Chuyên Đề: Nhận Diện Và Phòng, Chống “Tự Diễn Biến”, “Tự Chuyển Hóa” Về Tư Tưởng

Từ những quan niệm nêu trên và từ thực tiễn cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luậnhiện nay, có thể định nghĩa khái niệm "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởngnhư sau: “Tự diễn biến", "tự

Chuyên đề: NHẬN DIỆN VÀ PHÒNG, CHỐNG “TỰ DIỄN BIẾN”,

“TỰ CHUYỂN HÓA” VỀ TƯ TƯỞNG

Phần thứ nhất

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ

“TỰ DIỄN BIẾN”, “TỰ CHUYỂN HÓA” VỀ TƯ TƯỞNG

I QUAN NIỆM VỀ "TỰ DIỄN BIẾN", "TỰ CHUYỂN HÓA"

Xét về mặt lịch sử, thuật ngữ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" xuất hiện trongphần đánh giá về tình hình chính trị, tư tưởng của Đảng ta từ khi thực hiện công cuộcđổi mới Tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (tháng 01 năm1994), Đảng ta đã xác định 4 nguy cơ đối với chế độ ta là: "Nguy cơ tụt hậu xa hơn

về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới do điểm xuất phát thấp,nhịp độ tăng trưởng chưa cao và chưa vững chắc, lại phải đi lên trong môi trườngcạnh tranh gay gắt; nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa nếu không khắc phụcđược những lệch lạc trong chủ trương, chính sách và chỉ đạo thực hiện; nguy cơ vềnạn tham nhũng và tệ quan liêu; nguy cơ "diễn biến hòa bình" của các thế lực thùđịch"1 Đánh giá về "nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa" và "nguy cơ về nạntham nhũng và tệ quan liêu" về thực chất đã chỉ ra nguyên nhân có thể dẫn đến "tựdiễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị Cóthể nói, đây vừa là nhận định rất quan trọng, vừa là quan điểm chính thức của Đảngđối với những vấn đề đặt ra của xã hội ta từ khi thực hiện công cuộc đổi mới đấtnước

Nhận định của Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII về nhữngnguy cơ đối với chế độ ta tiếp tục được các đại hội của Đảng, từ Đại hội lần thứ VIII,lần thứ IX, lần thứ X, lần thứ XI và đến Đại hội lần thứ XII khẳng định lại với tinhthần đánh giá những nguy cơ này chẳng những vẫn đang tồn tại mà có phần cònnghiêm trọng hơn

Thực tế cho thấy, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" là quá trình diễn ra sự thayđổi từng bước,"từ lượng đến chất" về tư tưởng và hành động của cá nhân cán bộ,đảng viên hoặc của tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức, đoàn thể trong hệ thốngchính trị

"Tự diễn biến" và "tự chuyển hóa" có quan hệ với nhau nhưng không phải làmột Hiểu một cách khái quát "tự diễn biến" chủ yếu nhấn mạnh đến quá trình tự vậnđộng nói chung của mọi sự vật, hiện tượng trong khi "tự chuyển hóa" chủ yếu nói lên

xu hướng thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng Còn đứng trên phương diện tưtưởng chính trị, "tự diễn biến" và "tự chuyển hóa" là xu hướng "chuyển từ nhận thứcđến hành vi của cán bộ, công chức đi theo con đường xã hội chủ nghĩa sang conđường tư bản chủ nghĩa"

"Tự diễn biến"được hiểu là "quá trình đấu tranh giữa các mặt tích cực và tiêucực, giữa tư tưởng xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa trong nội tâm người cán bộ,đảng viên trước những tác động phức tạp của tình hình trong nước và quốc tế Trong

đó, yếu tố tiêu cực và tư tưởng tư bản chủ nghĩa dần dần tăng lên; yếu tố tích cực,1

cách mạng, tư tưởng xã hội chủ nghĩa phai nhạt dần Đây là quá trình biến đổi từ bêntrong chủ thể, đến một thời điểm nhất định, sự biến đổi này sẽ chuyển sang hànhđộng của chủ thể "Tự chuyển hoá" là sự nối tiếp của quá trình "tự diễn biến", đó là

sự thay đổi về chất Khi quan điểm, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ,đảng viên đã thay đổi về chất thì sẽ dẫn đến hành động chống lại chủ trương, đườnglối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Như vậy, có thể nói xu hướng, tiến trình, hậu quả của "tự diễn biên" tất yếudẫn đến sự suy thoái về tư tưởng chính trị trong nội bộ Đảng và hệ thống chính trị Từ

đó "tự chuyển hóa" diễn ra trên cả bình diện chế độ, thể chế chính trị

Tuy nhiên, không phải tất cả quá trình "tự diễn biến" nào cũng dẫn đến "tựchuyển hóa", mà "tự diễn biến" phải đến một giới hạn (một ngưỡng) nhất định mớitạo ra sự chuyển hóa chế độ theo quy luật sự thay đổi về lượng đến một giới hạn nhấtđịnh sẽ tạo ra sự thay đổi về chất Vì vậy, có thể khẳng định,"tự chuyển hóa" là hậuquả tất yếu của quá trình suy thoái về tư tưởng chính trị trong một bộ phận cán bộ,đảng viên

Trên bình diện mức độ và tính chất của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" chothấy, "tự diễn biến" thấp hơn so với "tự chuyển hóa", nhưng diễn ra trên phạm vi rộng

và mang tính phổ biến hơn

"Tự diễn biến" là một quá trình, nên có nhiều mức độ biểu hiện khác nhau Từnhận thức không đầy đủ một sự kiện chung nào đó hoặc tiếp nhận những thông tin sailệch nào đó, có thể dẫn đến nghi ngờ đường lối, quan điểm của Đảng Từ một lợi ích

cá nhân chính đáng vì lý do nào đó không được đáp ứng như mong muốn có thể dẫnđến tâm trạng buồn chán, bất mãn, điều này có thể là bước khởi đầu của sự mất niềmtin Do vậy, nếu xét về mức độ nguy hại, "tự diễn biến" chưa đáng lo ngại so với "tựchuyển hóa" Nhưng xét về nguyên nhân trực tiếp, "tự diễn biến" rất dễ xảy ra, nhất là

ở mức độ thấp và trên phạm vi rộng Từ những mức độ ban đầu, nếu "tự diễn biến"không được xử lý với ý nghĩa là hạn chế hoặc loại bỏ các nguyên nhân sinh ra nó, "tựdiễn biến" dần dần sẽ trở thành "tự chuyển hóa" Đồng thời, giữa "tự diễn biến" và

"tự chuyển hóa" có mối quan hệ chuyển tiếp một cách tự nhiên: "tự chuyển hóa" là hệquả và là bước phát triển cao hơn tiếp theo của "tự diễn biến" Hai bước này khôngđơn giản là bước nọ nối tiếp bước kia mà có sự đan xen, tác động qua lại "Tự diễnbiến" càng nhanh thì "tự chuyển hóa"càng đến sớm và ngược lại

Như vậy, về bản chất của "tự diễn biến, "tự chuyển hóa":

Thứ nhất, là sự vận động bên trong, chịu sự tác động và chi phối của cả yếu tố

khách quan và chủ quan, yếu tố bên ngoài và bên trong, trong đó các yếu tố chủ quan,bên trong giữ vai trò quyết định

Thứ hai, là quá trình suy thoái, tự tan rã, tự sụp đổ, chuyển biến từ mặt tích cực

sang mặt tiêu cực, từ tốt thành xấu

Thứ ba, là sự thay đổi về nhận thức và hành động theo hướng phủ định nền

tảng tư tưởng của Đảng (chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh), quan điểm,đường lối của Đảng để chuyển sang hệ tư tưởng, các quan điểm chính trị đối lập

Nhìn nhận vấn đề "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ sự kiện sụp đổ chế độ xãhội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu cho thấy, chiến lược "diễn biến hòabình" của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch chưa phải là nguyên nhân cănbản dẫn tới sụp đổ ở các nước xã hội chủ nghĩa đó Nguyên nhân căn bản, trực tiếpdẫn tới sự sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước này bắt nguồn từ bên trongđảng cộng sản - lực lượng cầm quyền, lãnh đạo nhà nước và xã hội Có thể nói, sựsuy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong nội bộ đảng, nhà nước ở các

nước xã hội chủ nghĩa là "mảnh đất tốt" và những điều kiện "đủ" cho chủ nghĩa đếquốc và các thế lực thù địch thực hiện âm mưu, hoạt động "diễn biến hòa bình", thúcđẩy quá trình "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ở những quốc gia này.

