, bồi dưỡng lòng yêu nước trong Người Tháng 9- 1905, Nguyễn Ái Quốc (lúc ựó là Nguyễn Tất Thành) cùng anh học ở trường tiểu học Pháp- bản xứ ở thành phố Vinh Tháng 5- 1906 Người quay trở lại Huế, vì cụ Sắc ựược lệnh triệu hồi của triều ựình Từ năm 1906 ựến năm 1098, Người và anh thứ hai- Nguyễn Sinh Khiêm học ở trường tiểu học Pháp- Việt đông Ba Niên khóa 1908- 1909, Người và anh chuyển lên học ở trường Quốc học Huế, ựây cũng là lúc các sách Tân thư của Trung Quốc ựược lưu hành ở nhiều nơi Ảnh hưởng từ tư tưởng cải cách của các Tân thư nên Nguyễn Ái Quốc ựã tham gia phong trào cắt tóc Và tháng 5-

1908, Người tham gia vào phong trào chống thuế của nông dân huyện Thừa Thiên- Huế Vì thế, cha của Người bị triều ựình khiển trách còn Người thị bị ựuổi học Tháng 5- 1909, cụ Sắc bị ựiều ựi, giữ chức tri huyện Bình Khê-

tỉnh Bình ðịnh, Nguyễn Ái Quốc cũng theo cha vào Bình ðịnh Tháng 9-

1909, Người ñược cha gửi ñi học trường tiểu học Pháp- Việt (Quy Nhơn) Tháng 1- 1910, cụ Sắc bị triều ñình “triệt hồi” chức tri huyện Bình Khê và gọi trở về Huế Tháng 6- 1910, sau khi hoàn thành chương trình tiểu học, Người không theo cha về Huế mà quyết ñịnh tiếp tục ñi xuống phương Nam,

ñể tìm hiểu tình hình trong nước và tìm một giải pháp cho ñất nước

Từ cuối tháng 8- 1910 ñến tháng 2- 1911, Nguyễn Ái Quốc ở Phan Thiết và dạy học ở trường Dục Thanh Mặc dù việc dạy học không phải là mục tiêu cuối cùng, quan trọng nhất mà Người ñặt ra Nhưng Người vẫn ñem hết lòng nhiệt huyết ñể truyền thụ lòng yêu nước, tự hào dân tộc và những suy nghĩ của mình về vận mệnh ñất nước cho học sinh, thông qua các giờ dạy lịch sử Trong thời gian này, ngoài giờ dạy trên lớp Người còn say

mê ñọc sách của các văn hào, triết gia Pháp (J.J Rousseau, Ch De Montesquieu…) về các thuyết nhân quyền, dân quyền… Ngoài ra, Người còn tiếp xúc với bà con ngư dân ở ñây và hỏi về cách ñịnh hướng trên biển, cách chống say sóng, dấu hiệu các cơn bão… Những ngày ở ñây, Nguyễn Ái Quốc còn suy nghĩ về các con ñường cứu nước của những nhà yêu nước ñương thời Dù Người rất khâm phục lòng yêu nước của các vị ấy nhưng Người không hoàn toàn ñi theo con ñường của một vị nào, bởi vì: “Cụ Phan Chu Trinh chủ trương chỉ yêu cầu người Pháp thực hiện cải cách, ñiều ñó chẳng khác gì “ Xin giặc rủ lòng thương”; Cụ Phan Bội Châu hy vọng Nhật giúp ñỡ ñể ñuổi Pháp, chẳng khác gì “ñưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau”;

Cụ Hoàng Hoa Thám còn thực tế hơn, trực tiếp ñấu tranh chống Pháp, nhưng “còn nặng cốt cách phong kiến”.”.[23: 14] Vì thế, Người muốn cứu nước bằng con ñường khác, con ñường hoàn toàn mới mà chưa ai từng ñi, bởi vì các con ñường cũ không ñem lại kết quả gì ñáng kể Thế nên, Người muốn

ra nước ngoài “xem họ làm ăn như thế nào rồi trở về giúp ñồng bào ta”.[17:41]

Vì thế, ñầu tháng 2- 1911, Nguyễn Ái Quốc rời Phan Thiết vào Sài Gòn ñể tìm ñường ra nước ngoài Những ngày sống trên ñất Sài Gòn, càng làm cho Nguyễn Ái Quốc thấy rõ hơn sự ñối lập giữa cảnh ăn chơi xa hoa của người Pháp và cuộc sống lam lũ của nhân dân ta Với ý ñịnh ra nước ngoài, ngày 3- 6- 1911, Người lên tàu Amiran Latusơ Tơrêvin (Amiral Latouche Tréville), gặp thuyền trưởng Maixen (Maisen) với tên là Nguyễn Văn Ba và Người ñã ñược nhận làm phụ bếp trên tàu Ngày 5- 6- 1911, Người theo tàu rời bến cảng Nhà Rồng- thành phố Sài Gòn ñi Pháp

Những ngày sống trên tàu, Người phải làm việc rất cực nhọc từ 4 giờ sáng ñến 9 giờ tối mới xong Dù vậy, Người vẫn không quên tìm hiểu, học hỏi những ñiều mới lạ qua những người bạn cùng làm trên tàu Qua ñó,

Người biết thêm về nước Pháp và người Pháp, Người nhận ra rằng người Pháp cũng có người tốt Trên chuyến tàu này Người còn gặp ông Bùi Quang Chiêu, ông ựã khuyên Người hãy Ộbỏ nghề khó nhọc này ựiỢ, nhưng Người chỉ lễ phép cảm ơn rồi tiếp tục làm việc Sau khi tàu ghé qua các cảng: Singapore, Ceylan, Ai Cập, ngày 6-7-1911 tàu ựến cảng Mác- Xây- thành phố cảng lớn nhất của Pháp Ngày 15-9-1911, Nguyễn Ái Quốc viết ựơn gửi Tổng thống Pháp xin ựược vào học ở trường thuộc ựịa, ựể nâng cao kiến thức, nhưng ựơn của Người không ựược chấp nhận Mặc dù vậy, Người vẫn tiếp tục học hỏi nhiều kiến thức mới từ thực tế cuộc sống ựang diễn ra xung quanh

Năm 1912, Người làm thuê cho thuyền buôn Sác- giơ Rêuyni, ựi vòng quanh châu Phi ựể tìm hiểu tình hình các nước khác Chuyến ựi này Người

có dịp tìm hiểu tình hình ựời sống của nhân dân các nước Tây Ban Nha, Bồ đào Nha, và các nước châu Phi thuộc ựịa như: Angiêri, Tuynidi, CônggôẦ Ngày 15- 12- 1912, Người ựến thăm Niu- oóc (New York)- Mỹ và Người ựã

ở ựây ựến cuối năm 1913 Sau ựó Người sang Anh và sống ở Anh ựến cuối năm 1917 thì trở lại Pháp, ựể tiện cho việc theo dõi tình hình cách mạng đông Dương

đầu năm 1919 (có tài liệu ghi là cuối 1918), Nguyễn Ái Quốc tham gia vào đảng Xã hội Pháp đây là một trong những sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong cuộc hành trình tìm ựường cứu nước của Người Nó ựánh dấu sự biến ựổi và trưởng thành trong nhận thức, tư tưởng của Người Ngày 18-6-

1919, Người thay mặt Hội những người Việt Nam yêu nước ở Pháp, gởi ựến Hội nghị Vec-xây bản yêu sách ựòi quyền dân chủ- bình ựẳng cho nhân dân

An Nam Thời gian này Người còn viết bài: Tâm ựịa thực dân, Vấn ựề dân bản xứ, đông Dương và Triều TiênẦ ựể vạch trần bộ mặt thật của thực dân Pháp và thức tỉnh nhân dân lao ựộng Cuối năm 1919, Người tham gia tắch cực vào Ủy ban Quốc Tế III của đảng Xã hội Pháp đây là mốc quan trọng thể hiện sự thay ựổi về tư tưởng và hành ựộng của Người

Tháng 7- 1920, Người ựọc bản ỘSơ thảo về vấn ựề dân tộc và thuộc ựịaỢ của Lê-nin ựăng trên báo Nhân ựạo (LỖ Humanité), ra hai số liền ra ngày 16 và 17- 7- 1920 Bản sơ thảo luận cương của Lênin ựã giải ựáp cho Người về con ựường cứu nước- mục tiêu cuối cùng và quan trọng nhất của Người trong cuộc hành trình Ộbôn ba khắp năm châu bốn biểnỢ Ngày 29- 12- 1920, tại đại hội Tour, Nguyễn Ái Quốc ựã bỏ phiếu tán thành tham gia Quốc tế cộng sản Từ ựó, Người trở thành Người chiến sĩ cộng sản và là một trong những người sáng lập đảng cộng sản Pháp Sự kiện này ựánh dấu sự

chuyển biến quan trọng trong nhận thức, tư tưởng và hoạt ựộng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc Bắt ựầu từ ựây, Người không chỉ hoạt ựộng vì mục tiêu giải phóng dân tộc Việt Nam mà Người còn ựấu tranh vì phong trào cộng sản quốc tế, giải phóng giai cấp vô sản thế giới và bảo vệ nền hòa bình nhân loại

Sau khi ựọc bản sơ thảo luận cương của Lê-nin ựã tạo nên sự thay ựổi lớn trong nhận thức, tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc Các hoạt ựộng của Người trong thời kì này nhằm góp phần tuyên truyền chủ nghĩa Mác- Lê nin, tắch cực ủng hộ phong trào cách mạng các nước thuộc ựịa và ựoàn kết vô sản thế giới Tháng 6-1921, Người tham gia thành lập Hội liên hiệp thuộc ựịa ựể tập họp, ựoàn kết các dân tộc bị áp bức ựang sống trên ựất Pháp Năm 1922, Người sáng lập tờ báo Le Paria (báo Người cùng khổ)- cơ quan ngôn luận của Hội liên hiệp thuộc ựịa Ngày 13-6-1923, Nguyễn Ái Quốc bắ mật rời Pháp sang Liên Xô- quê hương của Lê- nin và cách mạng tháng Mười ựể tìm hiểu thêm về phong trào cách mạng và tìm gặp Lê- nin Ngày 30-6-1923, Người ựến Pêtơrôgrát- Nga Tháng 10-1923, Nguyễn Ái Quốc dự Hội nghị quốc tế nông dân tại ựiện Kremlin (Matxcơva) Trong đại hội này Người ựược bầu vào Ủy viên Hội ựồng Quốc tế nông dân Cuối năm 1923, Người vào học lớp ngắn hạn của trường đại học Cộng sản của những người lao ựộng phương đông ở Matxcơva Trong năm 1924, Nguyễn Ái Quốc ựã có nhiều bài viết nổi tiếng: ỘTình cảnh nhân dân Trung QuốcỢ (ngày 4-1-1924);

ỘLê-nin và các dân tộc thuộc ựịaỢ (27-1-1924); Ộđoàn kết giai cấpỢẦ

Ngày 25-9-1924, Người nhận ựược quyết ựịnh của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản ựể Người ựi Quảng Châu (Trung Quốc), tạo ựiều kiện thuận lợi cho việc theo dõi và chuẩn bị lực lượng cho cách mạng đông Dương Năm 1925, Nguyễn Ái Quốc mở lớp huấn luyện chắnh trị cho thanh niên Việt Nam ở Quảng Châu Tháng 6- 1925, Người sáng lập Việt Nam thanh niên cách mạng ựồng chắ Hội và ra báo Thanh niên- cơ quan ngôn luận của Hội Ngày 3-6-1925, Người gửi báo cáo ựến Quốc tế Cộng sản ựể báo cáo về những việc mà Người ựã làm từ khi tới Quảng Châu Ngày 9-7-

