Thiết kế, sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – hóa học 10 trung học phổ thông (tt)

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẶNG THỊ THU HƯƠNG THIẾT KẾ, SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰ

Trang 1

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐẶNG THỊ THU HƯƠNG

THIẾT KẾ, SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

– HÓA HỌC 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học

Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Trung Ninh

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì một công trình nào khác

Họ tên tác giả

Đặng Thị Thu Hương

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến thầy giáo PGS.TS Trần Trung Ninh, người đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo tận tình để em hoàn thành luận văn

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học, khoa Hóa học, trường Đại học Sư phạm Huế đã nhiệt tình giảng dạy, giúp đỡ em trong quá trình học tập và thực hiện luận văn

Em xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo và toàn thể các

em học sinh trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, huyện Phong Điền, T.T Huế, trường THCS & THPT Hà Trung, huyện Phú Vang, T.T Huế và cảm ơn sự giúp đỡ của thầy Huỳnh Văn Lâu, cô Nguyễn Thị Diệu Hương đã tạo điều kiện để em có thể hoàn thành luận văn này

Em xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã quan tâm, động viên và tạo điều kiện tốt nhất để em hoàn thành luận văn

Luận văn được hoàn thành không tránh khỏi những thiếu sót, em rất mong sự góp ý của quý Thầy, Cô giáo để em có những điều chỉnh, rút kinh nghiệm và cố gắng hơn nữa trong công việc và học tập của mình sau này

Em xin chân thành cảm ơn!

Thừa Thiên Huế, ngày 07 tháng 9 năm 2016

Học viên

ĐẶNG THỊ THU HƯƠNG

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục 1

Những cụm từ viết tắt 7

Danh mục các bảng biểu 8

Danh mục các hình vẽ 9

MỞ ĐẦU 10

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 10

2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU 11

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 12

3.1 Mục đích nghiên cứu 12

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 12

3.2.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài 12

3.2.2 Tìm hiểu về chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA của OECD 13

3.2.3 Điều tra, đánh giá thực trạng của việc sử dụng hệ thống bài tập ở trường THPT 13

3.2.4 Nghiên cứu nội dung, cấu trúc chương trình chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT 13

3.2.5 Thiết kế hệ thống bài tập hóa học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT theo hướng tiếp cận PISA 13

3.2.6 Nghiên cứu, đề xuất cách sử dụng hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA vào dạy học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT 13

3.2.7 Thực nghiệm sư phạm 13

4 PHẠM VI, GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 13

4.1 Phạm vi nghiên cứu 13

4.2 Giới hạn của đề tài nghiên cứu 13

Trang 5

5 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 14

5.1 Khách thể nghiên cứu 14

5.2 Đối tượng nghiên cứu 14

6 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 14

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 14

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 14

7.3 Phương pháp xử lý thống kê toán học 15

8 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 15

9 CẤU TRÖC CỦA LUẬN VĂN 15

NỘI DUNG 16

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 16

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THPT 16

1.1.1 Khái niệm bài tập hóa học 16

1.1.2 Ý nghĩa của việc sử dụng bài tập hóa học trong dạy học Hóa học ở trường THPT 16