II MỐI QUAN HỆ GIỮA "TỰ DIỄN BIẾN", "TỰ CHUYỂN HÓA" VỚI

"TỰ PHÁT TRIỂN", "DIỄN BIẾN HÒA BÌNH" VÀ SUY THOÁI VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG

1."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và "tự phát triển"

Xét về mặt triết học, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" nói chung là sự vận động,thay đổi, biến đổi của sự vật, hiện tượng, của quá trình tự nhiên, xã hội và tư duy Vìthế, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" mang cả ý nghĩa tích cực và tiêu cực, tiến bộ vàsuy thoái Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh chính trị - xã hội nước ta hiện nay thì nộidung của khái niệm "tự diễn biến","tự chuyển hóa" mang tính tiêu cực

Xem xét "tự diễn biến","tựchuyển hóa"và"tự phát triển" về mặt triết học chothấy, cả hai hiện tượng này đều là các quá trình tự phủ định (phủ định giới hạn hiệncó).Tuy nhiên, xem xét cụ thể thì hai hiện tượng này khác nhau về bản chất

"Tự phát triển" là sự vận động biện chứng của mọi cá thể sống, cũng như củamọi thiết chế xã hội, là quá trình cá thể sống hoặc thiết chế xã hội tự phủ định cái phủđịnh (phủ định các hạn chế, khiếm khuyết, yếu kém) của bản thân để phát triển ngàycàng hoàn thiện hơn

"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" cũng là quá trình tự phủ định, nhưng đó khôngphải là tự phủ định cái phủ định (phủ định những hạn chế, khiếm khuyết, yếu kém)

mà là tự phủ định mặt khẳng định, mặt tích cực của chính bản thân, và do đó, nó đồngnhất với tự suy thoái, tự đào thải, hoặc chuyển sang một hệ thống mới đối lập với hệthống cũ

Tiền đề của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và "tự phát triển" đều là sự nhậnthức, đó là sự nhận thức về những mặt mạnh và những hạn chế, yếu kém của bản thân(tư duy phê phán) Tuy nhiên, nhận thức này có thể đúng và cũng có thể sai Nếunhận thức là đúng thì con người sẽ tìm ra được các giải pháp thích hợp để phát huymặt mạnh, khắc phục, vượt qua những hạn chế, yếu kém của bản thân, nói cách khác,điều đó đồng nghĩa với sự tự hoàn thiện, tự phát triển theo hướng tiến bộ Nếu nhậnthức là sai, dẫn tới cái lẽ ra là mặt khẳng định, mặt tích cực lại ngộ nhận là hạn chế,yếu kém; cái thực sự là hạn chế, yếu kém lại ngộ nhận là ưu điểm, là tích cực và kếtquả là tự làm cho bản thân suy yếu, tự tan rã, sụp đổ

"Tự phát triển" là quá trình tự vượt qua các giới hạn hiện có của chính bản thân

sự vật, hiện tượng (con người, thiết chế xã hội, học thuyết, lý luận ) Các giới hạnhiện có của một con người, một thiết chế xã hội hay một học thuyết, lý luận nào đó làcác hạn chế, khiếm khuyết của chính bản thân con người, thiết chế xã hội hay họcthuyết, lý luận đó Con người, thiết chế xã hội không thể tự phát triển nếu không tựnhận ra và tự phủ định những hạn chế, khiếm khuyết của mình Mọi học thuyết, lýluận cũng vậy, chúng ta không thể phát triển nó, nếu không nhận ra những hạn chế,khiếm khuyết trong học thuyết, lý luận đó, khi những giới hạn của lịch sử ra đời (bốicảnh lịch sử, trình độ xã hội ) của học thuyết, lý luận đó đã bị vượt qua Đường lốicủa Đảng ta cũng vậy, đó là một hệ thống lý luận biện chứng, sống động khôngngừng được đổi mới, phát triển Cái ngày hôm nay là hoàn toàn đúng, nhưng ngàymai, có thể trở nên lỗi thời, không còn phù hợp với thực tiễn mới, việc nhìn nhận ra

sự hạn chế này là tiền đề để Đảng ta đổi mới tư duy, phát triển lý luận

Chẳng hạn, vào những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ XX, có những quanđiểm của Đảng ta (quan điểm chủ nghĩa xã hội không có kinh tế thị trường ) đã trởnên lỗi thời, không còn phù hợp với thực tiễn cuộc sống, nhưng không phải Đảng ta

đã nhận thức được ngay Lúc đó, chỉ một số người nhìn thấy điều này và các ý kiếnphát biểu của họ cho rằng chủ nghĩa xã hội không đối lập với kinh tế thị trường tỏ ra

là những phát ngôn trái với đường lối, quan điểm của Đảng lúc bấy giờ Có phải sựphát ngôn trái với đường lối, quan điểm của Đảng lúc bấy giờ là biểu hiện "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa" không? Tất nhiên là không, bởi lẽ sau đó Đảng ta đã thừanhận quan điểm này là đúng Nếu vậy phải gọi hiện tượng đó là gì? Đó chính là hiệntượng "tự đổi mới", "tự phát triển", về mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức, việc đánhgiá một hành vi "tự diễn biến","tự chuyển hóa" với hoạt động "tự phát triển"còn ở ýthức tổ chức của cá nhân cán bộ, đảng viên như thế nào, khi quan điểm của cá nhân

đó chưa được tổ chức chấp nhận

Như vậy, không thể quy mọi phát ngôn khác hoặc trái với đường lối, quanđiểm hiện hành của Đảng vào chung một "rọ" là "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" Cónhững phát ngôn khác hoặc trái với đường lối, quan điểm của Đảng, nhưng đúng vớiđòi hỏi của thực tiễn cuộc sống, thì có thể xem là tiền đề cho sự phát triển về lý luận.Cũng có thể xem đó là biểu hiện của tư tưởng đổi mới, "tự phát triển", vấn đề "tựphát triển" cũng cần được xem xét trên phương diện tổ chức Chỉ những tư tưởng,quan điểm nào được đưa ra xem xét, đánh giá, có sự thống nhất ở cơ quan, tổ chứcmới được xem là tư tưởng, quan điểm đổi mới, là "tự phát triển"

Đại hội lần thứVI (năm 1986) của Đảng là minh chứng rõ ràng nhất về hiệntượng "tự đổi mới", "tự phát triển" Qua Đại hội này, Đảng ta đã phủ định nhiều quanđiểm lạc hậu, lỗi thời trước đó, đề ra đường lối đổi mới với nhiều quan điểm khác vớinhững quan điểm trước đó, nhờ vậy đất nước đã vượt qua khủng hoảng kinh tế - xãhội, từng bước phát triển và đạt được những thành tựu to lớn Có thể xem đây là hànhđộng tự phủ định, nhưng không phải là "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" mà là 'tự đổimới", "tự phát triển"

2."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" và "diễn biến hòa bình"

Thực tế cho thấy, "tự diễn biến","tự chuyển hóa"có quan hệ chặt chẽ với "diễnbiến hòa bình" Nhưng "diễn biến hòa bình" chủ yếu là tác động từ bên ngoài của chủnghĩa đế quốc và các thế lực thù địch Trong khi "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" là sựvận động, sự thay đổi từ bên trong của cán bộ, đảng viên Yếu tố quyết định của "tựdiễn biến", "tự chuyển hóa" là yếu tố chủ quan, là nhận thức, tư duy và hành độngcủa chính bản thân cán bộ, đảng viên

Sự khác nhau giữa "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" với "diễn biến hoà bình" là

ở quan hệ chính trị "Diễn biến hoà bình" thể hiện quan hệ địch - ta; còn "tự diễnbiến","tự chuyển hóa" là sự thay đổi trong nội bộ ta Do đó "hai cuộc phòng, chống

ấy tuy có quan hệ với nhau nhưng không đồng nhất, đem đồng nhất là rất sai lầm".Sai lầm trong nhận thức về mối quan hệ này có thể dẫn đến nhầm lẫn đối tượng đấutranh và phương thức đấu tranh Điều này giống như một vài sự kiện đã từng diễn ratrong hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa trước đây; chẳng hạn, công tác chỉnh đốn tổchức đảng đã dẫn đến thanh trừng nội bộ, làm tổn thương đến tổ chức, cán bộ củaĐảng

Ở một góc độ khác, cần xem "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" là một mục tiêucủa chiến lược "diễn biến hòa bình" của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch Ởđây, "diễn biến hòa bình" chỉ là một trong những yếu tố tác động trực tiếp, chứ khôngphải là yếu tố quyết định "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" Quá trình "tự diễn biến",

"tự chuyển hóa" và quá trình "diễn biến hòa bình" không khác nhau về kết quả Cảhai đều tiến đến kết quả làm phát sinh ở cán bộ, đảng viên nhận thức, thái độ phủnhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, con đường đi lên chủ nghĩa xãhội của Việt Nam; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Chonên, nếu nói hành vi, động thái "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" chưa phải là chốngđối là xem nhẹ tác hại của hiện tượng này Nhưng nếu đồng nhất hành vi, động thái

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" với hành vi, động thái "diễn biến hòa bình" sẽ dẫnđến sai lầm trong phương thức đấu tranh, như xác định không đúng đối tượng,phương tiện, lực lượng trong đấu tranh phòng, chống "diễn biến hòa bình", "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa"

Sự khác biệt giữa chủ thể của "diễn biến hòa bình" và chủ thể của "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa" là sự khác biệt mà ai cũng dễ dàng nhận thấy Tuy nhiên, chủthể của hành vi, biểu hiện do "diễn biến hòa bình" trực tiếp gây ra lại cũng chính làcán bộ, đảng viên và người dân Vì vậy cần làm rõ sự khác nhau giữa hai loại hành vitrên ở cùng một chủ thể này