1925, Người sáng lập Hội các dân tộc bị áp bức Cuối năm 1925, tác phẩm Bản án chế ựộ thực dân Pháp của Nguyễn Ái Quốc ựược xuất bản ở Paris (gồm 12 chương) Tháng 9- 1926, Người giao nhiệm vụ cho ựồng chắ Nguyễn Lương Bằng về nước xây dựng ựường dây giao thông Hải Phòng- Hương Cảng đầu tháng 5-1927, Người bắ mật rời Quảng Châu ựến Thượng Hải rồi sang Vlaựivôxtốc (Liên Xô) Tháng 11- 1927, Người ựược quốc tế cộng sản cử ựi công tác ở Pháp Ngày 12-4-1928, Người viết thư gửi Ban phương đông Quốc tế cộng sản ựể xin về hoạt ựộng ở đông Dương Trong

thư có ựoạn: ỘKhông thể công tác ở Pháp, vô ắch ở đức, nhưng cần thiết ở đông Dương, nên tôi ựã xin lại lên ựường về ựất nước này (Ầ) nếu không ựược ngân sách công tác, miễn là cho tôi tiền ựi ựường thì dù thế nào tôi cũng sẽ ựi (Ầ) Hiện nay tôi trong hoàn cảnh khó khăn không chịu nổiỢ.[14: 2] Nhưng mãi ựến ngày 25- 4- 1928, Người mới nhận ựược quyết ựịnh của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản, ựồng ý ựể Người trở về hoạt ựộng ở đông Dương

Tháng 6- 1928, Nguyễn Ái Quốc lên ựường về nước, ựến tháng 7-

1928, Người ựến Xiêm (Thái Lan) Trong thời gian ở Xiêm Người tìm mọi cách ựể tuyên truyền, giáo dục và tổ chức, tập hợp kiều bào ta Ngày 10-10-

1929, Người bị tòa án Vinh (Nghệ An), xử tội tử hình vắng mặt Tháng 11-

1929, Người rời Xiêm ựi Trung Quốc, tìm cách liên lạc với các tổ chức cách mạng Việt Nam Ngày 6 tháng 1 năm 1930, Người chủ trì Hội nghị hợp nhất

ba tổ chức cộng sản (An Nam cộng sản đảng, đông Dương cộng sản ựảng

và đông Dương cộng sản liên ựoàn) thành đảng cộng sản Việt Nam ở Hồng Kông- Trung Quốc Trong Hội nghị này người ựã thông qua các văn kiện chắnh thức của đảng cộng sản Việt Nam (chắnh cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, ựiều lệ vắn tắt do Người soạn thảo) Ngày 6-6-1931, Nguyễn Ái Quốc bị quân Anh bắt ở nhà số 186 Phố Tam Lung- Cửu Long- Hồng Kông đến ựầu tháng 8- 1932, Người ựược trả tự do đầu tháng 9- 1932, Người lại bị bắt ở Hồng Kông ựến cuối tháng 9- 1932, Người ựược tự do đầu năm 1934, Người ựến Liên Xô Tháng 10- 1934, Người vào học trường Quốc tế Lê-nin

Mùa hè 1936, Người tắch cực chuẩn bị kế hoạch về nước hoạt ựộng Năm 1937, Người tham gia vào lớp nghiên cứu sinh của Viện nghiên cứu các vấn ựề dân tộc và thuộc ựịa- Liên Xô Tháng 10- 1938, Người rời Liên

Xô về phương đông, cuối năm 1938, Người về ựến Quế Lâm- Trung Quốc Năm 1939, Người hoạt ựộng trong văn phòng Bát lộ quân- Quế Lâm Tháng 4- 1940, Người thăm các nhà cách mạng Việt Nam ở dọc ựường xe lửa Vân Nam- Hồ Kiều Ngày 20- 6- 1940, sau khi nghe tin đức chiếm Paris, Người

ra lệnh triệu tập cuộc họp với các nhà yêu nước Việt Nam ựể phân tắch tình hình cách mạng trong và ngoài nước Ngày 22-9-1940, Người ựưa ra nhận ựịnh: Ộđồng minh sẽ thắng Nhật, Pháp ở đông Dương chóng chày sẽ bắn nhau Việt Nam sẽ giành ựược ựộc lậpỢ.[2: 59] Từ nhận ựịnh trên Người nhanh chóng tìm ựường về nước, lãnh ựạo cách mạng

Sáng mồng hai tết Tân Tỵ (ngày 28-1-1941), Người về ựến Cao Bằng

Từ ngày 10 ựến ngày 19-5-1941, Người chủ trì Hội nghị Trung ương đảng cộng sản Việt Nam lần thứ tám ở Pác Bó- Cao Bằng Hội nghị ựã chủ trương

thành lập mặt trận dân tộc thống nhất (còn có tên là Việt Nam ựộc lập ựồng minh hay Việt Minh), ựể liên hiệp các giới ựồng bào yêu nước Tháng 11-

1941, Nguyễn Ái Quốc quyết ựịnh thành lập ựội vũ trang cách mạng ở Cao Bằng đầu năm 1942, Người mở lớp huấn luyện cho các cán bộ lãnh ựạo tỉnh ủy Cao Bằng Từ tháng 1 ựến tháng 8-1942, Người trực tiếp chỉ ựạo xây dựng phong trào cách mạng ở căn cứ ựịa, phát triển lực lượng, xây dựng ựường dây giao thông, hành lang chắnh trịẦ từ Cao Bằng về miền xuôi, ựể chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa Ngày 13-8-1942, Nguyễn Ái Quốc lên ựường sang Trung Quốc ựể liên lạc với các kiều bào yêu nước và lực lượng đồng minh

Cuối tháng 9-1944, Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chắ Minh trở về Pác Bó- Cao Bằng, sau khi nghe các ựồng chắ báo cáo tình hình Người ra chỉ thị, hoãn cuộc khởi nghĩa của Liên tỉnh ủy Cao- Bắc- Lạng ựể tránh những khó khăn, tổn thất vì khởi nghĩa ỘnonỢ Từ ngày 6 ựến ngày 10 tháng 8 năm 1945, Người triệu tập Hội nghị toàn quốc của đảng ở Tân Trào- Tuyên Quang ựể chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Ngày 13-8-1945, theo ựề nghị của Người, Hội nghị toàn quốc ựược triệu tập tại Tân Trào và Hội nghị ựã ra quyết ựịnh phát ựộng Tổng khởi nghĩa toàn quốc Chiều ngày 17-8-1945, trước ựình Tân Trào, Người thay mặt Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam ựọc lời tuyên thệ trong lễ ra mắt quốc dân Sau khi Tổng khởi nghĩa thắng lợi, ngày 22-8-

1945, Người rời Tân Trào về Hà Nội

Ngày 2-9-1945, Người ựọc bản Tuyên ngôn độc Lập tại vườn hoa Ba đình- Hà Nội- khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa Từ sau ngày 2-9-1945 ựến ngày 20-12-1946 Người ựã lãnh ựạo nhân dân ta, ựưa nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa qua khỏi tình cảnh Ộngàn cân treo sợi tócỢ: Ngày 17-9-1945, Người phát ựộng ỘTuần lễ VÀNGỢ; ngày 8-11-1945, Người viết bài

ỘHô hào nhân dân chống nạn ựóiỢ; Ngày 28-11-1945, Người chủ trì cuộc họp Hội ựồng chắnh phủ bàn về chắnh sách ngoại giao; để tranh thủ thêm thời gian hòa bình, ngày 6-3-1946, Người kắ với J Xanhtơny bản Hiệp ựịnh Việt- Pháp (Hiệp ựịnh sơ bộ 6-3); Sáng ngày 31-5-1946, Người lên ựường sang thăm Pháp theo lời mời của Chắnh phủ Pháp; Sau khi ựến Pháp Người

ựã gặp gỡ, thỏa thuận và thống nhất với Bộ trưởng Bộ nước Pháp hải ngoại Mariuyt Mute những ựiều sẽ ghi vào văn bản Tạm ước 14-9-1946; Ngày 18-9-1946, Người cùng ựoàn chắnh phủ ta về nước, kết thúc chuyến sang thăm Pháp; Ngày 20-10-1946, Người về ựến Bến Ngự- Hải Phòng; Ngày 19-12-

1946, Bộ chỉ huy quân ựội Pháp gởi tối hậu thư lần thứ ba tới chủ tịch Hồ Chắ Minh; Cùng ngày Người viết lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến- bắt ựầu cuộc kháng chiến trường kì

đầu năm 1947, chủ tịch Hồ Chắ Minh liên tục gởi nhiều thư, ựiện ựến chắnh phủ và nhân dân các nước: Ấn độ, Miến điệnẦ ựể kêu gọi ủng hộ và giúp ựỡ cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam Từ ngày 7- 10- 1947 ựến ngày 22- 12- 1947, thực dân Pháp chủ ựộng mở cuộc tấn công lên Việt Bắc, nhằm tiêu diệt cơ quan ựầu não của ta, thực hiện ý ựồ Ộựánh nhanh thắng nhanhỢ Chủ tịch Hồ Chắ Minh ựã lãnh ựạo nhân dân ta chiến ựấu anh dũng

và làm thất bại hoàn toàn cuộc tấn công ựầu tiên của Pháp, lên vùng căn cứ ựịa Việt Bắc Ngày 2-1-1950, Người bắ mật sang Bắc Kinh hội ựàm với các nhà lãnh ựạo Trung Quốc Ngày 14-1-1950, Người ra lời tuyên bố gởi ựến chắnh phủ các nước trên thế giới, Người khẳng ựịnh: ỘChắnh phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa là chắnh phủ hợp pháp duy nhất của toàn thể nhân dân Việt NamỢ.[19: 424] Cuối tháng 3-1950, Người trở lại căn cứ ựịa Việt Bắc lãnh ựạo kháng chiến Ngày 2-9-1950, Người ra lời kêu gọi gởi tới bộ ựội chủ lực, bộ ựội ựịa phương và dân quân du kắch, Người nói rõ ý nghĩa và quyết tâm chiến thắng trong trận Biên Giới Thu- đông- trận tấn công ựầu tiên của quân

ta đầu tháng 9- 1950, Người lên ựường ra chiến trường, trực tiếp chỉ huy chiến dịch Biên Giới Dưới sự lãnh ựạo tài tình của Người cùng với quyết tâm chiến ựấu của quân và dân ta, chiến dịch Biên Giới (năm 1950) hoàn toàn thắng lợi

Tháng 3-1951, Người chủ trì đại hội toàn quốc ựể hợp nhất tổ chức Việt Minh và Liên Việt thành Mặt trận Liên Việt Tháng 9-1953, Người chủ trì Hội nghị Bộ Chắnh trị bàn về chủ trương tác chiến đông- Xuân 1953-

1954 Ngày 6-12-1953, Hồ chủ tịch và Bộ Chắnh trị Trung ương đảng quyết ựịnh chọn điện Biên Phủ làm trận quyết chiến chiến lược Ngày 8-5-1954, sau khi trận điện Biên Phủ thắng lợi, Hội nghị Giơnevơ về đông Dương khai mạc Hiệp ựịnh Giơnevơ ựược kắ ngày 21-7-1954- miền Bắc Việt Nam ựược giải phóng

Tháng 9-1954, chủ tịch Hồ Chắ Minh cùng chắnh phủ ta trở về Thủ ựô-

Hà Nội Sau khi trở về Hà Nội Người thường xuyên ựến thăm và ựộng viên nhân dân tăng gia sản xuất, thăm các nhà máy, xắ nghiệpẦ Người còn chú trọng ựến cải cách ruộng ựất Với sự chỉ ựạo và ựộng viên của Người, nhân dân miền Bắc tập trung củng cố ựất nước về mọi mặt và xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở miền Bắc Việt Nam Trong việc khôi phục kinh tế, Người nhấn mạnh: trước hết phải khôi phục và nâng cao sản xuất nông nghiệp Hồ chủ tịch còn phát ựộng phong trào thi ựua sản xuất Cùng với việc khôi phục kinh tế, Người cũng quan tâm ựến việc tổ chức lại lối làm ăn ở nông thôn đối với sản xuất công nhiệp, Người dành nhiều thời gian ựi thăm các cơ sở

sản xuất và nhấn mạnh vai trò của công nhân đi ựôi với việc khôi phục kinh

tế, chủ tịch Hồ Chắ Minh rất chú trọng tới việc phát triển văn hóa, xây dựng quân ựội vững mạnh, củng cố chắnh quyền cách mạngẦ.Năm 1957, dưới sự lãnh ựạo của đảng và Hồ chủ tịch nhân dân ta ựã hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh Từ ựây ựất nước ta tiến lên xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở miền Bắc Ngày 3- 12- 1957, chủ tịch Hồ Chắ Minh chủ tọa phiên hợp cuối năm, kết thúc giai ựoạn khôi phục kinh tế và tiến lên xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc Việt Nam Phiên họp cuối năm ựã ựề ra kế hoạch năm 1958 và kế hoạch ba năm (1958- 1960) ở miền Bắc Trong phiên họp này, Người ựánh giá: việc hoàn thành khôi phục kinh tế là thắng lợi to lớn của nhân dân ta