1.1.2.1 Ý nghĩa trí dục 16

1.1.2.2 Ý nghĩa phát triển 16

1.1.2.3 Ý nghĩa giáo dục 17

1.1.3 Phân loại các dạng bài tập dùng trong dạy học bộ môn Hóa học ở trường THPT 17

1.1.3.1 Bài tập trắc nghiệm khách quan 17

1.1.3.2 Bài tập trắc nghiệm tự luận 18

1.1.3.3 Bài tập định hướng phát triển năng lực (Tiếp cận PISA) 18

1.1.4 Cơ sở lý luận về việc xây dựng Bài tập hóa học mới trong dạy học Hóa học ở trường THPT 19

Trang 6

1.1.4.1 Ý nghĩa của việc xây dựng các bài tập hóa học mới 19

1.1.4.2 Một số định hướng trong việc xây dựng bài tập hóa học mới 19

1.2 TÌM HIỂU VỀ CHƯƠNG TRÌNH ĐÁNH GIÁ HỌC SINH QUỐC TẾ PISA 20

1.2.1 PISA là gì? 20

1.2.2 Mục đích của PISA 20

1.2.3 Đặc điểm của PISA 21

1.2.4 Mục tiêu đánh giá 22

1.2.4.1 Năng lực đọc hiểu phổ thông (Reading literacy) 22

1.2.4.2 Năng lực toán học phổ thông (Mathematical literacy) 22

1.2.4.3 Năng lực khoa học phổ thông (Science literacy) 23

1.2.5 Nội dung đánh giá 23

1.2.6 Cách đánh giá trong bài tập PISA 24

1.2.6.1 Các kiểu câu hỏi được sử dụng 24

1.2.6.2 Các mức trả lời 24

1.2.7 Đối tượng đánh giá 24

1.2.8 Tác động của PISA đến giáo dục các nước 24

1.3 THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 25

1.3.1 Mục đích điều tra 25

1.3.2 Nội dung điều tra 25

1.3.3 Đối tượng điều tra 26

1.3.4 Phương pháp điều tra 26

1.3.5 Kết quả và đánh giá kết quả điều tra 26

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 27

Chương 2: THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 28

Trang 7

2.1 PHÂN TÍCH NỘI DUNG, CẤU TRÖC CHƯƠNG TRÌNH CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA

HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 28

2.1.1 Mục tiêu cơ bản của chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT 28

2.1.1.1 Mục tiêu cơ bản của chương oxi – lưu huỳnh 28

2.1.1.2 Mục tiêu cơ bản của chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học 29

2.1.2 Cấu trúc nội dung chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 THPT 30

2.1.2.1 Cấu trúc nội dung chương oxi – lưu huỳnh 30

2.1.2.2 Cấu trúc nội dung chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học 31

2.2 THIẾT KẾ HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 31

2.2.1 Cơ sở và nguyên tắc 31

2.2.1.1 Cơ sở 31

2.2.2.2 Nguyên tắc 32

2.2.2 Quy trình thiết kế hệ thống bài tập theo hướng tiếp cận PISA 32

2.2.2.1 Lựa chọn đơn vị kiến thức 32

2.2.2.2 Xác định mục tiêu giáo dục của đơn vị kiến thức 33

2.2.2.3 Thiết kế hệ thống bài tập theo mục tiêu 33

2.2.2.4 Kiểm tra thử 33

2.2.2.5 Chỉnh sửa 34

2.2.2.6 Hoàn thiện hệ thống bài tập 34

2.3 HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 34

2.4 SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PISA CHƯƠNG OXI – LƯU HUỲNH, CHƯƠNG TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC – HÓA HỌC 10 THPT 80

Trang 8

2.4.1 Sử dụng khi dạy bài mới 80

2.4.2 Sử dụng khi luyện tập, ôn tập 80

2.4.3 Sử dụng khi tự học ở nhà 81

2.4.4 Sử dụng khi kiểm tra, đánh giá 81

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 83

3.1 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 83

3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 83

3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 83

3.2 KẾ HOẠCH THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 83

3.2.1 Lựa chọn địa bàn, đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm 83

3.2.1.1 Lựa chọn địa bàn, đối tượng thực nghiệm 83

3.2.1.2 Thời gian thực nghiệm sư phạm 84

3.2.1.3 Kiểm tra mẫu trước thực nghiệm 84

3.2.1.4 Lựa chọn giáo viên thực nghiệm 84

3.2.3 Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm 85

3.2.4 Tiến hành thực nghiệm sư phạm 85

3.3 KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 86

3.3.1 Kết quả các bài dạy thực nghiệm sư phạm 86

3.3.1.1 Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm 86

3.3.1.2 Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm 86

3.3.2 Xử lí thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm 92

3.3.2.1 Mô tả dữ liệu 93

3.3.2.2 So sánh dữ liệu 93

3.3.2.3 Liên hệ dữ liệu 94

3.3.3 Đánh giá, phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm 96

3.3.3.1 Phân tích kết quả về mặt định tính 96

3.3.3.2 Phân tích kết quả về mặt định lượng 96

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

Trang 9

1 KẾT LUẬN 98

2 KHUYẾN NGHỊ 99 TÀI LIỆU THAM KHẢO 100 PHỤ LỤC 1 P1 PHỤ LỤC 2 P9 PHỤ LỤC 3 P13 PHỤ LỤC 4 P16 PHỤ LỤC 5 P24 PHỤ LỤC 6 P41 PHỤ LỤC 7 P43 PHỤ LỤC 8 P48 PHỤ LỤC 9 P49

Trang 10

NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT

6 OECD Organization for Economic Co-operation and Development

7 PISA Programme for International Student Assessment

Trang 11

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Nội dung đánh giá của PISA qua các kì 23 Bảng 2.1 Chương trình chương oxi – lưu huỳnh 30

Bảng 2.2 Chương trình chương tốc độ phản ứng và cân bằng hóa

Bảng 3.1 Thống kê số HS tham gia thực nghiệm đề tài 84

Bảng 3.2 Phân phối tần suất số học sinh theo điểm bài kiểm tra

Bảng 3.3 Kết quả học sinh đạt điểm của 2 bài kiểm tra của

Bảng 3.4 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài

kiểm tra lần 1 của trường THPT Nguyễn Đình Chiểu 87

kiểm tra lần 2 của trường THPT Nguyễn Đình Chiểu 88

Bảng 3.6 Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh trường

Bảng 3.7 Kết quả học sinh đạt điểm của 2 bài kiểm tra của

kiểm tra lần 1 của trường THCS & THPT Hà Trung 90

kiểm tra lần 2 của trường THCS & THPT Hà Trung 91

Bảng 3.10 Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh trường

Trang 12

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 3.1 Đường lũy tích bài kiểm tra lần 1 của trường THPT

