Biện pháp quản lý phương tiện dạy học của hiệu trưởng các trường THPT huyện nhơn trạch, tỉnh đồng nai (tt)

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM LÊ THỊ NGỌC ANH BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI CHUYÊN NGÀNH: QU

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ NGỌC ANH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS Trần Vĩnh Tường

Huế, năm 2015

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

TÁC GIẢ

Lê Thị Ngọc Anh

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả luôn nhận được sự chi bảo, hướng dẫn, giúp đỡ tận tình, quý báu của quý Thầy giáo, Cô giáo; Được sự quan tâm, khuyến khích và tạo điều kiện của cơ quan; Sự động viên giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp, bạn bè và gia đình Với tình cảm chân thành và trân trọng nhất tác giả xin bày tỏ lòng biết sâu sắc đến:

Trường Đại học sư phạm thuộc đại học Huế; Phòng đào tạo sau đại học; Khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học sư phạm Huế; Quý Thầy giáo, Cô giáo, cán bộ đã trực tiếp giảng dạy lớp cao học quản lý giáo dục và tư vấn giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt xin trân trọng cảm ơn Thầy PGS.TS.Trần Vĩnh Tường - Trưởng phòng đào tạo sau Đại học, người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo, hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Lãnh đạo Sở GD&ĐT Đồng Nai, Ban giám hiệu, Quý Thầy giáo, Cô giáo các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai đã tạo điều kiện thuận lợi trong việc khảo sát thực tế, cung cấp số liệu, tư vấn khoa học cho tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài

Gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, động viên và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Mặc dù đã hết sức cố gắng, song do khả năng và thời gian nghiên cứu có hạn nên chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Kính mong quý Thầy, Cô , cùng các bạn bè đồng nghiệp vui lòng chỉ dẫn, góp ý thêm để luận văn được hoàn thiện hơn, có giá trị thực tiễn hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Huế, tháng 5 năm 2015

Tác giả

Lê Thị Ngọc Anh

iii

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 3

DANH MỤC CÁC BẢNG THỐNG KÊ, SƠ ĐỒ 4

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích nghiên cứu 7

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 7

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

5 Giả thuyết khoa học 7

6 Phương pháp nghiên cứu 8

7 Phạm vi nghiên cứu 8

8 Cấu trúc luận văn 8

NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 9

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 9

1.2 Các khái niệm cơ bản 10

1.3 Những vấn đề cơ bản về PTDH ở trường THPT 16

1.4 Yêu cầu đổi mới phương tiện dạy học hiện nay ở các trường Trung học phổ thông 20

1.5 Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông với vấn đề quản lý phương tiện dạy học 24

Tiểu kết chương 1 31

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI 32

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - văn hóa xã hội, giáo dục huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 32

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 34

2.3 Thực trạng về phương tiện dạy học ở các trường Trung học phổ thông huyện Nhơn trạch, tỉnh Đồng Nai 34

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.4 Thực trạng về công tác quản lý phương tiện dạy học các trường THPT Huyện

Nhơn Trạch 49

2.5 Đánh giá chung thực trạng phương tiện dạy học và công tác quản lý phương tiện dạy học ở các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 56

Tiểu kết chương 2 60

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI 61

3.1 Định hướng xác lập các biện pháp 61

3.2 Nguyên tắc xác lập biện pháp 63

3.3 Các biện pháp quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 64

3.3.1 Nhóm biện pháp nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên và học sinh về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của phương tiện dạy học và quản lý phương tiện dạy học trong nhà trường 64