Trong kì họp thứ 11 của quốc hội khóa I, Hồ Chủ Tịch ựã trình bày ựường lối chung, tiến lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hồ Chủ Tịch vừa cải tạo quan hệ sản xuất cũ, vừa xây dựng quan hệ sản xuất mới Song song ựó, việc ựào tạo con người chủ nghĩa xã hội cũng là vần ựề ựược Hồ Chủ Tịch rất mực quan tâm, bởi vì theo Người Ộựạo ựức là cái gốc của người cách mạngỢ Với tinh thần học phải ựi ựôi với hành nên chủ tịch Hồ Chắ Minh không những ựưa ra lý thuyết, lý luận về con người mới chủ nghĩa xã hội mà Người còn luôn là tấm gương sáng và là Người tiên phong trong các phong trào mà Người ựã phát ựộng đồng thời với việc khôi phục và xây dựng chủ nghĩa xã hội thì nhân dân miền Bắc phải chiến ựấu chống lại chiến tranh phá hoại của ựế quốc Mỹ Chủ tịch Hồ Chắ Minh ựã lãnh ựạo nhân dân ta vừa sản xuất, vừa chiến ựấu chống chiến tranh phá hoại và làm nhiệm vụ hậu phương lớn cho miền Nam

Về ựối ngoại, từ những năm 1955 ựến 1957, các hoạt ựộng của Người chủ yếu nhằm mục tiêu: Ộđấu tranh ựòi ựối phương phải triệt ựể thi hành Hiệp ựịnh Giơnevơ 1954 về đông Dương; Tăng cường tình hữu nghị với các nước láng giềng và các nước chủ nghĩa anh em; Góp phần củng cố hòa bình

ở châu Á và trên toàn thế giớiỢ Với mục tiêu trên, chủ tịch Hồ Chắ Minh thường dẫn ựầu ựoàn ựại biểu đảng và chắnh phủ Việt Nam lên ựường thăm Liên Xô, Trung Quốc, Mông CổẦ Những năm 1965, 1967 ựế quốc Mỹ tăng cường chiến tranh phá hoại miền Bắc, Hồ chủ tịch ựã kịch liệt lên án các hoạt ựộng phá hoại của Mỹ và khẳng ựịnh tinh thần chiến ựấu và giữ vững lập trường của nhân dân và đảng ta Ngày 20-7- 1965, Hồ Chắ Minh ựã ra lời kêu gọi Ộựồng bào và chiến sĩ miền Bắc dũng cảm tiến lên, hăng hái thi ựua sản xuất và chiến ựấuỢ Ngày 1- 1- 1967, trong chuyến thăm tỉnh Thái Bình, Người ựã dặn: nhiệm vụ quan trọng hiện nay là sản xuất giỏi, chiến ựấu giỏi Người thường xuyên thăm hỏi và luôn luôn quan tâm ựến ựời sống

của tất cả các tầng lớp nhân dân ta Dưới sự lãnh đạo và cổ vũ của Người, miền Bắc đã xuất hiện nhiều phong trào thi đua lớn: “tay búa, tay súng”,

“tay cày tay súng”, “ba sẵn sàng”, “ba đảm đang”, “nghìn việc tốt”, “ba quyết tâm” …

Chủ tịch Hồ Chí Minh luơn theo dõi từng bước và biểu dương kịp thời

Sự tận tình quan tâm và động viên của Người đã tạo nên sức mạnh to lớn, gĩp phần đánh thắng các âm mưu phá hoại của đế quốc Mỹ, hồn thành tốt các kế hoạch “ba năm”, “năm năm”… ,và là hậu phương lớn cho cách mạng miền Nam Ngày 22-5-1968, Người họp Bộ chính trị bàn về cơng tác đối ngoại và một số vấn đề quốc tế Ngày 3-11-1968, Người ra “lời kêu gọi” đồng bào và chiến sĩ cả nước nhân sự kiện Mỹ tuyên bố chấm dứt ném bom, bắn phá miền Bắc Việt Nam Ngày 18-1-1969, Người tham gia họp Bộ chính trị Ngày 3-2-1969, nhân dịp kỉ niệm ngày thành lập ðảng cộng sản Việt Nam, Người viết bài “Nâng cao đạo đức Cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” Ngày 17-8-1969, Người lâm bệnh nặng, đến 9h 47 phút ngày 2-9-1969 Người đã từ trần

Chủ tịch Hồ Chí Minh khơng những cĩ cơng lao vơ cùng to lớn đối với cách mạng Việt Nam, mà Người cịn để lại cho thế hệ sau một sự nghiệp văn chương bất hủ Từ những năm 1921, 1922…, Người đã viết hàng loạt bài báo bằng tiếng Pháp để vạch trần bộ mặt thật của đế quốc, thực dân và kêu gọi vơ sản thế giới thức tỉnh vùng dậy đồn kết đấu tranh chống kẻ thù chung Và những năm nước ta bắt đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Hồ chủ tịch cịn viết nhiều bài báo nĩi về phẩm chất đạo đức của người cộng sản: Tháng 10-1947, Người viết bài “Sửa đổi lối làm việc”; Tháng 12-

1958, Người viết bài “ðạo đức cách mạng”- một tác phẩm quan trọng và xuất hiện vào thời điểm cần thiết nhất

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người, báo chí luơn là vũ khí sắc bén Khơng chỉ dừng lại ở báo chí và các hoạt động cách mạng thực tiễn, những tri thức, sự hiểu biết và kinh nghiệm của Người cịn được tổng hợp, đúc kết trong các tác phẩm quân sự mang tính chiến lược quan trọng: Năm

1927, tác phẩm “ðường Kách Mệnh” của Người được xuất bản ở Quảng Châu- Trung Quốc; Tháng 2-1945, Tổng bộ Việt minh xuất bản cuốn: “Phép dùng binh của ơng Tơn Tử”, tác giả Hồ Chí Minh… Bên cạnh đĩ, chúng ta khơng thể bỏ qua sự nghiệp thơ, văn của Người với những tác phẩm khơng kém phần độc đáo: “Lịch sử nước ta (1942)”; “Ngục trung nhật kí”- “Nhật kí trong tù (1943)”; Những bài thơ chúc tết… Những tác phẩm của Người vừa thể hiện nghệ thuật độc đáo vừa mang tính chính trị sâu sắc

Chương 2

NGUYỄN ÁI QUỐC Ờ TỪ CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC

đẾN CHỦ NGHĨA CỘNG SẢN

2.1 Nguyễn Ái Quốc với lập trường yêu nước

Ộ Nguyễn Tất Thành ựã tiếp thu sâu sắc truyền thống yêu nước của dân tộc,

am hiểu văn hóa phương đông, một phần văn hóa phương Tây đó là vốn quý, là cơ sở quan trọng ựể tiếp thu chân lý cách mạng, là nhân tố ựầu tiên của quá trình hình thành con ựường cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chắ MinhỢ[23: 14]

2.1.1 Cơ sở hình thành

Trước nền thống trị tàn bạo của thực dân Pháp và tình trạng khủng hoảng về ựường lối ựấu tranh, giai cấp lãnh ựạo cách mạng ta hồi cuối thế kỉ XIX- ựầu thế kỉ XX, Nguyễn Ái Quốc ựã bôn ba khắp nơi tìm ựường cứu nước Hành trang của Người là lòng yêu nước nồng nàn, sâu sắc Nó là sự kết tinh của truyền thống ựất nước- quê hương- gia ựình- thời ựại và sự tự vận ựộng của Người Những nhân tố trên là cơ sở của lập trường yêu nước trong Nguyễn Ái Quốc

Nhân tố khách quan ựể hình thành và phát triển chủ nghĩa yêu nước trong Nguyễn Ái Quốc bao gồm truyền thống của ựất nước, quê hương, gia ựình và thời ựại đất nước ta có nền văn hiến lâu ựời với mấy nghìn năm lịch

sử Ngay từ buổi ựầu dựng nước- thời ựại các vua Hùng, dân tộc ta luôn ựoàn kết ựể chống lại thiên tai và giặc ngoại xâm Do có vị trắ chiến lược quan trọng về quân sự, chắnh trị, kinh tế và văn hóa của vùng đông Nam Á, nên Việt Nam luôn là mục tiêu của các cường quốc từ nhiều phương: giặc

Ân, Nam Hán, Thanh, Mông- NguyênẦ Thế nên, trong công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, anh hùng hào kiệt thời nào cũng có: Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi, Quang TrungẦ Các vị ấy ựã ựấu tranh với lòng yêu nước thương dân và tinh thần Ộquyết tử cho Tổ quốc quyết sinhỢ Từ ựó hình thành trong lòng mỗi người Việt Nam tinh thần yêu nước và tự hào dân tộc ngày càng cao Mỗi khi ựất nước bị giặc ngoại xâm giày xéo, thì tinh thần ấy càng dâng cao hơn bao giờ hết Nguyễn Ái Quốc ựược sinh ra trong gia ựình có truyền thống nhân nghĩa với một quê hương

giàu truyền thống ựấu tranh chống giặc ngoại xâm Vì thế Người vừa thừa hưởng truyền thống tốt ựẹp của quê hương vừa tiếp thu tinh hoa của ựất nước, lại ựược tiếp nhận truyền thống nhân nghĩa của gia ựình

Tiếp nối truyền thống hào hùng của dân tộc ta ựược hình thành qua các cuộc ựấu tranh anh dũng, bất khuất của nhân dân ta chống ách thống trị Truyền thống của quê hương xứ Nghệ cũng tác ựộng không nhỏ ựến việc hình thành và rèn luyện tinh thần yêu nước của Nguyễn Ái Quốc Nghệ An- vùng ựất ựai cằn cỗi, lại còn bị bọn thực dân, phong kiến bóc lột tận xương tủy nên dân vùng này phải lao ựộng rất cực nhọc mà vẫn Ộắt cơm nhiều cháoỢ, cuộc sống lam lũ cơ cực Gia ựình của Nguyễn Ái Quốc cũng chẳng hơn gì, vì vậy từ nhỏ không những Người ựã trực tiếp chứng kiến cảnh sống cực khổ của những người xung quanh mà Người còn trực tiếp sống cuộc sống vất vả và thiếu thốn Những cảnh ựời lam lũ, cùng cực, ựau thương của nhân dân ta, ựã hằn sâu thêm nổi uất hận, lòng căm thù giặc và sự cảm thương sâu sắc trong Người Nghệ An không chỉ giàu truyền thống lao ựộng, sản xuất, mà còn bất khuất trong các cuộc ựấu tranh chống ngoại xâm ở các thời kì Nghệ An vừa là căn cứ ựịa vững chắc của các cuộc kháng chiến, vừa

là quê hương của nhiều vị anh hùng dân tộc Vì thế, Nghệ An có vai trò quan trọng và có nhiều ựóng góp trong công cuộc ựấu tranh giành ựộc lập- thống nhất ựất nước ta từ thời Bắc thuộc ựến cuộc kháng chiến chống Pháp- Mĩ

