Quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường trung học phổ thông thị xã hương trà, tỉnh thừa thiên huế (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM LÊ QUANG HÒA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ C

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ QUANG HÒA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ,

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS LÊ KHÁNH TUẤN Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các

số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Lê Quang Hòa Demo Version - Select.Pdf SDK

Lời Cảm Ơn

Xin cảm ơn Khoa Quản lý - Giáo dục, Phòng Đào tạo sau đại học, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế cùng các Thầy Cô giáo

đã tham gia giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Xin trân trọng cảm ơn Thầy giáo – PGS Tiến sĩ Lê Khánh Tuấn, người đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu

và hoàn thành luận văn

Xin cảm ơn sự quan tâm của các Hiệu trưởng Trường THPT của thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế đã tạo điều kiện thuận lợi và cung cấp số liệu, tư vấn khoa học cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn tấm lòng của tất cả những người thân yêu, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và giúp đỡ trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn luận văn tốt nghiệp không tránh khỏi những sai sót, kính xin được góp ý và chỉ dẫn thêm

Lê Quang Hòa

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục 1

Danh mục chữ viết tắt 4

Danh mục các bảng 6

Danh mục các sơ đồ, biểu đồ 6

MỞ ĐẦU 8

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 8

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 10

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 10

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 10

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 10

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 10

7 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 11

8 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 11

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 12

1.1 KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 12

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 15

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục 15

1.2.3 Thanh tra, kiểm tra 19

1.3 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG THPT 23

1.3.1 Mục đích của thanh tra chuyên môn ở trường THPT 23

1.3.2 Chức năng của thanh tra chuyên môn ở trường THPT 23

1.3.3 Nhiệm vụ của thanh tra chuyên môn ở trường THPT 25

1.3.4 Ý nghĩa của công tác thanh tra chuyên môn ở trường THPT 26

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.3.5 Nội dung công tác thanh tra chuyên môn ở trường THPT 27

1.3.6 Phương pháp thanh tra chuyên môn trường THPT 28

1.4 NỘI DUNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG THPT 30

1.4.1 Lập kế hoạch thanh tra chuyên môn ở trường THPT 30

1.4.2 Tổ chức bộ máy thanh tra chuyên môn ở trường THPT 31

1.4.3 Chỉ đạo hoạt động thanh tra chuyên môn ở trường THPT 32

1.4.4 Tổ chức thực hiện các hoạt động thanh tra chuyên môn ở trường THPT 33

1.4.5 Đánh giá, xử lý kết quả, thực hiện điều chỉnh sau thanh tra chuyên môn ở trường THPT 34

1.4.6 Xây dựng cơ chế thông tin báo cáo, phản hồi và các quy định, quy chế thanh tra chuyên môn ở trường THPT 34

1.4.7 Bảo đảm các điều kiện về nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất cho hoạt động thanh tra chuyên môn ở trường THPT 35

1.5 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG THPT 36

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 36

1.5.2 Các yếu tố khách quan 37

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 38

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 39

2.1 VÀI NÉT VỀ TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ 39

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 39

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 39

2.2 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Ở THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ 40

2.3 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ 43

2.3.1 Nhận thức về hoạt động thanh tra chuyên môn 43

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.3.2 Tình hình triển khai hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường

THPT thị xã Hương Trà 45

2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 48

2.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 63

2.4.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân 63

2.4.2 Hạn chế và nguyên nhân 65

2.4.3 Ma trận SWOT về thực trạng hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã Hương Trà 66

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 67

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 68

3.1 NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG CÁC BIỆN PHÁP 68

3.1.1 Nguyên tắc kế thừa 68

3.1.2 Nguyên tắc tính đồng bộ và toàn diện 68

3.1.3 Nguyên tắc tính hiệu quả 68

3.2 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ 69

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, giáo viên về hoạt động thanh tra chuyên môn 69

3.2.2 Biện pháp 2: Triển khai, cụ thể hóa các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động thanh tra chuyên môn các trường THPT thị xã Hương Trà phù hợp với thực tế địa phương 71

3.2.3 Biện pháp 3: Phát triển đội ngũ thanh tra viên và cộng tác viên thanh tra chuyên môn các trường THPT 74

3.2.4 Biện pháp 4: Kế hoạch hóa công tác hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT 77

Demo Version - Select.Pdf SDK

3.2.5 Biện pháp 5: Xây dựng qui trình thanh tra chuyên môn các trường THPT đúng qui chế và phù hợp với kế hoạch chuyên môn đã triển khai từ

đầu năm học 79

3.2.6 Biện pháp 6: Thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá, rút kinh nghiệm các hoạt động thanh tra, kiểm tra nội bộ 83