Thực tế cho thấy, hành vi, biểu hiện do "diễn biến hòa bình" trực tiếp gây ra vàhành vi, biểu hiện do "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" gây ra có thể như nhau (ví dụ:phê phán Đảng, phê phán chế độ ta là "độc tài", "đảng trị"; ca ngợi đa nguyên chínhtrị, đa đảng đối lập ).Tuy nhiên, xem xét kỹ thì thấy có sự khác nhau căn bản về cơchế hình thành và đặc biệt là về đặc điểm tư duy, nhận thức, tâm lý, tinh thần của chủthể

Cơ chế hình thành của loại hành vi, động thái do "diễn biến hòa bình" trực tiếpgây ra khác về căn bản so với cơ chế hình thành của loại hành vi, động thái "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa" Loại hành vi, động thái do "diễn biến hòa bình" trực tiếp gây

ra được hình thành mang tính thụ động, dưới sức ép "xui khiến", "thôi miên", "ámthị", "nhồi sọ", "kích động" từ phía bên ngoài, phía các thế lực tiến hành chiến lược

"diễn biến hòa bình" Trong loại hành vi, biểu hiện do "diễn biến hòa bình "trực tiếpgây ra, các yếu tố chủ quan thuộc về nhận thức, nhân cách, lương tâm, đạo đức củachủ thể chỉ giữ vai trò phụ thuộc; vì thế, hành vi do "diễn biến hòa bình" trực tiếp gây

ra thiếu tính tự nguyện, tự giác

Trong khi đó, nói đến "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" là nói đến tính chủ động,nói đến tính tự quyết, tự giác của chủ thể Con người là thực thể tư duy, nói cáchkhác, con người chỉ thực sự tự làm việc gì đó, tự quyết định việc gì đó khi việc làm

đó xuất phát từ ý chí của chính họ Vì vậy, có thể nói, chỉ có những quan điểm, hành

vi sai trái xuất phát từ tư duy, nhận thức của chính bản thân chủ thể mới gọi là "tựdiễn biến", "tự chuyển hóa" Các quan điểm, hành vi sai trái được hình thành khôngphải bởi tư duy, nhận thức độc lập, tự giác của chủ thể mà là bởi "diễn biển hòa bình"

và các yếu tố khác thông qua các cơ chế tâm lý thụ động, không phải là biểu hiện của

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa"

Tất nhiên, giữa hành vi bị kích động, bị dẫn dắt bởi các yếu tố bên ngoài vàhành vi "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" có mối liên hệ rất mật thiết với nhau, có thểchuyển hóa lẫn nhau Mối quan hệ giữa hành vi bị kích động, bị "thao túng" trực tiếpbởi "diễn biến hòa bình" với hành vi chủ động, tự giác của "tự diễn biến", "tự chuyểnhóa" là mối quan hệ tương tác lẫn nhau

Có thể nói, đối với chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch,"tự diễn biến",

"tự chuyển hóa" là mục tiêu cuối cùng và kết quả "mong đợi"của chiến lược "diễnbiến hòa bình" trên lĩnh vực "giành giật" con người Ở đây là làm biến chất conngười, đặc biệt là xóa bỏ hệ tư tưởng của Đảng, xóa bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh Như vậy, quan hệ giữa "diễn biến hòa bình" và "tự diễn biến",

"tự chuyển hóa" là quan hệ tương tác, cái này thúc đẩy cái kia

3."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng chính trị và suy thoái về đạo đức, lối sống

"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng chính trị thường gắn chặt với suythoái về đạo đức, lối sống của con người Thực tế cho thấy, mối quan hệ giữa "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng với suy thoái về đạo đức, lối sống có quan hệ cảtrực tiếp và gián tiếp Nếu nhìn mối quan hệ này từ phương pháp luận triết học, chínhtrị học mác-xít, thì quan hệ này có phần giống như mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầngvới kiến trúc thượng tầng Nói một cách hình ảnh cụ thể, những tài sản kếch xù, giátrị hàng nhiều tỷ đồng mà một số người là cán bộ, đảng viên có được nhờ tham nhũnghoặc nhờ bổng lộc do tình trạng "mua quan, bán tước", "chạy" chức, "chạy" quyền,

"chạy" tội và "buôn bán" cơ chế của Nhà nước, hình thành nhóm lợi ích, và tất yếudẫn đến đòi hỏi cần có một chế độ chính trị - xã hội khác chế độ xã hội chủ nghĩa ởnước ta, trước hết nhằm xóa bỏ các "dấu vết" tham nhũng, tiếp đó là nhằm bảo vệ tàisản cho nhiều đời con cháu của họ dựa trên chế độ sở hữu mới, mà ở đây là chế độ tưbản chủ nghĩa

Trong trường hợp này, chủ thể thay đổi về nhận thức theo hướng không chỉphủ nhận, không tin vào các nền tảng tư tưởng, lý luận, các quan điểm của Đảng màchính là từ bỏ đạo đức, lối sống cao đẹp của người cộng sản

Ở đây, sự thay đổi về nhận thức có thể không phải là vì không thấy nội dungđúng đắn của tư tưởng cách mạng mà vì sự lựa chọn lợi ích, tham vọng của cá nhân.Chủ thể "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" loại này có thể chịu tác động chủ yếu củanhững tham vọng vật chất (như đất đai, biệt thự, cổ phiếu ), và tham vọng quyền lựcchính trị, quyền lực nhà nước Đối với họ, lợi ích cá nhân của mình là trên hết, và vìlợi ích cá nhân, họ sẵn sàng chà đạp lên lợi ích của cộng đồng, lợi ích quốc gia, dântộc và mọi giá trị đạo đức, luân lý nói chung Với họ, sự chuyển hóa về tư tưởng, lýluận chỉ là hệ quả của suy thoái về đạo đức, lối sống Những người suy thoái nghiêmtrọng về đạo đức, lối sống, thậm chí có thể "đóng vai" là người có tư tưởng cáchmạng trung kiên, nói rất hay về chủ nghĩa Mác - Lênin, về tư tưởng Hồ Chí Minh, vềchủ nghĩa xã hội

Tuy nhiên, có những trường hợp "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởngdiễn ra một cách độc lập, ít liên quan đến sự suy thoái về đạo đức, lối sống Vì vậy,khi xem xét ở góc độ giải pháp phòng, chống thì không thể tuyệt đối hóa, đồng nhấtgiữa "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng với sự suy thoái về đạo đức, lối sốngtrong một bộ phận cán bộ, đảng viên

Thực tế cho thấy, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng không nhất thiếtkéo theo sự suy thoái về đạo đức, lối sống Không ít người do ngộ nhận về lý tưởngcộng sản, về chủ nghĩa xã hội, về lợi ích quốc gia, dân tộc, về con đường phát triểncủa dân tộc có quan điểm sai trái, nhưng họ vẫn giữ được sự trong sạch về đạo đức,sống khiêm tốn, giản dị, coi thường tiền tài và các quyền lợi vật chất khác Chẳnghạn, rất khó quy kết một số người trong nhóm "Kiến nghị 72", hoặc những người cócác quan điểm sai trái nói chung đều là những người suy thoái về đạo đức, lối sống

Những người có hành vi "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng do ngộnhận, thậm chí còn tin tưởng "sắt đá" rằng, chân lý, lẽ phải là thuộc về họ, chính họmới là những người yêu nước chân chính Những người này thường đặt các giá trịtinh thần, các lý tưởng sai lầm, cuồng tín, nhưng họ đinh ninh là chân lý, lẽ phải, lợi

ích quốc gia, lợi ích dân tộc lên trên lợi ích cá nhân Những người này thường tự chomình là người có lương tâm, đạo đức và họ có thể giữ được sự trong sạch về đạo đức,lối sống, không dễ dàng bị mua chuộc bởi những lợi ích vật chất Thậm chí, họ có thểtrở thành những kẻ "tử vì đạo", sẵn sàng thực hiện các hành động cực đoan (tự thiêu,tuyệt thực ), có thể sẵn sàng "hy sinh" tính mạng với niềm tin ngộ nhận rằng sự "hysinh" của họ là vì "chân lý", "lẽ phải", vì "lợi ích" của đất nước, của dân tộc Họ chỉ

"đầu hàng" chúng ta khi được thuyết phục rằng tư duy của họ là sai lầm, ngộ nhận;lương tâm, đạo đức, lòng yêu nước của họ đặt không đúng chỗ

III KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI CÁC HÌNH THỨC, CẤP ĐỘ "TỰ DIỄN BIẾN", "TỰ CHUYỂN HÓA" VỀ TƯ TƯỞNG

1 Định nghĩa khái niệm "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng

Phân tích về bản chất và làm rõ mối quan hệ giữa "tự diễn biến", "tự chuyểnhóa" với "tự phát triển", "diễn biến hòa bình" và suy thoái về đạo đức, lối sống nhưtrên, có thể thấy, cùng là một hiện tượng phủ định về tư tưởng, song sự phủ định này

có thể có những nội dung và tính chất khác nhau:

- Đó có thể là hiện tượng "tự đổi mới", "tự phát triển" về tư duy lý luận;

- Đó có thể là sản phẩm do "diễn biến hòa bình" của chủ nghĩa đế quốc và cácthế lực thù địch hoặc những yếu tố nằm bên ngoài chủ thể trực tiếp gây ra thông quacác cơ chế tâm lý như "thôi miên","ám thị","xui khiến" ;

- Đó có thể là "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" do ngộ nhận gây ra;

- Đó có thể là "tự diễn biến","tự chuyển hóa"do suy thoái về nhân cách, đạođức, lối sống gây ra

Từ những quan niệm nêu trên và từ thực tiễn cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luậnhiện nay, có thể định nghĩa khái niệm "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởngnhư sau:

“Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng là quá trình tự thay đổi tư duy, nhận

thức của cán bộ, đảng viên theo chiều hướng tiêu cực, từ đúng thành sai, từ tin tưởng đến hoài nghi, phủ định tính khoa học, tính đúng đắn của những luận điểm đã được thực tiễn khẳng định trong chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hổ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam, chuyển sang sùng bái, tin theo các luận điểm tư sản, sai trái, phản động đã bị thực tiễn phủ định Quá trình "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" chịu sự tác động của các yếu tố khách quan và chủ quan, bên trong và bên ngoài, nhưng các yếu tố chủ quan, bên trong, trước hết là nhận thức, phương pháp, cách thức tư duy giữ vai trò quyết định.

2 Phân loại các hình thức và cấp độ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về

tư tưởng

a Phân loại theo các lĩnh vực tư tưởng cơ bản

-Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng triết học: Đó là những thay đổi về tư

tưởng theo hướng xa rời, phủ định những nguyên lý, luận điểm cơ bản của triết họcMác - Lênin Gắn liền với những thay đổi này là sự hấp thụ, đề cao, ca ngợi, sùng báicác quan điểm triết học tư sản, sai trái, phản động

- "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng chính trị: Đó là những thay đổi theo

hướng xa rời, phủ định các quan điểm chính trị cơ bản của Đảng Cộng sản Việt Nam;tiếp nhận, tán thành, đề cao, ca ngợi các quan điểm chính trị tư sản

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng pháp quyền: Đó là những thay đổi về

tư tưởng theo hướng xa rời, phủ định các quan điểm pháp quyền của chủ nghĩa Mác Lênin, quan điểm pháp quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam; phủ định tính hợp lý,

-tính ưu việt của hệ thống pháp luật trong thể chế nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản;tiếp nhận, tán thành, đề cao, ca ngợi các quan điểm pháp quyền tư sản.

- "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng đạo đức: Đó là những thay đổi theo

hướng phủ định các quan điểm, giá trị đạo đức mác-xít và tư tưởng, giá trị đạo đức

Hồ Chí Minh

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng tôn giáo: Đó là những thay đổi về tư

tưởng theo hướng xa rời, phủ định các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôngiáo; phủ định các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về tôn giáo, tínngưỡng; tiếp nhận, đề cao, ca ngợi các quan điểm, tư tưởng tư sản về tôn giáo

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng văn hóa: Đó là những thay đổi về tư

tưởng theo hướng xa rời, phủ định các quan điểm mác-xít, các quan điểm, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước về văn hóa

b Phân loại theo tính hệ thống của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng

-“Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" chưa có tính hệ thống: Trong trường hợp này,

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng của cán bộ, đảng viên chỉ liên quan đếntừng phần, từng luận điểm trong hệ thống các quan điểm triết học, chính trị, phápquyền, đạo đức, văn hóa của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" có tính hệ thống: Trong trường hợp này, "tự diễn

biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng của cán bộ, đảng viên liên quan đến toàn bộ hệthống các quan điểm triết học, chính trị, pháp quyền, đạo đức, văn hóa của chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

c Phân loại theo tính chất của chủ thể

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng ở cấp độ cá nhân: Đó là các biểu hiện

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng diễn ra ở trong từng cá nhân cán bộ, đảngviên, dẫn đến sự suy thoái của cá nhân đó

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng ở cấp độ tổ chức: Đó là các biểu hiện

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng diễn ra trong phạm vi của một hoặc một

số cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, dẫn đến sự suy yếu hoặc tan rã của cơquan, tổ chức đó

d Phân loại theo vị thế xã hội của chủ thể

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên dưới: Đó là những biểu hiện suy thoái về

nhiều mặt trong đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cấp cơ sở

-"Tự diễn biến", "tựchuyển hóa" từ bên trên: Đó là những biểu hiện suy thoái về

nhiều mặt trong đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cấp cao

đ Phân loại theo đặc điểm tư duy

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" duy lý: Đó là trường hợp chủ thể vẫn tin vào sự tồn

tại khách quan của chân lý, lẽ phải, các giá trị cao đẹp của cuộc sống, nhưng lại phủnhận chân lý, tính đúng đắn của những gì mà lâu nay mình đã tin theo (nền tảng tưtưởng của Đảng, các chủ trương, đường lối, quyết sách của Đảng và Nhà nước ta).Trong trường hợp này, niềm tin của họ là sai lầm, ngộ nhận

-"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" phản duy lý: Đây là trạng thái chủ thể mất hết

niềm tin vào chân lý, lẽ phải của cuộc sống và giá trị duy nhất đối với họ là cái "tôi",

cá nhân, lợi ích cá nhân Ở đây, sự thay đổi về nhận thức gắn liền với sự suy thoái vềđạo đức, lối sống, đánh mất nhân cách, lương tâm, đạo đức, lối sống lành mạnh, tốtđẹp

Phần thứ hai

THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN

“TỰ DIỄN BIẾN”, “TỰ CHUYỂN HÓA”

VỀ TƯ TƯỞNG TRONG MỘT BỘ PHẬN CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN HIỆN NAY

I.THỰC TRẠNG "TỰ DIỄN BIẾN", "TỰ CHUYỂN HÓA" VỀ TƯ TƯỞNG

1."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" theo các lĩnh vực tư tưởng cơ bản

a."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng triết học

- Về chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Một trong những đặc trưng quan trọng nhất của chủ nghĩa duy vật biện chứng

là phủ nhận các thế lực siêu nhiên như thánh thần ; phủ nhận quan niệm, theo đó conngười chết không phải là hết, linh hồn vẫn tồn tại

Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều cán bộ, đảng viên đã chuyển từ lập trườngduy vật sang lập trường duy tâm, không còn tin vào những điều nói trên (xem dẫnchứng số liệu điều tra trong phần "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng tôngiáo)

Nhiều cán bộ, đảng viên, do tin rằng con người chết không phải là hết, "linhhồn" vẫn tồn tại, nên họ rất tin vào khả năng của các "nhà ngoại cảm", những người

tự cho rằng bản thân mình có thể nói chuyện được với các "linh hồn", có thể tìm đượchài cốt bị thất lạc của người chết thông qua việc gọi hồn và nói chuyện với ngườichết, họ sẵn sàng làm theo mọi sự khuyên bảo của các "nhà ngoại cảm"

Cũng chính vì coi lập trường duy vật là sai, lập trường duy tâm là đúng nênmột số cán bộ, đảng viên coi việc rời bỏ lập trường duy vật để chuyển sang lậptrường duy tâm không phải là hiện tượng "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng.Theo cuộc điều tra do Viện Nghiên cứu dư luận xã hội thuộc BanTuyên giáo Trungương tiến hành trong tháng 11 và tháng 12 năm 2012; (đối tượng điều tra là 2040 cán

bộ, đảng viên ở các cơ quan đảng; nhà nước; đoàn thể chính trị-xã hội; cán bộ giảngdạy và nghiên cứu khoa học cấp trung ương và cấp tỉnh tại Hà Nội và thành phố HồChí Minh), trong số người được hỏi, chỉ có 37% coi hiện tượng cán bộ, đảng viên rời

bỏ lập trường duy vật để chuyển sang lập trường duy tâm là hiện tượng "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa"; trong khi đó, có tới 38% cho rằng đó không phải là biểu hiện

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" (xem bảng 1, đồ thị 1)

Bảng 1 Quan điểm của cán bộ, đảng viên được hỏi ý kiến đối với hiện tượng cán

bộ, đảng viên tự rời bỏ lập trường duy vật để chuyển sang lập trường duy tâm

Đồ thị 1: Ý kiến về hiện tượng đảng viên tự rời bỏ lập trường duy vật, chuyển sang lập trường duy tâm có phải là hiện tượng "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" không?