Vùng ựất Nghệ An từ lâu ựời nổi tiếng về tắnh hiếu học và truyền thống chống ngoại xâm oanh liệt với nhiều di tắch lịch sử rất ựáng tự hào Từ khi còn nhỏ Nguyễn Ái Quốc ựã ựược ựi thăm nhiều di tắch, nghe nhiều câu chuyện kể về lịch sử hào hùng của dân tộc ta: Thành Vạn An ựược ựắp từ thời Mai Thúc Loan dựng cờ khởi nghĩa chống nhà đường, ựầu thế kỉ VIII vẫn còn hình dáng hiên ngang; Chiến lũy trên dãy núi đại Huệ thời nhà Hồ chống quân Minh cùng với thành Lục Niên ở núi Thiên Nhẫn trong cuộc kháng chiến chống Minh của Lê Lợi hồi ựầu thế kỉ XV vẫn còn ựó; Những bước chân hành quân của nghĩa quân Tây Sơn vẫn còn âm vang Ông Hoàng Phan Thái thi hương ựỗ ựầu xứ Nghệ nhưng không làm quan mà chiêu tập nghĩa binh- tự xưng Ộđông hải đại VươngỢ quyết tâm ựánh Pháp, chống lại

sự ựầu hàng của triều ựìnhẦ Qua các câu chuyện kể, chắ khắ hào hùng của dân tộc ta thời oanh liệt ựó như ựược sống lại trong tâm trắ Nguyễn Ái Quốc, khơi dậy trong Người lòng yêu nước, thương dân và tự hào dân tộc sâu sắc Trong ựầu óc non trẻ của Nguyễn Ái Quốc luôn rất ựỗi tự hào về truyền thống quê hương và hết lòng kắnh phục các vị anh hùng dân tộc Từ ựó dâng tràn trong lòng Người tình yêu ựất nước- quê hương thắm thiết, yêu từng dòng sông, ngọn núi, bờ tre- nơi ựã nhuộm máu quân thù và ghi dấu những

chiến công bất khuất, những chiến tích oanh liệt của dân tộc ta Nó ñã khơi dậy và kích thích mãnh liệt lòng yêu nước của thế hệ trẻ và thôi thúc, nhắc nhở họ phải sống sao cho xứng ñáng với truyền thống anh dũng và dòng máu anh hùng của tổ tiên truyền lại Từ ñó cho ta thấy quê hương có tác ñộng mạnh mẽ ñến tình cảm, thái ñộ, suy nghĩ, hành ñộng của Nguyễn Ái Quốc và góp phần bồi dưỡng, hun ñúc lòng yêu nước trong Người

Mặt khác, Nguyễn Ái Quốc ñược sinh ra và lớn lên trong gia ñình nhà nho nghèo yêu nước, có nguồn gốc nông dân Từ nhỏ, Người ñã nhận ñược

sự giáo dục tốt ñẹp, ñặc biệt là về lòng nhân ái, tình yêu quê hương, tổ quốc

Là một ñại khoa nhưng cụ Nguyễn Sinh Sắc- thân phụ của Người không thiết tha nghiệp quan trường mà muốn mở lớp dạy học, ñể dạy học trò những ñiều nhân nghĩa và tinh thần yêu nước Trong gia ñình, Nguyễn Ái Quốc ñược cha ñặt hy vọng nhiều nhất, nên khi ñi ñâu cụ thường cho Người ñi cùng, kể cả các cuộc gặp gỡ với những sĩ phu yêu nước ñương thời ñể bàn luận phương cách cứu nước Song song ñó là ảnh hưởng của thầy Vương Thúc Quý- người mang nặng nợ nước thù nhà- người thầy giáo khai tâm của Nguyễn Ái Quốc Qua các bài giảng của thầy Quý và những cuộc ñàm ñạo, bàn luận trên ñã tác ñộng mạnh tới tư tưỏng của Người, giúp Người thấu hiểu tình cảnh của nhân dân ta, bước ñầu nhận thức các con ñường cứu nước

và những trăn trở của những người yêu nước Qua ñó bồi dưỡng cho Người lòng nhân ái- biết yêu thương ñồng bào và ñau lòng trước cảnh mất nước Vì thế, từ nhỏ truyền thống gia ñình ñã góp phần hình thành ở Người lòng yêu quê hương, ñất nước và con người

Hơn nữa, khi Nguyễn Ái Quốc ñược sinh ra và lớn lên cũng là lúc ñất nước ta và trên thế giới xảy ra nhiều biến ñộng lớn Tình hình thế giới, lúc này chủ nghĩa tư bản chiếm ưu thế gần như tuyệt ñối, nhưng ñây cũng là thời

kì chuẩn bị cho bước ngoặt lớn của tiến trình phát triển lịch sử nhân loại-

“thời kì tiền chủ nghĩa xã hội” ðây là giai ñoạn ra ñời và bước ñầu phát triển của chủ nghĩa Mác- Lê nin Trong nước thì thực dân Pháp ñã hoàn thành cuộc xâm lược, có bộ máy thống trị tương ñối hoàn thiện và ñang tiến hành khai thác thuộc ñịa với quy mô lớn ở Việt Nam Lúc này các phong trào cứu nước dưới ngọn cờ phong kiến ñã thất bại, khuynh hướng dân chủ

tư sản ñang phát triển, nhưng chưa có kết quả gì Vì thế, cách mạng Việt Nam lâm vào tình trạng khủng hoảng về ñường lối ñấu tranh và giai cấp lãnh ñạo Nguyễn Ái Quốc sớm nhận ra sự khủng hoảng ñó, thông qua những lần ñàm ñạo, bàn luận, trao ñổi của các bậc cha, chú

Thông qua những cảnh ựời nô lệ cùng khổ của nhân dân ta và những tư tưởng cứu nước của người ựương thời, giúp Nguyễn Ái Quốc bước ựầu nhận thức nhiệm vụ của mình, của thế hệ trẻ Việt Nam Nhận thức này kết hợp với trắ tuệ, sự tư duy không ngừng và lòng yêu nước thiết tha giúp Người bước ựầu xác ựịnh ựược yêu cầu cấp thiết của cách mạng Việt Nam đó cũng là yêu cầu của lịch sử và thời ựại ựang ựặt ra: là phải tìm ựược ựường

ựi và giai cấp lãnh ựạo mới cho phong trào cứu nước

Truyền thống ựất nước- quê hương- gia ựình và thời ựại ảnh hưởng không nhỏ ựến lập trường yêu nước trong Nguyễn Ái Quốc Nhưng quan trọng hơn là những cơ sở chủ quan của lòng yêu nước trong Nguyễn Ái Quốc- sự tự vận ựộng của bản thân Tuổi thơ của Nguyễn Ái Quốc không chỉ là những năm tháng êm ựềm, ựẹp ựẽ mà Người còn chứng kiến và sống cảnh cực khổ, thiếu thốn

Từ sớm, Người ựã chứng kiến và trực tiếp sống cảnh ựời cơ cực, ựặc biệt là lúc Người sống ở Huế- trung tâm văn hóa- chắnh trị của nước ta lúc này Từ ựó, ựã dần dần nhen nhóm và hình thành trong Người lòng yêu nước, ý thức cứu nước, lòng căm thù bọn thống trị, mong muốn giải thoát nhân dân khỏi ách nô lệ và cuộc sống ựói nghèo Ý thức ựó ựược nãy sinh và lớn lên từ truyền thống dân tộc, quê hương, gia ựình, thời ựại và nền giáo dục Với sự phát triển của trắ tuệ, năng lực quan sát và khả năng phân tắch cuộc sống- xã hội ngày càng tinh tế cùng với những tri thức của bản thân là

cơ sở chủ quan vững chắc của lập trường yêu nước trong Nguyễn Ái Quốc Những ựiều này kết hợp với sự nhạy cảm chắnh trị của bản thân ựã giúp Người tiếp thụ và phát huy lòng yêu nước, ý chắ ựấu tranh ngày càng sâu sắc Vì thế có thể nói, truyền thống dân tộc hàng nghìn năm ựược thể hiện cụ thể ở Hồ Chắ Minh trong ựiều kiện của thời ựại mới

Tóm lại, sự kết hợp giữa yếu tố chủ quan- lòng yêu nước, thương dân,

sự tự vận ựộng và nhân tố khách quan- truyền thống dân tộc, quê hương, ựất nước, gia ựình, thời ựại, nền giáo dục, giúp Nguyễn Ái Quốc sớm thấu hiểu, thông cảm và có ý chắ cứu nước, giải phóng ựồng bào ta Những tình cảm ựó ựược phát triển dần thành hành ựộng cứu nước đây là cơ sở quan trọng ựể hình thành trong Nguyễn Ái Quốc tinh thần quốc tế cộng sản

2.1.2 Các hoạt ựộng yêu nước của Nguyễn Ái Quốc giai ựoạn trước năm

1917

Lòng yêu nước và ý chắ cứu nước ựã sớm hình thành trong Nguyễn Ái Quốc, nên từ nhỏ Người ựã từng làm liên lạc cho các sĩ phu yêu nước trong vùng Từ ựó, giúp cho lòng căm thù giặc và ý chắ cứu nước của Người ựược bồi dưỡng ngày càng sâu sắc Nhưng hành ựộng yêu nước công khai ựầu tiên của Người là việc Người tham gia cuộc biểu tình chống thuế của nông dân Thừa Thiên Huế, vào tháng 4- 1908 ở tòa Khâm sứ Trung Kỳ (nay là trường đại học sư phạm thuộc trường đại học Huế) Lúc này Người ựang học ở trường quốc học Huế Người tham gia phong trào này với tư cách là thông dịch viên, Ộlà phiên dịch nên những từ ngữ mà nông dân dùng chưa ựúng thì người dịch lại và thêm vào cho rõ nghĩa, và khi Pháp nói những lời không hay có ý xúc phạm ựến nhân dân thì Người dịch lại và nói thật to ựể kắch thắch và khơi dậy lòng căm thù trong nhân dân taỢ.[16: 10] Hành ựộng này vừa thể hiện lòng yêu nước trong Người, vừa nói lên sự khéo léo, tinh tế và dũng khắ của Người trước kẻ thù Vì Nguyễn Ái Quốc tham gia vào phong trào cách mạng của nông dân chống Pháp nên Người bị ựuổi học và cha Người cũng bị triều ựình khiển trách và ựều ựi nhậm chức tri huyện ở Bình Khê- một huyện ở miền núi của tỉnh Bình định

Tháng 6- 1909, Nguyễn Ái Quốc vào Bình Khê thăm cha và Người ựược cha gởi vào Quy Nhơn học thêm tiếng Pháp với thầy Phạm Ngọc Thọ Tháng 9- 1910, Người rời Quy Nhơn vào Nam trên ựường ựi Người ựã dừng chân ở Phan Thiết và ựược giới thiệu vào dạy ở trường Dục Thanh Ở ựây Người ựã dạy môn lịch sử và môn thể dục Vì dạy môn lịch sử nên Người có nhiều ựiều kiện thuận lợi ựể khơi dậy lòng yêu nước và tự hào dân tộc cho các học trò Người còn phát ựộng phong trào hớt tóc theo tinh thần Duy Tân

mà người ựã tham gia hồi còn ở Huế Việc này thể hiện sự biến ựổi trong nhận thức, tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc, nó chứng tỏ quan niệm duy tân-

từ bỏ những phong tục lạc hậu đây là bước chuẩn bị cho cuộc hành trình cứu nước của nhà yêu nước- chiến sĩ cộng sản quốc tế Hồ Chắ Minh Khoảng tháng 2- 1911, Nguyễn Ái Quốc rời trường Dục Thanh, tiếp tục vào Nam ựể tìm ựường cứu nước Người ựã ựến Sài Gòn- trung tâm kinh tế, chắnh trị của Nam kỳ- nơi ựang diễn ra nhiều hoạt ựộng chắnh trị sôi nổi Các hoạt ựộng của Người trong giai ựoạn này mặc dù không có ý nghĩa gì quan trọng ựối với cách mạng Việt Nam, nhưng nó là cơ sở cho quyết ựịnh sang phương Tây tìm ựường cứu nước của Người Ngày 5- 6- 1911, từ bến cảng Nhà Rồng Người ra ựi tìm ựường cứu nước với tên mới là Văn Ba và công việc của Người là làm phụ bếp cho tàu đô ựốc Latusô Tơlêvin (Amiral