3.3.2 Nhóm biện pháp quản lý việc mua sắm, trang bị phương tiện dạy học 67

3.3.3 Nhóm các biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả việc khai thác, sử dụng phương tiện dạy học 72

3.3.4 Nhóm biện pháp quản lý việc bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa phương tiện dạy học 78

3.3.5 Nhóm các biện pháp tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý phương tiện dạy học 83

3.3.6 Nhóm biện pháp quản lý việc tổ chức các điều kiện hỗ trợ 86

3.3.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp 89

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 90

3.4.1 Tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 90

3.4.2 Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện các biện pháp 93

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 94

1 KẾT LUẬN 95

2 KHUYẾN NGHỊ 96

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

3 CBPTPTDH Cán bộ phụ trách phương tiện dạy học

5 CNH - HĐH Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

7 CSVC-PTDH Cơ sở vật chất - phương tiện dạy học

11 GD – ĐT Giáo dục - Đào tạo

14 GVNVHS Giáo viên, nhân viên và học sinh

18 KHKT-CN Khoa học kỹ thuật - công nghệ

29 TBGD Thiết bị giáo dục

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG THỐNG KÊ, SƠ ĐỒ

Trang

BẢNG THỐNG KÊ

Bảng 2.1 Tình hình giáo viên và học sinh THPT các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 33 Bảng 2.2 Bảng xếp loại học lực, hạnh kiểm và tỷ lệ đỗ TNTHPT các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai 33 Bảng 2.3 Đánh giá Số lượng phương tiện dạy học được trang bị ở các trường THPT 35 Bảng 2.4 Đánh giá về mức độ đáp ứng các phương tiện dạy học cho việc đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa và phương pháp dạy học 35 Bảng 2.5 Đánh giá về chất lượng PTDH các trường THPT 36 Bảng 2.6 Đánh giá về tính đồng bộ của phương tiện dạy học các trường THPT 36 Bảng 2.7 Nguyên nhân không đồng bộ của phương tiện dạy học 37 Bảng 2.8 Đánh giá về tính hiện đại của phương tiện dạy học 37 Bảng 2.9 Nguyên nhân phương tiện dạy học chưa được trang bị hiện đại hay còn lạc hậu 38 Bảng 2.10 Đánh giá về tầm quan trọng của việc sử dụng phương tiện dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học 39 Bảng 2.11 Đánh giá về việc ý thức sử dụng phương tiện dạy học ở các bộ môn các trường Trung học phổ thông 39 Bảng 2.12 Đánh giá về kỹ năng sử dụng phương tiện dạy học các trường

Trung học phổ thông 40 Bảng 2.13 Đánh giá nguyên nhân hạn chế về kỹ năng sử dụng của giáo viên 40 Bảng 2.14 Đánh giá hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học ở các trường THPT 41 Bảng 2.15 Tổng hợp số tiết có sử dụng đồ dùng dạy học hoặc thí nghiệm và việc

sử dụng các phương tiện dạy học của trường THPT huyện Nhơn Trạch 42 Bảng 2.16 Đánh giá về ý thức bảo quản phương tiện dạy học của cán bộ, giáo viên, học sinh các trường THPT 43 Bảng 2.17 Đánh giá về mức độ bảo quản phương tiện dạy học các trường THPT 43 Bảng 2.18 Đánh giá về mức độ hư hỏng, hao hụt phương tiện dạy học các trường THPT 44 Bảng 2.19 Nguyên nhân dẫn đến hư hỏng phương tiện dạy học các trường THPT 44 Bảng 2.20 Đánh giá về trang bị dụng cụ bảo quản phương tiện dạy học 46

Demo Version - Select.Pdf SDK

Bảng 2.21 Đánh giá phong trào tự làm đồ dùng dạy học ở các trường THPT 46

Bảng 2.22 Nguyên nhân phong trào tự làm phương tiện dạy học chưa tốt ở các trường THPT 47

Bảng 2.23 Đánh giá việc trang bị thiết bị ứng dụng công nghệ thông tin các trường THPT 48

Bảng 2.24 Đánh giá về vai trò công tác quản lý phương tiện dạy học đối với việc nâng cao chất lượng dạy học 49

Bảng 2.25 Đánh giá về mức độ thực hiện quản lý việc sử dụng phương tiện dạy học của Hiệu trưởng 51

Bảng 2.26 Đánh giá công tác lập kế hoạch quản lý việc sử dụng PTDH của Hiệu trưởng ở các trường THPT 51

Bảng 2.27 Đánh giá công tác quản lý việc xây dựng bộ máy sử dụng PTDH của Hiệu trưởng ở các trường THPT 52

Bảng 2.28 Đánh giá công tác tổ chức quản lý việc sử dụng PTDH của Hiệu trưởng ở các trường THPT 52

Bảng 2.29 Đánh giá mức độ thực hiện quản lý việc sửa chữa, bảo quản phương tiện dạy học của Hiệu trưởng ở các trường THPT 53

Bảng 2.30 Đánh giá kết quả thực hiện quản lý việc sửa chữa, bảo quản phương tiện dạy học của Hiệu trưởng ở các trường THPT 54

Bảng 2.31 Mức độ giáo viên các trường THPT biết và vận dụng CNTT trong quá trình dạy học 56

Bảng 3.1 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các nhóm biện pháp 91

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Mô hình quản lý 11

Sơ đồ 1.2 Cấu trúc hệ thống của quá trình dạy học 17

Sơ đồ 1.3 Chu trình quản lý phương tiện dạy học 27

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp quản lý PTDH 90

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Sự nghiệp giáo dục luôn luôn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia Nước ta đang thực hiện công nghiệp hóa - hiện đại hóa, vì vậy Đảng ta luôn quan tâm đến phát triển giáo dục và đào tạo, Nghị quyết Đại hội

Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế”

và “Phát triển nhanh nguồn nhân lực , nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao , tập trung vào viê ̣c đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân” [12, tr 216]

