Biện pháp xây dựng xã hội học tập ở thành phố biên hòa, tỉnh đồng nai (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM  NGUYỄN KHÁNH HẬU BIỆN PHÁP XÂY DỰNG XÃ HỘI HỌC TẬP Ở THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI CHUYÊN NGANHFl QUẢN LÝ GIÁO DỤ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM



NGUYỄN KHÁNH HẬU

BIỆN PHÁP XÂY DỰNG XÃ HỘI HỌC TẬP Ở THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH

ĐỒNG NAI

CHUYÊN NGANHFl QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN KHẮC HÙNG

HUẾ, NĂM 2015

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng công bố trong

bất kỳ một công trình nào khác

Demo Version - Select.Pdf SDK

Lời Cảm Ơn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự động viên giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh đạo, quý thầy cô giáo, các đồng nghiệp và gia đình

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với:

Quý thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy cho tôi trong suốt thời gian học tập

ở lớp Cao học chuyên ngành Quản lí giáo dục khóa XXII;

PGS.TS Nguyễn Khắc Hùng - người thầy, người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này;

Lãnh đạo và các phòng ban chuyên môn Sở Giáo dục và Đào tạo, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai;

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Biên Hòa; Các cán bộ quản lí, giáo viên các trường học trên địa bàn thành phố Biên Hòa; Gia đình và bạn bè động nghiệp đã luôn động viên, khích lệ, đóng góp ý kiến, cung cấp tài liệu và hết lòng giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Bản thân đã hết sức cố gắng, nhưng chắc chắn luận văn tốt nghiệp cũng không thể tránh khỏi những sai sót Tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến góp

ý, chỉ dẫn và giúp đỡ

Huế, tháng 3 năm 2015

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ 4

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Mục đích nghiên cứu 7

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 7

4 Giả thuyết khoa học 8

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

6 Phương pháp nghiên cứu 8

7 Phạm vi nghiên cứu 8

8 Cấu trúc của luận văn: 8

NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG XÃ HỘI HỌC TẬP 9

1.1 Khái quát lịch sử vấn đề nghiên cứu về xây dựng XHHT 9

1.1.1 Vấn đề xây dựng XHHT trong một số nghiên cứu trên thế giới 9

1.1.2 Vấn đề xây dựng XHHT trong một số nghiên cứu ở Việt Nam 11

1.2 Các khái niệm cơ bản 14

1.2.1 XHHT và xây dựng XHHT 14

1.2.2 Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý XHHT 23

1.2.3 Xã hội hóa và xã hội hóa giáo dục 25

1.2.4 Biện pháp quản lý giáo dục 26

1.2.5 Trung tâm học tập cộng đồng 26

1.2.6 Nguồn lực và nguồn lực đầu tư cho giáo dục 28

1.3 Chủ trương của Đảng, Nhà nước và Tư tưởng của Hồ Chí Minh về học tập suốt đời, xây dựng XHHT 29

1.3.1 Chủ trương của Đảng, Nhà nước về học tập suốt đời, xây dựng XHHT 29

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.3.2 Tư tưởng và đạo đức của Hồ Chí Minh về học tập suốt đời, xây dựng XHHT 31

1.4 Kết luận Chương 1 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VIỆC XÂY DỰNG XÃ HỘI HỌC TẬP Ở THÀNH PHỐ BIÊN HÒA 36

2.1 Những đặc đặc điểm về kinh tế - xã hội của thành phố Biên Hòa ảnh hưởng đến việc xây dựng XHHT 36

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 36

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 37

2.1.3 Truyền thống lịch sử, văn hóa 38

2.2 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 41

2.2.1 Tình hình giáo dục 41

2.2.2 Các hoạt động xây dựng XHHT 47

2.2.3 Nhận thức của người dân về XHHT và xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 59

2.3 Đánh giá về nguyên nhân của thực trạng xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 70

