Vận dụng kiến thức liên môn để thấy được tầm quan trọng của nguồn tài nguyên nước

Đặc biệt các quốc gia ở Bắc Phi, Trung Cận Đông và Trung Á,...là những nơi thiếu nước sạch trầm trọng, có thể nói họ phải chịu cảnh "thiếu nước kinh niên", theo tính toán trung bình

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐỒNG THÁP PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN LAI VUNG

TRƯỜNG THCS HÒA LONG

- Địa chỉ: Ấp Long Hội, Xã Hoà Long, Huyện Lai Vung, Tỉnh Đồng Tháp

- Số điện thoại: 0673650740

- Email: c2hoalong@laivung.edu.vn

- Họ tên học sinh: Nguyễn Hà Phương

-Sinh ngày 5/1/2001-Lớp 9/1

Giáo viên hướng dẫn cô Nguyễn Thị Phương và Cô Hồ Mỹ Xuyên

1 Tên tình huống:

" Vận dụng kiến thức liên môn để thấy được tầm quan trọng của nguồn tài

nguyên nước."

2 Mục tiêu giải quyết tình huống:

Con người sẽ sống ra sao nếu không có các nguồn tài nguyên thiên nhiên? Đặc biệt là nguồn tài nguyên nước

Khi đặt chân tới những vùng sâu, vùng xa và đặc biệt là vùng cao, bạn sẽ thấy được nước là một nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng, nước quý hơn vàng, một giọt nước cũng rất quý giá Họ phải băng đèo, vượt suối gánh từng thùng nước về sử dụng nhưng chưa hẳn là nước sạch, ở những nơi như thế nước vô cùng hiếm hoi đặc biệt là nước sạch

Theo viện sĩ Xiđorenko khẳng định: "Nước là khoáng sản quý hơn các loại khoáng sản" Nước chiếm 99% trọng lượng sinh vật sống và 44% trọng lượng cơ thể con người Có thể nói sự sống con người và mọi sinh vật trên Trái Đất phụ thuộc vào nước

Theo thống kê, trên thế giới mỗi năm có 1,1 tỉ người thiếu nước; 2,6 tỉ người không được sử dụng nước sạch; 1,8 triệu trẻ em chết vì thiếu nước sạch Đặc biệt các quốc gia ở Bắc Phi, Trung Cận Đông và Trung Á, là những nơi thiếu nước sạch trầm trọng, có thể nói họ phải chịu cảnh "thiếu nước kinh niên", theo tính toán trung bình mỗi người dân chỉ được sử dụng 1000m3 nước ngọt hàng năm Vấn đề thiếu nước sạch trở thành mối nguy cho toàn thế giới nói chung và nước

ta nói riêng

Qua tình huống:

- Cho ta thấy tầm quan trọng của nguồn tài nguyên nước

- Tác hại của việc thiếu nước sạch

- Giúp cho chúng ta biết sử dụng tiết kiệm nước

- Nâng cao ý thức bảo vệ nguồn tài nguyên nước, hạn chế ô nhiễm môi trường nước

Để giải quyết tình huống này phải vận dụng những kiến thức liên môn sau: Ngữ văn, Toán học, Hóa học, Tin học, Giáo dục công dân, Vật lí, Sinh học, Anh văn, Địa lý,

+ Môn Hóa học: Lượng hóa chất hoá học có trong nước bẩn

+ Môn Sinh học: Ảnh hưởng của việc thiếu nước sạch đối với đời sống sinh vật + Địa lí: Một số vùng bị ô nhiễm nguồn nước ảnh hưởng đến người dân, biểu đồ

+ Môn Ngữ văn: Làm bài thuyết trình

+ Môn Toán học: Tính toán, liệt kê số liệu

+ Môn Tin học: Tìm kiếm thông tin, hình ảnh từ Internet, soạn thảo văn bản + Môn GDCD: Luật tài nguyên nước

+ Môn Anh văn: Một số thuật ngữ tiếng anh về ô nhiễm nguồn nước, tên hoá chất

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:

a) Tiến hành nghiên cứu:

- Thống kê: Các số liệu có liên quan

- Thu nhập thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng, sách báo, qua mạng xã hội

- Tích hợp: Những kiến thức đã biết, đã học về các liên môn và thực tiễn cuộc sống

- Phân tích và đánh giá: Tác hại, vai trò, quan điểm của bản thân

b) Vận dụng kiến thức liên môn, nắm bắt giải quyết tình huống:

Con người luôn sử dụng nước nhưng họ chưa định nghĩa được nguồn tài nguyên nước là gì?

Là các nguồn nước mà con người sử dụng hoặc có thể sử dụng vào các mục đích khác nhau Nước được dùng trong các hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt, giải trí Hầu hết các hoạt động trên đều cần dùng nước ngọt

Trên Trái Đất chiếm 97% là nước mặn, 3% còn lại là nước ngọt nhưng 2/3 lượng nước này tồn tại ở các dạng sông băng và các mũ băng Phần còn lại không đóng băng được tìm thấy chủ yếu ở dạng nước ngầm và chỉ một tỷ lệ nhỏ tồn tại trên mặt đất và trong không khí Nước ngọt là nguồn tài nguyên tái sinh, tuy nhiên việc khôi phục lại nước ngọt và sạch trên thế giới đang giảm dần Nguồn nước hiện nay đang bị ô nhiễm trầm trọng và đang bị cạn kiệt dần

* Vậy ô nhiễm nước là gì?

Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng nước như sông, hồ, biển, nước ngầm

bị các hoạt động của con người làm nhiễm các chất có thể gây hại cho con người và cuộc sống các sinh vật trong tự nhiên Trong nước ô nhiễm có chứa các hóa chất: chì, kẽm, asen, thủy ngân, quá ngưỡng cho phép

Xả nước thải và rác vào môi trường.

* Dấu hiện của sự cạn kiệt nguồn tài nguyên nước:

- Do mức sống của người dân càng cao, dân số càng tăng nên lượng nước sạch

để đáp ứng nhu cầu của việc sử dụng nước sinh hoạt cũng tăng theo

- Lượng nước để sử dụng cho sản xuất trong các ngành nông nghiệp, công nghiệp, không ngừng tăng cao Nguồn nước đã phải "kêu cứu" Hàng triệu nơi

trên thế giới phải đối mặt với nguồn nước ô nhiễm Những con kênh, dòng sông biến thành màu đen, đầy rác thải, xuất hiện nhiều bọt đen trên mặt nước, dần dần trở thành "nguồn nước chết" Kéo theo sau đó là “cái chết” của hàng ngàn loài sinh vật khi sử dụng nước bẩn

Cá chết vì nước ô nhiễm.

* Vậy nguồn nước ô nhiễm là do những nguyên nhân nào?

- Nguyên nhân do hoạt động của con người:

Nguyên nhân do hoạt động của con người là chủ yếu gây nên ô nhiễm nguồn nước, từ sự vô ý thức, không có trách nhiệm, như các hành động đưa thẳng các chất thải: rác, xác súc vật chết, nước bẩn, Từ các khu công nghiệp chưa qua xử

lí xả xuống các dòng sông, kênh gạch… Ngoài các chất thải từ chế biến thực phẩm, các khu công nghiệp mà còn từ các hoạt động lưu thông, các chất thải hóa chất cặn sau khi sử dụng, đặc biệt nguy hiểm nhất là từ các chất phóng xạ và còn rất nhiều nhiều nguyên nhân khác

Xả nước thải bẩn và vứt xác động vật vào môi trường

Thứ nhất: Sự bùng nổ dân số của các nước đặc biệt ở những thành phố đông

dân như: Hà Nội, thành phố hồ Chí Minh, Bắc Kinh, New York,…theo thống kê nước thải sinh hoạt ở những thành phố này khoảng 600.000m3 quả thật là một con số “khủng khiếp” và cùng thời điểm ấy có hơn 250 tấn rác thải đưa thẳng vào các con kênh, sông, rạch… lấp đầy các con sông Đây chỉ là lượng chất thải từ sinh hoạt Còn một phần từ việc khai thác khoáng sản đặc biệt là dầu mỏ làm cho nước biển ô nhiễm nặng

Nước sông bị bẩn do con người thiếu ý thức.

