Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về công tác cán bộ nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ ở đảng bộ thị xã an nhơn hiện nay

Song bước vào thời kỳ phát triển mới, kỷnguyên cách mạng khoa học - công nghệ, kinh tế tri thức và toàn cầu hóa, sựnghiệp đổi mới của nước ta đang đứng trước những thời cơ và vận hội mới

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG -

MAI XUÂN TIẾN

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ NHẰM XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ Ở ĐẢNG

BỘ THỊ XÃ AN NHƠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: TRIẾT HỌC

Mã số: 60.22.80

LUẬN VĂN THẠC SĨ

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THẾ TƯ

Đà Nẵng – Năm 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả

MAI XUÂN TIẾN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Bố cục đề tài 5

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu 6

CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 13

1.1 KHÁI NIỆM VÀ NHỮNG LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 13

1.1.1 Khái niệm 13

1.1.2 Nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ 15

1.2 NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ 28

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn của người cán bộ 28

1.2.2 Phát hiện, lựa chọn cán bộ 32

1.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ 32

1.2.4 Công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ 35

1.2.5 Quan điểm Hồ Chí Minh về huấn luyện cán bộ 36

1.2.6 Quan điểm Hồ Chí Minh về bố trí, sử dụng cán bộ 38

1.2.7 Chính sách đối với cán bộ 41

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ Ở ĐẢNG BỘ THỊ XÃ AN NHƠN HIỆN NAY 43

2.1 NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ Ở ĐẢNG BỘ THỊ XÃ AN NHƠN HIỆN NAY 43

2.1.1 Điều kiện địa lý, tự nhiên 43

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và hệ thống chính trị 44

2.1.3 Truyền thống văn hoá, lịch sử và đặc điểm con người An Nhơn 49

2.2 THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ Ở ĐẢNG BỘ THỊ XÃ AN NHƠN HIỆN NAY 50

2.2.1 Thực trạng đội ngũ cán bộ của Đảng bộ thị xã An Nhơn từ năm 2006 đến nay 50

2.2.2 Đánh giá công tác cán bộ của Đảng bộ thị xã An Nhơn (từ năm 2006 đến nay) 54

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CỦA ĐẢNG BỘ THỊ XÃ AN NHƠN HIỆN NAY 72

3.1 PHƯƠNG HƯỚNG 72

3.1.1 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội thị xã An Nhơn 72

3.1.2 Mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ 74

3.2 NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ Ở ĐẢNG BỘ THỊ XÃ AN NHƠN TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020 THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 75

3.2.1 Cụ thể hóa tiêu chuẩn các chức danh cán bộ 75

3.2.2 Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đánh giá cán bộ .77

3.2.3 Chủ động làm tốt công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ 80

3.2.4 Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ 82

3.2.5 Bố trí sử dụng hợp lý cán bộ nhằm phát huy năng lực sở trường của cán bộ 84

3.2.6 Từng bước đổi mới chính sách cán bộ, tạo động lực để cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ 90

KẾT LUẬN 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (bản sao)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng, to lớn đối với sự nghiệpcách mạng nước ta, đồng thời là tài sản quý giá trong văn hóa nhân loại Đạihội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta xác định lấy Chủ nghĩa Mác – Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hànhđộng của mình trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước Xây dựng độingũ cán bộ là một nội dung lớn trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn trăn trở, quan tâm là lo làm saođào tạo và bồi dưỡng được một đội ngũ cán bộ có đủ đức và tài để phục vụ sựnghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Ngườiluôn xem việc xây dựng đội ngũ cán bộ và chăm lo, bồi dưỡng cán bộ là mộtcông việc trọng yếu của Đảng Người coi “Cán bộ là cái gốc của mọi côngviệc” [30, tr.269], “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt haykém” [30, tr.240], “Cán bộ là dây chuyền của bộ máy Nếu dây chuyềnkhông tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt”[30, tr 54] Thực tế là mọi chủ trương, đường lối của Đảng và Chính phủ đều

do cán bộ nghiên cứu đề xuất, đồng thời cũng do cán bộ tổ chức, hướng dẫnnhân dân thực hiện Đường lối của Đảng đúng hay sai, tổ chức thực hiệnthành công hay không đều phụ thuộc vào cán bộ Động lực của mọi cuộc cáchmạng là quần chúng nhân dân - với tư cách là lực lượng làm nên lịch sử, màhạt nhân chủ yếu của nó là đội ngũ cán bộ Chính vì vậy, Người luôn quan

tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ sao cho “hồng thắm, chuyên sâu”.

Trong tư tưởng của Người, người cán bộ phải hội tụ đầy đủ đức và tài,phẩm chất và năng lực Trong đó đức phải là gốc của người cán bộ TheoNgười, để xây dựng được đội ngũ cán bộ hết lòng hết sức phụng sự Tổquốc, phục vụ nhân dân, thật sự là đầy tớ trung thành của nhân dân thì

người làm công tác cán bộ phải “hiểu biết cán bộ; khéo dùng cán bộ; cân

nhắc cán bộ; thương yêu cán bộ; phê bình cán bộ” [30, tr 69-70].

Thấm nhuần tư tưởng của Người về cán bộ và công tác cán bộ, từ khi rađời đến nay, Đảng ta rất coi trọng công tác cán bộ, luôn quan tâm, bồi dưỡng,xây dựng đội ngũ cán bộ vừa vững chuyên môn nghiệp vụ, vừa có đạo đứcliêm khiết để đáp ứng tốt yêu cầu sự nghiệp cách mạng Vấn đề xây dựng vàphát triển đội ngũ cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện rõ trongnhiều văn kiện của Đảng

Trước yêu cầu của thời kỳ phát triển mới, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII (1997) coi: “Cán bộ là nhân tố quyết định

sự thành bại của cách mạng" [12, tr 66] Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ Xcủa Đảng đã đề ra mục tiêu chung của công tác cán bộ là: “Xây dựng đội ngũcán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức, lối sống lành mạnh,không quan liêu, tham nhũng, lãng phí, kiên quyết đấu tranh chống quan liêu,tham nhũng, lãng phí; có tư duy đổi mới, sáng tạo, có kiến thức chuyên môn,nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạihoá” [10, tr 68] và đưa ra giải pháp: Đổi mới chính sách cán bộ và công tácquản lý cán bộ, xây dựng chế độ công vụ rõ ràng, minh bạch, đội ngũ cán bộ,công chức có đủ phẩm chất và năng lực gắn với chế độ hưởng thụ thoã đáng

và công bằng [14, tr 254] Đặc biệt, Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trungương Đảng khóa XI xác định “xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cáccấp, nhất là cấp Trung ương, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” [13, tr 26] là một trong ba nhiệm vụ cấpbách trong công tác xây dựng Đảng hiện nay

Hơn 26 năm thực hiện đường lối đổi mới và xây dựng chủ nghĩa xã hội,

kể từ Ðại hội VI (năm 1986) và hơn 20 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) đến nay, đấtnước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, hết sức quan trọng trên tất cả các

lĩnh vực của đời sống xã hội Song bước vào thời kỳ phát triển mới, kỷnguyên cách mạng khoa học - công nghệ, kinh tế tri thức và toàn cầu hóa, sựnghiệp đổi mới của nước ta đang đứng trước những thời cơ và vận hội mới,đồng thời cũng đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, đất nước ta có trụvững và đi lên được hay không, điều đầu tiên và cấp thiết nhất đối với Đảng

ta là phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ có đức và có tài, lấy đức là gốc;

có nhân cách và phong cách cán bộ cách mạng; hội tụ cả năng lực tư duy vànăng lực hoạt động thực tiễn, đủ sức gánh vác những nhiệm vụ to lớn, phứctạp trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế Trong những năm qua, cùng với sự phát triển đất nước và của tỉnh BìnhĐịnh, đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ của thị xã An Nhơn đã có tiến bộ vàđạt được những kết quả nhất định, đó là yếu tố cơ bản, góp phần thúc đẩyphát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh và đưa huyện AnNhơn trở thành thị xã vào năm 2011 Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ lãnh đạo,quản lý và công tác cán bộ của thị xã vẫn còn những hạn chế, yếu kém cầnđược khắc phục Công tác cán bộ của thị xã chậm được đổi mới; việc quyhoạch tạo nguồn cán bộ còn chắp vá, đội ngũ cán bộ kế thừa còn hẫng hụt;việc bố trí, đề bạt, bổ nhiệm cán bộ còn biểu hiện tuỳ tiện, chủ quan, đôi khikhông tuân theo quy định của Trung ương; nhiều trường hợp đề bạt chưađúng lúc, đúng tầm, chưa phù hợp năng lực sở trường, chưa xuất phát từ yêucầu nhiệm vụ chính trị và của công việc; một số cán bộ được luân chuyểnchưa căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ,

do đó chỉ đáp ứng yêu cầu cấp bách trước mắt về công tác cán bộ…

Những hạn chế, yếu kém nêu trên đã trực tiếp cản trở, gây khó khăn chochiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của thị xã An Nhơn.Sau hơn 01 năm huyện An Nhơn được Chính phủ công nhận thị xã, sự kỳvọng rất lớn của nhân dân vào Đảng bộ, chính quyền về xây dựng thị xã AnNhơn trở thành đô thị văn minh, giàu đẹp, sớm đạt tiêu chí đô thị loại III vào

năm 2020 Để đạt được mục tiêu đó, Thị ủy An Nhơn cần làm tốt hơn nữacông tác cán bộ dưới ánh sáng của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Chính vì những lý do trên, tôi nhận thấy việc nghiên cứu đề tài “Vận

dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Đảng bộ thị xã An Nhơn hiện nay” là hết sức cần thiết, có ý

nghĩa thực tiễn cấp bách

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Mục tiêu

Trên cơ sở khái quát nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ và công tác cán bộ, luận văn đi sâu đánh giá thực trạng cán bộ, công táccán bộ ở Đảng bộ thị xã An Nhơn hiện nay Từ đó, đề xuất các giải phápnhằm góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêucầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của thị xã An Nhơn hiện nay