1 Là hiện tượng "tự diễn biến", "tự chuyển

hóa"

37%

2 Không phải là hiện tượng "tự diễn

biến", "tự chuyển hóa"

38%

- Về chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Ngay sau khi Liên Xô tan rã, các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ, tronghàng ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng ta đã có những người viết bài phủ nhận hệ tưtưởng của Đảng Điển hình là tác giả bài viết: "Dắt tay nhau đi dưới tấm biển chỉđường của trí tuệ"; "Chia tay ý thức hệ"; có trường hợp, nguyên là cán bộ cao cấp viếtbài phủ nhận hoàn toàn chủ nghĩa Mác; hoặc có người đã phủ nhận tinh thần nhânđạo của chủ nghĩa Mác, xem chủ nghĩa Mác là chủ nghĩa "thủ ác"

Theo cuộc điều tra dư luận xã hội tháng 4 năm 2009 của Viện Nghiên cứu Dưluận xã hội thuộc Ban Tuyên giáo Trung ương (đối tượng điều tra là 2.356 cán bộ,đảng viên ở các cơ quan đảng, chính quyền, đoàn thể, cơ quan đào tạo, nghiên cứukhoa học, được chọn theo cách lấy mẫu ngẫu nhiên), chỉ có 15% số người trả lời cho

rằng: "Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

trên phạm vi toàn thế giới".

Trong một bộ phận cán bộ, đảng viên cũng xuất hiện các quan điểm cho rằng,những khó khăn, yếu kém, khuyết tật trong xã hội Việt Nam, đặc biệt là tệ nạn quanliêu, tham nhũng, lãng phí có nguyên nhân là "lỗi hệ thống", tức những "sai lầm" nằmtrong "ý thức hệ", nằm trong đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam

Một luận điểm sai trái khác, được một số cán bộ, đảng viên cho rằng, chủnghĩa Mác - Lênin đã lỗi thời, không còn phù hợp với thời đại ngày nay Điển hình làbài viết "Thời đại mới, tư tưởng mới"; tài liệu "Đi tìm cái tôi đã mất" , được tán pháttrên Internet Một số cán bộ, đảng viên còn đối lập chủ nghĩa Mác - Lênin với tưtưởng Hồ Chí Minh, "khuyên" Việt Nam chỉ nên làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh,chứ đừng làm theo chủ nghĩa Mác - Lênin

b."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng chính trị

Đánh giá về các vấn đề chính trị, xã hội của chế độ ta trên lập trường tư sản làbiểu hiện phổ biến hiện nay của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng chính trị.Tình trạng phổ biến là có biểu hiện hạ thấp, coi nhẹ, phủ định vai trò lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam đối với nhà nước và xã hội, từ đó gây khó khăn, cản trở vàlàm suy yếu sự lãnh đạo của Đảng Từ sự phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, một sốngười đòi thực hiện chế độ "đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập", đồng thời hạ thấp,phủ nhận vai trò quản lý xã hội của Nhà nước, phủ nhận vai trò chủ đạo của kinh tếnhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Thay vào đó, họđòi phát triển kinh tế thị trường tự do tư bản chủ nghĩa, ca ngợi, quảng bá cho nềndân chủ tư sản, các thiết chế chính trị tư sản về mặt lịch sử, một số người phủ nhận,xuyên tạc các thành tựu của chủ nghĩa xã hội hiện thực; phủ nhận những thành quả tolớn của công cuộc đổi mới đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Khôngdừng ở phủ nhận, hạ thấp thành quả của cách mạng, họ còn xuyên tạc lịch sử, bịa đặt,

vu cáo, bôi nhọ lãnh tụ Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhànước ta.

Theo cuộc điều tra dư luận xã hội tháng 5 năm 2007 của Viện Nghiên cứu Dưluận xã hội thuộc Ban Tuyên giáo Trung ương về "Một số tình hình tư tưởng, lý luận

và báo chí", trong số 3.000 cán bộ, đảng viên được hỏi, mặc dù có 55% số người trảlời cho rằng: "Không đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, Việt Nam không thể giữvững được độc lập dân tộc"; nhưng cũng có tới gần một nửa số người trả lời (chiếm45%) cho rằng: "Chủ nghĩa xã hội hay chủ nghĩa tư bản - điều đó không quan trọng,miễn là sớm đưa Việt Nam tiến tới mục tiêu: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,dân chủ và văn minh"

Theo "Báo cáo kết quả thăm dò dư luận xã hội về xây dựng đội ngũ trí thứctrong tình hình mới" (tháng 4 năm 2008) của Viện Nghiên cứu Dư luận xã hội thuộcBan Tuyên giáo Trung ương, trong số 2.000 người được hỏi, chỉ có 34% số người trảlời cho rằng:"Chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất sớm đưa Việt Nam tiến tớimục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bồng, dân chủ, văn minh"; và 21% sốngười trả lời cho rằng: "Không đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, Việt Nam khôngthể giữ vững độc lập dân tộc"

Về bản chất, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa"về tư tưởng chínhtrị là những thay đổi theo hướng phủ định chế độ xã hội chủ nghĩa, phủ nhận hệ thốngchính trị của Việt Nam; phủ định đường lối, quan điểm, các chủ trương và vai tròlãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam Có trường hợp cán bộ thuộc cơquan nghiên cứu khoa học viết bài trên blog cá nhân và được nhiều trang mạng đăngtải lại, phủ nhận hai quan điểm chính trị cơ bản của Đảng là "vai trò lãnh đạo củaĐảng đối với nhà nước và xã hội" và "sở hữu đất đai thuộc về toàn dân", coi đó là

"hai tử huyệt" của Đảng và của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Đáng chú ý, trong những năm gần đây, khi vấn đề tranh chấp chủ quyền ở BiểnĐông "nóng" lên, một số người dựa vào những diễn biến phức tạp của tình hình vàchính sách ngoại giao có tính nguyên tắc nhưng mềm dẻo của Đảng, Nhà nước ta, đãxuyên tạc, vu cáo: Đảng Cộng sản Việt Nam "thà mất nước chứ không để mất Đảng";

"Đảng, Nhà nước Việt Nam vì cùng chung ý thức hệ đã bán biển, đảo cho TrungQuốc"

c."Tự diễn biến", “tự chuyển hóa" về tư tưởng pháp quyền

Thực tế cho thấy, trong một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay, niềm tin vàochân lý, tính đúng đắn của những tư tưởng, quan điểm pháp quyền của chủ nghĩaMác - Lênin, của Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ đã và đang "tự diễn biến" màcòn "tự chuyển hóa" thành những tư tưởng đối lập

Các biểu hiện rõ nhất của sự "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" này là không ítngười đã công khai bày tỏ quan điểm, trả lời phỏng vấn báo chí nước ngoài, viết bàiđăng tải trên Internet để:

-Phê phán thể chế chính trị, nhà nước ở Việt Nam là "phi lý", là "độc tài", là

"đảng trị", Đảng Cộng sản Việt Nam "đứng trên pháp luật", không đại diện cho lợiích, ý chí và nguyện vọng của nhân dân Việt Nam Tán thành, ủng hộ, tự đưa ra cácluận điểm nhằm khẳng định trong xã hội Việt Nam hiện nay, người dân không có cácquyền con người, quyền công dân cơ bản, "không có tự do", "không có dân chủ" đíchthực

-Phê phán và đòi xóa bỏ việc hiến định Điều 4 trong Hiến pháp nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam về quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối vớinhà nước và xã hội là "phi lý", là sự"áp đặt" ý chí của Đảng Cộng sản Việt Nam

-Phê phán một số điều luật trong Bộ luật Hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam là vi phạm nhân quyền, quyền tự do ngôn luận của người dân hoặc

"mập mờ'; cho rằng, nếu cần chính quyền có thể quy kết bất cứ người nào có tiếngnói khác biệt vào những tội danh này Chẳng hạn: Điều 79 (Tội hoạt động nhằm lật

đổ chính quyền nhân dân); Điều 88 (Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Việt Nam); Điều 258 (Tội lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạmlợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân)

- Đề cao, ca ngợi thể chế chính trị, nhà nước "tam quyền phân lập"; "tính độclập, khách quan" của cơ quan tư pháp trong nhà nước pháp quyền tư sản; "tính côngkhai, minh bạch" của cơ chế soạn thảo và ban hành các quy định pháp luật của nhànước pháp quyền tư sản

d "Tự diễn biến", "tựchuyển hóa" về tư tưởng đạo đức

Trong một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay đang diễn ra hiện tượng sùng bái tưtưởng đạo đức, lối sống tư sản, từ bỏ các giá trị đạo đức, lối sống mang bản sắc vănhóa dân tộc; đề cao chủ nghĩa cá nhân cực đoan, lối sống thực dụng, cơ hội, vụ lợi,hưởng lạc, hám danh.Tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, bè phái, cục bộ, mất đoànkết, xa dân, vô cảm trước những khó khăn, bức xúc của người dân trong một bộ phậncán bộ, đảng viên đang làm cản trở quá trình phát triển đất nước Tình trạng hối lộ,nhận hối lộ, "chạy" chức quyền, "chạy" bằng cấp, "chạy" tội, "chạy" dự án là nỗinhức nhối, ai cũng biết mà chưa có phương sách để khắc phục hiệu quả