Thứ hai: Do các nhà máy, khu công nghiệp, lò mổ gia súc,… “mọc lên như

nấm” Nên lượng nước thải từ đây cũng không phải là một con số nhỏ trung bình hơn 7000m3 nước thải được đưa thẳng ra môi trường ngạc nhiên hơn chỉ có 30% lượng nước thải được xử lý Bên cạnh ấy, là dư lượng thuốc hóa học trong nông nghiệp cũng thải được đưa vào nước,…

Một số nhà máy thải chất thải và một số thuốc bảo vệ thực vật thải vào

nguồn nước.

Thứ ba: Một phần khác phát sinh từ việc đáp ứng nhu cầu giải trí vui chơi của

con người Từ các khu vui chơi, công viên giải trí ngày càng nhiều đặc biệt lượng rác thải ở nơi đây chưa được giải quyết ổn thỏa nên dẫn đến môi trường nước bị ô nhiễm và cũng ảnh hưởng đên mội người gần đấy

Rác thải vào môi trường làm ô nhiễm nguồn nước

Thứ tư: Xuất phát từ việc khai thác dầu mỏ, khí đốt, khoáng sản… ở các thềm

lục địa, đại dương

Nhà máy khai thác dầu mỏ, thải chất thải vào môi trường nước.

- Nguyên nhân do tự nhiên:

Do thiên nhiên gây nên như: sụp đổ của các núi đồi, động đất, sống thần sự hòa tan muối khoáng có nồng độ cao như asen, flour hay các kim loại nặng như chì, kẽm, thuỷ ngân, làm ô nhiễm mạch nước ngầm

Thiên tai làm ô nhiễm môi trường nước.

Có một điều phải khẳng định rằng con người luôn luôn là một “tác nhân” ảnh hưởng đến môi trường nước nhiều nhất

* Hậu quả:

- Đối với thiên nhiên:

Thay đổi tính chất vật lí và hoá học của nước Dẫn đến nhiều động - thực vật quý hiếm đã và đang có nguy cơ tuyệt chủng, nhiều loài sinh vật trong nước bị ảnh hưởng lớn đến số lượng loài giảm,môi trường sống bị thu hẹp dẫn đến giảm

đa dạng sinh học và gây mất cân bằng sinh thái

- Đối với con người:

Nhiều bệnh lạ xuất hiện về da, mắt, hệ hô hấp, kể cả ung thư, thiếu nước sạch để sử dụng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà nghiêm trọng hơn là đe dọa đến tính mạng của con người

Thứ nhất: Nhiều căn bệnh lạ xuất hiện về da, mắt, hô hấp,…nặng hơn là mắc

bệnh viêm kết mạc, ung thư, tiêu chảy, ngày càng tăng cao, số lượng người tử vong cũng không ngừng tăng đặc biệt là trẻ em

Bệnh do ô nhiễm nguồn nước

Thứ hai: Các khu vực hồ, ao, bị ô nhiễm ảnh hưởng đến đời sống của người

dân do không có đủ nước sinh hoạt Đặc biệt, là thiếu nước trong việc sản xuất, tưới tiêu trong nông nghiệp

Thứ ba: Nước bị ô nhiễm nên mất đi nguồn năng lượng sạch cho ngành sản

xuất điện và nguồn nước để nuôi trồng thủy hải – sản

Thật khó có thể tưởng tượng được con người sẽ ra sao nếu thiếu nước?

Đặc biệt là nguồn nước sạch.