- Nhiệm vụ

+ Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, làm cơ

sở lý luận để nghiên cứu việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở Đảng bộthị xã An Nhơn

+ Phân tích, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ và công tác cán

bộ ở Đảng bộ thị xã An Nhơn và làm rõ những nguyên nhân của thực trạngđó

+ Đề xuất phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng đội ngũcán bộ ở Đảng bộ thị xã An Nhơn trong giai đoạn hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về cán bộ, công tác cán bộ quacác tác phẩm của Người Từ đó nghiên cứu đội ngũ cán bộ và xây dựng độingũ cán bộ của Đảng bộ thị xã An Nhơn từ năm 2006 đến nay

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ được thể hiện chủ yếu qua

bộ Hồ Chí Minh toàn tập, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nộinăm 2011

- Sự lãnh đạo, những chủ trương, chính sách cụ thể của Thị ủy An Nhơnđối với công tác cán bộ được thể hiện trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ từnăm 2006 đến nay

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Luận văn chủ yếu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về côngtác cán bộ, kế thừa có chọn lọc các công trình nghiên cứu của các nhà khoahọc khác có liên quan

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp lịch sử, lôgíc, phân tích vàtổng hợp Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp cụ thể như: sosánh, thống kê và điều tra khảo sát thực tế, để thực hiện mục đích và nhiệm

vụ mà đề tài đặt ra

5 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được kếtcấu thành 3 chương, 6 tiết

- Chương 1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

- Chương 2 Thực trạng đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ ở Đảng bộ thị

xã An Nhơn hiện nay

- Chương 3 Phương hướng và giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ ởĐảng bộ thị xã An Nhơn hiện nay

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ được các nhà khoa học xem

là đỉnh cao của “nghệ thuật” hay “phương sách” dùng người và có vai trò vôcùng quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Do đó, tưtưởng của Người về công tác cán bộ đã thu hút được sự quan tâm của rấtnhiều nhà nghiên cứu và được đề cập trong nhiều bài viết và trong nhiều côngtrình nghiên cứu của nước ta Các công trình nghiên cứu của các tác giả đượccông bố dưới dạng chuyên đề, luận văn thạc sỹ, các bài đăng trên các sách,báo, tạp chí, kỷ yếu hội thảo khoa học Đó là nguồn tư liệu quý báu giúp tôi

kế thừa trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện đề tài của mình Cụ thể nhưsau:

- Sách: Các tác giả đã đề cập dưới các khía cạnh khác nhau như:

+ Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của PGS TS Bùi

quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ, cơ

sở lý luận và những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ vàcông tác cán bộ; vận dụng tư tưởng đó trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước Tác giả nhấn mạnh vị trí, vai trò của cán bộ trong

sự nghiệp cách mạng, coi huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng

+ Tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác tổ chức, cán bộ của tác giả Bùi

một số lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng những bài viết của Người vềvấn đề cán bộ, những mẩu chuyện, bài học rút ra từ tư tưởng của Người vềcông tác tổ chức và cán bộ - nguồn lực quan trọng, nhân tố làm nên mọi thắnglợi của cách mạng Việt Nam Tác giả đề cập đến công tác tổ chức, cán bộ,theo quan điểm Hồ Chí Minh: “Trong điều kiện Đảng cầm quyền, mọi thắnglợi hay sai lầm đều không thể tách rời sự lãnh đạo của Đảng, phẩm chất vànăng lực của người đảng viên” và phải luôn kiên trì giáo dục đạo đức, để lên

hàng đầu “tư cách người cách mệnh”, coi đạo đức là cái gốc của người cán

bộ, nêu cao đạo đức cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, khiêm tốn, giản dị,luôn nhắc nhở người cách mạng phải “ít lòng ham muốn về vật chất”

+ Hồ Chí Minh đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài của PGS TS Đức Vượng, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010 Tác giả đã sưu tầm

các bài viết, bài nói của Người về công tác đào tạo cán bộ, phân tích khoa học

tư tưởng của Hồ Chí Minh về đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài qua cácthời kỳ cách mạng để giành độc lập, kháng chiến và kiến quốc Từ đó, khẳngđịnh thành công của hơn 25 năm đổi mới chứng minh sự vận dụng đúng đắn

tư tưởng của Hồ Chí Minh về đào tạo cán bộ và trọng dụng nhân tài

+ Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh của GS Đặng Xuân Kỳ,

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997 Tác giả hệ thống quá trìnhhình thành phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh ngay từ những ngày đầubôn ba tìm đường cứu nước và phát triển trong suốt cuộc đời hoạt động cáchmạng không mệt mỏi của Bác Hồ và chứng minh lý do tại sao phương phápcách mạng Hồ Chí Minh đã trở thành phương pháp cách mạng Việt Nam,phong cách của Người là bài học, là chuẩn mực cho việc xây dựng phongcách cán bộ cách mạng, bồi dưỡng nhân cách cho các thế hệ người Việt Namhôm nay và mai sau

+ Phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ cán bộ nước ta hiện nay của

PGS TS Nguyễn Văn Tài, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010.Tác giả đi sâu phân tích, làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn của đườnglối, chính sách cán bộ của Đảng ta trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Qua đó, tác giả đã đưa ra những đánh giá sátthực về tình hình cán bộ nước ta hiện nay, đề xuất những giải pháp cụ thể, cótính khả thi để góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ các cấp

+ Tập kỷ yếu hội thảo khoa học: Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức bao

gồm hơn 100 bài viết nghiên cứu, đề cập đến nhiều khía cạnh trong công tácxây dựng Đảng theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Các bài đăng tải tạp chí:

+ Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ của PGS, TS

Phạm Ngọc Anh, Tạp chí Nhịp cầu tri thức, số 6, tháng 6-2013 Tác giả đãphân tích làm rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của cán bộ, mối quan hệ cáckhâu của công tác cán bộ - tác động biện chứng trong chỉnh thể thống nhất.Làm tốt các khâu đó sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ ở mỗi giai đoạn của cách mạng

+ Góp phần tìm hiểu quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về sử dụng cán bộ của TS Nguyễn Thị Kim Dung - Nguyễn Bắc Phương, Đặc san Hồ

Chí Minh học số 3- 2011 Tác giả nêu ra các bước trong việc sử dụng cán bộ

có hiệu quả, chất lượng, vận dụng các bước đó đáp ứng sự nghiệp côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay

+ Nguyễn Ái Quốc với công tác đào tạo, huấn luyện cán bộ ở Thái Lan

(1928- 1929) của TS Nguyễn Thị Kim Dung, Đặc san Hồ Chí Minh học số 4,

năm 2011 Tác giả chỉ ra những hoạt động của Hồ Chí Minh về công tác huấnluyện đào tạo cán bộ ở Thái Lan Chính hoạt động tích cực của Người trongcông tác huấn luyện, đào tạo cán bộ mà đội ngũ cán bộ ở Thái Lan có chuyểnbiến tích cực, trình độ chính trị ngày càng được nâng cao Những hoạt động

đó của Người đã có ảnh hưởng sâu rộng đến phong trào cách mạng trongnước sau này

+ Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về xây dựng tiêu

chuẩn người cán bộ của tác giả Trương Thị Bạch Yến, Tạp chí Sinh hoạt Lý

luận số 4 (77), 2006 Bài viết chỉ ra được những tiêu chuẩn chính của ngườicán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh, sự vận dụng và phát triển của Đảng ta quacác thời kỳ cách mạng; chỉ ra những nguyên nhân hạn chế mà các địa phương

mắc phải trong việc vận dụng các tiêu chuẩn cán bộ của Đảng trong thời kỳmới vào quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ ở các địa phương, đơn vị mình.

+ Nhận biết và khắc phục mặt trái trong luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý của Bùi Đức Lại, Tạp chí Xây dựng Đảng số 3- 2009 Tác giả đã đưa

ra những phân tích và xác định khâu luân chuyển cán bộ là khâu quan trọngtrong công tác cán bộ; đồng thời đã chỉ ra những biểu hiện lệch lạc thườnggặp trong luân chuyển cán bộ ở cả 4 chủ thể: lãnh đạo cấp trên, đơn vị có cán

bộ chuyển đến, đơn vị có cán bộ chuyển đi và bản thân của chính cán bộ đượcluân chuyển Trên cơ sở đó, tiếp cận từ tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán

bộ và các quan điểm của Đảng, tác giả đã đề xuất một số giải pháp khắc phụcnhằm thực hiện tốt hơn khâu luân chuyển cán bộ hiện nay

+ Vấn đề đánh giá và sử dụng cán bộ của Nguyễn Đình Hương, Tạp chí

Xây dựng Đảng số 6 – 2009 Xác định khâu đánh giá cán bộ là khó nhất và rấtquan trọng, vì đánh giá không chỉ liên quan trực tiếp đến bố trí, sử dụng cán

bộ mà còn liên quan đến toàn bộ các khâu khác, bài viết đã so sánh chỉ ranhững thuận lợi, khó khăn của việc đánh giá cán bộ trong thời bình và thờichiến Trên cơ sở đó, đề xuất những kiến nghị nhằm đánh giá và sử dụng cán

bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng hiện nay

+ Những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về đào tạo cán bộ của Hà Thị Thuỳ

Dương, Tạp chí Xây dựng Đảng, số 8- 2011 Tác giả đã khái lược những chỉdẫn của Người về công tác đào tạo cán bộ như: Đào tạo cán bộ phải thiết thực,chú trọng về kiến thức chuyên môn, đào tạo gắn với hoạt động thực tiễn, đàotạo là cả một quá trình lâu dài và liên tục

+ Lấy đức làm “gốc” trong rèn luyện cán bộ, đảng viên theo tư tưởng

Hồ Chí Minh của Nhật Tân, Tạp chí Cộng sản số 737, tháng 7- 2005 Xuất

phát từ vai trò, vị trí của cán bộ theo quan điểm của Hồ Chí Minh, tác giả đãphân tích chỉ ra những hạn chế về đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên sau

hơn 20 năm đổi mới Trên cơ sở đó, rút ra những yêu cầu cấp thiết cần phảicoi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay.