Có một số người muốn mình nhanh chóng được thăng tiến hoặc có quyền lực

mà bán rẻ lương tâm, tìm cách "đánh gục" những người trung thực, thẳng thắn, cónăng lực Có người muốn mình được nổi tiếng trong cơ quan, tổ chức, trước quầnchúng nhân dân, khi thấy những người có đức, có tài hơn mình thì tỏ ra khó chịu, đố

kỵ, nói xấu, tìm mọi cách nhằm vô hiệu hoá, làm mất uy tín của những người nàytrong cơ quan, đơn vị Có người vì để chủ nghĩa cá nhân lấn át nên đã thoái hoá, biếnchất, sa đọa về đạo đức, lối sống, tham nhũng, trục lợi, buôn lậu, làm giàu phi pháp,sống thực dụng, chạy theo đồng tiền

Sự suy thoái về phẩm chất đạo đức, lối sống và tệ quan liêu, tham nhũng, lãngphí ngày càng tinh vi, trầm trọng và mang tính phổ biến, từ lĩnh vực kinh tế đã lansang các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, y tế, hoạt động từ thiện, nhân đạo Đặc biệtnghiêm trọng là nó đã lan sang cả các cơ quan bảo vệ pháp luật, công an, quân đội -các cơ quan nòng cốt bảo vệ Đảng, Nhà nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa Cácđối tượng tham nhũng không những làm tổn hại lớn đến tài sản của Nhà nước, củatập thể, mà điếu nguy hại hơn là làm giảm lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạocủa Đảng, sự quản lý của Nhà nước

đ "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng tôn giáo

Có thể nói, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng tôn giáo là hệ quả của

"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng duy vật Những cán bộ, đảng viên mộtkhi đã rời bỏ lập trường duy vật để chuyển sang lập trường duy tâm, sớm, muộn cókhả năng sẽ hướng về một tôn giáo nào đó

Trong nhiều năm gần đây, ngày càng có nhiều cán bộ, đảng viên lúc đầu khôngtheo đạo, nhưng do chuyển hóa sang lập trường duy tâm, tin vào sự tồn tại của Chúa,Phật, thánh thần đã đi theo một tôn giáo nào đó, thậm chí cả một số đạo giáo khôngđược Nhà nước công nhận, nhưng họ không ghi trong lý lịch hoặc không công khaithừa nhận

Theo cuộc điều tra dư luận xã hội tháng 5 năm 2007 của Viện Nghiên cứu Dưluận xã hội thuộc Ban Tuyên giáo Trung ương về "Một số tình hình tư tưởng, lý luận

và báo chí", thì cứ 04 người được hỏi, có 01 người (chiếm 25%) trả lời: "Không cóChúa (Phật, Thánh thần), con người chết là hết, linh hồn không tồn tại" Nói cáchkhác, 75% số người còn lại hoặc cho rằng có Chúa (Phật, Thánh thần), con người saukhi chết, linh hồn vẫn tồn tại, hoặc còn phân vân, "bán tín, bán nghi" về vấn đề này.

Theo một cuộc điều tra dư luận xã hội khác cũng do Viện Nghiên cứu Dư luận

xã hội thuộc Ban Tuyên giáo Trung ương tiến hành về chủ đề "Phát triển đội ngũ tríthức Việt Nam" để phục vụ Hội nghị Trung ương 7 (khoá X), chỉ có 9% số cán bộ,đảng viên ở các cơ quan Trung ương và ở các thành phố lớn tin rằng: “Không cóChúa (Phật, Thánh thần), con người chết là hết, linh hồn không tồn tại"

Thực tế cho thấy, một số đông cán bộ, đảng viên, kể cả những cán bộ cao cấp

và gia đình họ còn tin (thậm chí cuồng tín) vào tướng số, bói toán Tình trạng đến kỳđại hội, bầu cử không ít cán bộ, đảng viên lên đình, chùa, miếu thờ cầu cúng, xinthánh thần phù hộ để trúng cử, lên chức.Trong những chuyện nêu trên, trường hợpdựa vào "tâm linh" để thực hiện các hành vi mê tín, dị đoan, thậm chí yểm bùa, hạinhau không phải là không có

e."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng văn hóa

Thực tế hiện nay, một bộ phận cán bộ, đảng viên đã "tự chuyển hóa" khôngcòn nhận thấy chế độ, nền dân chủ, văn hóa, đạo đức xã hội chủ nghĩa là nhân văn,tiến bộ Mục tiêu, lý tưởng của người cộng sản, đối với họ là "không tưởng", khôngcòn cao đẹp và tính hấp dẫn như trước đây

Theo cuộc điều tra dư luận xã hội tháng 10 tháng 2008 của Viện Nghiên cứu

Dư luận xã hội thuộc Ban Tuyên giáo Trung ương phục vụ xây dựng Đề án "Chiếnlược công tác tư tưởng của Đảng", trong số 2.000 người được hỏi có trình độ học vấn

từ đại học trở lên thuộc các cơ quan đảng, chính quyền, đoàn thể ở Trung ương và ở

Hà Nội, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh, chỉ có 30% số người trả lời cho rằng

“Yêu chế độ xã hội chủ nghĩa" là phẩm chất quan trọng nhất của con người Việt Namhiện nay

Một bộ phận cán bộ, đảng viên có thái độ thờ ơ, bàng quan, thậm chí còn tánthành, ủng hộ các biểu hiện thẩm mỹ lệch lạc của một bộ phận thanh, thiếu niên hiệnnay, như: sùng bái nghệ thuật phương Tây, xa lạ với nghệ thuật truyền thống dân tộc;say mê các ca khúc trẻ có ca từ dễ dãi, giai điệu lai căng và nội dung hời hợt, thậmchí phản giáo dục Hiện tượng một số người viết say sưa đưa vào tác phẩm nhiềuyếu tố sex, khiêu dâm mà họ cho rằng đó là sáng tạo, cách tân; khuynh hướng đề caoquá mức chức năng giải trí xem nhẹ chức năng giáo dục của văn học, nghệ thuật, hiệntượng phá vỡ sự trong sáng của ngôn ngữ Tiếng Việt, đưa chửi bậy, văng tục vàosáng tác

Một bộ phận cán bộ, đảng viên còn đề cao, ca ngợi cái đẹp của thể chế chínhtrị, văn hóa, đạo đức tư sản; đề cao, ca ngợi cái đẹp về "tinh thần", "đạo đức", "lýtưởng" của những phần tử chống đối, đối tượng cơ hội chính trị Đặc biệt, một số cán

bộ, đảng viên có trách nhiệm trong công tác chỉ đạo, quản lý báo chí, xuất bản, vănhóa, nghệ thuật đã thờ ơ, buông lỏng nhiều chương trình, tiết mục nghệ thuật phảnvăn hóa, báo chí câu khách bằng các vụ án, chuyện tình ngang trái vô tình trở thành

cổ vũ cho hành vi bạo lực, dục vọng thấp hèn ở con người

2."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" xét theo tính hệ thống

a."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" chưa có tính hệ thống

Thực tế cho thấy, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng phổbiến nhất trong cán bộ, đảng viên hiện nay là sự hoài nghi, giảm sút hoặc sụp đổ niềm

tin theo từng phần trong hệ thống các quan điểm, nền tảng tư tưởng và sự lãnh đạo,chỉ đạo của Đảng.

Sự hoài nghi, giảm sút hoặc sụp đổ niềm tin ở đây không phải là đối với toàn

bộ hệ thống các quan điểm, nền tảng tư tưởng và sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng màchỉ là đối với từng phần trong hệ thống này, đang diễn ra nghiêm trọng, ít nhiều đãđược đề cập đến ở trên, khi xem xét thực trạng "tự diễn biến""tự chuyển hóa" theocác lĩnh vực tư tưởng cơ bản, đó là: chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sửtrong chủ nghĩa Mác - Lênin; các quan điểm của Đảng như: quan điểm về "nhânquyền, dân chủ, tự do tín ngưỡng, tự do ngôn luận trong chế độ một đảng do ĐảngCộng sản Việt Nam lãnh đạo"; quan điểm "độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xãhội"; quan điểm "kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa"; quan điểm "kinh tếnhà nước giữ vai trò chủ đạo"; về khả năng phòng, chống tham nhũng của Đảng vàNhà nước ta

Theo cuộc điều tra do Viện Nghiên cứu Dư luận xã hội thuộc Ban Tuyên giáoTrung ương tiến hành trong tháng 11 và tháng 12 năm 2012, có từ 12% đến 73% cán

bộ, đảng viên được hỏi cho rằng các chủ đề mà đảng viên thường nói trái (hoặc khác)với quan điểm của Đảng, nhưng lại đinh ninh rằng quan điểm của họ mới là quanđiểm đúng, làm theo quan điểm của họ thì đất nước mới sớm đạt được mục tiêu "Dângiàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" là: Xã hội dân sự; Từ nhận thức sailầm, họ đã phủ nhận vai trò của Đảng và Nhà nước trên một số lĩnh vực: Vai trò chủđạo của kinh tế nhà nước; Quy định về vai trò lãnh đạo của Đảng trong Hiến pháp1992; Nhân quyền, dân chủ, tự do tín ngưỡng, tự do ngôn luận trong chế độ một đảng

do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; Mô hình nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa; Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Khả năng phòng, chống thamnhũng của Đảng và Nhà nước; Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam; Chủtrương, đường lối, cách ứng xử của Việt Nam trong mối quan hệ với Trung Quốc;Chủ trương, đường lối, cách ứng xử của Việt Nam trong mối quan hệ với Mỹ; Cácgiá trị của nền dân chủ tư sản (xem bảng 2, đồ thị 2)

