Phân tích so sánh chủ đề hàm số trong sách giáo khoa lớp 10 ở việt nam, pháp và hoa kỳ (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN THỊ LÀNH PHÂN TÍCH SO SÁNH CHỦ ĐỀ HÀM SỐ TRONG SÁCH GIÁO KHOA LỚP 10 Ở VIỆT NAM, PHÁP VÀ HOA KỲ Chuyên ngành: Lý luận

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ LÀNH

PHÂN TÍCH SO SÁNH CHỦ ĐỀ HÀM SỐ

TRONG SÁCH GIÁO KHOA LỚP 10 Ở VIỆT NAM,

PHÁP VÀ HOA KỲ

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học môn Toán

Mã số: 60 14 01 11

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS TRẦN KIÊM MINH

Huế, Năm 2015 Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả

Nguyễn Thị Lành

Demo Version - Select.Pdf SDK

Lời Cám Ơn

Đầu t ên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, chân thành đến thầy Trần Kiêm Minh, người đã nhiệt t nh hướng dẫn tận t nh chu đáo và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.

Tôi cũng xin chân thành cám ơn Ban giám hiệu trường Đại học Sư phạm Huế, Phòng đào tạo sau đại học, các thầy cô trong khoa Toán, đặc biệt là các thầy cô thuộc chuyên ngành Lý luận

và Phương pháp dạy học môn Toán đã tận t nh giảng dạy và truyền thụ cho tôi rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong hai năm học vừa qua.

Tôi cũng xin chân thành cám ơn Ban giám hiệu, các thầy

cô trong tổ chuyên môn trường THPT Nguyễn Trường Tộ thành phố Huế đã tạo điều kiện cho tôi đi học.

Sau cùng tôi xin chân thành cám ơn gia đình và bạn bè của tôi luôn ủng hộ, quan tâm, động viên và giúp đỡ tôi mọi mặt để tôi hoàn thành luận văn này.

Luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự hướng dẫn và góp ý.

Chân thành cám ơn!

Huế, tháng 04 năm 2015

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục 1

Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt 3

Danh mục các bảng 4

LỜI GIỚI THIỆU 5

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ 8

1.1Vị trí và vai trò của Sách giáo khoa 8

1.2 SGK môn Toán trong hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ 9

1.3 Nghiên cứu so sánh SGK môn Toán giữa các hệ thống giáo dục 10

CHƯƠNG 2 CHỦ ĐỀ HÀM SỐ TRONG CHƯƠNG TRÌNH MÔN TOÁN LỚP 10 Ở VIỆT NAM, PHÁP VÀ HOA KỲ 13

2.1 Sơ lược lịch sử khái niệm hàm số 13

2.1.1 Thời kỳ cổ đại 13

2.1.2 Thời kỳ trung cổ 14

2.1.3 Thời kỳ hiện đại: Giới thiệu các biểu thức đại số hình thức hóa 14

2.2 Đặc trưng tri thức luận của khái niệm hàm số: quan niệm tương ứng và quan niệm biến thiên phụ thuộc 16