4 Giải pháp giải quyết tình huống:

Việc khắc phục tình trạng ô nhiễm nước không phải là chuyện một sớm một chiều mà là cần có sự kiên nhẫn, ý thức lâu dài của mỗi người Sau đây là một số biện pháp sử dụng tiết kiệm nguồn tài nguyên nước:

- Biện pháp 1: Sử dụng các hệ thống lọc nước, xử lý nước thải,…sử dụng nước

đun sôi để uống tại cộng đồng, trường học và gia đình

- Biện pháp 2: Các cơ quan nhà nước cần phải tích cực kiểm tra việc xử lí nước

thải của các công ty, nhà máy Khi phát hiện vi phạm thì phải có các hình thức xử phạt nghiêm khắc mang tính răng đe và phải thường xuyên kiểm tra lại các cơ

sở đã vi phạm đó

- Biện pháp 3: Cần tổ chức nhiều cuộc vận động và tuyên tuyền cho người dân

nâng cao ý thức bảo vệ, sử dụng tiết kiệm và đặc biệt là sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên nước

Hình ảnh vận động, tuyên truyền bảo vệ nguồn nước.

- Biện pháp 4: Không nên sử dụng các loại thuốc trừ sâu có nồng độ hóa học

cao mà thay vào đó là các chế phẩm sinh học đây cũng là một biện pháp tích cực góp phần giảm nhẹ lượng hóa chất dư thừa trong nước

- Biện pháp 5: Các loại rác thải sinh hoạt, xác chết của gia súc, gia cầm…

không nên vứt xuống sông hoặc kênh rạch mà cần phải đào hố chôn, ngoài ra phải đào hố để ủ các rác thải hữu cơ nhằm làm giảm ô nhiễm nguồn nước và còn tái sử dụng để trở thành một loại phân hữu cơ dùng bón cho cây trồng Nhưng biện pháp quan trọng nhất là ở sự “ nhận thức” của con người, đấy mới là một biện pháp tối ưu nhất

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:

a Kiến thức môn toán:

- Việt Nam hiện có khoảng 17.200.000 triệu người ( tương đương 21,5% dân số) đang sử dụng nguồn nước sinh hoạt từ giếng khoan chưa được xử lí an toàn (tự khoang giếng sử dụng)

Giếng tự khoan để sử dụng.

- Theo thống kê của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên – môi trường có khoảng 9000 người tử vong vì nguồn nước kém chất lượng chưa được xử lý và theo thống kê của Bộ Y tế có gần 200.000 người mắc bệnh ung thư mà nguyên nhân chính là bắt nguồn từ sự sử dụng nước bị ô nhiễm

- Việt Nam là quốc gia nằm trong nhóm “thiếu nước” do lượng nước mặt bình quân mỗi năm theo đầu người chỉ đạt 3.840m3, thấp hơn chỉ tiêu 4.000m3/người/ năm của Hội tài nguyên nước quốc tế (IWRA) Nhìn con số này cảm thấy có một điều nghịch lí đối với một quốc gia có mạng lưới sông ngòi dày đặc mà lại thiếu nước sạch để sử dụng và sản xuất

- Theo một thống kê trên mạng xã hội có tới 30% số người được điều tra nhận thức được tầm quan trọng của nguồn nước và sự cạn kiệt của nguồn nước sạch Những con số trên đây cho thấy tầm quan trọng của nguồn tài nguyên nước và

sự cạn kiệt của nguồn tài nguyên quý giá này Đặc biệt, phê bình những con người không hiểu được, không có nhận thức về nguồn tài nguyên nước, sự quý giá trong từng giọt nước

Nếu giếng khoan sử dụng phải có sự đồng ý của chính quyền địa phương và phải xét nghiệm mẫu nước xem có an toàn theo qui định của bộ y tế hay không rồi mới sử dụng Để kết quả xét nghiệm có độ chính xác cao, cần tuân thủ quy trình lấy mẫu như sau:

Bước 1 Chai chứa mẫu: Sạch, bằng nhựa hoặc thủy tinh Nút bằng nhựa

(không được lót giấy) hoặc thủy tinh

Bước 2 Vị trí lấy mẫu:

- Nước giếng: bật bơm giếng cho nước chảy xả bỏ 5 – 10 phút

- Nước mặt: chọn vị trí giữa dòng, lấy mẫu ở độ sâu cách mặt nước 0,1m

Bước 3 Lấy mẫu xét nghiệm hóa lý:

- Rửa sạch chai nhiều lần bằng nước nguồn

- Cho nước vào đầy chai Đậy kín nắp

Bước 4 Lấy mẫu xét nghiệm vi sinh, BOD, nitrit:

- Nên chọn chai và nút thủy tinh, sấy tiệt trùng cả chai lẫn nút trước khi lấy mẫu

- Khử trùng bên trong và ngoài vòi lấy mẫu và tay của người lấy mẫu bằng cồn

- Cho nước vào gần đầy chai (chừa một khoảng không khí) Đậy kín nắp

- Bảo quản ở nhiệt độ 0 – 5oC trong khi đưa đến phòng xét nghiệm

Bước 5 Dung tích mẫu:

Tùy theo các chỉ tiêu xét nghiệm mà tính toán lượng mẫu cần lấy

- Xét nghiệm hóa lý 13 chỉ tiêu: 1 lít nước mẫu

- Xét nghiệm vi sinh: 0,5 lít mẫu giữ lạnh (không quá 24 giờ)

- Xét nghiệm nước uống đóng chai: 4 lít nước mẫu để xét nghiệm hóa lý và 2 lít nước mẫu giữ lạnh để xét nghiệm vi sinh, chứa trong chai thành phẩm Tất cả đều lấy đầy chai và đậy kín

Bước 6 Bảo quản mẫu:

Mẫu phải được chuyển ngay đến phòng thí nghiệm để tránh các phản ứng sinh hóa xảy ra làm sai lệch kết quả

*Địa chỉ xét nghiệm mẫu nước: Bạn có thể mang mẫu nước đến kiểm tra tại các

Trung tâm y tế dự phòng của thành phố, tỉnh hoặc huyện có điều kiện phân tích, xét nghiệm mẫu nước

- Tại Hà Nội, bạn có thể mang mẫu nước tới xét nghiệm tại :

Viện Khoa học và công nghệ Việt Nam

Đ/c: Số 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội

- Tại thành phố Hồ Chí Minh, bạn có thể mang mẫu nước tới xét nghiệm tại:

Viện Pasteur Thành Phố Hồ Chí Minh

Đ/c: Số 167 Pasteur, Phường 8, Quận 3, Tp Hồ Chí Minh

b Kiến thức môn hóa học và môn anh văn:

Trong nước ô nhiễm có chứa các hóa chất vô cùng độc hại: Theo thống kê hiện

có hơn 10.000 loại hóa chất khác nhau Một số hóa chất điểm hình: thuốc trừ sâu( insecticides), thuốc diệt cỏ( herbicides), diệt nấm (fungicides),…các hóa chất trên có thành phân hoá học chủ yếu là: halogen, photpho, cacbonat, chlorophemocyanid, … Các chất phóng xạ phổ biến là Radi, K40…

- Các chất lắng: mưa, lũ, xói mòn đất, trôi theo nước rồi lắng lại có thể làm tăng vài trăm lần mức ô nhiễm nước

- Các kim loại như: Hg, Arsen, Thalium, kiềm, nhôm, thủy ngân,…chỉ cần với hàm lượng nhỏ cũng đủ gây độc hại cho người tiếp xúc

Bệnh ung thư họng do sử dụng nước nhiễm hóa chất.

Ở vùng nông thôn, phương pháp xử lí cổ truyền là dùng hố rác tự hoại (bể chứa trong đó nước rác chảy vào và đọng lại cho đến khi tác động của vi khuẩn làm cho nó đủ lỏng để có thể rút ra) Ở cộng đồng lớn hơn, nước thải thường được thu gom và tập trung lại từ hệ thống cống rãnh

Ảnh hố rác tự hoại.