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Phát triển Giáo dục, đào tạo là quốc sách hàng đầu” Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã xác định mục tiêu chủ yếu của Giáo dục và Đào tạo là:” Đề cao trách nhiệm của gia đình và xã hội, phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong giáo dục thế hệ trẻ Tiếp tục phát triển và nâng cấp cơ sở vật chất - kỹ thuật cho các cơ

sở giáo dục, đào tạo Đầu tư hợp lý, có hiệu quả xây dựng một số cơ sở giáo dục, đào tạo đạt trình độ quốc tế” [12, tr121]

Để đáp ứng tình hình phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục phải luôn đổi mới, trong đó, đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu tất yếu trong công cuộc đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay Hiệu quả của việc dạy học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó, phương tiện dạy học (PTDH) có một vị trí quan trọng giúp cho người giáo viên phát huy năng lực sáng tạo của mình trong công tác giảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên thuận lợi và dễ tiếp thu hơn, tạo cho học sinh những tình cảm tốt đẹp với khoa học nói chung và môn học nói riêng Phương tiện dạy học góp phần nâng cao khả năng sư phạm của giáo viên, kích thích hứng thú học tập, phát triển tư duy và trí thông minh của học sinh, giúp học sinh lĩnh hội tri thức, hình thành các kỹ năng, kỹ xảo

Trong những năm qua, Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai, Sở Giáo dục - Đào tạo Đồng Nai và các trường trong huyện đã từng bước trang bị và đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện dạy học phục vụ công tác giảng dạy và học tập của các trường Tuy nhiên vấn đề đầu tư còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu của các trường, việc đầu tư phương tiện dạy học còn dàn trải, chưa đồng bộ, vấn đề bảo dưỡng, sửa chữa PTDH còn nhiều bất cập nhất là đối với các thiết bị dạy học hiện đại

Demo Version - Select.Pdf SDK

Bên cạnh đó, việc quản lý và sử dụng phương tiện dạy học ở trường phổ thông nói chung, các trường Trung học Phổ thông (THPT) huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai nói riêng còn nhiều bất cập cụ thể là: giáo viên phụ trách phương tiện dạy học chủ yếu là kiêm nhiệm, giáo viên ít sử dụng phương tiện dạy học hoặc sử dụng đối phó, năng lực thực hành và sử dụng phương tiện dạy học của nhiều giáo viên còn yếu, chưa hiểu hết cách sử dụng của các thiết bị hiện đại, khi sử dụng còn lúng túng nên chưa phát phát huy hết tác dụng của PTDH Đặc biệt có hạn chế trong công tác quản lý PTDH Vì thế, Hiệu trưởng ở các trường THPT hiện nay cần quan tâm đến công tác quản lý phương tiện dạy học (QLPTDH)

Xuất phát từ những vấn đề về lí luận và thực tiễn như trên tôi chọn vấn đề

“Biện pháp quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành

Quản lý giáo dục

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý phương tiện dạy học ở các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Trung học phổ thông của địa phương

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

4 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác quản lý phương tiện dạy học ở

trường THPT

4.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng về công tác quản lý phương tiện

dạy học ở trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

4.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng

ở các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Phương tiện dạy học ở các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai hiện nay vừa thiếu vừa không đồng bộ, đội ngũ giáo viên phụ trách PTDH chủ yếu là

Demo Version - Select.Pdf SDK

kiêm nhiệm, việc sử dụng PTDH của giáo viên và học sinh còn nhiều hạn chế, công tác bảo quản PTDH chưa tốt vì thế chưa phát huy hết tác dụng và hiệu quả của PTDH

Nếu đề xuất và thực hiện được các biện pháp quản lý khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và địa phương thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích tổng hợp, phân loại các tài liệu khoa học; các văn kiện đại hội Đảng; các tài liệu về GD, quản lý GD, các văn bản của Bộ, Sở có liên quan đến PTDH và công tác quản lý PTDH trong nhà trường, trên cơ sở đó phân tích, tổng hợp để xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra, khảo sát các đối tượng: Hiệu trưởng (HT), Phó hiệu trưởng (PHT); cán bộ phụ trách thiết bị, thư viện, giáo viên và học sinh

Phương pháp quan sát thực tế về công tác quản lý, trang bị, sử dụng và bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa PTDH ở các trường THPT

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm về công tác quản lý PTDH ở các trường THPT

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phần mềm Microsoft Excel và phương pháp thống kê để xử lý các kết quả nghiên cứu

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài tập trung nghiên cứu, khảo sát thực trạng về công tác quản lý PTDH ở các trường THPT trên địa bàn huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai gồm ba trường: THPT Phước Thiền, THPT Nhơn Trạch và THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

8 CẤU TRÚC LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm ba chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phương tiện dạy học ở trường THPT Chương 2: Thực trạng quản lý phương tiện dạy học ở các trường THPT huyện Nhơn Trạch, Tỉnh Đồng Nai

Chương 3: Biện pháp quản lý phương tiện dạy học của Hiệu trưởng các trường THPT huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Demo Version - Select.Pdf SDK