2.3.1 Nguyên nhân của những thành tựu 70

2.3.2 Nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế 71

2.4 Kết luận Chương 2 72

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP XÂY DỰNG XÃ HỘI HỌC TẬP Ở THÀNH PHỐ BIÊN HÒA 73

3.1 Những nguyên tắc trong việc đề xuất các biện pháp xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 73

3.1.1 Bảo đảm tính mục tiêu 73

3.1.2 Bảo đảm tính toàn diện 73

3.1.3 Bảo đảm tính khả thi 73

3.2 Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục nhằm xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 74

3.2.1 Nhóm các biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức về xây dựng XHHT, sự cần thiết phải học tập, học thường xuyên, học suốt đời 74

3.2.2 Nhóm các biện pháp tăng cường các hoạt động xã hội hóa giáo dục 76

3.2.3 Nhóm các biện pháp về đa dạng hóa các hình thức học tập 81

Demo Version - Select.Pdf SDK

3.2.4 Nhóm các biện pháp về củng cố và phát triển Trung tâm học tập cộng đồng 84 3.2.5 Nhóm các biện pháp xây dựng Hội khuyến học vững mạnh làm nòng cốt

liên kết, phối hợp các lực lượng xã hội tham gia xây dựng XHHT 88

3.2.6 Nhóm các biện pháp về tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với phong trào xây dựng XHHT ở địa phương 91

3.3 Khảo sát thăm dò về tính khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục nhằm xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 93

3.4 Kết luận Chương 3 96

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 102 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH SÁCH CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 Thống kê số lượng Trung tâm học tập cộng đồng 27 Bảng 2.1 Thống kê số lượng các cơ sở giáo dục tại thành phố Biên Hòa 41 Bảng 2.2 Thống kê kết quả chống mù chữ, phổ cập giáo dục năm 2013 và 2014 48 Bảng 2.3 Thống kê kết quả chống mù chữ, phổ cập giáo dục năm 2014

của các phường xã 49 Bảng 2.4 Thống kê kết quả huy động người dân tham gia các hoạt động

tại Trung tâm học tập cộng đồng 53 Bảng 2.5 Thống kê kết quả đánh giá các Trung tâm học tập cộng đồng 54 Bảng 2.6 Nhận thức của các đối tượng về khái niệm XHHT 60 Bảng 2.7 Nhận thức của các đối tượng về trách nhiệm đối với công tác xây dựng

XHHT 61

Bảng 2.8 Nhận thức của các đối tượng về ý nghĩa của việc xây dựng XHHT 63 Bảng 2.9 Nhận thức về những thuận lợi trong việc xây dựng XHHT 65 Bảng 2.10 Nhận thức của các đối tượng về những khó khăn trong việc xây dựng XHHT 66 Bảng 2.11 Đánh giá việc tham gia hoạt động tại Trung tâm học tập cộng đồng của các đối tượng 67 Bảng 2.12 Đánh giá của các đối tượng về chất lượng hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng tại địa phương 68 Bảng 2.13 Đánh giá việc tham gia các hoạt động khuyến học, khuyến tài 69 Bảng 2.14 Đánh giá của các đối tượng về vai trò của Hội Khuyến học trong việc xây dựng XHHT 69 Bảng 3.1 Kết quả thăm dò tính khả thi của các giải pháp xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa 93

SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mô hình xã hội học tập xã, phường, thị trấn 21

Sơ đồ 1.2 Chức năng quản lý giáo dục 24

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đầu năm 1946, sau thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khi trả lời các nhà báo nước ngoài muốn tìm hiểu về mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" Câu nói trên đã chứa đựng giá trị nhân văn và hoài bão lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đồng thời cũng cho thấy một tư tưởng lớn về giáo dục của Người, mở đầu cho việc xây dựng xã hội học tập (XHHT) ở nước ta