+ Nâng cao chất lượng giám sát cán bộ và công tác cán bộ trong tình

hình hiện nay của Phạm Đức Tiến, Tạp chí Văn phòng cấp ủy số 10 – tháng

7/2008 Tác giả đề ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng công tác giámsát cán bộ, đảng viên, qua đó giúp cho tổ chức đảng phòng ngừa từ xa, kịpthời nhắc nhở, chấn chỉnh cán bộ, đảng viên, giúp cho cán bộ, đảng viên tựnhìn lại mình, tự kiểm điểm và có hướng phấn đấu tu dưỡng, rèn luyện tốthơn, xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ trung thành của nhân dân.+ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng đảng củaNgô Minh Tuấn, Tạp chí Xây dựng Đảng số 10 – 2008 Tác giả đưa ra một sốgiải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làmcông tác tổ chức - cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Một số nhiệm vụ trước mặt của công tác cán bộ của Hồ Đức Việt, Tạpchí Xây dựng Đảng số 10 – 2008 Tác giả đề ra một số nhiệm vụ và giải phápcủa công tác cán bộ của Đảng ta đến cuối nhiệm kỳ đại hội X của Đảng

+ Những chuyển biến trong công tác cán bộ của Bình Định của Lê MinhTuấn, Tạp chí Xây dựng Đảng số 10 – 2008 Tác giả đánh giá thực trạng độingũ cán bộ và công tác cán bộ sau 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyếtTrung ương 3 (khóa VIII) về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệphóa, diện đại hóa đất nước Qua đó, đề ra một số nhiệm vụ nhằm xây dựngđội ngũ cán bộ, công chức từ tỉnh đến cơ sở có phẩm chất, trình độ, năng lực,bản lĩnh chính trị, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnhBình Định

+ Mấy ý kiến về công tác cán bộ theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4khóa XI về xây dựng Đảng của Lê Quang Thưởng, Tạp chí Nhịp cầu tri thức

số 6 – tháng 6/2013 Tác giả đưa ra một số nhiệm vụ và giải pháp đổi mớicông tác cán bộ theo theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI

+ Đổi mới công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới của PGS.TSTrần Khắc Việt, Tạp chí Nhịp cầu tri thức số 6 – tháng 6/2013 Tác giả xácđịnh công tác cán bộ giữ vai trò đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết địnhthành bại của sự nghiệp cách mạng Qua đó, tác giả đưa ra một số nhiệm vụ

và giải pháp đổi mới công tác cán bộ để xây dựng đội ngũ cán bộ các loại, cáccấp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của thời kỳ mới

+ Quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Cà Mau của Nguyễn Quốc Việt,Tạp chí Xây dựng Đảng số 2+3 – 2008 Tác giả đanh giá thực trạng công tácquy hoạch của Tỉnh ủy Cà Mau, từ đó đưa ra một số nhiệm vụ và giải pháp đểđẩy mạnh công tác quy hoạch của Tỉnh ủy theo Nghị quyết 42 của Bộ Chínhtrị

+ Đổi mới công tác xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng theo tư tưởng HồChí Minh của Trần Đình Quảng, Tạp chí Thanh tra số 2 – 2008 Tác giả kháilược những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ cán bộ, từ đó đưa

ra một số giải pháp nhằm đổi mới công tác xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảngtheo tư tưởng Hồ Chí Minh

- Đề tài, luận văn tốt nghiệp:

+ Phan Duy Vĩnh (2011), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ

vào xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Hà Tĩnh Luận văn

thạc sỹ khoa học xã hội nhân văn, chuyên ngành Chính trị học Tác giả đã làm

rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ; đánh giáđúng thực trạng của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở hiện nay Từ đó đưa racác giải pháp và định hướng cơ bản, khá cụ thể trong công tác xây dựng độingũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Hà Tĩnh

+ Bùi Khắc Hằng (2004), Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ với

việc nâng cao nâng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Thanh Hoá hiện nay Luận văn thạc sĩ khoa học chính trị chuyên ngành Hồ

Chí Minh Học, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Tác giả đã làm rõ

những quan điểm của Hồ Chí Minh công tác cán bộ, chỉ ra thực trạng trongviệc nâng cao năng lực lãnh đạo cán bộ chủ chốt cấp cơ sở Từ đó, đề xuất cácgiải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

ở Thanh Hoá hiện nay

+ Nguyễn Đình Hòa (chủ nhiệm): Xây dựng và nâng cao chất lượng đội

ngũ cán bộ tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2006 – 2010 và đến năm 2015 (Đề tài

khoa học, mã số KX.01.06), 2006 Đề tài đã làm rõ được một số nội dung cơbản về công tác cán bộ tiếp cận từ quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam; tình hình công tác cán

bộ và đội ngũ cán bộ (2000 – 2005); thực trạng đội ngũ cán bộ ở cả 3 cấp: xã,phường, thị trấn; huyện, thị và cấp tỉnh; mục tiêu và giải pháp để xây dựng,nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ từ 2006 – 2010 và đến năm 2015

Ngoài ra còn nhiều bài viết đăng trên các tạp chí khoa học hoặc nhiềucông trình, luận văn, luận án khác có đề cập ít nhiều tới vấn đề này

Các tài liệu trên của các tác giả đề cập tới tư tưởng Hồ Chí Minh về cán

bộ, công tác cán bộ và đưa ra những giải pháp cho việc nâng cao chất lượngđội ngũ cán bộ ở những mức độ khác nhau Những tài liệu đó là nguồn tư liệuquý giúp tôi tiếp thu tham khảo, làm định hướng cho đề tài nghiên cứu củamình

CHƯƠNG 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

1.1 KHÁI NIỆM VÀ NHỮNG LUẬN ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

1.1.1 Khái niệm

a Khái niệm công tác cán bộ trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Trước hết cần khẳng định rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán

bộ là bộ phận cấu thành hữu cơ của tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, nằmtrong mối quan hệ sâu sắc và mật thiết với các vấn đề quan trọng khác thuộc

tư tưởng Hồ Chí Minh, là sự vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩaMác-Lênin về công tác cán bộ vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, cùng vớiviệc kế thừa tinh hoa truyền thống dân tộc, tạo thành hệ tư tưởng về công táccán bộ một cách toàn diện đặc sắc của Hồ Chí Minh

Theo Hồ Chí Minh: Trong quá trình xây dựng Đảng, công tác cán bộ làmột trong những công tác chiếm vị trí quan trọng hàng đầu, có vai trò quyếtđịnh thành công tới toàn bộ công tác xây dựng lực lượng cách mạng củaĐảng Khi nào, nơi nào làm tốt công tác cán bộ thì khi đó, nơi đó cách mạng

sẽ có nhiều thuận lợi và giành được thắng lợi và ngược lại

Tư tưởng của Hồ Chí Minh về công tác cán bộ từ việc xây dựng tiêuchuẩn cán bộ, phát hiện, lựa chọn, đánh giá cán bộ đến việc sử dụng cán bộ,huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chế độ đãi ngộ cán bộ,… Tất cả nhữngkhâu đó tác động biện chứng, đã hợp thành một hệ thống tư tưởng hoàn chỉnh,

mà cốt lõi nhất là ở việc coi trọng đánh giá đúng vai trò quyết định là "cái gốccủa mọi công việc" của cán bộ Từ đó có kế hoạch xây dựng đội ngũ cán bộvừa có đức, vừa có tài, vừa hồng, vừa chuyên; xây dựng đội ngũ cán bộ vữngmạnh đủ sức đáp ứng được các yêu cầu, nhiệm vụ trong từng thời kỳ lịch sử.Với Hồ Chí Minh mọi tác nghiệp, các khâu trong công tác cán bộ đều nhằm

hình thành người cán bộ đạt tiêu chuẩn cả đức, cả tài, vừa “hồng” vừa

“chuyên”, xây dựng một đội ngũ cán bộ vững mạnh cả về số lượng và chấtlượng

b Đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ mang đặc trưng riêng, có thểnói là đặc sắc của Hồ Chí Minh với những đặc điểm sau:

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ là hệ thống những

tư tưởng hết sức sâu sắc, toàn diện, đầy đủ về các vấn đề cán bộ và công táccán bộ, đồng thời cũng rất cụ thể, thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hiện Người đềcập tới mọi vấn đề cán bộ; từ đề ra tiêu chuẩn cán bộ một cách toàn diện gồm

cả đức và cả tài, cả trình độ tư duy lý luận đến phương pháp và phong cáchlàm việc; đồng thời Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng và đề cao vấn đề sử dụngcán bộ một cách thiết thực hiệu quả ở tất cả các khâu: từ phát hiện, tuyểnchọn cán bộ đến trọng dụng, cất nhắc cán bộ, từ huấn luyện, đào tạo đến bốtrí, sử dụng cán bộ… Vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ khôngchỉ có ý nghĩa về nhận thức, lý luận mà còn có ý nghĩa rất lớn trong chỉ đạothực tiễn của Đảng

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ được xây dựng thành

hệ thống lý luận toàn diện và đầy đủ trên cơ sở thực tiễn, bám sát thực tiễn;

nó không chỉ dừng lại ở sự phản ánh bề ngoài một cách đơn giản mà đi sâuvào bản chất bên trong, căn cốt nhất của vấn đề, mang tính khái quát cao, có

lý luận sâu sắc Vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ đã vượt quađược những hạn chế về thời gian, luôn mang tính thời sự và chỉ dẫn thực tiễnsâu sắc

Thứ ba, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ có tính dự báo cao.