Latouche Tréville) Sự kiện này mở ra một bước ngoặt lớn trong cuộc ựời hoạt ựộng cách mạng của Người

Tuy lao ựộng trên tàu rất vất vả, lúc nào Ộngười cũng ựẫm mồ hôi và ựầy bụi thanỢ nhưng Người vẫn không quên tìm hiểu những ựiều mới lạ, thu nhận những kiến thức mới từ những người bạn xung quanh, gần gũi- những người cùng lao ựộng trên tàu ựến từ nhiều nước khác nhau Qua ựó ựã hé mở cho Người những nhận thức mới về các nước phương Tây Ngày 8- 6- 1911 tàu ghé cảng Xinh- ga- po, ngày 14- 6- 1911, cảng Côlômbô của Xâylan, ngày 30- 6- 1911, cảng Xaắt của Ai Cập Mỗi lần tàu cập cảng, Người tìm cách lên bờ ựể tìm hiểu tình cảnh của nhân dân trong vùng Người ựã chứng kiến những cảnh sống khốn cùng của nhân dân các thuộc ựịa, ựó cũng là tình cảnh chung của ựồng bào ta Từ tháng 7 ựến tháng 12- 1911, theo hành trình của tàu, Người ựến nhiều nơi trên ựất Pháp Vì thế Người có thêm nhiều hiểu biết về nhân dân, ựất nước Pháp với nhiều ựiều mới lạ

Năm 1912 người theo một thuyền buôn khác ựể ựi vòng quanh châu Phi xem tình hình ở các nước ấy như thế nào Người rất xúc ựộng và căm phẫn trước cách ựối xử dã man của bọn thực dân thống trị da trắng Trong thời gian này Người còn dừng chân ở New York (Mỹ), sau khi Người ựi thăm nhiều nơi ở Mỹ thì nhận thấy bên cạnh khu phố hoa lệ với những ngôi nhà cao chọc trời là những ngôi nhà lụp sụp của khu ổ chuột Qua sự quan sát, tìm hiểu Nguyễn Ái Quốc ựã nhận ra mâu thuẫn giữa tư sản và vô sản ở Mỹ, Pháp nói riêng và các nước tư bản khác nói chung

Giữa năm 1913 Nguyễn Ái Quốc theo tàu rời Mỹ ựến Anh ựể xem nước ựược mệnh danh là Ộmặt trời không bao giờ lặnỢ Ở Anh Người ựã tham gia vào ỘHội những người lao ựộng Hải ngoạiỢ và tìm ựọc các báo chắ

về tình hình đông Dương Trong thời gian Người ở Mỹ và Anh, Người ựã nhiều lần viết thư gởi cho cha mình ở đông Dương cùng với số tiền ắt ỏi mà mình ựã làm việc cực nhọc mới có ựược Những năm tháng ở Anh, Nguyễn

Ái Quốc ựã tắch lũy ựược thêm nhiều hiểu biết về chắnh trị- xã hội của chế

ựộ tư bản chủ nghĩa và ựấu tranh giai cấp cùng với loại ngôn ngữ mới- tiếng Anh để tiện cho việc theo dõi tình hình đông Dương và tạo ựiều kiện, tiền

ựề có lợi cho cách mạng Việt Nam nên Nguyễn Ái Quốc quyết ựịnh rời Anh

về Pháp Cuối năm 1917 Người ựến Pháp- trung tâm văn hóa, chắnh trị sôi ựộng và náo nhiệt bậc nhất thế giới lúc ựó

2.2 Nguyễn Ái Quốc- từ chủ nghĩa yêu nước đến lập trường cộng sản

Trước những bế tắc của cách mạng Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc quyết định sang phương Tây tìm đường đi mới cho dân tộc Người rời quê hương- đất nước, ra đi với lịng yêu nước thiết tha Tinh thần yêu nước tha thiết đĩ

đã định hướng cho Nguyễn Ái Quốc tìm đến chủ nghĩa cộng sản Từ đĩ Người trở thành người chiến sĩ cộng sản quốc tế, người lãnh đạo xuất sắc của phong trào cách mạng thế giới Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc cũng là quá trình chuyển từ lịng yêu nước truyền thống sang chủ nghĩa cộng sản

2.2.1 Xuất phát điểm

Nguyễn Ái Quốc sinh ra lúc thực dân Pháp đã hồn thành cuộc xâm lược Việt Nam Nhân dân ta sống trong cảnh khốn khổ vơ cùng, với hàmg trăm thứ thuế nặng nề và chính sách bắt lính rất tàn nhẫn đã giết chết hàng chục triệu người Việt Nam Dưới sự thống trị vơ cùng khắc nghiệt của bọn thực dân, nhân dân ta đứng dậy đấu tranh quyết liệt nhưng điều thất bại Vậy nên những nhà yêu nước đương thời luơn day dứt về con đường cứu nước

Họ luơn hỏi nhau: làm thế nào để cứu nước? Nhà thầy Quý- người thầy khai tâm của Nguyễn Ái Quốc là nơi lui tới của các sĩ phu yêu nước trong vùng Nhiều lần Nguyễn Ái Quốc được thầy sai tiếp nước trong những cuộc bàn luận với các nhà yêu nước Vì thế từ tuổi thiến niên, Người đã cĩ sự hiểu biết tương đối về các con đường cứu nước đương thời Hơn Người cịn được cha cho đi theo nhiều nơi, thấy cảnh sống cùng khổ của nhân dân ta Từ đĩ Người thấy được những nỗi khổ cực của nhân dân ta Lúc bấy giờ, nhân dân

ta dù ở đâu cũng vậy, phải làm lụng vất vả một nắng hai sương mà vẫn phải chịu sống cảnh thiếu thốn đĩi khát với thân phận nơ lệ và mạng sống khơng đáng một xu Qua những lần tiếp xúc trao đổi với những nhà yêu nước Người đã dần dần hiểu được thời cuộc và sự băn khoăn của các nhà yêu nước, đây là vấn đề sống cịn của cả dân tộc ta Những điều này giúp cho Người mở rộng tầm nhìn và tầm suy nghĩ Hằng ngày phải chứng kiến những cảnh đời cùng cực, đau thương, những đồn người lam lũ tiều tụy càng làm sâu thêm nỗi uất hận và lịng cảm thương sâu sắc của Người đối với nhân dân ta

Trước tình cảnh nước mất nhà tan, nhân dân ta sống trong xiềng gơng, đau khổ, nên Nguyễn Ái Quốc sớm cĩ lịng căm thù giặc và ý chí đánh đuổi thực dân Pháp, giải phĩng nhân dân, giải phĩng đất nước Nhưng trước những thất bại của các phong trào cứu nước do nhiều nhà yêu nước khởi

sướng làm cho Người không khỏi băn khoăn, trăn trở cho vận mệnh quốc gia và con ựường cứu nước Cụ Nguyễn Sinh Sắc- thân sinh của Người, thầy Vương thúc Quý và các nhà yêu nước lúc ấy cũng ựang trong tâm trạng này

Họ thường gặp nhau ựể bàn chuyện thế sự mà Nguyễn Ái Quốc cũng ựược ựứng nghe Lúc này mọi người ựều hỏi nhau: Ai sẽ là người giúp ta? Trong

số các sĩ phu yêu nước ựó thì phải kể ựến nhà yêu nước Phan Bội Châu, Phan Châu TrinhẦ

Càng lớn Nguyễn Ái Quốc càng thấu hiểu nỗi ựau của người mất nước trước những cảnh sống cùng khổ của những cuộc ựời nô lệ Nhân dân ta ở mọi nơi trên ựất nước ựều chịu chung cảnh sống lam lũ trong kiếp ngựa trâu tôi tớ, ở ựâu cũng âm ỉ những ựốm lửa căm thù giặc, luôn muốn ựốt cháy quân thù

Cuối thế kỉ XIX- ựầu thế kỉ XX, trước sự thống trị của thực dân Pháp

và cảnh ựời nô lệ của nhân dân ta, ựã ựặt ra yêu cầu lịch sử mới ựòi hỏi phải ựược giải quyết cấp bách- giải phóng ựất nước gắn liền với giải phóng giai cấp để giải quyết yêu cầu lịch sử ựó, các sĩ phu yêu nước ựã phát ựộng nhiều phong trào cứu nước: Phan Bội Châu với phong trào đông Du- ựưa thanh niên Việt Nam sang Nhật du học, nhưng với ựiều ước Pháp- Nhật, chắnh phủ Nhật buộc thanh niên Việt Nam du học về nước và trục xuất cả Phan Bội Châu (năm 1908, 1909), phong trào đông Du tan rã Giúp cho Nguyễn Ái Quốc hiểu thêm bản chất của ựế quốc Nhật Người biết rằng ta không thể nào dựa vào Nhật ựể ựánh Pháp, vì cả Nhật và Pháp ựều ựặt lợi ắch của mình lên trên hết- nguyên nhân thất bại của phong trào đông Du Phong trào đông Kinh Nghĩa Thục của Phan Châu Trinh với khẩu hiệu:

Ộhậu dân sinh- khai dân trắ- chấn dân khắỢ, nhằm truyền bá tưởng mới và tiến bộ, góp phần cổ ựộng phong trào cải cách dân chủ Nhưng rồi cũng bị dập tắt điều này chứng tỏ ta không thể chỉ cải cách ựất nước với Ộtình thươngỢ của Pháp Còn cuộc khởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám thì chỉ ựược thắng lợi lúc ựầu, càng về sau thì càng suy yếu Nguyễn Ái Quốc rất khâm phục các nhà yêu nước nhưng Người không hoàn toàn tán thành con ựường cứu nước của vị nào Bởi vì Ộ Cụ Phan Châu Trinh chỉ yêu cầu Người Pháp thực hiện cải lương Anh nhận ra ựiều ựó là sai lầm, chẳng khác gì xin giặc

rủ lòng thương Cụ Phan Bội Châu hy vọng Nhật giúp ựỡ ựể ựuổi Pháp điều

ựó rất nguy hiểm, chẳng khác gì ựưa hổ cửa trước rước beo cửa sau, Còn cụ Hoàng Hoa Thám còn thực tế hơn, và trực tiếp ựấu tranh chống Pháp Nhưng (Ầ) còn nặng cốt cách phong kiếnỢ.[23: 14] Nhận xét này ựược khẳng ựịnh bằng cuộc ựảo chắnh của quân Nhật ngày 9-3- 1945 Hơn nữa, sự thất bại và bị ựàn áp dã man của phong trào chống thuế của nông dân miền trung

hồi tháng 4- 1908 càng làm cho Nguyễn Ái Quốc phải suy nghĩ về nguyên nhân thành bại của các phong trào cứu nước của nhân dân ta Nhưng nhìn chung, các khuynh hướng cứu nước cuối thế kỉ XIX- ựầu thế kỉ XX ựều mắc phải hạn chế như: Chưa hiểu rõ bản chất của chủ nghĩa ựế quốc; Chưa thấy ựược sức mạnh và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và nông dân Vì thế chưa có xu hướng cách mạng nào nghĩ ựến việc lấy phong trào ựấu tranh của quần chúng làm nồng cốt Nhưng những ựiều này lại ựược các nhà mác- xắt luôn chú trọng và nhìn thấy rõ Mặc dù vậy, nhưng chúng ta phải thừa nhận rằng những hạn chế trên là hạn chế của lịch sử, của thời ựại

Cùng với cuộc xâm lược của thực dân Pháp, ựã dẫn ựến sự du nhập của nền móng kinh tế tư sản chủ nghĩa và sự ra ựời của giai cấp công nhân Càng ngày càng có nhiều nhà máy, xắ nghiệp mọc lên ở nhiều nơi, làm cho giai cấp công nhân càng tăng và ngày càng có nhận thức sâu sắc hơn Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa làm cho cuộc sồng của giai cấp công nhân càng rơi sâu vào cảnh khốn cùng, thiếu thốn Từ ựó càng hằn sâu lòng căm thù và