Bảng 2 Những chủ đề mà đảng viên thường nói trái (hoặc khác) với quan

điểm của Đảng, nhưng lại đinh ninh rằng quan điểm của họ mới là quan điểm đúng, làm theo quan điểm của họ thì đất nước mới sớm đạt được mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh"

1.1 Khả năng phòng, chống tham nhũng của Đảng và Nhà nước 73%

2 2 Nhân quyền, dân chủ, tự do tín ngưỡng, tự do ngôn luận trong chế độ

một đảng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

40%

3 3 Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước 37%4.4 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 32%5.5 Chủ trương, đường lối, cách ứng xử của Việt Nam trong mối quan hệ

với Trung Quốc

29%

6 6 Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam 24%

7 7 Mô hình nhà nước pháp quyển xã hội chủ nghĩa 19%

9 9 Chủ trương, đường lối, cách ứng xử của Việt Nam trong mối quan hệ

với Mỹ

14%

10 10 Các giá trị của nển dân chủ tư sản 13%

11 11 Quy định về vai trò lãnh đạo của Đảng trong Hiến pháp 1992 12%

b."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" có tính hệ thống

Biểu hiện cụ thể là một số cán bộ, đảng viên đã phủ nhận hệ thống các quanđiểm triết học, chính trị, pháp quyền, đạo đức, văn hóa của chủ nghĩa Mác-Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh; phủ nhận quan điểm, đường lối, vai trò lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam, tính hợp lý, tính tất yếu của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam; từ đó khẳng định những khuyết tật trong xã hội Việt Nam hiện nay là do

"lỗi hệ thống" Vì thế, họ hô hào phải "đổi mới triệt để", "đổi mới kinh tế phải songsong với đổi mới chính trị" (theo hướng cực đoan), phê phán và bác bỏ nền tảng tưtưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đòi "đa nguyên, đađảng", "ly thân", "chia tay ý thức hệ", "sám hối", đi "tìm cái tôi đã mất", từ bỏ chủnghĩa xã hội, ca ngợi một chiều chủ nghĩa tư bản Từ sự lung lay ý chí, suy thoái về

tư tưởng đã xuất hiện nhiều hành động từ phát ngôn đến việc làm trái với quan điểm,đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Thậm chí đã xuất hiệntrong nội bộ những hành động mang tính chống đối không khác mấy quan điểm vàhoạt động của những phần tử cơ hội chính trị, phản động đang mơ tưởng xây dựng tổchức chính trị đối lập nhằm chuyển hóa chế độ chính trị, xã hội ở Việt Nam

Trên Internet đã xuất hiện những bài viết, trả lời phỏng vấn của một số ngườithể hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng ở cấp độ này, công khai xét lạichủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hùa theo những quan điểm sai trái củacác thế lực thù địch tạo nên những bi quan, hoang mang nghi vấn trong tư tưởng củacán bộ, đảng viên và nhân dân, gây chia rẽ nội bộ, làm yếu sức đề kháng, tạo cơ hộicho sự xâm nhập của chiến lược "diễn biến hòa bình" của chủ nghĩa đế quốc và cácthế lực thù địch, thúc đẩy quá trình "tự diễn biê'n"/'tự chuyển hóa"trong nội bộ ngàycàng gia tăng

Nói chung, sự phủ nhận toàn bộ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, quan điểm, đường lối của Đảng chỉ ở một số ít người, họ chưa có đủ cơ sở lýluận và thực tiễn, chưa có sức thuyết phục và lôi kéo được nhiều người Tuy nhiên,cần thấy những người có quan điểm phủ nhận toàn bộ nền tảng tư tưởng, lý luận,quan điểm, đường lối của Đảng hiện nay, chủ yếu là những người có trình độ học vấncao, có trình độ lý luận, ngoại ngữ, có khả năng tiếp cận và xử lý nhiều nguồn thôngtin, cả bên trong và bên ngoài, thường đã tham gia vào bộ máy lãnh đạo, quản lýtrong một thời gian, nên lập luận của họ không dễ bác bỏ và ảnh hưởng không nhỏtrong các tầng lớp xã hội, nhất là thanh niên, học sinh, sinh viên

3."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" theo tính chất của chủ thể

a."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ở cốp độ cá nhân

"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng ở cấp độ cá nhân là biểu hiện rấtphổ biến hiện nay Ở cấp độ này, các hình thức "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tưtưởng rất đa dạng,"muôn màu, muôn vẻ" Trước hết là biểu hiện phai nhạt lý tưởng

xã hội chủ nghĩa, phai nhạt tình yêu đối với Đảng, với chế độ xã hội chủ nghĩa donhững bức xúc cá nhân trước những hạn chế, yếu kém trong công tác lãnh đạo, chỉđạo, quản lý đất nước của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và của cán bộ lãnhđạo, quản lý các cấp

Những biểu hiện nghiêm trọng hơn ở cấp độ này là chán ghét, thậm chí "cămthù Đảng", "căm thù chế độ" do xuất phát từ những nhận thức sai lầm, như cho rằng:

Đảng ta sai lầm về đường lối, Nhà nước mất dân chủ; dưới sự lãnh đạo của Đảng và

sự quản lý của Nhà nước như hiện nay, tình trạng quan liêu, mất dân chủ, thamnhũng, lãng phí, tệ nạn trong xã hội Việt Nam sẽ tràn lan, không thể có "dân giàu,nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh"

b."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ở cấp độ tổ chức

Thực tế hiện nay chưa có những biểu hiệu rõ nét "tự diễn biến", "tự chuyểnhóa" về tư tưởng ở cấp độ tổ chức Hầu như chưa có một tổ chức đảng, đoàn thểchính trị - xã hội hay cấp chính quyền nào, có sự bàn bạc, thảo luận, nhất trí đưa ranhững quan điểm phủ nhận các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng

Tuy nhiên, nguy cơ này không phải không có, nếu xem xét tính tổ chức dướigóc độ những cán bộ, đảng viên "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng có sựliên hệ với nhau, "cổ vũ nhau", "phối hợp với nhau" để hình thành, bày tỏ và truyền

bá những tư tưởng, luận điểm phủ nhận các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Có thể nói, "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng trong một bộ phận cán bộ, đảng viên đã diễn ra ởcấp độ có tính tổ chức, dù rằng chưa thực sự rõ ràng và được tổ chức chặt chẽ

-Hình thức "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng có tính tổ chức đáng longại nhất hiện nay là các nhóm lợi ích trong xã hội Do tư tưởng gắn liền với lợi ích,nên điểm khởi đầu của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng là quan điểm, lànhận thức về lợi ích của nhóm xã hội đó Có thể lúc đầu chỉ là sự lợi dụng một chínhsách nào đó (chẳng hạn, chính sách đất đai với người nông dân), những người cótrách nhiệm chủ động tạo cơ chế để lợi dụng vì lợi ích cá nhân của mình Và cónhững lợi ích một cá nhân không thể tự mình có thể hưởng lợi mà phải lợi dụng hoặc

tự tạo cơ chế, chính sách, luật pháp quy định mới để cá nhân đó hưởng lợi, nên nhữngngười cùng được hưởng lợi trở thành nhóm lợi ích trong xã hội Từ những nhómhưởng lợi đó hình thành tư tưởng chính trị - kinh tế của nhóm Có thể xem đó là "kịchbản" về sự hình thành nhóm xã hội "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng trong

xã hội "Kịch bản" trên có thể giúp chúng ta lý giải sự hình thành nhóm lợi ích (haylợi ích nhóm) trong xã hội ta hiện nay, như nhận định trong một số văn kiện củaĐảng gần đây

4."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" theo vị thế xã hội của chủ thể

a "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên dưới

"Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về tư tưởng từ bên dưới được hiểu là "tự diễnbiến", "tự chuyển hóa" ở cấp cơ sở Đây được xem là những biểu hiện suy thoái vềnhiều mặt trong đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cấp thấp nhất trong việc lãnh đạo, quản

lý nhà nước, quản lý xã hội ở xã, phường, thị trấn, ở các cơ quan, đơn vị, tổ chứctrong hệ thống chính trị ở cơ sở Thông thường, cấp cơ sở là cấp triển khai thực hiệnđường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan trựctiếp đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người dân Tình trạng một bộ phận cán bộ,đảng viên ở cơ sở quan liêu, cửa quyền, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tham nhũng,nhũng nhiễu người dân, doanh nghiệp đã tạo ra sự bất bình, phẫn nộ trong xã hội, làmột trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng người dân tố cáo cán bộ, đảng viên,khiếu kiện đông người vượt cấp trong những năm qua

Có thể nói, hầu hết những vụ việc liên quan đến việc người dân tố cáo cán bộ,đảng viên, khiếu kiện đông người vượt cấp hiện nay đều bắt nguồn từ việc cán bộ,đảng viên ở cơ sở đã có sự tha hóa, biến chất về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống,

họ thường lợi dụng các cơ chế, chính sách về giải tỏa, đền bù đất đai trong việc thực

hiện các dự án kinh tế-xã hội, thực hiện các chính sách xã hội đối với người nghèo,người có công để tham nhũng, trục lợi cá nhân.

