Nghiên cứu thành phần hóa học và thăm dò hoạt tính sinh học của cây ké đầu ngựa (xanthium strumarium l ), họ cúc (asteraceae) ở tỉnh quảng bình, việt nam(tt)

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TRẦN THỊ HẰNG NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ THĂM DÒ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CÂY KÉ ĐẦU NGỰA Xanthium strumarium L., HỌ CÚC ASTERACEAE Ở TỈNH QUẢN

Trang 1

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ HẰNG

NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ THĂM DÒ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CÂY KÉ ĐẦU NGỰA

(Xanthium strumarium L.), HỌ CÚC (ASTERACEAE)

Ở TỈNH QUẢNG BÌNH, VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ HÓA HỌC

Huế, Năm 2016 Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

i

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ HẰNG

NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ THĂM DÒ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CÂY KÉ ĐẦU NGỰA

(Xanthium strumarium L.), HỌ CÚC (ASTERACEAE)

Ở TỈNH QUẢNG BÌNH, VIỆT NAM

Chuyên ngành: Hóa hữu cơ

Mã số: 60440114

LUẬN VĂN THẠC SĨ HÓA HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LÊ QUỐC THẮNG

Huế, Năm 2016 Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 3

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Họ tên tác giả

Trần Thị Hằng

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 4

iii

Lời Cảm Ơn

Luận văn được hoàn thành tại phòng thí nghiệm hợp chất tự nhiên, trường Đại học Sư phạm Huế

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Lê Quốc Thắng, người thầy đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo khoa Hóa nói chung và tổ Hóa hữu cơ nói riêng đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu về chuyên môn giúp tôi hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, phòng Đào tạo Sau Đại học trường Đại học Sư phạm Huế đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn!

Học viên thực hiện Trần Thị Hằng

Trang 5

1

MỤC LỤC

Lời cam đoan……… ……… ii

Lời cảm ơn……… ……… iii

Mục lục 1

Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt 3

Danh mục các bảng biểu, sơ đồ, hình ảnh 4

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Đối tượng và mục tiêu nghiên cứu 6

3 Phương pháp nghiên cứu 6

4 Bố cục luận văn 7

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 8

1.1 Tổng quan về chi Ké (Xanthium) 8

1.1.1 Đặc điểm thực vật thuộc chi Ké 8

1.1.2 Một số loài thuộc chi Ké 8

1.1.3 Kết quả nghiên cứu thành phần hóa học của một số loài thuộc chi Ké 9

1.2 Cây Ké đầu ngựa (Xanthium strumarium L.) 19

1.2.1 Đặc điểm thực vật 19

1.2.2 Phân bố sinh thái của cây Ké đầu ngựa 21

1.2.3 Công dụng của cây Ké đầu ngựa 22

1.2.4 Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của cây Ké đầu ngựa 23

CHƯƠNG 2 THỰC NGHIỆM……… ……… 30

2.1 Phương pháp xử lí mẫu thực vật 30

2.1.1 Thu và xử lí mẫu 30

2.1.2 Xác định tên khoa học 30

2.2 Hóa chất và dụng cụ, thiết bị nghiên cứu 30

2.2.1 Hóa chất 30

2.2.2 Dụng cụ, thiết bị nghiên cứu 30

Trang 6

2

2.3 Phương pháp nghiên cứu 30

2.3.1 Phương pháp chiết mẫu 30

2.3.2 Phương pháp thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của các cao chiết lá cây Ké đầu ngựa 32

2.3.3 Xác định thành phần các chất dễ bay hơi trong cao chiết n-hexan của lá cây Ké đầu ngựa 33

2.3.4 Phân lập và xác định cấu trúc của các cấu tử tách được 33

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN……… 36

3.1 Kết quả thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của các cao chiết lá cây Ké đầu ngựa 37

3.2 Kết quả xác định thành phần hóa học các chất dễ bay hơi trong cao chiết n-hexan của lá cây Ké đầu ngựa 38

3.3 Phân lập chất từ cao chiết n-hexan lá cây Ké đầu ngựa 40

3.3.1 Hợp chất XSH1 40

3.3.2 Hỗn hợp XSH2 43

3.3.3 Hợp chất XSH3 47

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………… ……… ………53

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ……… …… 55 PHỤ LỤC

Trang 7

3

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Tên gọi

13

1

Trang 8

4

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Một số loài đặc trƣng thuộc chi Ké (Xanthium) 8

Bảng 3.1 Kết quả thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của các cao chiết lá cây Ké đầu ngựa 37

Bảng 3.2 Các cấu tử dễ bay hơi trong cao chiết n-hexan lá cây Ké đầu ngựa 38

Bảng 3.3 Số liệu phổ 13C-, 1H-NMR của XSH1 và 1H-NMR của pentatriacontan-1-ol (125/500 MHz, CDCl3) 43

Bảng 3.4 Số liệu phổ 1H-NMR của XSH2 và hỗn hợp stigmasterol và  -sitosterol 46

Bảng 3.5 Số liệu phổ 13C-NMR và 1H-NMR của XSH3 và của lupeol 50

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1 Quy trình chiết mẫu……….31

Sơ đồ 2.2 Phân lập chất từ cao chiết n-hexan lá cây Ké đầu ngựa 35

DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1.1 Thân cây Ké đầu ngựa 19