Bắt đầu từ việc Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành sắc lệnh 17/SL ngày 08/9/1945 để thành lâp Nha Bình dân học vụ nhằm thực hiện phong trào diệt giặc dốt song song với diệt giặc đói và giặc ngoại xâm, cho đến việc thực hiện các lần cải cách giáo dục vào các năm 1950, 1956, 1979 và đến ngày 26/12/2000, Chính phủ đã công bố với đồng bào và toàn thế giới là Việt Nam đã hoàn thành đạt chuẩn quốc gia về xoá mù chữ và phổ cập tiểu học trên phạm vi cả nước Hiện nay, chúng

ta đang quyết tâm đạt được mục tiêu phổ cập tiểu học đúng độ tuổi trước năm 2015 nhằm hướng tới việc hoàn thành tám mục tiêu phát triển thiên niên kỷ được ghi trong Bản Tuyên ngôn Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc năm 2000 mà Việt Nam của chúng ta đã cam kết

Việc nâng cao dân trí là một yêu cầu bức thiết mang một ý nghĩa chiến lược

về phát triển nhân tố con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhất là trong điều kiện khoa học - công nghệ đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và công cuộc công nghiệp hóa đang chuyển dần qua nền kinh tế tri thức mà cốt lõi là đội ngũ công nhân trí thức có trình độ chuyên môn cao Lịch sử phát triển của nhiều nước trên thế giới đã cho chúng ta thấy rằng, tất cả các nước có nền kinh tế hùng mạnh, có khoa học - công nghệ phát triển đều là những nước có nền giáo dục - đào tạo tiên tiến, luôn xem phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu của quốc gia mình Giáo dục - đào tạo và phát triển kinh tế - xã hội ngày càng gắn bó chặt chẽ với nhau, giáo dục - đào tạo cũng đồng thời gắn bó hữu cơ với khoa học - công nghệ Chính điều đó đã đặt giáo dục đứng ở

vị trí trung tâm của sự phát triển Giáo dục có sứ mạng giúp mọi người phát huy tất

cả tài năng và tiềm lực sáng tạo của mình Để thực hiện được sứ mạng đó, việc xây

Demo Version - Select.Pdf SDK

dựng XHHT trở thành xu thế tất yếu của các nước trên thế giới trước yêu cầu mới của thời đại, đặc biệt đối với Việt Nam sau khi trở thành thành viên chính thức của

Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

Chủ trương xây dựng XHHT của Đảng và Nhà nước ta đã được thể hiện rõ qua các quan điểm chỉ đạo sau:

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã xác định: “Phấn đấu xây dựng nền giáo dục hiện đại, của dân, do dân và vì dân, bảo đảm công bằng về

cơ hội học tập cho mọi người, tạo điều kiện để toàn xã hội học tập, học tập suốt đời, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước” [14,tr.206]

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng tiếp tục xác định: “Đẩy mạnh phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng mô hình XHHT; mở rộng các phương thức đào tạo từ xa và hệ thống các trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm giáo dục thường xuyên Thực hiện tốt bình đẳng về cơ hội học tập và các chính sách

xã hội trong học tập” [15,tr.132]

Khi nói về xã hội hóa sự nghiệp giáo dục, Điều 12 - Luật Giáo dục năm 2005

đã ghi rõ: “Phát triển giáo dục, xây dựng XHHT là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn”

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 112/2005/QĐ-TTg ngày 18/5/2005 về việc xây dựng XHHT giai đoạn 2005-2010 và Quyết định số 89/QĐ-TTg ngày 09/01/2013 về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng XHHT giai đoạn 2012-2020”, theo đó nội dung tập trung vào việc đẩy mạnh các hoạt động học tập trong cộng đồng, cung ứng các cơ hội học tập và tạo điều kiện thuận lợi để mọi người được học tập suốt đời, tiến tới xây dựng XHHT…

Như vậy việc xây dựng XHHT đã là tư tưởng lớn về giáo dục của Chủ tịch

Hồ Chí Minh và là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta

Thực hiện chủ trương trên, trong thời gian qua, các địa phương đã có nhiều

nổ lực triển khai và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng góp phần phát triển kinh

tế - xã hội chung của cả nước Riêng đối với thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai do đặc điểm là một đô thị loại 2 và nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nên