Hậu quả tiêu cực của tình trạng "tự diễn biến","tự chuyển hóa" ở cấp cơ sở,một mặt sẽ tạo ra sự bất mãn rộng lớn trong xã hội; mặt khác, đây là cơ hội để các thếlực thù địch lợi dụng nhằm xuyên tạc, vu cáo Đảng và chế độ ta, đồng thời tác động,thúc đẩy quá trình "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ diễn ra rộng hơn vànhanh hơn Bởi vậy, không thể xem thường những biểu hiện "tự diễn biến", "tựchuyển hóa" ở cấp cơ sở "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ở cấp dưới tuy không trựctiếp làm thay đổi ngay kiến trúc thượng tầng, nhưng sẽ từng bước làm "mục ruỗng"kiến trúc thượng tầng của chế độ xã hội chủ nghĩa

b."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên trên

Về mặt logic,"tự diễn biến", "tự chuyển hóa" không loại trừ bất cứ cấp nào, kể

cả cấp trung ương là cấp hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên trên có tác độngnhanh chóng, làm sụp đổ toàn bộ hệ thống chính trị cấp quốc gia, thậm chí trong khi

hệ thống chính trị cấp cơ sở ở một số nơi vẫn còn tồn tại Bài học về sự sụp đổ củaĐảng Cộng sản Liên Xô cho chúng ta thấy rõ "kịch bản" của "tự diễn biến", "tựchuyển hóa" từ bên trên diễn ra như thế nào

Trong những năm gần đây, ở nước ta xuất hiện một số người nguyên là cán bộcao cấp, đã gắn bó nhiều năm với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, cónhững biểu hiện dao động, mơ hồ về lập trường, quan điểm, thậm chí có người đãnhiều lần công khai phát biểu hoặc viết bài chống lại đường lối, chủ trương của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước Có một số cán bộ, đảng viên đã từng giữ cương

vị, trọng trách trong các cơ quan đảng, chính quyền, nay có những ý kiến lệch lạc,nhìn nhận, phê phán lịch sử thiếu khách quan, toàn diện; đòi đa nguyên, đa đảng theo

mô hình dân chủ phương Tây; cổ súy cho những mô hình xa lạ, không phù hợp vớithực tiễn Việt Nam

Thực tế cho thấy, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" từ bên trên thường trực tiếpgắn liền với sự suy thoái về tư tưởng chính trị Điều này có thể diễn ra trong điều kiệnđảng cầm quyền ngày càng mất dân chủ, quan liêu, xa dân; những diễn biến phức tạpcủa tình hình trong nước và quốc tế cũng tác động trực tiếp vào nhận thức của cán bộ,đảng viên các cấp, kể cả những người đã từng giữ cương vị lãnh đạo cao cấp củaĐảng và Nhà nước

5 "Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" theo đặc điểm tư duy

a."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" duy lý

Biểu hiện cụ thể là có một số cán bộ, đảng viên không chỉ ngộ nhận về tư duycủa Đảng ta, về bản chất của chế độ ta, như: phê phán tư duy của Đảng là "ấu trĩ",

"giáo điều", "bảo thủ", "lạc hậu", "xa rời thực tiễn"; phê phán nền tảng tư tưởng củaĐảng là "lỗi thời", không còn phù hợp với thực tiễn hiện nay; phê phán đường lối củaĐảng là sai lầm về xây dựng chủ nghĩa xã hội theo mô hình Liên Xô, được coi là dựatrên nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác-Lênin; mà còn ngộ nhận về bản chất, các giátrị của chủ nghĩa tư bản hiện đại, như: ca ngợi tự do, dân chủ, các giá trị của chế độ tưbản; đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập; đòi tam quyền phân lập; đòi phi chínhtrị hóa quân đội Ví dụ rõ nhất là "Kiến nghị" của nhóm 72 trí thức, nhân sĩ về sửađổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992; "Thư ngỏ" của 61 đảng viên

b."Tự diễn biến", "tự chuyển hóa" phản duy lý

Thực tế đã có một số cán bộ, đảng viên không thừa nhận bất cứ chân lý nàocủa cuộc sống ngoài lợi ích cá nhân ích kỷ của họ Đó cũng là lý do giải thích cho sự

"bùng nổ" của chủ nghĩa cá nhân hiện nay Có những cán bộ, đảng viên không chỉmất niềm tin vào nền tảng tư tưởng, lý luận, vào sự lãnh đạo của Đảng mà còn mấtniềm tin vào chân lý nói chung Họ tìm mọi cách, không từ bất cứ thủ đoạn nào,giành giật và lạm dụng quyền lực để mang lại siêu lợi ích cho bản thân, gia đình, phenhóm Thực tế là họ nói một đằng, làm một nẻo, nói khác, nghĩ khác, mồm đang nói,nhưng óc đã nghĩ khác; khi đang công tác nói khác, nhưng khi vừa nghỉ hưu lại nóikhác, nếu không phải là họ đã nghĩ rất khác khi đang còn công tác, nhưng vì quyềnlợi cá nhân mà họ chưa nói ra "Chân lý" đối với họ, không có gì khác chính là quyềnlợi, lợi ích cá nhân ích kỷ của họ.

Từ khi nước ta thực hiện mô hình phát triển kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, bên cạnh những mặt tốt đẹp, thì chủ nghĩa cá nhâncũng

có nhiều điều kiện để phát triển Đảng ta đã sớm quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo cuộc đấutranh chống chủ nghĩa cá nhân gắn với cuộc đấu tranh chống suy thoái trong đội ngũcán bộ, đảng viên, nhất là đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp Nhiều nghị quyếtcủa Trung ương đã chỉ ra các biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, suy thoái dưới nhiềuhình thức khác nhau như: lộng quyền, lạm quyền, lợi ích nhóm, cục bộ địa phương dẫn đến vi phạm kỷ luật Đảng và pháp luật của Nhà nước

II NGUYÊN NHÂN"TỰ DIỄN BIẾN", "TỰ CHUYỂN HÓA" VỀ TƯ TƯỞNG

1 Nguyên nhân khách quan

a Tác động của toàn cầu hóa và kinh tế thị trường

Toàn cầu hóa hiện nay đã và đang tác động mạnh mẽ đến đời sống mọi mặt củacác quốc gia, dân tộc, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội, trình độ phát triển vàbản sắc văn hóa Thomas Friedman - nhà báo, nhà xã hội học người Mỹ, trong cuốnsách Thế giới phẳngcho rằng, chính C.Mác là người đầu tiên đã đề cập đến toàn cầuhóa dựa trên phân tích vai trò của kinh tế thị trường Trong Tuyên ngôn của ĐảngCộng sản, C.Mác đã viết: "Nhờ cải tiến mau chóng công cụ sản xuất và làm cho cácphương tiện giao thông trở nên vô cùng thuận lợi, giai cấp tư sản đã lôi cuốn đến tất

cả những nước dã man nhất vào trào lưu văn minh Giá rẻ các sản phẩm của giai cấp

ấy là trọng pháo bắn thủng tất cả những bức vạn lý trường thành và buộc nhữngngười dã man bài ngoại nhất cũng phải hàng phục "

Ngày nay thế giới đã và đang trong quá trình toàn cầu hóa, đang được làm

"phẳng" trên nhiều lĩnh vực Tuy nhiên, không như thời đại trước đây, nhân tố tácđộng mạnh mẽ đến quá trình này không chỉ có kinh tế thị trường, mà ngày nay cùngvới kinh tế thị trường là cuộc cách mạng kỹ thuật số, Internet

Đối với Việt Nam, những yếu tố của toàn cầu hóa và yếu tố địa - chính trị đã

và đang tác động đến nhiều mặt của xã hội ta, từ chế độ chính trị, thể chế quốc gia,đến hệ thống pháp luật và đời sống tinh thần của cả dân tộc Những tác động này vừa

có ý nghĩa tích cực, vừa có ý nghĩa tiêu cực Những tác động tiêu cực có thể thấy rõ,

đó là việc truyền bá những giá trị dân chủ, nhân quyền, đạo đức, lối sống không phùhợp với các điều kiện lịch sử cụ thể hiện nay của Việt Nam Quá trình toàn cầu hóa,hội nhập quốc tế, sự "bùng nổ" thông tin qua Internet đã tác động trực tiếp đến nhậnthức của mỗi người Quá trình này tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, đảng viên vànhân dân tiếp cận trực tiếp hơn, nhanh hơn và nhiều hơn với thực tế của các chế độ xãhội khác nhau Tuy nhiên, nếu chỉ qua thông tin trên Internet nhiều người thường chỉthấy những thành quả về phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, quản lý xã hội và cácchính sách an sinh xã hội của những nước này mà không thấy những mặt trái của các