2.2.1 Quan niệm tương ứng 16

2.2.2 Quan niệm biến thiên phụ thuộc 17

2.3 Chủ đề hàm số trong chương trình môn Toán lớp 10 ở Việt Nam 18

2.4 Chủ đề hàm số trong chương trình môn Toán lớp 10 ở Pháp 19

2.5 Chủ đề hàm số trong chương trình môn Toán lớp 10 ở Hoa Kỳ 23

2.6 Nhận xét 25

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26

3.1 Mục đích 26

3.2 Phương pháp so sánh sách giáo khoa 26

3.2.1 Phân tích theo chiều ngang 27

Demo Version - Select.Pdf SDK

3.2.2 Phân tích theo chiều dọc 27

3.3 Dữ liệu 32

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ 33

4.1 Kết quả phân tích theo chiều ngang 33

4.1.1 Sơ lược về hệ thống giáo dục ba nước Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ 33

4.1.2 Đặc trưng hình thức 34

4.1.3 Số lượng bài học trong SGK 35

4.1.4 Cấu trúc bài học 37

4.1.5 Số lượng bài tập 42

4.2 Kết quả phân tích theo chiều dọc 43

4.2.1 Cách tiếp cận khái niệm hàm số 43

4.2.2 Biểu diễn hàm số bằng đồ thị, tính đơn điệu của hàm số 48

4.2.3 Ứng dụng hàm số đề giải quyết các bài toán thực tế 52

4.2.4 Ví dụ minh họa trong phần bài học 53

4.2.5 Mức độ yêu cầu về nhận thức của các nhiệm vụ trong mỗi SGK 56

4.2.6 Các dạng đáp ứng khác 60

4.2.7 Các phát hiện khác 60

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN 61

5.1 Kết luận cho vấn đề nghiên cứu 61

5.1.1 Kết quả về phân tích theo chiều ngang 62

5.1.2 Kết quả phân tích theo chiều dọc 63

5.2 Hướng phát triển của đề tài 64

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG

thức khác nhau theo Stein & Smith (1998)

30

Hoa Kỳ

56

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI GIỚI THIỆU

Đổi mới chương trình sách giáo khoa (SGK) là nhiệm vụ quan trọng và được thực hiện gần như là định kỳ của bất kỳ hệ thống giáo dục phổ thông nào trên thế giới Việc đổi mới này là tất yếu vì sau một khoảng thời gian nhất định, khối lượng tri thức khoa học không ngừng được tăng lên và biến đổi Điều này dẫn đến sự cần thiết phải cập nhật, bổ sung hoặc thay đổi nội dung kiến thức, cách tiếp cận hay phương pháp dạy học trong chương trình phổ thông

Ở Việt Nam, đổi mới chương trình và SGK môn Toán đang là nhu cầu cấp thiết của ngành giáo dục, của các cấp quản lý và của chính xã hội Một chương trình môn Toán đảm bảo yêu cầu cập nhật về tri thức, về phương pháp dạy và học, có tính hiện đại phù hợp với xu hướng đổi mới chương trình của các nước tiên tiến trên thế giới và có tính ổn định tương đối là một trong những yêu cầu cốt yếu của việc đổi mới chương trình và SGK hiện nay Dựa trên chương trình đó, các bộ SGK Toán khác nhau sẽ được biên soạn để giáo viên, học sinh và các nhà quản lý có sự lựa chọn phù hợp nhất cho việc dạy học Đây là xu hướng chung và phổ biến của nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới

Hàm số là một khái niệm rất quan trọng trong Toán học và có nhiều ứng dụng trong các khoa học thực nghiệm Chủ đề hàm số chiếm một vị trí quan trọng

và có tính xuyên suốt trong chương trình toán từ cấp Trung học cơ sở đến cấp Trung học Phổ thông ở các nước Do tầm quan trọng của chủ đề hàm số trong nội dung chương trình Toán phổ thông, các vấn đề liên quan đến nội dung và hàm lượng kiến thức, cách tiếp cận về hàm số cũng như phương pháp dạy và học nội dung chủ đề hàm số được đề cập cẩn thận trong chương trình, tài liệu dưới chương trình, cũng như cụ thể và đa dạng trong các SGK của nhiều nước, chẳng hạn như ở Pháp, Hoa Kỳ

Vì vậy, việc so sánh chủ đề hàm số trong chương trình và SGK ở mỗi nước

là cần thiết về mặt khoa học cũng như thực hành dạy học Trên khía cạnh khoa học, nghiên cứu so sánh chủ đề hàm số trong chương trình và SGK của các hệ thống dạy học khác nhau sẽ cung cấp những thông tin hữu ích về đặc điểm tiếp cận chủ đề này

ở mỗi nước, những ưu điểm và hạn chế ở mỗi cách tiếp cận này, cơ sở khoa học và

ý nghĩa của mỗi cách tiếp cận Về khía cạnh thực hành dạy học, một nghiên cứu so

Demo Version - Select.Pdf SDK

sánh như vậy cho phép thấy rõ ưu điểm và hạn chế trong cách tiếp cận nội dung hàm số ở cấp độ chương trình và SGK Từ đó có thể có những điều chỉnh tích cực trong việc xây dựng chương trình, biên soạn SGK và thực hành dạy học về chủ đề hàm số ở phổ thông