ý chắ chiến ựấu trong họ Nguyễn Ái Quốc cũng tận mắt chứng kiến cảnh sống cùng cực của công nhân: ỘẦ những ựoàn người lao ựộng áo xanh lấm lem dầu mỡ lầm lũi ựi vào các nhà máy ựể rồi sau giờ tan tầm lại phờ phạc

ựi ra, ựen ựủi, hốc hácẦ.Ợ[19: 31] Từ ựó Người hiểu rằng số phận của công nhân cũng không hơn gì những người nông dân Ộchân lấm tay bùnỢ, thậm chắ có thể họ còn cực khổ hơn nhiều Từ ựó Người nhận thấy các tầng lớp, giai cấp nhân dân lao ựộng Việt Nam ựều sống lam lũ, vất vả đều này làm cho ý chắ cứu nước trong Người càng dâng cao

Trước tình cảnh cùng cực của nhân dân Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc quyết ựịnh ra ựi tìm ựường cứu nước Nhưng tại sao Người lại sang Phương Tây trong khi những nhà yêu nước của ta lại hướng về phương đông? Bởi vì lúc Người học ở Trường Quốc học, Người ựược thầy giáo yêu nước Lê Văn Miến, từng học ở Trường Mĩ thuật Pari dạy vẽ và giới thiệu nền văn minh phương Tây: ỘTrong giờ học thầy dạy vẽ thì ắt mà dành nhiều thời gian ựể nói về những thành tựu của nền văn minh phương Tây cho học trò ngheỢ.[19:36] Từ sự tác ựộng của thầy Miến và qua những báo tân học tiến bộ

mà Người ựã ựọc qua cùng với việc Người ựã trực tiếp chứng kiến sự ựối lập hoàn toàn giữa hai cảnh sống của bọn thực dân Pháp và những Người lao ựộng mất nước càng thúc giục trong tâm trắ Người ý muốn sang phương Tây

ựể tìm hướng ựi cho dân tộc Hơn nữa lúc này các nhà yêu nước với xu hướng tìm ựường cứu nước tù các quốc gia phương đông ựiều bị thất bại: Phan Bội Châu sang Nhật và một số sĩ phu khác thì sang Trung Quốc Từ những ựiều này càng làm cho Nguyễn Ái Quốc thêm khẳng ựịnh: việc tìm

ựường cứu nước xuất phát từ các nước phương Tây là ựúng ựắn và cần thiết Chắnh tinh thần yêu nước mãnh liệt, vốn hiểu biết của bản thân và những bài học kinh nghiệm của các vị tiền bối là ựộng lực và nguyên nhân hướng Nguyễn Ái Quốc từ bỏ phương đông mà ựi về hướng Tây ựể tìm con ựường cứu nước mới Vậy tại sao ựiểm ựến ựầu tiên trong cuộc hành trình tìm ựường cứu nước mà Người ựã chọn lại là nước Pháp? Trong khi lúc này Pháp là ựiểm ựến của những nhà du học, vì thế nên nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước ựã ựặt vấn ựề: Tại sao Pháp lại là ựiểm ựến ựầu tiên trên con ựường tìm ựường cứu nước, trong khi ựây là con ựường du học của người ựương thời? Phải chăng cuộc ra ựi từ Bến Nhà Rồng ngày 6-5-1911 của Người chưa hẳn là ra ựi tìm ựường cứu nước? để giải quyết vấn ựề này nhiều nhà nghiên cứu ựã ựưa ra nhiều lời giải thắch với những lập luận khác nhau: có người cho rằng vì Nguyễn Ái Quốc muốn tiếp xúc với nền văn minh phương Tây với lập luận: ỘViệc một thầy giáo trở thành một học sinh trường kỹ nghệ là một ựiều kì lạ và ở một xứ vốn coi khinh nghề thợ ựể tiếp xúc với phương Tây, với kĩ thuật phương TâyẦvới giai cấp công nhânẦviệc khẳng ựịnh này chưa có cơ sở tài liệu- sự kiện xác thực, dễ rơi vào cách giải thắch chủ quan, có phần suy diễn Một số khác thì cho rằng Người sang phương Tây tìm ựường cứu nước là thể hiện ý chắ, sứ mệnh của giai cấp công nhân Việt Nam, trên quá trình hình thành giai cấp điều này không phản ánh ựúng sự thật lịch sử Bởi vì lúc ra tìm ựường cứu nước Nguyễn Ái Quốc không phải là một công nhân và Người cũng không biết giai cấp công nhân là gì? Còn đaniê Êmiri (Daniel Héméry) khẳng ựịnh rằng Nguyễn Tất Thành sang phương Tây dường như bị hấp dẫn bởi chủ nghĩa cải lương của Phan Châu TrinhẦnhất là quyết ựịnh của Thành sang Pháp là

ựể Ộnoi gương nhà nho nổi tiếng nàyỢ.Sau ựó cũng theo tác giả này, lại cho rằng vì cụ Nguyễn Sinh Sắc bị cách chức nên Nguyễn Ái Quốc phải lưu lạc vào Nam, từ ựó thúc ựẩy Người rời bỏ Tổ quốc Có người lại cho rằng Nguyễn Ái Quốc sang Pháp chỉ ựể kiếm sống, mong ựược làm quan nhưng không thực hiện ựược nên bất mãn quay sang chống Pháp Lập luận của ý kiến này là: Ngày 15-9-1911, Nguyễn Tất Thành viết thư gởi cho Tổng thống Pháp ựể xin vào học ở trường Thuộc ựịa Ợ[5: 92] để trả lời cho câu hỏi: tại sao Nguyễn Ái Quốc lại xuất phát hành trình cứu nước của mình từ Pháp? Thì ta phải tìm hiểu các sự kiện lịch sử trong cuộc ựời của Người trước lúc Người rời bến Nhà Rồng, ựi tìm ựường cứu nước một cách khách quan, chân thật

Khi học ở trường tiểu học Vinh, lần ựầu tiên Nguyễn Ái Quốc nghe những từ ỘTự do- Bình ựẳng- Bác áiỢ- khẩu hiệu nổi tiếng của đại cách mạng Pháp, chắnh những từ này gợi cho Người sự tò mò và ý muốn tìm hiều

nó Bởi vì Nguyễn Ái Quốc chưa bao giờ nhìn thấy những từ ngữ- khái niệm này trong những sách thánh hiền mà Người ựã ựọc qua Vì thế ựây là những ựiều hoàn toàn mới lạ ựối với Người Nên nó ựã gây cho Người ấn tượng mạnh và thúc giục Người muốn tìm hiểu những gì ở ựằng sau những chữ ựó Khi Nguyễn Ái Quốc học ở trường Quốc học- Huế tuy vốn tiếng Pháp còn ắt nhưng Người thường ựọc sách báo Pháp từ nhiều nguồn khác nhau kể cả mượn từ những người lắnh trong quân ựội Pháp Trước khi ra ựi tìm ựường cứu nước Nguyễn Ái Quốc có rủ một người bạn cùng ựi ựể phòng khi bệnh hoạn, ốm ựau và Người cũng ựã nói lên lý do, ựộng cơ của chuyến

ựi của mình Người khẳng ựịnh: ỘTôi muốn ựi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp ựồng bào taỢ[17: 41],Tiến sĩ Trương Bá Cần ựã ựưa ra lời giải thắch về lý do sang Pháp của Người: ỘChúng ta có thể tin rằng chuyến ựi của Nguyễn không phải ựể tìm sinh kế Hai mươi mốt tuổi ựầu rời bỏ quê hương mang trong lòng tâm sự của một kẽ mất nước, thấy bất lực trên quê hương, thấy không tin ở một sự viện trợ ở các nước châu Á, Nguyễn Tất Thành ra ựi có thể vì thất vọng, có thể vì tìm kiếm một giải pháp cho quê hương điều chắc chắn

là trong ựầu óc người trai biệt xứ luôn luôn có sự tìm kiếm (Ầ) Và ông kết luận ựúng là ỘNguyễn Ái Quốc ra ựi tìm một giải pháp cho quê hươngỢ [5: 92]Giáo sư Nguyễn Khánh Toàn cũng ựã khẳng ựịnh: Ộđiều mà chủ tịch Hồ Chắ Minh sớm nhận thức ựược nó và dẫn Người ựi ựúng hướng là: nguồn gốc những ựau khổ và áp bức dân tộc ở ngay tại Ộchắnh quốcỢ, ở nước ựế quốc ựang thống trị dân tộc mình Sự lựa chọn của Người thể hiện phép dùng binh truyền thống của phương đông: Biết người biết ta, trăm trận, trăm thắngỢ Sự thật lịch sử ựã chứng minh, dưới sự chỉ ựạo của Người cách mạng ta ựúng là Ộtrăm trận, trăm thắngỢ

Trước, ựồng thời và sau Nguyễn Ái Quốc cũng có nhiều nhà yêu nước

ra nước ngoài tìm cách cứu nước, cứu dân nhưng họ chỉ dừng lại ở việc tìm ựồng minh, nguồn viện trợ, hoặc chuẩn bị lực lượng kéo về nước, hoặc ựào tạo cán bộ ựể về nước phát ựộng nhân dân ựấu tranh Nói cách khác những người này chỉ chú trọng ựến nhân tố ngoại mà bỏ quên yếu tố nội tại, chỉ biết dùng sức mạnh bên ngoài ựánh vào mà quên việc thức tỉnh nhân dân và dùng sức mạnh của dân ựể ựánh giặc Họ chỉ lo ựến phương tiện ựấu tranh

mà không nghĩ ựến việc tìm con ựường ựấu tranh mới đó là cách cứu nước của thời phong kiến, không phù hợp với thời ựại mới Xuất phát từ lòng yêu nước, Người quyết ựịnh ra ựi tìm ựường cứu nước với Ộvốn ban ựầuỢ là lòng yêu nước, vốn tri thức, sự tư duy, nghị lực, lòng yêu nước và sự quyết tâm vượt mọi khó khăn ựể thực hiện hoài bảo lớn là giành ựộc lập cho dân tộc và giải phóng nhân dân thoát khỏi thân phận nô lệ

Hơn nữa, thời niên thiếu của Nguyễn Ái Quốc ựã sống trong cảnh nước mất, nhà tan Còn nhân dân thì lầm than, ựau khổ cùng với sự dạy dỗ của gia ựình nhà nho nghèo yêu nước, thương dân luôn trăn trở cho vận mệnh quốc gia Quê hương của Người là Nghệ An- vùng giàu truyền thống ựấu tranh kiên cường, anh dũng, bất khuất Vì vậy, ngay từ nhỏ trong Nguyễn Ái Quốc ựã ựược khơi dậy lòng yêu nước, thương ựồng bào Hằng ngày và ựi ựến ựâu cũng thấy những cảnh ựời khổ ựau, vậy nên từ lòng yêu nước thương người trong Nguyễn Ái Quốc ựã dần dần mở rộng thành tình thương ựồng bào và biết ựồng cảm với họ Và người biết rằng ựể giải phóng mình cũng là giải phóng họ, giải phóng ựất nước thoát khỏi bàn tay thống trị của thực dân Pháp Lúc nhỏ cụ Sắc còn ựưa Người ựi nhiều nơi và gặp gỡ nhiều nhà yêu nước cùng với những lần trao ựổi, luận bàn chuyện thế sự giữa cụ Sắc và các sĩ phu và giữa thầy Quý và các nhà yêu nước Từ ựó Nguyễn Ái Quốc hiểu ựược tình hình ựất nước lúc này và cũng phần nào thấu hiểu và nhận thấy những khuyết ựiểm, hạn chế của các vị tiền bối trong công cuộc ựấu tranh cứu nước Vì thế Người quyết ựịnh không ựi theo những con ựường cứu nước của các vị ấy, mặc dù trong lòng rất mến phục

họ Quyết ựịnh này thể hiện tầm nhìn thời ựại của người, Nguyễn Ái Quốc

ựã vượt qua tầm nhìn của những nhà yêu nước ựương thời về con ựường giải phóng dân tộc Người quyết tìm một con ựường khác Thế nên trong lúc một

số sĩ phu cấp tiến chọn hướng đông ựể tìm cách cứu nước thì Nguyễn Ái Quốc lại chọn con ựường về phương Tây và ựiểm ựến ựầu tiên là Pháp- nước ựang trực tiếp cai trị mình Vì thế có thể nói lúc này Người ựã chuẩn bị cho mình tiền ựề tư tưởng ựể xem xét các con ựường cứu nước mới