Nhờ nắm bắt được bản chất và tính quy luật khách quan của vấn đề nên tưtưởng của Người không chỉ có ý nghĩa chỉ đạo để giải quyết các công việc vềcán bộ, công tác cán bộ cụ thể đương thời khi Người còn sống mà còn chỉ ra,

thích ứng với xu hướng có tính quy luật trong tương lai Những tư tưởng cótính dự báo đó của Hồ Chí Minh không phải là dự báo ngẫu nhiên mà đượchình thành trên cơ sở nhìn xa trông rộng, với những phân tích lý luận và thựctiễn sâu sắc nên luôn mang tính khoa học cao Vì thế, tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác cán bộ đến nay vẫn luôn là vấn đề mới, vấn đề thời sự, mang hơithở của chính cuộc sống hiện đại, vẫn là kim chỉ nam, là nền tảng tư tưởngcho công tác cán bộ trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhậpnhập quốc tế ở nước ta hiện nay

Từ những phân tích trên có thể khái quát: Tư tưởng Hồ Chí Minh vềcông tác cán bộ là hệ thống những quan điểm lý luận toàn diện và sâu sắc vềcán bộ và công tác cán bộ ở nước ta, được hình thành trên cơ sở tiếp thu, kếthừa tư tưởng, quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về cán bộ, công tác cán

bộ, cùng với truyền thống trọng dụng nhân tài của ông cha, gắn với tiêu chuẩnđạo đức ở Việt Nam, được nảy sinh và kiểm nghiệm qua thực tiễn Việt Nam,

là cơ sở tư tưởng chỉ đạo công tác cán bộ của Đảng ta

1.1.2 Nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

a Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: muôn việc thànhcông hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Vì vậy, cán bộ là gốc của thắnglợi, công tác cán bộ là công việc gốc của Đảng Nhưng để có đội ngũ cán bộđông đảo về số lượng, tốt về chất lượng, đáp ứng mọi chuyển biến của tìnhhình nhiệm vụ cách mạng, đặc biệt trước mỗi bước ngoặt của cách mạng,Đảng phải xây dựng một chiến lược đào tạo, bồi dưỡng và huấn luyện cán bộmột cách khoa học và làm tốt công tác cán bộ Chính vì vậy, vấn đề công táccán bộ đã hình thành sớm trong tư tưởng của Người, trở thành một một bộphận quan trọng, một trong những vấn đề cốt lõi trong tư tưởng của Hồ ChíMinh

Chúng ta có thể khẳng định, nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ ChíMinh về công tác cán bộ cũng chính là các yếu tố chi phối sự hình thành tưtưởng Hồ Chí Minh nói chung.

* Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

- Tình hình xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Từ năm 1858 đến cuối thế kỷ XIX, nước ta bị đế quốc Pháp xâm lược.Các phong trào vũ trang kháng chiến chống Pháp liên tục nổi lên, dâng cao vàlan rộng trong cả nước: từ Trương Định, Nguyễn Trung Trực ở Nam bộ;Trần Tấn, Phan Đình Phùng ở miền Trung đến Nguyễn Thiện Thuật,Nguyễn Quang Bích ở miền Bắc Tuy nhiên, do chưa có một đường lốikháng chiến rõ ràng, dựa trên ý thức hệ phong kiến, nên đều thất bại Bướcsang đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu có sự biến chuyển và phân hóa,tầng lớp tiểu tư sản và mầm mống của giai cấp tư bản bắt đầu xuất hiện, ảnhhưởng của cuộc vận động cải cách của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu ởTrung Quốc tác động vào Việt Nam Phong trào yêu nước chống Pháp củanhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiện củacác phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam Quangphục hội do các sĩ phu phong kiến có tư tưởng duy tân truyền bá và dẫn dắt,nhưng do bất cập trước lịch sử, nên không tránh khỏi thất bại Những nămđầu thế kỷ XX thực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phong trào yêu nước củanhân dân ta Trường Đông Kinh Nghĩa thục bị đóng cửa (tháng 12- 1907);cuộc biểu tình chống sưu thuế ở Huế và các tỉnh miền Trung bị đàn áp (tháng

4 – 1908); căn cứ nghĩa quân Yên Thế bị bao vây và đánh phá (tháng 01 –1909); phong trào Đông Du bị tan rã, Phan bội Châu và các đồng chí của ông

bị trục xuất khỏi nước Nhật (tháng 02-1909); các lãnh tụ của phong trào DuyTân trung kỳ, người bị lên máy chém (Trần Quý Cáp, Nguyễn Hằng Chi ),người bị đày ra Côn Đảo (Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế,Đặng Nguyên Cẩn )

Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong bối cảnh nước mất nhà tan, thế giới

có nhiều biến động sâu sắc Với mong muốn tột bậc là “làm sao cho nước nhà

mặc, ai cũng được học hành” [29, tr 161] cùng bối cảnh lịch sử trong nước vàquốc tế lúc bấy giờ đã thôi thúc Người ra đi tìm đường cứu nước giải phóngdân tộc Mặc dù Hồ Chí Minh rất quý trọng chí hướng cứu nước của các bậctiền bối nhưng Hồ Chí Minh không tán thành con đường cứu nước giải phóngdân tộc của họ Trong bối cảnh đó Người đã tự định ra cho mình một hướng

đi mới: “Phải tìm hiểu rõ bản chất của những từ: Tự do, Bình đẳng, Bác ái củanước cộng hòa Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm thế nào, sẽ trở

về giúp đồng bào mình” [25, tr 40-41] Muốn thực hiện được mục tiêu đó đòihỏi Hồ Chí Minh phải chuẩn bị đội ngũ cán bộ cách mạng, đủ sức tuyêntruyền, vận động nhân dân làm cách mạng Tư tưởng Hồ Chí Minh về côngtác cán bộ cũng dần được hình thành và phát triển từ đó

- Tình hình thế giới

Trong khi con thuyền cách mạng Việt Nam còn lênh đênh chưa rõ bến

bờ phải đi tới, việc cứu nước như trong đêm tối “không có đường ra” thì lịch

sử thế giới có những chuyến biến to lớn Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bảnchuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc và đãtrở thành một hệ thống thế giới Các nước đế quốc vừa tranh giành, xâu xéthuộc địa, vừa vào hùa với nhau để nô dịch các dân tộc nhỏ yếu trong vòngkìm kẹp thuộc địa của chúng Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sang thế kỷ

XX đã không còn là hành động riêng rẽ của mỗi nước chống lại sự xâm lược

và thống trị của chủ nghĩa đế quốc, mà trở thành cuộc đấu tranh chung củacác dân tộc thuộc địa gắn với cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản quốc tếchống giai cấp tư sản ở chính quốc Khi còn ở trong nước, Hồ Chí Minh tuychưa nhận thức được đặc điểm của thời đại, nhưng từ thực tế lịch sử của đấtnước mình và trong khoảng 10 năm, vượt ba đại dương, bốn châu lục, đặt

chân lên khoảng gần 30 nước, Người đã hiểu được bản chất chung của chủnghĩa đế quốc và hoàn cảnh chung của các nước thuộc địa trên thế giới

Tháng 3 - 1919, Lênin thành lập Quốc tế III - Quốc tế Cộng sản, đưaphong trào cộng sản thoát khỏi chủ nghĩa cải lương, theo đuôi các chính

quyền tư sản của các đảng xã hội Tác phẩm Sơ thảo lần thứ nhất những luận

cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I.Lênin và các văn kiện Đại hội II

Quốc tế Cộng sản đánh dấu sự khẳng định về mặt lý luận việc thực hiện mốiquan hệ hữu cơ giữa cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc ở cácnước thuộc địa, có ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào giải phóng dân tộc trênthế giới

Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 dưới sự lãnh đạo của lãnh tụthiên tài V.I Lênin giành thắng lợi, đối với các dân tộc thuộc địa, đã “Mở ratrước mắt họ thời đại cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”[33, tr 562], làm “thức tỉnh các dân tộc châu Á”, mở ra một thời kỳ mới cho

sự phát triển của nhân loại

Cách mạng Tháng Mười Nga chỉ có thể thành công khi giai cấp vô sảnthông qua chính Đảng của mình mà đứng đầu là V.I Lênin đã đào tạo ra đượcnhững lãnh tụ giỏi, trung thành với sự nghiệp cách mạng Bởi vì “Trong lịch

sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị nếu nó không đàotạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu

* Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, yếu tố quê hương, gia đình.