3.2.7 Biện pháp 7: Bảo đảm các điều kiện (tài chính, cơ sở vật chất) cho hoạt động thanh tra, kiểm tra; có chế độ khen thưởng, kỷ luật kịp thời 85

3.3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP 87

3.4 KHẢO NGHIỆM NHẬN THỨC VỀ TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 88

3.4.1 Mục đích của khảo nghiệm 88

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 88

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 93

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL: Cán bộ quản lý

GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo

NĐ-CP: Nghị định Chính phủ

QL: Quản lý

QLGD: Quản lý giáo dục

TTCM: Tổ trưởng chuyên môn

THPT: Trung học phổ thông

TTGD: Thanh tra giáo dục

TT-BGDĐT: Thông tư Bộ Giáo dục đào tạo XHCN: Xã hội chủ nghĩa

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 1.1 So sánh sự giống và khác nhau giữa thanh tra và kiểm tra 21 Bảng 2.1 Thống kê số lượng học sinh các trường Trung học phổ thông thị xã

Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 41 Bảng 2.2 Tình hình cơ sở vật chất các trường Trung học phổ thông thị xã Hương

Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 41 Bảng 2.3 Thống kê đánh giá hạnh kiểm học sinh các trường Trung học phổ

thông thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 42 Bảng 2.4 Thống kê đánh giá kết quả học tập học sinh các trường Trung học phổ

thông thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 42 Bảng 2.5 Thống kê về trình độ đạt chuẩn của giáo viên các trường Trung học

phổ thông thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 43 Bảng 2.6: Nhận thức chung về công tác thanh tra, kiểm tra chuyên môn 49 Bảng 2.7: Nhận thức về nội dung công tác thanh tra chuyên môn 51 Bảng 2.8: Đội ngũ thanh tra viên, cộng tác viên thanh tra trường THPT thị xã

Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 53 Bảng 2.9: Thực trạng đội ngũ cộng tác viên thanh tra 54 Bảng 2.10: Đánh giá phẩm chất, năng lực người cán bộ thanh tra 55 Bảng 2.11: Thực trạng về tần suất và kết quả thanh tra chuyên môn ở trường

THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 56 Bảng 2.12: Số lần đoàn thanh tra về hoạt động chuyên môn tại các tổ chuyên

môn trong đơn vị 57 Bảng 2.13: Tỷ lệ bình quân số giáo viên của trường được thanh tra chuyên môn

hằng năm 57 Bảng 2.14: Tỷ lệ bình quân số giáo viên được thanh tra, kiểm tra chuyên môn của

một nhà trường 57 Bảng 2.15: Mức độ thực hiện các biện pháp quản lí công tác thanh tra chuyên

môn các trường THPT thị xã Hương Trà 58 Bảng 2.16: Đánh giá mức độ kết quả các biện pháp đã sử dụng trong quản lí

thanh tra chuyên môn các trường THPT thị xã Hương Trà 60 Bảng 3.1: Kết quả đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 89 Bảng 3.2: Kết quả đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 90

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Trang

Sơ đồ 1.1 Mô hình quản lý 16

Sơ đồ 1.2: Các yếu tố quản lý giáo dục 18

Sơ đồ 1.3: Mối liên hệ của thông tin quản lý 24

Sơ đồ 1.4: Vòng liên hệ ngược của thanh tra, kiểm tra trong quản lí 25

Sơ đồ 1.5 Cấu trúc tổ chức quản lý thanh tra nhà trường 32

Sơ đồ 2.1: Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động thanh tra trường THPT 45 Biểu đồ 3.1: Đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 91 Biểu đồ 3.2: Đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 92

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục là nhân tố đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, sự hưng thịnh của đất nước Để chuẩn bị cho thế hệ trẻ nói riêng

và cho đất nước nói chung trong thế kỷ XXI – thế kỷ được mệnh danh là thế kỷ của công nghệ thông tin, thế kỷ của kinh tế tri thức, thế kỷ mà nền văn minh hậu công nghiệp sẽ tạo nên những biến đổi có tính cách mạng trong sản xuất cũng như trong đời sống xã hội – nhiều quốc gia đã và đang thực hiện những công cuộc cải tổ về hệ thống giáo dục, đặc biệt là hệ thống đào tạo cho phù hợp với yêu cầu mới

Việt Nam, trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa có nhiều thuận lợi nhưng cũng đứng trước không những ít khó khăn thách thức Để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước, tất yếu và cấp bách là phải kịp thời đổi mới sự nghiệp

Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) theo đường lối mà Đảng đã đề ra: “Giáo dục và Đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và là động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” Để có hướng đi và cách làm đúng cần có tư duy giáo dục mới, cần tiến hành cuộc “Đổi mới giáo dục

có tính cách mạng, hay nói cách khác là cải cách triệt để và toàn diện nền giáo dục Việt Nam” [13, tr.19] Và đổi mới sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo, trước hết phải đổi mới công tác quản lý giáo dục

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: “Trong công tác quản lý giáo dục, phải đi sâu vào việc điều tra nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm Chủ trương phải cụ thể, thiết thực, đúng đắn, kết hợp chặt chẽ chủ trương chính sách của trung ương với tình hình thực tế, kinh nghiệm quý báu và phong phú của quần chúng, của cán bộ

và của địa phương” [17, tr.7] Đây là những bài học vô cùng quý giá để chúng ta

học tập, noi theo và làm tốt hơn nữa sự nghiệp phát triển Giáo dục và Đào tạo góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã chỉ rõ: “…thông qua việc đổi mới toàn diện Giáo dục và Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam Những biện pháp cụ thể là: đổi mới cơ cấu tổ chức, nội dung, phương pháp dạy và học theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa” [17, tr.39] Phát huy tính sáng tạo, khả năng vận dụng, thực hành của

Demo Version - Select.Pdf SDK

người học Đề cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội… Đảng ta cũng xác định: đổi mới công tác quản lí giáo dục được xem như một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo

Có thể khẳng định: Đảng, Nhà nước và nhân dân ta càng ngày càng coi trọng vai trò của giáo dục, quan tâm nhiều hơn đến giáo dục, song cũng đòi hỏi giáo dục phải đổi mới một cách sâu sắc và toàn diện Một trong những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục là phải thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra Nghị quyết

Đại hội X cũng chỉ ra sự cần thiết phải “Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động giáo dục …” Về vấn đề này, từ Hội nghị cán bộ Thanh tra toàn miền Bắc lần thứ nhất ngày 19/4/1955 Hồ Chủ Tịch đã huấn thị: “…Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới, theo giỏi chỉ thị, chính sách, thông tin đưa xuống cho đến lúc kết thúc”

Ở trường học, hoạt động thanh tra chuyên môn là một chức năng quan trọng của người cán bộ quản lí (CBQL) nhà trường, đảm bảo tạo lập mối liên hệ ngược thường xuyên, kịp thời, giúp người quản lý tự hình thành cơ chế điều chỉnh trong quá trình quản lý nhà trường, là công cụ sắc bén tăng cường hiệu lực quản lý trường học, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả Giáo dục và Đào tạo

Trong những năm học qua, hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường trung học phổ thông (THPT) tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung và trên địa bàn Thị xã Hương Trà nói riêng đã triển khai và thực hiện khá tốt Tuy nhiên, công tác thanh tra chuyên môn còn lúng túng về nhận thức và yếu về nghiệp vụ Công tác thanh tra, kiểm tra về chuyên môn chưa thực hiện thường xuyên, xử lý vi phạm chuyên môn còn lỏng lẻo, đánh giá chưa sát đối tượng, còn cảm tính, chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác kiểm tra Nội dung thanh tra chuyên môn chưa đầy đủ, chỉ tập trung chủ yếu vào một số hoạt động như kiểm tra hồ sơ, dự giờ … và không thường xuyên: các hoạt động thanh tra, kiểm tra chủ yếu tập trung vào các đợt thi đua trong năm, kết thúc học kỳ và kết thúc năm học Hoạt động thanh tra chuyên môn chưa có chiều sâu, thường thiếu kế hoạch cụ thể, hoặc nếu có kế hoạch thì cũng rất

sơ lược, nhiều khi mang tính hình thức Chưa gắn kế hoạch thanh tra với kế hoạch năm học

Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài:“Quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn

ở các trường trung học phổ thông thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế” làm đề

Demo Version - Select.Pdf SDK

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường trung học phổ thông thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế, tìm ra ưu điểm, hạn chế và những nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó; từ đó đề xuất biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường trung học phổ thông thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn của Hiệu trưởng các trường THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Công tác quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế đã được quan tâm, bước đầu đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập

Nếu xây dựng được cơ sở lý luận và đánh giá đúng thực trạng, đề xuất được những biện pháp quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn hợp lý, khoa học và khả

thi, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã

Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở trường trung học phổ thông

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động và quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

5.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trường THPT thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Thu thập, hệ thống hoá các tài liệu lý luận, các văn bản pháp qui, các công trình nghiên cứu khoa học về quản lý hoạt động thanh tra chuyên môn Từ đó phân

Demo Version - Select.Pdf SDK