Hình 3.2 Đường lũy tích bài kiểm tra lần 2 của trường THPT

Hình 3.3 Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh trường

Hình 3.4 Đường lũy tích bài kiểm tra lần 1 của trường THCS &

Hình 3.5 Đường lũy tích bài kiểm tra lần 2 của trường THCS &

Hình 3.6 Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh trường

Trang 13

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Theo Luật giáo dục công bố năm 2005, Điều 28.2 có ghi “Phương pháp dạy học phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Đổi mới giáo dục đòi hỏi nhà trường không chỉ trang bị cho HS những kiến thức đã có của nhân loại mà còn phải bồi dưỡng, hình thành ở HS tính năng động, óc tư duy sáng tạo và

kỹ năng thực hành áp dụng, tức là đào tạo những người lao động không chỉ có kiến thức mà phải có năng lực hành động, kỹ năng thực hành

Hóa học là một nhánh của khoa học tự nhiên, là một môn khoa học rất quan trọng Hóa học nói về các nguyên tố, hợp chất, nguyên tử, phân tử và các phản ứng hóa học xảy ra giữa những thành phần đó Hóa học phát triển từ giả kim thuật và được thực hành từ hàng ngàn năm trước Cho tới bây giờ Hóa học đã phát triển rất mạnh mẽ và đem lại rất nhiều lợi ích trong cuộc sống hằng ngày và trong sản xuất Vậy việc học và ứng dụng Hóa học trong đời sống là rất cần thiết Do đó cần có những bài tập có ý nghĩa thực tiễn trong các bài dạy cũng như kiểm tra – đánh giá

để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Hóa học

PISA là chương trình đánh giá HS quốc tế do OECD tổ chức định kỳ 3 năm một lần, là cuộc khảo sát duy nhất đánh giá kiến thức và kỹ năng của HS ở độ tuổi 15 Giáo dục Việt Nam đặt dấu ấn quan trọng khi lần đầu tiên đăng ký tham gia PISA chu kỳ 2012, chính thức trở thành thành viên của PISA OECD từ tháng 11 năm

2009 Mục tiêu tổng quát của chương trình PISA nhằm kiểm tra xem, khi đến độ tuổi kết thúc giáo dục bắt buộc, HS đã được chuẩn bị để đáp ứng các thách thức của cuộc sống sau này ở mức độ nào Nội dung đánh giá của PISA hoàn toàn được xác định dựa trên các kiến thức và kỹ năng cần thiết cho cuộc sống tương lai, không dựa vào nội dung các chương trình giáo dục quốc gia Theo nhận định của nhiều chuyên gia, PISA được đánh giá là chương trình khảo sát tin cậy về năng lực của HS

Trang 14

Trong dạy học bộ môn Hóa học, ngoài việc truyền đạt các kiến thức lý thuyết thì việc sử dụng các bài tập có định hướng PISA hay có tính thực tiễn sẽ giúp HS có hứng thú, đam mê và yêu thích môn học, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết cho các em Tuy nhiên việc sử dụng bài thập theo định hướng PISA hiện nay ở các trường THPT vẫn chưa được phổ biến

Với những lý do trên chúng tôi đã chọn đề tài: “Thiết kế, sử dụng hệ thống bài

tập theo hướng tiếp cận PISA trong dạy học chương oxi – lưu huỳnh, chương tốc

độ phản ứng và cân bằng hóa học – Hóa học 10 Trung học phổ thông”

2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU

Cho tới nay có nhiều công trình nghiên cứu, sách, luận văn, liên quan đến việc

sử dụng bài tập định hướng PISA trong dạy học như:

– Nguyễn Thị Phương Hoa: “Chương trình đánh giá HS quốc tế (PISA) (Mục

đích, tiến trình thực hiện, các kết quả chính”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia

Hà Nội số 25/2000

– TS Cao Cự Giác (2009), “Thiết kế và sử dụng bài tập thực nghiệm trong dạy

và học hóa học”, Nxb Giáo dục Việt Nam

– PGS.TS Nguyễn Xuân Trường (2009), “Sử dụng bài tập trong dạy học Hóa

học ở trường phổ thông”, Nxb ĐH Sư Phạm Hà nội

– Nguyễn Thị Phương Hoa, Vũ Thị Kim Chi, Nguyễn Thùy Linh: “Chương

trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) (Mục đích, tiến trình thực hiện, các kết quả chính)”, Tạp chí khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Ngoại ngữ 25 (2009)

– Nguyễn Ngọc Sơn: “Góp phần tìm hiểu về chương trình đánh giá học sinh

quốc tế (PISA)”, Tập san Giáo dục – Đào tạo số 3/2010

– Nguyễn Sơn Hà: Khai thác tiêu chuẩn của PISA nhằm rèn luyện khả năng toán

học hóa “Rèn luyện HS trung học phổ thông khả năng toán học hóa theo tiêu chuẩn

của PISA”, Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm Hà Nội số 4/2010…

– Đỗ Tiến Đạt: “Chương trình đánh giá HS quốc tế PISA”, Kỷ yếu Hội thảo

Quốc gia về giáo dục Toán học phổ thông năm 2011

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	586,56 KB