Dân tộc Việt Nam trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước

đã tạo lập cho mình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với nhữngtruyền thống tốt đẹp và cao quý, những giá trị truyền thống đã ảnh hưởng, gópphần hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ Trong các truyềnthống đó phải kể đến:

Truyền thống yêu nước: Là dòng chủ lưu chảy xuyên suốt trường kỳ lịch

sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất trong bảng giá trị văn hóa – tinh thầnViệt Nam Truyền thống đó luôn cháy bỏng trong tâm hồn của bao thế hệ ViệtNam Nhất là mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, truyền thống đó lại trỗi dậy mạnh

mẽ với bao lớp người sẵn sàng “Quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”, “Giặc đếnnhà đàn bà cũng đánh” Nói về truyền thống yêu nước, Hồ Chí Minh từng đúckết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báucủa ta Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôinổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sựnguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước” [31, tr.171] Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo từ nước ngoài du nhập vào Việt Namđều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của tư tưởng yêu nước đó

Truyền thống trọng dụng nhân tài: Từ thời xa xưa đến nay, cha ông ta

rất trân trọng tài năng đi đôi với đức độ, vì “Hiền tài là nguyên khí quốc gia.Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh Nguyên khí suy thì thếnước yếu mà thấp hèn Vì thế các bậc đế vương thánh minh chẳng ai khôngcoi việc kén chọn kẻ sĩ, bồi dưỡng nhân tài, vun trồng nguyên khí làm côngviệc cần kíp Bởi kẻ sĩ có quan hệ trọng đại với quốc gia như thế, cho nênđược quý trọng không biết nhường nào” [2, tr 27]

Truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái, tinh thần nhân nghĩa:

Truyền thống này cũng hình thành cùng với sự hình thành dân tộc, từ hoàncảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoại xâm.Bước sang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam đã có sự biến đổi sâu sắc về

cơ cấu giai cấp – xã hội, nhưng truyền thống này vẫn bền vững Hồ Chí Minh

đã kế thừa, phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết, tương

thân tương ái thể hiện tập trung trong bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồng sức,

đồng lòng, đồng minh).

Ngoài ra, các giá trị truyền thống lạc quan, yêu đời, ham học hỏi, cần cù,dũng cảm, thông minh, sáng tạo, khiêm tốn, biết tiếp thu tinh hoa văn hóanhân loại để làm giàu cho văn hóa dân tộc cũng là những tiền đề tư tưởng lýluận cho sự ra đời hệ thống quan điểm Hồ Chí Minh về công tác cán bộ Cùng với truyền thống dân tộc, yếu tố quê hương và gia đình cũng cóảnh hưởng lớn đến tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ Nghệ Tĩnh làvùng đất giàu truyền thống cách mạng, là nơi đã sản sinh ra nhiều con người

và lãnh tụ kiệt xuất như Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, PhanĐình Phùng, Phan Bội Châu Từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã đau xót chứng kiếncuộc sống nghèo khổ, bị đàn áp, bị bóc lột cùng cực của đồng bào mình ngaytrên mảnh đất quê hương Những tội ác của bọn thực dân và thái độ ươn hèn,bạc nhược của bọn quan lại Nam triều đã thôi thúc Người ra đi tìm con đườngcách mạng mới để cứu dân, cứu nước Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh sinh ratrong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân Cụ Phó bảngNguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nho giàu lòng yêu nước,thương dân sâu sắc, lao động cần cù, có ý chí kiên cường vượt qua gian khổ,khó khăn để đạt được mục tiêu, chí hướng, đặc biệt Người chịu ảnh hưởngsâu sắc của tư tưởng của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc là chủ trương lấy dânlàm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị - xã hội

Tất cả những điều đó là cơ sở, điều kiện hun đúc cho việc hình thành tưtưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng của Người về công tác cán bộ saunày

* Tinh hoa văn hóa nhân loại: Hồ Chí Minh xuất thân trong gia đình

khoa bảng, từ nhỏ Người đã được hấp thụ một nền Quốc học và Hán học khávững vàng Khi ra nước ngoài, Người có thể viết văn Anh, văn Pháp sắc sảo

như một nhà báo phương Tây thực thụ, nhưng khi có nhu cầu “tự bạch” thì

Người làm thơ bằng chữ Hán Chính điều đó tạo điều kiện cho Người tiếp thu

được tinh hoa văn hóa nhân loại và làm nên nét đặc sắc ở Hồ Chí Minh, mộtcon người biểu tượng cho sự kết hợp hài hòa của văn hóa Đông - Tây.

- Về tư tưởng và văn hóa phương Đông.

Ảnh hưởng của Nho giáo: Nho giáo có những yếu tố duy tâm, lạc hậu,

nhưng nho giáo cũng có nhiều yếu tố tích cực, nên có ảnh hưởng khá lâu dàitrong lịch sử Đó là triết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo, giúp đời;

lý tưởng về một xã hội bình trị; triết lý nhân sinh: tu thân dưỡng tính gópphần đề cao văn hóa, lễ giáo, đề cao tinh thần hiếu học

Dựa trên quan điểm của Lênin: Chỉ có những người cách mạng chânchính mới thu hái được những điều hiểu biết quý báu của các đời trước để lại,

Hồ Chí Minh đã khai thác nho giáo, lựa chọn những yếu tố tích cực, phù hợp

để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng Bằng việc tiếp thu những giá trị nhân,nghĩa, lễ, trí, tín, dũng của người quân tử trong Nho giáo, trên cơ sở phê phánnhững “điều không đúng” của Nho giáo như tư tưởng trọng nam khinh nữ,xem nhẹ lao động chân tay, Người đã đưa đạo đức của người cán bộ lên mộttầm cao mới với những chuẩn mực đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính,chí công vô tư,… Bên cạnh đó, việc đề cao tư tưởng “Đức trị” là một trongnhững nguồn gốc lý luận quan trọng cho sự ra đời tư tưởng Hồ Chí Minh về

công tác cán bộ

Ảnh hưởng của Phật giáo: Những mặt tích cực của Phật giáo như tư

tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thương người như thể thươngthân; xây dựng nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điềuthiện; đề cao tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chất phác chống lại mọiphân biệt đẳng cấp; chủ trương không xa đời mà sống gắn bó với nhân dân,với đất nước, tham gia vào cộng đồng, vào cuộc đấu tranh của nhân dânchống kẻ thù dân tộc đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong tư duy, hành động,cách ứng xử của con người Việt Nam Những điểm tích cực của Phật giáo đã

để lại những dấu ấn hết sức sâu sắc trong tư duy hành động và trong tư tưởng

Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Bên cạnh Nho giáo và Phật giáo trong kho tàng tư tưởng phương Đông,

tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ còn chịu ảnh hưởng và tiếp thuphần tích cực, tiến bộ của các nhà tư tưởng phương Đông như Lão Tử, Mặc

Tử và Chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn

- Về tư tưởng và văn hóa phương Tây.

Ngay từ khi còn học ở Trường tiểu học Đông Ba rồi vào Trường Quốchọc Huế, Hồ Chí Minh đã làm quen với văn hóa Pháp Đặc biệt, Người rấtham mê môn lịch sử và say sưa tìm hiểu cuộc Đại cách mạng Pháp 1789 Khixuất dương, Người đã từng sang Mỹ, đến sống ở New York, làm thuê ởBruclin và thường đến thăm khu Haclem của người da đen Người thường suynghĩ về tự do, độc lập, quyền sống của con người được ghi trong Tuyênngôn độc lập 1776 của nước Mỹ Đến Pháp, Hồ Chí Minh được tiếp xúc trựctiếp với tác phẩm của các nhà tư tưởng khai sáng như tinh thần pháp luật củaMôngtétxkiơ, khế ước xã hội của Rútxô Tư tưởng dân chủ của các nhà khaisáng đã có ảnh hưởng lớn tới tư tưởng của Người Hồ Chí Minh hình thànhphong cách dân chủ của mình từ trong cuộc sống thực tiễn Người học đượccách làm việc dân chủ trong cách sinh hoạt khoa học ở Câu lạc bộ Phôbua(Faubourg), trong sinh hoạt chính trị của Đảng xã hội Pháp

Bên cạnh việc tiếp thu các giá trị, Hồ Chí Minh đồng thời cũng chỉ ranhững hạn chế trong Cách mạng Mỹ và cách mạng Pháp là “cách mệnh Tưbản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa và dân chủ, kỳ thực trongnước thì tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa" [27, tr 274]

- Ảnh hưởng từ quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin

Tác động của mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân với dân tộc và thờiđại đã đưa Hồ Chí Minh đến với Chủ nghĩa Mác – Lênin, từ người yêu nướctrở thành người cộng sản Nhờ có thế giới quan và phương pháp luận của chủ

nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã hấp thụ và chuyển hóa được những nhân

tố tích cực và tiến bộ của truyền thống dân tộc cũng như của tư tưởng – vănhóa nhân loại để tạo nên hệ thống tư tưởng của mình Vì vậy, tư tưởng Hồ ChíMinh thuộc hệ tư tưởng Mác – Lênin, những phạm trù cơ bản của tư tưởng

Hồ Chí Minh nằm trong những phạm trù cơ bản của lý luận Mác - Lênin Qua

đó, Hồ Chí Minh góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin trên nhiều vấn đềquan trọng, trong đó có vấn đề về công tác cán bộ

Chủ nghĩa Mác - Lênin rất coi trọng vai trò, vị trí của cán bộ và công táccán bộ Với tư cách là những lãnh tụ đầu tiên của giai cấp vô sản quốc tế,C.Mác và Ph.Ăngghen là những người đặt nền móng đầu tiên cho vấn đề cán

bộ của giai cấp vô sản C.Mác từng nói, muốn thực hiện ý tưởng, cần phải cónhững con người sử dụng lực lượng thực tiễn

Đến V.I Lênin, vấn đề công tác cán bộ càng được quan tâm hàng đầu vàxem như điều kiện tiên quyết, mấu chốt của một Đảng cầm quyền trong việcgiành và giữ chính quyền Theo ông, sẽ không thể giành chính quyền nếu nhưchúng ta không có những cán bộ có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phongtrào Bởi vì, cán bộ là những người có phẩm chất, kiến thức, năng lực tổ chứcvận động quần chúng làm cách mạng