Hình 1.2 Lá cây Ké đầu ngựa 20

Hình 1.3 Hoa cây Ké đầu ngựa 20

Hình 1.4 Quả cây Ké đầu ngựa 21

Hình 3.1 Sắc ký đồ GC/MS cao chiết n-hexan lá cây Ké đầu ngựa 38

Hình 3.2 Phổ hồng ngoại của XSH1 41

Hình 3.3 Phổ 1H-NMR giãn rộng của XSH1 41

Hình 3.4 Phổ 13C-NMR của XSH1 42

Hình 3.5 Phổ hồngngoại của XSH2 44

Hình 3.6 Phổ 1H-NMR của XSH2 44

Hình 3.8 Phổ hồng ngoại của XSH3 48

Hình 3.9 Phổ 13C-NMR giãn rộng của XSH3 48

Hình 3.10 Phổ DEPT giãn rộng của XSH3 49

Trang 9

5

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nước Việt Nam với lãnh thổ trải dài từ Bắc tới Nam thuộc vùng nhiệt đới gió mùa ẩm ướt, điều kiện khí hậu thuận lợi nên thảm thực vật khá phong phú và đa dạng

Dân tộc Việt Nam có truyền thống về sử dụng các loài thảo mộc làm thuốc chữa bệnh Từ xưa đến nay, những cây thuốc dân gian vẫn đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cho con người Mặc dù công nghệ tổng hợp hóa dược ngày nay đã phát triển mạnh mẽ, tạo ra các biệt dược khác nhau sử dụng trong công tác phòng, chữa bệnh, nhờ đó giảm tỷ lệ tử vong; song những đóng góp của các thảo dược cũng không vì thế mà mất đi chỗ đứng trong y học Các cây thuốc dân gian vẫn tiếp tục được dùng như là nguồn nguyên liệu trực tiếp, gián tiếp hoặc cung cấp những chất đầu cho công nghệ bán tổng hợp nhằm tìm kiếm những dược phẩm mới cho việc điều trị các chứng bệnh thông thường cũng như các bệnh nan y

Trong công tác phòng chữa bệnh ở nước ta, Đảng và Nhà nước luôn chủ trương và khuyến khích Đông Tây y kết hợp để chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, nhằm kế thừa và phát huy vốn quý của nền Y học cổ truyền với nhiều cây thuốc quý

Trong số những loài thực vật đa dạng và phong phú được sử dụng làm dược

liệu trong dân gian thì phải kể đến cây Ké đầu ngựa (Xanthium strumarium L.),

thuộc họ Cúc (Asteraceae) Loài cây này mọc rất phổ biến ở Việt Nam, thường mọc dại ở nhiều nơi

Dân gian thường dùng Ké đầu ngựa chữa phong hàn, đau đầu, chân tay đau

co rút, phong tê thấp, đau khớp, mũi chảy nước hôi, mày đay, lở ngứa, đau răng, đau họng, bướu cổ, hủi

Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về thành phần hóa học và công dụng của Ké đầu ngựa Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi ở Việt Nam hiện mới chỉ có hai công trình nghiên cứu về đối tượng này

Trang 10

6

Để góp phần vào việc nghiên cứu một cách sâu hơn về thành phần hóa học và

hoạt tính sinh học của cây Ké đầu ngựa tôi chọn đề tài: “Nghiên cứu thành phần

hóa học và thăm dò hoạt tính sinh học của cây Ké đầu ngựa (Xanthium

strumarium L.), họ Cúc (Asteraceae) ở tỉnh Quảng Bình, Việt Nam”

2 Đối tượng và mục tiêu nghiên cứu

* Đối tượn n hi n cứu

Cây Ké đầu ngựa (Xanthium strumarium L.) ở tỉnh Quảng Bình, Việt Nam

* Mục ti u n hi n cứu

+ Mục tiêu chung

Nghiên cứu thành phần hóa học và thăm dò hoạt tính sinh học của cây Ké đầu

ngựa (Xanthium strumarium L.) ở tỉnh Quảng Bình, Việt Nam

+ Mục tiêu cụ thể

Điều chế các cao chiết cây Ké đầu ngựa trong các dung môi có độ phân cực

tăng dần như n-hexan, DCM, EtOAc và MeOH và thử hoạt tính kháng khuẩn,

kháng nấm của chúng

Xác định các hợp chất dễ bay hơi trong cao chiết n-hexan

Phân lập và xác định cấu trúc một số hợp chất từ các cao chiết thu được

3 Phươn pháp n hi n cứu

* Các phươn pháp n hi n cứu lý thuyết

Phương pháp nghiên cứu các hợp chất tự nhiên

Tổng quan các tài liệu về đặc điểm hình thái thực vật, các công trình nghiên cứu về thành phần hóa học, hoạt tính sinh học và ứng dụng của cây Ké đầu ngựa

* Các phươn pháp n hi n cứu thực nghiệm

Sử dụng phương pháp chiết rắn - lỏng để điều chế các cao chiết lá cây Ké đầu

ngựa trong các dung môi n-hexan, DCM, EtOAc, MeOH

Thử hoạt tính sinh học của các cao chiết thu được

Xác định thành phần hóa học của các cấu tử dễ bay hơi trong cao chiết

n-hexan bằng phương pháp GC/MS

Tiến hành sắc ký cột các cao chiết để phân lập các hợp chất

Trang 11

7

Xác định cấu trúc của các cấu tử tách được bằng các phương pháp phổ như:

4 Bố cục luận văn

Luận văn bao gồm: 58 trang

Mục lục: 02 trang

Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt: 01 trang

Danh mục các bảng biểu, hình ảnh, sơ đồ: 01 trang

Phần mở đầu: 03 trang

Phần nội dung: 45 trang

Chương 1 Tổng quan: 22 trang

Chương 2 Thực nghiệm: 7 trang

Chương 3 Kết quả nghiên cứu và thảo luận: 16 trang

Phần kết luận và kiến nghị: 01 trang

Phần tài liệu tham khảo: 05 trang

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	384,51 KB