Từ những phân tích trên, với sự định hướng của TS Trần Kiêm Minh, tôi

chọn đề tài “Phân tích so sánh chủ đề hàm số trong sách giáo khoa lớp 10 ở Việt

Nam, Pháp và Hoa Kỳ” cho luận văn thạc sĩ

Mục đích của đề tài là so sánh chủ đề hàm số trong SGK của ba nước trên

Cụ thể trong phạm vi nghiên cứu này là:

quan đến chủ đề hàm số: đặc trưng hình thức, cấu trúc bài học, số lượng bài tập

đến chủ đề hàm số: cách dẫn nhập chủ đề, mức độ yêu cầu về nhận thức của bài tập, các kiểu biểu diễn trong SGK, kiểu đáp ứng mong đợi từ học sinh

Thực hiện nghiên cứu đề tài này cho phép trả lời những câu hỏi nêu trên, theo tôi là rất cần thiết và cấp bách bởi vì nó không chỉ cho phép hiểu rõ hơn những đặc trưng khoa học luận của khái niệm hàm số, nắm vững hơn chương trình SGK phổ thông mà nó còn cho phép hiểu rõ hơn những ảnh hưởng tích cực cũng như hạn chế của việc lựa chọn quan điểm trình bày khái niệm hàm số và đưa vào chương trình SGK phổ thông hiện hành đối với việc học tập của học sinh Điều này thuận lợi cho việc thiết lập, tổ chức những tình huống dạy học khái niệm hàm số một cách phù hợp, hiệu quả góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

Với mục đích trên, đề tài đã thực hiện những nhiệm vụ sau:

trong mỗi SGK: cách tiếp cận và phát triển khái niệm hàm số, mức độ yêu cầu về nhận thức của các bài tập, các biểu diễn và kiểu đáp ứng được mong đợi từ học sinh

Demo Version - Select.Pdf SDK

 Cung cấp hiểu biết về cấu trúc và nội dung chủ đề hàm số trong các SGK, từ

đó làm cơ sở tham khảo để có thể biên soạn được các bộ SGK môn Toán phù hợp và tiếp cận được với các nước có nền giáo dục phát triển

Luận văn được phân thành các chương sau:

Chương 1 Đặt vấn đề

Trong chương này, chúng tôi giới thiệu vị trí và vai trò của SGK SGK môn Toán trong hệ thống giáo dục của Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ, nghiên cứu so sánh SGK môn Toán giữa ba hệ thống giáo dục trên Từ đó chúng tôi đặt ra mục tiêu cụ thể trong phạm vi nghiên cứu

Chương 2 Chủ đề hàm số trong chương trình Toán lớp 10 ở Việt Nam, Pháp và Hoa kỳ

Trong chương này, chúng tôi trình bày sơ lược lịch sử khái niệm hàm số, đặc trưng tri thức luận của khái niệm hàm số theo quan niệm tương ứng và quan niệm biến phụ thuộc Từ đó, chúng tôi nêu chủ đề hàm số được đề cập trong chương trình môn Toán lớp 10 ở Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ

Chương 3 Phương pháp nghiên cứu

Trong chương này, chúng tôi trình bày các câu hỏi nghiên cứu, phương pháp

so sánh SGK: phân tích theo chiều ngang và phân tích theo chiều dọc Bên cạnh đó chúng tôi cũng nêu lý do chọn ba cuốn sách trên để nghiên cứu

Chương 4 Kết quả

Trong chương này, chúng tôi nêu kết quả phân tích theo chiều ngang và kết quả phân tích theo chiều dọc Đối với kết quả phân tích theo chiều ngang gồm kết quả về hệ thống giáo dục, đặc trưng hình thức, số lượng bài học trong từng SGK, cấu trúc bài học và số lượng bài tập Đối với kết quả phân tích theo chiều dọc bao gồm phần giới thiệu chủ đề hàm số, phân tích nhu cầu nhận thức

và các loại phản ứng

Chương 5 Kết luận

Trong chương này, trước hết chúng tôi nêu kết quả nghiên cứu của từng

chương Sau đó, chúng tôi nêu lên sự tương đồng và khác biệt giữa ba bộ SGK môn

Toán lớp 10 ở ba nước Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ Cuối cùng là hướng phát triển

của nghiên cứu trong tương lai

Demo Version - Select.Pdf SDK