Người Cộng sản lãnh đạo chỉ có một cách duy nhất để chứng minhquyền lãnh đạo của mình, đó là làm cho mình được nhiều, càng ngày càngnhiều những người phụ tá trong số những nhà sư phạm thực hành, biết giúp

đỡ họ làm việc, biết đề bạt họ, biết giới thiệu và chú ý đến kinh nghiệm của

họ [20, tr 407]

Việc vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạngViệt Nam, kết hợp với truyền thống tốt đẹp dân tộc, tinh hoa văn hóa nhânloại, đã tạo nên tính đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ,

bộ phận cấu thành quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh

* Quá trình hoạt động thực tiễn, nhân cách cao cả và tài năng kiệt xuất của Hồ Chí Minh

Chúng ta có thể khẳng định rằng, Hồ Chí Minh là một trong rất ít nhữngnhà cách mạng có được quá trình hoạt động thực tiễn phong phú, đặc sắc Làmột nho sinh, một người dân mất nước, Hồ Chí Minh đã ra đi tìm đường cứunước Người đi năm châu bốn bể, trải qua đủ thứ nghề từ dạy học đến làmbồi tàu… Đi qua nhiều nước, tiếp thu văn hóa của nhiều nền văn hóa khácnhau, thu nhận ở mỗi nước một thực tiễn sinh động Với tư duy độc lập, tựchủ, sáng tạo, óc phê bình tinh tường, Người có cách nhìn nhận độc đáo, khoahọc Những người khác đến Hắclem thấy vòng nguyệt quế, thấy tượng thần tự

do, song Người lại thấy những người da đen ở cách tượng thần tự do rất xa.Người sang Anh quốc, cường quốc với nền đại công nghiệp Người trở lạinước Pháp, tới Pari Người qua Trung Quốc, sang Liên Xô Quá trình bôn batìm chân lý cách mạng, tiếp thu và phát triển những giá trị tiến bộ của các họcthuyết, tư tưởng trên thế giới, Người không ngừng học tập, bền bỉ trau rènnhằm chiếm lĩnh vốn tri thức của thời đại và vốn kinh nghiệm quý báu trongđấu tranh của phong trào cách mạng trên thế giới

Bên cạnh năng lực hoạt động thực tiễn phong phú, Hồ Chí Minh còn làngười đặc biệt thông minh, nhạy bén, ham học hỏi, có lối tư duy độc lập, ócsáng tạo, có phương pháp biện chứng, với kiến thức sâu rộng, phong phú, cóđầu óc tổ chức thực tiễn, luôn gắn lý luận với thực tiễn Ở Người luôn toát lên

sự mẫu mực về đạo đức cách mạng, sự khiêm tốn, bình dị, hoà mình vào quầnchúng, có sức cảm hoá đặc biệt với mọi người Không phải ngẫu nhiên khi HồChí Minh mới trạc tuổi 33, nhà báo Liên Xô Ô Manđenxtam đã nhận xét vềtrí tuệ, nhân cách của Người: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa,không phải văn hóa Âu châu, mà có lẽ là một nền văn hóa tương lai” [26, tr.478] Con người Hồ Chí Minh, nhân cách Hồ Chí Minh là một yếu tố quan

trọng tạo nên tư tưởng của Người, phẩm chất cá nhân cao đẹp sẽ mãi còn tỏasáng cùng với sự trường tồn của dân tộc Việt Nam và nhân loại.

Tài năng, nhân cách, trí tuệ Hồ Chí Minh cùng với những tư liệu quý giá

từ năng lực hoạt động thực tiễn không biết mệt mỏi của Người đã hình thànhnên hệ thống lý luận Hồ Chí Minh đồng bộ, phong phú, trong đó có tư tưởng

về công tác cán bộ Qua thực tiễn hoạt động cách mạng, Hồ Chí Minh cànghiểu hơn vị trí, vai trò đặc biệt của người cán bộ trong sự nghiệp cách mạng,nhất là trước các bước ngoặt của tiến trình cách mạng

b Quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ có quá trình hình thành, pháttriển và hoàn thiện được chia làm hai thời kỳ cơ bản:

* Thời kỳ trước Cách mạng Tháng Tám 1945: Đây là thời kỳ tìm tòi,

khảo nghiệm thành công bước đầu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ,tạo tiền đề lý luận và thực tiễn quan trọng cho việc hoàn thiện tư tưởng củaNgười sau này

Năm 1919, Hồ Chí Minh gia nhập Đảng Xã hội Pháp để rèn luyện cáchhoạt động theo con đường của tổ chức Người thành lập Hội Người Việt Namyêu nước tại Pháp để biến cộng đồng người Việt Nam yêu nước tại Phápthành một lực lượng hữu ích chống lại chế độ thuộc địa Pháp tại Việt Nam.Đây có thể được xem là sự trải nghiệm đầu tiên của Hồ Chí Minh về vấn đề tổchức con người, là cơ sở cho việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về côngtác cán bộ sau này

Năm 1920, Hồ Chí Minh bắt đầu tiếp xúc với chủ nghĩa Mác-Lênin,những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về cán bộ, công tác cán bộ đãảnh hưởng lớn tới sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về côngtác cán bộ, đó là những quan điểm về tiêu chuẩn cán bộ, về đánh giá, huấnluyện, bố trí, sử dụng cán bộ…

Cuối năm 1924, Hồ Chí Minh đến Trung Quốc, công việc đầu tiên củaNgười là tìm cách bắt liên lạc với tổ chức yêu nước của Phan Bội Châu mangtên Tâm Tâm Xã và bắt tay ngay vào việc xây dựng kế hoạch mở lớp cán bộđầu tiên cho cách mạng trong nước tại Quảng Châu Nhờ nỗ lực của Người,trường Huấn luyện chính trị được tổ chức và từ đây đội ngũ cán bộ nòng cốtđầu tiên cho cách mạng Việt Nam đã được hình thành và được đưa về nước

để xây dựng cơ sở, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo cách mạng

Tháng 6/1925, trên cơ sở tổ chức Tâm Tâm xã, Hồ Chí Minh thành lập

tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội - tổ chức tiền thân củaĐảng Cộng sản Việt Nam sau này

Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập, Hồ Chí Minhcàng quan tâm nhiều hơn tới vấn đề công tác cán bộ, đặc biệt là công tác đàotạo cán bộ Hồ Chí Minh khẩn thiết đề nghị Quốc tế Cộng sản tăng cường đàotạo cán bộ cho Việt Nam và các nước thuộc địa Người đề xuất cần xuất bảnnhững cuốn sách nhỏ để cán bộ nghiên cứu, học tập tích lũy kiến thức

Đầu năm 1941, Hồ Chí Minh đã trực tiếp tổ chức lớp học và huấn luyện

cho hơn 40 cán bộ cách mạng Việt Nam, chương trình và tài liệu huấn luyện

do chính Người tổ chức biên soạn Tháng 5/1941, ngay sau Hội nghị Trungương 8 của Đảng, Hồ Chí Minh đã mở lớp huấn luyện chính trị - quân sựngắn hạn tại Cao Bằng và chỉ đạo tổ chức nhiều lớp huấn luyện cán bộ khác,đồng thời trực tiếp giảng dạy hoặc nói chuyện thời sự cho các học viên tại các

lớp này

Tháng 5/1945, khi về tới Tân Trào, Hồ Chí Minh chỉ thị khẩn trươngthành lập trường đào tạo cán bộ mang tên Trường Quân chính kháng Nhật vàcăn dặn: “Lúc nào cũng phải chú ý xây dựng chi bộ, bồi dưỡng cán bộ, đảngviên và các phần tử trung kiên [25, tr 256]

Những hoạt động tích cực của Hồ Chí Minh trước Cách mạng ThángTám 1945 đã góp phần hết sức quan trọng vào việc xây dựng, rèn luyện đội

ngũ cán bộ ban đầu cho cách mạng Việt Nam Chính lực lượng ấy đã trởthành một trong những nhân tố nòng cốt quyết định thắng lợi của Cách mạngtháng Tám 1945 Cũng chính từ quá trình đó, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhữngvấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam đã được hình thành ngày càng rõ nét,trong đó có tư tưởng của Người về công tác cán bộ

* Thời kỳ sau Cách mạng Tháng Tám 1945

Đây là thời kỳ tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ tiếp tục được

bổ sung, phát triển và hoàn thiện, góp phần quan trọng vào việc hình thành vàxây dựng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ vừa kháng chiến vừa kiến quốc

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, trong điều kiện giành đượcchính quyền và phải đấu tranh kiên quyết giữ vững chính quyền cách mạng,đòi hỏi cần phải có những người cán bộ có năng lực, có phẩm chất, nhiệtthành cách mạng, luôn đem hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhânnhân Vì vậy, việc xây dựng đội ngũ cán bộ cho cách mạng được Hồ ChíMinh quan tâm hơn bao giờ hết Điều đó được thể hiện trong giai đoạn này,Người có nhiều bài viết, tác phẩm về vấn đề công tác cán bộ: “Cán bộ tốt vàcán bộ xoàng” trên Báo Sự thật số 77 tháng 6/1947; tác phẩm "Sửa đổi lối làmviệc" tháng 10/1947; bài viết “Dân vận” trên Báo Sự thật số 120, ngày15/10/1949; “Tự phê bình” trên Báo Nhân dân ngày 20/5/1951… Đặc biệt,Người thường xuyên thăm, dự và phát biểu ở nhiều lớp, khóa đào tạo, huấnluyện cán bộ của Đảng và nhiều hội nghị về công tác cán bộ