Thật ra lúc này trong tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc vẫn chưa hề có khái niệm về chủ nghĩa cộng sản và giai cấp công nhân là gì? Nhưng Người ra ựi là ựể tìm ựường cứu nước chứ không phải vì một mục ựắch nào khác như một số nhà nghiên cứu ựã ựề cập Bởi vì trước lúc lên ựường, Người ựã nói: ỘTôi muốn ra nước ngoài xem xét họ làm như thế nào rồi về giúp ựồng bào taỢ [17: 41] Hành trang ra ựi của Người gồm: Truyền thống vẻ vang của dân tộc ta với sức sống mãnh liệt và sức mạnh của cộng ựồng, sức sống của dân tộc cùng với những thành tựu về tư tưởng và văn hóa của mấy nghìn năm văn hiến của dân tộc ta và nền văn minh phương đông; đó là những khát vọng, hoài bão lớn của tuổi trẻ về một tương lai tươi sáng của dân tộc, của ựất nước, của ựồng bào ta; đó là lý tưởng sống, là nội tâm, là niềm tự hào dân tộc, là sự tự tin, là nghị lực, là vốn tri thức của bản thân Nhờ những hành trang quắ báu ựó ựã tạo ra sức mạnh và nghị lực phi thường

giúp Người dám làm những ựiều mà chưa ai từng nghĩ ựến- tìm ựường cứu nước với ựôi bàn tay của mình

2.2.2 Những trải nghiệm của Nguyễn Ái Quốc từ thực tế lịch sử của cuộc hành trình bôn ba khắp Ộnăm châu bốn bểỢ

Ngày 5- 6- 1911, từ bến Cảng Nhà Rồng Nguyễn Ái Quốc (với tên gọi Nguyễn Văn Ba) lên tàu Amiran Latusơ Tơrêvin (Amiral Latouche Tréville) rời Sài Gòn bắt ựầu cuộc hành trình Ộbôn ba khắp năm châu bốn bểỢ ựể tiếp tục và hoàn thành quá trình tìm kiếm con ựường cứu nước mới cho dân tộc

ta Từ năm 1911 ựến năm 1917, Nguyễn Ái Quốc ựã ựến nhiều nước tư bản,

ựế quốc, thuộc ựia, phụ thuộc ở khắp các châu lục Người tận mắt chứng kiến những cảnh ựời nô lệ dưới sự thống trị vô cùng hà khắc và tàn nhẫn của những nhà Ộkhai hóaỢ Người nhận thức ựược ở ựâu cũng có người tốt và bọn xấu, ở bất kì quốc gia nào dù là thuộc ựịa hay chắnh quốc, bao giờ cũng

có những khu nhà ổ chuột bên cạnh những thành phố hoa lệ Từ ựó trong nhận thức của Người có sự biến ựổi và trưởng thành hơn khi nhìn nhận mọi

sự việc

Những ngày sống trên tàu, mặc dù lao ựộng rất vất vả, Ộmình ựẫm mồi hôi và ựầy bụi thanỢ nhưng Người vẫn không quên thu thập những tri thức mới Người có thêm hai người bạn thân là người Pháp, họ luôn giúp ựỡ nhau trong lao ựộng và học ngoại ngữ Họ dạy cho Người nói tiếng Pháp ựược thông thạo hơn và Người lại dạy cho họ biết nói tiếng Việt Qua những lần trao ựổi với hai người bạn thân, Nguyễn Ái Quốc không những có cơ hội học hỏi thêm tiếng Pháp mà nó còn giùp Người có thể mở rộng thêm những tri thức về văn hóa- ựất nước và con người Pháp Thông qua hai người bạn này Người nhận ra rằng: Người Pháp cũng có người tốt, kẽ xấu Trên ựường

từ Sài Gòn sang Pháp, tàu ựã ghé cảng Xinhgapo ngày 8- 6- 1911, cảng Côlôngbô (của Xâylan, nay là Sri- Lanca) vào ngày 14- 6- 1911 và cảng Xaắt của Ai Cập ngày 30-4-1911 đó là các thuộc ựịa của thực dân Anh, ở những nước này Người cũng chứng kiến những cảnh sống khốn cùng của nhân dân thuộc ựịa Cuộc sống của họ cũng không khác gì ựồng bào ta ựang bị thực dân Pháp cai trị một cách tàn nhẫn

Ngày 6-7-1911, tàu cập cảng Mácxây- thành phố cảng lớn nhất của Pháp lúc bấy giờ, trong thời gian ựợi bốc dỡ hàng, Người lên bờ, ựi vào các khu phố ựể tìm hiểu cảnh sống của những người dân trong vùng Trên ựường

ựi Người chứng kiến những cảnh sống khổ cực của nhiều người lao ựộng Pháp Người nhận ra, ở Pháp Ộcũng có những người rách rưới, nghèo khổ,

làm việc ở các bến tàu, trong xưởng máyẦ họ cũng ra về với bộ mặt mệt mỏi và ựi về những ngôi nhà tồi tàn, lụp xụp, chật hẹpỢ.[18: 77] Nhờ ựó, Người biết rằng: ở Pháp cũng có người giàu, kẽ nghèo như ở ựất nước mình Nên Người chợt nảy sinh ra câu hỏi: ỘTại sao họ (người Pháp) không lo khai hóa cho ựồng bào của họ thoát cảnh lầm than này, mà lại tắnh chuyện ựi khai hóa

ở hải ngoại? ở Việt Nam? Một ựiều ựáng ngạc nhiên là, có những người Pháp biểu thị thái ựộ lịch sự ựối với anh khi anh tiếp xúc họ, khác hẳn thái

ựộ hống hách, thô bạo của bất cứ người Pháp nào mà anh gặp hay nghe nói ở trên ựất Việt Nam (Ầ) Anh rút ra nhận xét: ỘNhững người Pháp ở Pháp phần nhiều là tốt Song những người Pháp thực dân rất hung ác, vô nhân ựạoỢỢ.[18: 78]

Từ tháng 7 ựến tháng 12- 1911, tàu ựến nhiều nơi trên ựất pháp: Lơ Havrơ (Le Havre) ở phắa Bắc Pháp; cảng đoongkec (Dunkerque) trên biển Măngsơ(Manche) Vì thế Người có nhiều cơ hội ựể tìm hiểu văn hóa- lịch sử- ựất nước- con người và xã hội Pháp.Những ngày ở Pháp giúp Người hiểu

rõ hơn ựất nước- con người- xã hội Pháp và góp phần bồi dưỡng thêm nhiều hiểu biết về những thành tựu của nền văn minh phương Tây Người nhận ra rằng: nhân dân Pháp cũng cực khổ và tốt như nhân dân Việt Nam, chỉ có bọn thực dân Pháp mới xấu xa, tàn ác điều này chứng tỏ Người ựã phân biệt ựược sự khác nhau giữa nhân dân Pháp và thực dân Pháp, mở ựầu cho nhận thức của Người về sự cần thiết của việc ựoàn kết vô sản chắnh quốc và thuộc ựịa

Dù mục ựắch ra ựi lúc ựầu của người là ựến Pháp nhưng Nguyễn Ái Quốc không dừng lại ở Pháp, Người muốn tiếp tục ựến nhiều nơi khác ựể bổ sung thêm sự hiểu biết về tình hình các nước khác đầu năm 1912, Người xin làm thuê cho một chiếc tàu vận tải khác của hãng Vận tải Hợp nhất (Chargeurs Réunis), chở hàng hóa ựi vòng quanh châu Phi Trên chuyến tàu này Nguyễn Ái Quốc có cơ hội ựến một số nước châu Âu (Tây Ban Nha, Bồ đào Nha) và nhiều nước thuộc ựịa ở châu Phi (Angiêri, Tuynidi, Cônggô, đahômây, XênêganẦ) Theo lời kể lại của Trần Dân Tiên trong tác phẩm Những mẫu chuyện về cuộc ựời hoạt ựộng của Hồ Chắ Minh thì Ộkhi tàu ựến đăcca, biển nổi sóng rất dữ Tàu không thể vào bờ Cũng không thể thả ca

nô xuống vì sóng rất to để liên lạc với tàu, bọn Pháp trên bờ bắt những người da ựen phải bơi ra chiếc tàu Một, hai, ba, bốn người da ựen nhảy xuống nước Người này ựến người kia bị sóng cuốn ựiỢ Cảnh tượng này làm cho Nguyễn Ái Quốc nhớ lại chuyện trước ựây ở Phan Rang: ỘBọn Pháp cười sặc sụa khi ựồng bào ta chết ựuối vì chúng nóỢ.[20: 13] Từ hai việc trên Người nhận ra rằng: số phận và tắnh mạng của người thuộc ựịa da vàng hay

da đen cũng chẳng đáng một xu Nhiều lần chứng kiến những cảnh tượng tương tự như vậy đã gĩp phần nâng cao nhận thức, tình cảm của Nguyễn Ái Quốc về cuộc sống của nhân dân ở các thuộc địa ðối với nhiều người, những cảnh tượng ấy rất quen thuộc và bình thường, nhưng nĩ lại làm cho Người hết sức xúc động đến khĩc Nĩ đã để lại ấn tượng xấu và Người luơn thấy đau lịng và uất hận mỗi khi nhìn thấy và nhớ lại những cảnh tượng ấy Nhưng những ấn tượng xấu đĩ cứ lặp đi lặp lại mãi, nên nĩ đã in sâu đậm,

cĩ hệ thống trong tâm trí của Người Từ đĩ, Người nhận ra: ở bất cứ nơi đâu châu Phi hay châu Á, Việt Nam hay Angiêri, Tuynidi…, nhân dân thuộc địa đều sống trong cảnh cực khổ, áp bức Và bọn thực dân ở đâu cũng tàn ác và luơn ra sức vơ vét, bĩc lột Qua đĩ, trong Người nảy sinh ý thức đồn kết quốc tế, đồn kết vơ sản tất cả các nước thuộc địa và vơ sản thế giới- những người cùng cảnh ngộ, trong cuộc đấu tranh giải phĩng đất nước và chống kẽ thù chung- bọn đế quốc, thực dân

Chuyến “khảo sát thực địa” này giúp cho Nguyễn Ái Quốc hiểu sâu sắc rằng: đầu thế kỉ XX, khi thuộc địa của thế giới được phân chia xong thì ở châu Phi hầu như khơng cĩ mảnh đất nào dù là ven biển, nằm sâu trong lục địa, hay bên các sa mạc hoang vu lại khơng bị bọn đế quốc chiếm giữ Sự thống trị, đàn áp, bĩc lột của bọn chủ nghĩa thực dân ở châu Phi vơ cùng tàn khốc Chúng tìm mọi cách để khai thác các thuộc địa này Chúng biến nơi đây thành hậu phương, thành nơi cung cấp nguyên nhiên liệu, quân lính, nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ cho chính quốc Hậu quả của sự thống trị đĩ là nhiều bộ tộc bị tiêu diệt, bị đồng hĩa, kinh tế bị suy yếu và phụ thuộc chặt chẽ vào chính quốc