Demo Version - Select.Pdf SDK

đã có sự phát triển nhanh và mạnh về kinh tế - xã hội theo cơ cấu công nghiệp - dịch

vụ - nông nghiệp với tỷ trọng phát triển công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng Sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong hiện tại và tương lai đang tạo nên một áp lực lớn về yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực kỹ thuật cao Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Biên Hòa lần thứ X (2010 – 2015) cũng đã đặc biệt nhấn mạnh đến yêu cầu đào tạo và xây dựng nguồn nhân lực kỹ thuật đáp ứng những nhu cầu cấp thiết của sự phát triển kinh tế - xã hội Nguồn nhân lực đó phải được xây dựng và phát triển trên nền tảng của việc thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí và phát triển theo hướng xây dựng XHHT

Tuy nhiên, ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai hiện nay do tốc độ đô thị hóa rất nhanh; số lượng các khu công nghiệp tập trung được phát triển mạnh; tình trạng tăng dân số cơ học diễn ra phức tạp; áp lực cao về chất lượng của nguồn nhân lực… đòi hỏi chính quyền các cấp phải có nhiều nổ lực, sáng tạo để giải quyết Trong lĩnh vực giáo dục, các hoạt động xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa trong những năm qua tuy có được quan tâm, nhưng trong triển khai thực hiện gặp nhiều khó khăn do đây là vấn đề vừa mới, vừa khó nên hiệu quả mang lại chưa cao, mặt bằng dân trí dù được cải thiện nhưng vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển Mặt khác, ở địa phương hiện nay vẫn chưa có nghiên cứu nào đề cập đến vấn

đề xây dựng XHHT

Với những lý do nêu trên, tôi đã chọn nghiên cứu vấn đề “Biện pháp xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai” để góp phần đẩy nhanh tốc

độ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao mặt bằng dân trí của thành phố Biên Hòa trong thời gian tới đồng thời làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Các biện pháp trong công tác quản lý giáo dục để đẩy mạnh việc xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề xây dựng XHHT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp thực hiện việc xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay

Demo Version - Select.Pdf SDK

4 Giả thuyết khoa học

Đề tài sẽ xây dựng những cơ sở lý luận và thực tiển về việc thực hiện xây dựng XHHT Đây là cơ sở để đề xuất với cơ quan quản lý giáo dục địa phương về những biện pháp quản lý để đẩy mạnh việc xây dựng XHHT, góp phần tạo ra một môi trường học tập thuận lợi nhất cho người dân, qua đó nâng cao dân trí, xây dựng thành phố Biên Hòa ngày càng văn minh và giàu đẹp

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận

Hệ thống hóa các cơ sở lý thuyết về vấn đề xây dựng XHHT

5.2 Khảo sát đánh giá thực trạng

Khảo sát đánh giá thực trạng tình hình xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

5.3 Đề xuất biện pháp

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp góp phần xây dựng XHHT ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai;

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: Phân tích, tổng hợp lí thuyết;

khái quát hóa các nhận định độc lập… nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra xã hội học, tổng kết

kinh nghiệm giáo dục, tham khảo ý kiến chuyên gia, mô hình hóa… nhằm xác định thực trạng và đề xuất các biện pháp thực hiện đề tài

6.3 Phương pháp thống kê toán học: để xử lí các kết quả khảo sát, nghiên cứu

7 Phạm vi nghiên cứu

Thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

8 Cấu trúc của luận văn

Luận văn gồm:

Mở đầu

Nội dung luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng xã hội học tập

Chương 2: Thực trạng việc xây dựng xã hội học tập ở thành phố Biên Hòa Chương 3: Các biện pháp xây dựng xã hội học tập ở thành phố Biên Hòa Kết luận và khuyến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

Demo Version - Select.Pdf SDK