Ra đi tìm đường cứu nước mang trong mình truyền thống dân tộc, quêhương và được tiếp xúc với nhiều luồng tư tưởng lý luận khác nhau nên tưtưởng Hồ Chí Minh rất rộng và bao quát nhiều vấn đề, trong đó có vấn đề vềcông tác cán bộ Sự bổ sung, phát triển và hoàn thiện tư tưởng Hồ Chí Minh

về công tác cán bộ xuất phát từ những đòi hỏi của thực tiễn đấu tranh cáchmạng và xây dựng xã hội mới theo con đường xã hội chủ nghĩa đã xác định

1.2 NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

Hồ Chí Minh cho rằng, công tác cán bộ là công việc gốc của Đảng Nếulàm tốt công tác cán bộ thì sẽ thúc đẩy toàn bộ hệ thống hoạt động tốt, nếucông tác cán bộ yếu kém sẽ làm cho cả bộ máy tê liệt, là nguy cơ làm suy yếusức mạnh của Đảng Người khẳng định: “Khi đã có chính sách đúng, thì sựthành công và thất bại của chính sách đó là do cách tổ chức công việc, do nơilựa chọn cán bộ, do nơi kiểm tra Nếu ba điểm ấy sơ sài, thì chính sách đúngmấy cũng vô ích” [30, tr 154]

Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ rất phong phú và sâu sắc Nộidung của nó bao hàm các khâu liên hoàn, có quan hệ chặt chẽ với nhau: Pháthiện, lựa chọn cán bộ - Đánh giá cán bộ - Quy hoạch cán bộ - Huấn luyện,đào tạo, bồi dưỡng cán bộ - Bố trí sử dụng cán bộ - Thực hiện các chính sáchđối với cán bộ, nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ đảm bảo tiêu chuẩn Tất cả cáckhâu của công tác cán bộ đều được người chú trọng chỉ đạo thực hiện

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêu chuẩn của người cán bộ

Tiêu chuẩn cán bộ là vấn đề rất quan trọng trong công tác cán bộ Đó là

cơ sở để tiến hành tổ chức, xem xét, lựa chọn, đánh giá, bố trí sắp xếp và sửdụng cán bộ; đó cũng là cơ sở để bản thân mỗi người cán bộ phấn đấu, tự rènluyện, hoàn thiện mình Chủ nghĩa Mác-Lênin đòi hỏi cán bộ phải là người

"Có nhiều trí tuệ hơn một chút, nhiều sự phân minh trong tư tưởng hơn mộtchút… và kiến thức rộng" [21, tr 389], và yêu cầu người cán bộ "Không nấpsau một chế độ quan liêu giấy tờ, không ngại thừa nhận những sai lầm củamình bằng cách sửa chữa những sai lầm ấy "[24, tr 35 ]

Trên cơ sở quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh đánh giárất cao vị trí, vai trò của người cán bộ, đồng thời cũng đòi hỏi ở người cán bộphải có những tiêu chuẩn nhất định, phải tự giác rèn luyện mình về mọi mặt,không ngừng nâng cao phẩm chất, năng lực để xứng đáng với vị trí, vai trò

của mình Đưa ra những tiêu chuẩn đó đối với cán bộ là Hồ Chí Minh xuấtphát từ những yêu cầu khách quan của cách mạng chứ không phải xuất phát

từ ý chí chủ quan của mình Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ, người cán bộ phải

có đủ đức và tài; hồng và chuyên; phẩm chất và năng lực Trong đó, phẩmchất đạo đức là gốc của người cán bộ Đó là tiêu chuẩn của người cán bộtrong tư tưởng của Người

- Thứ nhất: Người cán bộ phải có tư cách đạo đức cách mạng

Hồ Chí Minh xem đạo đức cách mạng là “gốc” của người làm cáchmạng, là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người, nó giống như “gốc” củacây, “ngọn nguồn” của sông suối Chính vì lẽ đó, tiêu chuẩn về đạo đức cáchmạng là tiêu chuẩn hàng đầu mà người cán bộ cần phải có Người căn dặn:

“Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng” [25,

tr 498] để xứng đáng là người lãnh đạo và là đầy tớ trung thành của nhândân Người cán bộ chỉ khi thấm nhuần đạo đức cách mạng mới thật sự toàntâm toàn ý phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân, thắng không kiêu, bạikhông nản Nếu “Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người

là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tựmình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì” [30, tr 253] Nội dung đạođức cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm các chuẩn mực: Trungvới nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; là yêu thươngcon người, sống có tình nghĩa và có tinh thần quốc tế chân chính

- Thứ hai: Năng lực tổ chức thực hành của cán bộ

Về tiêu chuẩn năng lực tổ chức thực hành, Hồ Chí Minh đòi hỏi ngườicán bộ phải thường xuyên nâng cao trình độ, năng lực tổ chức thực hành đểhoàn thành các nhiệm vụ được giao Theo Hồ Chí Minh, người cán bộ chỉ cóđạo đức trong sáng cùng lòng nhiệt tình hăng hái sẵn sàng hy sinh thôi thìchưa đủ, mà còn phải có năng lực, trí tuệ, biết nhận thức và vận dụng đúngđắn những quy luật của tự nhiên và xã hội vào hoạt động thực tiễn của mình

Theo Hồ Chí Minh, năng lực đầu tiên đòi hỏi ở người cán bộ cách mạng

là năng lực lãnh đạo, quản lý, là khả năng tổ chức động viên quần chúng thựchiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Vì cán bộ chính là cầu nối, là người đem chính sách của Đảng, của Chính phủđến với nhân dân, nên đòi hỏi cán bộ phải có năng lực này, nếu không thìkhông xứng đáng là cán bộ cách mạng Và để tuyên truyền thực hiện tốtđường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trong quần chúng, đòi hỏi cán

bộ phải có năng lực thực hành dân chủ, nghĩa là phải có mối liên hệ mật thiếtvới quần chúng, tin ở quần chúng và học hỏi ở chính quần chúng Năng lựcthực hành của người cán bộ thể hiện là người phải biết quyết định vấn đề mộtcách cho đúng, tổ chức thi hành cho đúng và tổ chức kiểm soát cho đúng Đểquyết định vấn đề một cách cho đúng cần phải có năng lực, trí tuệ, nắm đượcthông tin và xử lý thông tin, đưa ra phương án để lựa chọn, quyết định chínhxác, kịp thời

Thứ ba: Người cán bộ phải có trình độ lý luận

Nhận thức được vai trò quan trọng của lý luận, Hồ Chí Minh yêu cầungười cán bộ phải thường xuyên tự giác học tập, rèn luyện để không ngừngnâng cao trình độ lý luận Nâng cao lý luận không có nghĩa là mô tả lý luận,học thuộc lòng lý luận mà phải biết khái quát, tìm ra quy luật của vấn đề, phảibiết “làm phong phú thêm lý luận bằng những kết luận mới rút ra từ trongthực tiễn” [33, tr 497], gắn lý luận với thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn và ápdụng được vào thực tiễn, tránh tình trạng lý luận suông; Người ví không có lýluận soi đường giống như đi trong đêm không có đèn

Thứ tư: Người cán bộ phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ phải có tài, biết nắm vững và vậndụng chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh cụ thể Việt Nam, phải có trình độchuyên môn nghiệp vụ, có năng lực tổ chức thực hành, ai lãnh đạo ngành nàothì phải có chuyên môn ngành đó

Thứ năm: Tiêu chuẩn về phong cách của người cán bộ

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, phong cách của người cán bộ được thểhiện ở các yêu cầu như tác phong quần chúng, dân chủ, thẳng thắn, tính quyếtđoán và tinh thần trách nhiệm cao, dám nghĩ dám làm, và dám chịu tráchnhiệm, nhất là trong những tình huống khó khăn; sâu sát, thận trọng, nhấtquán giữa lời nói và việc làm, giữa lý luận và thực tiễn, thường xuyên nghiêmtúc phê bình và tự phê bình…

Đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý, Hồ Chí Minh lại đòi hỏi cao hơn

về phong cách Người chỉ rõ: “Bất kỳ địa phương nào, cơ quan nào, thườngmột lúc có nhiều công việc trọng yếu Trong một thời gian đó, lại có một việctrọng yếu nhất và vài ba việc trọng yếu nữa Người lãnh đạo trong địa phươnghoặc cơ quan đó phải xét kỹ hoàn cảnh mà sắp đặt công việc cho đúng Việcchính, việc gấp thì làm trước Không nên luộm thuộm, không có kế hoạch,gặp việc nào làm việc ấy, thành thử việc nào cũng là việc chính, lộn xộn,không có ngăn nắp” [33, tr 292]

Tóm lại, trong tiêu chuẩn của người cán bộ, Hồ Chí Minh nhấn mạnhtiêu chuẩn đạo đức, coi đó là gốc của người cán bộ cách mạng, đồng thời HồChí Minh cũng luôn đề cao tiêu chuẩn tài năng đối với người cán bộ, đòi hỏicán bộ phải là những người “có gan phụ trách, có gan làm việc.” Phải có trítuệ, có tài thì cán bộ mới lĩnh hội được đầy đủ chủ trương, đường lối củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mới có trình độ và năng lực cầnthiết để đảm nhiệm được những trọng trách được giao phó, mới đủ khả năng

tổ chức chỉ đạo thực hiện tốt phần việc do mình phụ trách Như vậy, Hồ ChíMinh đòi hỏi người cán bộ phải đồng thời có cả đức và tài và kết hợp hài hòagiữa hai yếu tố đó; vì người cán bộ có tài mà không có đức thì không làmđược việc gì, mà lại còn có thể gây hoạ cho cách mạng, cho xã hội; còn nếuchỉ có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó, giống như "ông Bụtkhông làm hại gì, nhưng cũng không có lợi gì cho loài người" [34, tr 172]