Xuất phát từ mục đích “tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc ta, đáp ứng yêu cầu của lịch sử và thời đại”, Nguyễn Ái Quốc rời quê hương để bơn

ba khắp nơi trên thế giới Vì thế Người khơng chỉ dừng lại ở việc quan sát, tìm hiểu các nước chung số phận thuộc địa như nước mình mà Người cịn muốn tìm hiểu các nước tư bản- thực dân- đế quốc để hiểu và biết nguyên nhân của sự phát triển lớn mạnh đĩ, để học hỏi và vận dụng phù hợp với nước ta Cuối năm 1912, Nguyễn Ái Quốc đến Mỹ Ngày 15-12-1912, Người gởi thư cho Khâm sứ Trung kì nhờ tìm địa chỉ và gởi số tiền hàng tháng cho cụ thân sinh Nguyễn Sinh Sắc Từ đĩ giúp chúng ta hiểu thêm về nhân cách cao quý của Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh, dù ở bất cứ ở đâu,

dù bận trăm cơng ngàn việc, dù phải luơn lo lắng, trăn trở cho vận mệnh đất nước, dù ccuộc sống rất vất vả nhưng trong Nguyễn Ái Quốc vẫn luơn nghĩ đến cha mình, vẫn luơn lo lắng và mong làm trịn nghĩa vụ của người con đối với “đấng sinh thành”

Ở nước Mỹ, Nguyễn Ái Quốc ựã từng sống ở New York, Bruclin, Bôxtơn, Hac-lemẦ Những ngày sống ở Mỹ Người phải vừa lao ựộng, làm thuê ựể kiếm sống và học tập, vừa tiếp tục tìm hiểu ựời sống của người lao ựộng Mỹ Trên ựất nước của Ộnữ thần tự doỢ này ựã ựể lại trong Người nhiều

ấn tượng sâu ựậm về:cuộc sống nghèo khổ của những người lao ựộng Mỹ da ựen; ựặc biệt hơn hết là kiểu hành hình Luynsơ và những hành ựộng ựộc ác của ựảng 3K (ựảng Ku- Klux- Klan); những cuộc bãi công của công nhân

Mỹ Trước sự dã man của kiểu hành hình Luynsơ và các hoạt ựộng của ựảng 3K, Nguyễn Ái Quốc ựã liên tiếp viết nhiều bài báo ựể tố cáo tội ác của bọn chúng và khẳng ựịnh sự diệt vong của nó Những bài báo này không những

ựã thể hiện sự cảm thông sâu sắc mà còn ựánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư tưởng, nhận thức của Người

Bên cạnh việc tìm hiểu thực tế cuộc sống của nhân dân lao ựộng Mỹ, Nguyễn Ái Quốc còn nghiên cứu, tìm hiểu cuộc cách mạng Mỹ ở thế kỉ XVIII- chiến tranh giành ựộc lập của thuộc ựịa Anh ở Bắc Mỹ (1775- 1781)

và tuyên ngôn ựộc lập của Mỹ năm 1776 Qua sự so sánh giữa quan sát thực

tế và lý luận của cách mạng và ựời sống- xã hội Mỹ, Người hiểu rõ hơn bản chất của chế ựộ xã hội ựế quốc Mỹ Trong tác phẩm đường Kách Mệnh Người có viết: ỘMỹ tuy rằng cách mệnh thành công ựã hơn 150 năm nay nhưng công nông vẫn cực khổ, vẫn cứ lo tắnh cách mệnh lần thứ haiỢ.[14: 466] Khi ựến thăm tượng nữ thần tự do, Người ựã nhận xét sâu sắc về quyền con người ở Mỹ: ỘÁnh sáng trên ựầu tượng Thần Tự do tỏa trên bầu trời xanh, còn dưới chân Thần tự do thì người da ựen ựang bị chà ựạp, số phận người phụ nữ ựang bị chà ựạpỢ [15: 83] .đó là lời nhận xét ựộc ựáo và sâu sắc giữa lắ luận và thực tiễn, giữa lắ tưởng và cuộc ựời thật Qua ựó chứng tỏ Người không những hiểu rõ cuộc sống- xã hội Mỹ mà Người còn hiểu về bản chất của chủ nghĩa ựế quốc tư bản Mỹ

để tìm một giải pháp cho ựất nước, ựể xem xét, tìm hiểu và nghiên cứu tình hình ựời sống của nhân dân lao ựộng ở các nước ựế quốc và thực trạng các thuộc ựịa của các ựế quốc trên thế giới thì không thể bỏ qua nước Anh- nước ựược mệnh danh là Ộmặt trời không bao giờ lặnỢ Thế nên cuối năm

1913 Người từ Mỹ sang Anh và ở lại nước Anh ựến nửa sau năm 1917 Cuộc sống ở anh cũng không kém phần vất vả, Người phải làm ựủ nghề ựể sống, học tập và sinh hoạt chắnh trị Mặc dù cuộc sống rất vất vả nhưng Người vẫn không quên tìm hiểu về tình hình ựời sống, cuộc ựấu tranh của nhân dân lao ựộng và các nước thuộc ựịa của Anh Ở ựây lần ựầu tiên Người tiếp xúc với tổ chức chắnh trị, ựó là tổ chức Hội những người lao ựộng Trung

Quốc ở hải ngoại và Cơng đồn hải ngoại Người cịn tham gia các cuộc biểu tình địi tự do và các buổi đình cơng của cơng nhân bên bờ sơng Tamidơ Từ

đĩ ta thấy được sự trưởng thành trong nhận thức của Người về đời sống chính trị Từ đây Người khơng chỉ là người đứng bên ngồi để quan sát, nghiên cứu, tìm hiểu, học tập các vấn đề chính trị mà Người cịn trực tiếp tham gia vào những hoạt động chính trị trong thực tiễn của giai cấp vơ sản Nĩi cách khác, sau những năm tháng bơn ba Nguyễn Ái Quốc đã đi từ cảm tính- “muốn ra ngồi xem họ làm như thế nào” (thực chất là chưa cĩ con đường cụ thể) đến chỗ bước đầu nhận thức được bản chất của bọn đế quốc thực dân cũng như đời sống khốn khổ của giai cấp vơ sản, nhận thức ấy qua

sự rèn luyện của thực tế được nâng lên thành hành động Những năm tháng sống ở Anh giúp Người tích lũy thêm nhiều hiểu biết về chế độ chính trị và

xã hội tư bản chủ nghĩa, về đấu tranh giai cấp, mối quan hệ giữa vơ sản chính quốc và thuộc địa, đặc biệt là vốn ngoại ngữ- tiếng Anh Vì thế cĩ thể nĩi lúc này Người đã chuẩn bị một nền tảng- tiền đề tương đối để đĩn nhận chủ nghĩa Mác- Lênin sau này

Trong thời gian bơn ba hải ngoại, bên cạnh việc quan sát cuộc sống thực

tế ở các nước, Nguyễn Ái Quốc cịn chú ý đến việc nghiên cứu các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại Nhờ thế mà Người đã rút ra nhiều bài học quý báu cho cách mạng Việt Nam sau này Người đã tiếp cận với các cuộc cách mạng này ở nhiều phương diện khác nhau (qua báo chí, sách vở, văn kiện, các Bản tuyên ngơn…) ðặc biệt, Người dành nhiều thời gian nghiên cứu cách mạng tư sản pháp, cách mạng tư sản Mỹ cùng hai bản tuyên ngơn của Pháp và Mỹ Từ đĩ, Người sớm nhận rõ bản chất của giai cấp tư sản và mối quan hệ của cách mạng tư sản và cách mạng giải phĩng dân tộc Sản phẩm mà Người thu được qua các cơng trình nghiên cứu về các cuộc cách mạng tư sản châu Âu là tác phẩm lý luận nổi tiếng “ðường Kách Mệnh” Tác phẩm là sự tổng hợp những kinh nghiệm, bài học lịch sử của: cách mạng

tư sản Mỹ 1776, cách mạng tư sản Pháp 1789, cách mạng dân chủ Nga 1905

và 1907, cách mạng tháng Hai- Nga năm 1917 Khi nghiên cứu các cuộc cách mạng này Người chú ý đến nguyên nhân, diễn biến, kết quả và ý nghĩa của cuộc cách mạng đối với cách mạng Việt Nam Với mục đích là: để cho đồng bào ta biết rõ: vì sao phải làm cách mạng; cách mạng khơng phải là việc của một hai người mà của nhân dân; nêu gương của lịch sử cách mạng các nước; nĩi cho đồng bào ta hiểu ai là bạn? Ai là thù? Người trình bày các vấn đề lý luận của các cuộc cách mạng một cách dễ hiểu và phù hợp với trình độ cán bộ cũng như tình hình thực tế của Việt Nam Khi nĩi về nguyên nhân cách mạng Người nhấn mạnh đến sự áp bức giai cấp, áp bức dân tộc Người thường xuyên liên hệ giữa các cuộc cách mạng trên với cách mạng

Việt Nam: Ộ Thổ sản Mỹ rất giàu, ựồng, sắt, than, bông, lúa, trâu, bòẦ vật gì cũng nhiều Anh thì tham muốn hốt về cho mình cả (Ầ) Chắnh sách của Pháp ựối với An Nam bây giờ còn xấu hơn Anh ựối với Mỹ trước, vì Pháp

ựã vơ vét hết của cải dân ta, ựã ngăn cấm dân ta làm việc này việc khác; nó lại bắt dân ta hút thuốc phiện và uống rượu Anh chỉ ham tiền Mỹ, Pháp ựã ham tiền lại còn muốn làm mất nòi, mất giống An Nam ựi Thế mà dân Nam cón chưa học Mỹ làm cách mạngỢ. [16: 269] Khi nói về diễn biến các cuộc cách mạng cho dễ hiểu, Người chỉ sử dụng một số sự kiện tiêu biểu, cơ bản, ựiển hình ựủ ựể khôi phục chắnh xác và sinh ựộng tiến trình cơ bản của cách mạng

Năm 1924, Nguyễn Ái Quốc viết bài ỘThống chế Liôtây và bản tuyên ngôn nhân quyềnỢ, ựăng trên tạp chắ thư tắn quốc tế, số 71 Bài viết này là lần ựầu tiên Người ựề cập ựến đại cách mạng tư sản Pháp năm 1789 Bài viết này vừa vạch trần bộ mặt thật của bọn chủ nghĩa thực dân, vừa ựả kắch sâu cay sự phản bội của giai cấp tư sản và kêu gọi nhân dân Marốc ựứng dậy ựấu tranh như Ộ người Pháp từng làm hồi 1789Ợ, và kêu gọi giai cấp vô sản thế giới vùng dậy Bài viết này của Người cũng thể hiện sự trưởng thành về nhận thức Người không những phân biệt ựược cách mạng Pháp, nhân dân Pháp, thực dân Pháp và bước ựầu khẳng ựịnh con ựường ựấu tranh của giai cấp vô sản, mà Người còn sớm nhận ra bản chất của giai cấp tư sản và của cách mạng tư sản Người khẳng ựịnh: Ộcách mạng Pháp cũng như cách mạng

Mỹ, nghĩa là cách mạng tư bản, cách mạng không ựến nơi (Ầ) cách mệnh

ựã bốn lần rồi, mà nay công nông Pháp hẵng còn phải mưu cách mạng lần nữa mới hòng thoát khỏi vòng áp bức cách mạng An Nam nên nhớ những ựều ấyỢ. [16: 274] Qua ựó chứng tỏ, Nguyễn Ái Quốc ựã nhận thức ựúng bản chất giai cấp của cách mạng sản đây là một trong những tiền ựề quan trọng giúp Người sáng suốt hơn trong việc lựa chọn con ựường cứu nước của mình

Dù lúc này Người chưa nhận ra con ựường cứu nước cho dân tộc ta nhưng Người hiểu rằng ựó không phải là con ựường cách mạng tư sản Bởi vì: ỘChúng ta ựã hy sinh làm cách mệnh thì nên làm cho ựến nơi, nghĩa là làm sao cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng (Ầ) Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân mới ựược hạnh phúcỢ. [16: 270] Việc này cũng giống như lúc còn ở trong nước ( trước năm 1911) Người không ựồng ý tham gia phong trào đông Du của Phan Bội Châu mặc dù Người chưa xác ựịnh cụ thể con ựường mình ựi Trên cơ sở nghiên cứu và rút kinh nghiệm từ các cuộc cách mạng tư sản Người khẳng ựịnh con ựường cách mạng tư sản không phải là con ựường ựấu tranh của nhân dân Việt Nam ựể giành lại nền ựộc lập