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, người cán bộ phải có cả đức và tài, không táchrời nhau mà chi phối, quy định lẫn nhau: Đạo đức là cơ sở của tài năng, nóđịnh hướng lý tưởng, hành động để vươn tới cái cao đẹp của tài năng; nhưngphải có tài mới phát huy được đạo đức, mới làm cho lý tưởng đạo đức nở hoa,trở thành hiện thực

1.2.2 Phát hiện, lựa chọn cán bộ

Để lựa chọn cán bộ, Hồ Chí Minh yêu cầu phải sâu sát với thực tiễn, kịpthời phát hiện cán bộ có đức, có tài Muốn phát hiện và lựa chọn được nhântài phải trên cơ sở đánh giá đúng cán bộ

Trong công tác phát hiện, lựa chọn hiền tài cho việc xây dựng đội ngũcán bộ, Hồ Chí Minh không phân biệt người trong Đảng hay ngoài Đảng màcái người quan tâm hàng đầu đó là năng lực và phẩm chất thực sự, làm việc

tài ngoài Đảng Chúng ta không được bỏ rơi họ, xa cách họ Chúng ta phảithật thà đoàn kết với họ, nâng đỡ họ Phải thân thiết với họ, gần gũi họ, đemtài năng của họ giúp ích vào công cuộc kháng chiến cứu nước” [31, tr 276].Tiêu chuẩn của người được lựa chọn phải là người tài đức vẹn toàn,trong đó đức là gốc: “Người cán bộ cách mạng phải có đạo đức cách mạng.Phải giữ vững đạo đức cách mạng” [32, tr 480], có năng lực “gánh đượcnặng, đi được xa” [34, tr 283] Người có tài ở đây theo Hồ Chí Minh khôngđồng nghĩa với người có bằng cấp cao mà là người có năng lực chuyên môngiỏi, có năng lực tổ chức thực tiễn, có như vậy mới đưa đường lối, chủtrương, nghị quyết đi vào cuộc sống, đủ sức giải quyết những tình huống đặt

ra trong thực tiễn

1.2.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đánh giá cán bộ

Đánh giá cán bộ được xem là khâu đầu tiên của công tác cán bộ nhằmxem xét phẩm chất, năng lực và hiệu quả công tác của cán bộ làm căn cứ choviệc tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, điều động, luân chuyển, bố trí sử dụng

cán bộ Ngoài ra, đánh giá cán bộ còn là cơ sở để thực hiện các chính sáchđảm bảo về vật chất, tinh thần cho cán bộ, xử lý kỷ luật đối với cán bộ

Theo quan niệm Hồ Chí Minh, để đánh giá cán bộ thì phải dựa trên cơ

sở “hiểu biết cán bộ” để đánh giá đúng cán bộ

Đánh giá đúng cán bộ tức là xác định ưu khuyết điểm, năng lực sởtrường, yếu chỗ nào, khả năng hoàn thành công việc đến đâu, quan hệ vớiquần chúng ra sao để từ đó “tìm thấy những nhân tài mới những người hủhoá cũng lòi ra” [30, tr 274] Theo Người, phải lấy tiêu chuẩn để đánh giá

“cán bộ nào, phong trào ấy” Một người cán bộ tốt phải là người có đủ đức vàtài, trong đó “Đức là gốc”

Việc đánh giá đúng cán bộ là một khoa học và nghệ thuật, đòi hỏi ngườiđánh giá phải công tâm, khách quan, có tinh thần trách nhiệm vì sự nghiệpcách mạng Phải hiểu rõ về phẩm chất, năng lực, sở trường của họ, hiểu rõ đời

tư, các mối quan hệ với mình, với nhân dân Đặc biệt, phải “luôn luôn dùnglòng thân ái mà giúp đỡ, lãnh đạo cán bộ Giúp họ sửa chữa những chỗ sailầm Khen ngợi họ lúc họ làm được việc và phải luôn luôn kiểm soát cán bộ”[30, tr 275] Điều đó làm cơ sở cho việc cất nhắc cán bộ một cách chính xác,tạo điều kiện cho cán bộ phát huy hết tài năng, sức lực của mình

Người cho rằng, đánh giá cán bộ là một việc làm khó, mang tính tế nhị,nhạy cảm, vì nó liên quan tới đánh giá và hiểu biết con người Vì vậy, chúng

ta phải làm thật tốt việc này, đánh giá cán bộ phải “sao cho đối đãi đúngngười” và làm đến nơi, nếu không làm đến nơi sẽ dẫn tới mâu thuẫn, chia rẽtrong tổ chức Đánh giá đúng cán bộ là cơ sở cho việc bố trí, bổ nhiệm, đề bạt

Người yêu cầu khi đánh giá cán bộ phải có quan điểm biện chứng, toàndiện, lịch sử cụ thể: “Cách xem xét cán bộ, quyết không nên chấp nhất, xemxét cán bộ không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem tính chất của họ” [30,

tr 278] Đánh giá cán bộ không những phải xem xét một việc mà phải xem

xét toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của họ, không những xem xét công táccủa họ mà còn phải xem cả cách sinh hoạt của họ, không những xem xét cáchnói, cách viết mà còn phải xem việc làm của cán bộ có đúng với cách nói cáchviết đó không Bởi vì, bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội.

Để làm tốt việc đánh giá đúng sở trường, năng lực, phẩm chất của ngườicán bộ, Hồ Chí Minh chủ trương phải dựa vào quần chúng, lắng nghe ý kiếnnhân dân, “khi cất nhắc một cán bộ, cần phải xét rõ người đó có gần gũi quầnchúng, có được quần chúng tin cậy và mến phục không” [30, tr 274] có nhưvậy mới công tâm, vô tư, khách quan, tránh được tình trạng thiên tư, thiên vị,

vì cán bộ là công bộc của dân, họ không có mục đích nào khác ngoài mụcđích là hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân nên tất yếu phảidựa vào dân, do dân bầu chọn Người viết: “Để cho dân chúng phê bình cán

bộ, dựa theo ý kiến họ mà cất nhắc cán bộ, nhất định không xảy ra việc thiên

tư, thiên vị, nhất định hợp lý và công bằng” [30, tr 95]

Như vậy, trong đánh giá cán bộ, quan điểm quần chúng của Hồ ChíMinh được thể hiện rõ nét Trong tư tưởng của Người, người cán bộ được bổnhiệm, đề bạt trước hết phải là người có uy tín với nhân dân, gần dân, sát dân,gắn bó với nhân dân, biết lắng nghe và thấu hiểu nguyện vọng nhân dân, hòamình với nhân dân và được nhân dân hiểu, tín nhiệm Khi trở thành cán bộthực thụ, bản thân họ phải là công bộc của dân, là người đầy tớ của nhân dân,phải biết lo trước cái lo của nhân dân Kiên quyết “không đề bạt, bổ nhiệmnhững người không đủ phẩm chất và năng lực; khoan dung những ngườithành thật nhận và sửa chữa sai lầm, khuyết điểm” [10, tr 295-296]

Với quan niệm biết người là khó, tự biết về mình cũng không phải là dễ,

đã không tự biết mình thì khó mà biết người, khó mà nhận ra cái đúng, sai củangười, nên Hồ Chí Minh lưu ý khi đánh giá cán bộ, bản thân người đánh giácũng phải tự đánh giá về mình, “tự sửa mình”, vì “nếu không biết sự phải trái

của mình, thì chắc không thể nhận rõ cán bộ tốt hay xấu” [30, tr 277], “Mìnhcàng ít khuyết điểm thì xem xét cán bộ càng đúng” [30, tr 278].

- Đánh giá cán bộ phải “động”

Theo người, trong thế giới cái gì cũng biến hóa ngay cả tư tưởng của conngười Vì vậy, trong cách xem xét đánh giá cán bộ không nên chấp nhất, bấtbiến mà phải thường xuyên biện chứng, “Một người cán bộ khi trước có sailầm không phải vì thế mà sai lầm mãi Cũng có cán bộ đến nay chưa phạm sailầm, nhưng chắc gì sau này không phạm sai lầm Quá khứ, hiện tại, tương laicủa mọi người không phải luôn giống nhau” [30, tr 282]

- Đánh giá cán bộ phải thường xuyên

Đánh giá cán bộ không những là khâu tiền đề của công tác cán bộ mà nóphải được tiến hành một cách thường xuyên, liên tục để kịp thời uốn nắn, sửachữa khuyết điểm cho cán bộ và bố trí lại cán bộ khi cần thiết Đánh giá cán

bộ không phải chỉ tiến hành khi hết nhiệm kỳ, trước khi bổ nhiệm, miễnnhiệm hay khen thưởng, kỷ luật mà phải thực hiện hàng năm theo một quytrình khoa học nhất định Mỗi lần nhận xét, đánh giá là mỗi lần giúp cán bộnhìn lại quá trình công tác của mình, thấy rõ ưu điểm để phát huy, khuyết

điểm để khắc phục, đồng thời “những người hủ hóa cũng lòi ra” Nếu chưa

thực hành thường xuyên việc này là một khuyết điểm to của cấp ủy đảng vàcủa người làm công tác cán bộ

1.2.4 Công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ

Theo Người, việc đào tạo, huấn luyện, bồi dưỡng cán bộ phải theo quyhoạch Quy hoạch cán bộ thực chất là chuẩn bị nguồn cán bộ cho việc bổnhiệm, bố trí sử dụng nhằm chuyển tiếp vững vàng các thế hệ cán bộ trong hệ

nhận chức danh quy hoạch Hồ Chí Minh nhấn mạnh khi đề bạt cán bộ trẻphải chú ý đến sự đoàn kết giữa đảng viên cũ và đảng viên mới Người chorằng: Trong Đảng ta có nhiều đảng viên già, nhiều đảng viên trẻ Đảng viên