Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng các trường tiểu học huyện trảng bom, tỉnh đồng nai (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN DUY TÂN BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TRẢNG BOM, T

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN DUY TÂN

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TRẢNG BOM, TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Huế, năm 2015 Demo Version - Select.Pdf SDK

ii

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN DUY TÂN

Trang phụ bìa

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TRẢNG BOM, TỈNH ĐỒNG NAI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60140114 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS NINH VĂN BÌNH

Huế, năm 2015 Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả

Nguyễn Duy Tân

Demo Version - Select.Pdf SDK

iv

Tác giả xin chân thành cảm ơn: Hội đồng khoa học trường Đại học sư phạm Huế, Khoa Tâm lý - Giáo dục, các giảng viên, các nhà khoa học cùng Quý thầy, cô giáo đã tận tình giảng dạy và hướng dẫn, giúp đỡ trong quá trình học tập, nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục - Đào tạo huyện Trảng Bom; các đồng chí Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, giáo viên;học sinh và cha mẹ học sinh các trường Tiểu học huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai; các cơ quan ban ngành liên quan

và bạn bè, đồng nghiệp đã nhiệt tình giúp đỡ, tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp tư liệu, số liệu, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, chân thành tới TS Ninh Văn Bình đã tận tình bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu và trực tiếp hướng dẫn giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện

đề tài cho đến khi hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện, nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được ý kiến góp ý chân thành của các chuyên gia, các thầy cô giáo, đội ngũ cán bộ, giáo viên và bạn bè để luận văn được hoàn thiện hơn !

Huế, tháng 5 năm 2015

Tác giả

Nguyễn Duy Tân

iii

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC BẢNG THỐNG KÊ VÀ SƠ ĐỒ 6

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 10

4 Giả thuyết khoa học 10

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 10

6 Phương pháp nghiên cứu 10

7 Phạm vi nghiên cứu 11

8 Những đóng góp của luận văn 11

9 Cấu trúc của luận văn 11

NỘI DUNG 13

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 13

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 13

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 13

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 15

1.2 Các khái niệm liên quan của đề tài 18

1.2.1 Quản lí giáo dục 18

1.2.1.1 Quản lí 18

1.2.1.2 Quản lý giáo dục 19

1.2.1.3 Quản lí nhà trường 21

1.2.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 21

1.2.2.1 Hoạt động 21

1.2.2.2 Hoạt động giáo dục 22

1.2.2.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 22

1.2.3 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 23

Demo Version - Select.Pdf SDK

2

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 24

1.3.1 Vị trí trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 24

1.3.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học 24

1.4 Hiệu trưởng trường tiểu học và quản lí HĐGDNGLL 25

1.4.1 Vị trí, vai trò và nhiệm vụ của HT trường tiểu học 25

1.4.2 Nội dung quản lý HĐGDNGLL 26

1.4.2.1 Quản lí thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ HĐGDNGLL 26

1.4.2.2 Quản lí việc xây dựng kế hoạch tổ chức HĐGDNGLL 28

1.4.2.3 Quản lí việc chỉ đạo và triển khai thực hiện nội dung và hình thức tổ chức HĐGDNGLL 29

1.4.2.4 Quản lí việc đảm bảo các điều kiện tổ chức HĐGDNGLL 30

1.4.2.5 Quản lí việc kiểm tra và đánh giá HĐGDNGLL 31

1.4.3 Phương pháp quản lý HĐGDNGLL 31

1.4.4 Các yêu cầu đối với công tác quản lý HĐGDNGLL 32

1.4.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý HĐGDNGLL 32

Tiểu kết chương 1 33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TRẢNG BOM, TỈNH ĐỒNG NAI 34

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục đào tạo huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai 34

2.1.1 Về địa lý tự nhiên và kinh tế - xã hội 34

2.1.2 Về tình hình phát triển giáo dục đào tạo 35

2.1.2.1 Quy mô phát triển mạng lưới trường, lớp, học sinh 35

2.1.2.2 Đầu tư CSVC, trang thiết bị dạy học 36

2.1.2.3 Công tác phát triển đội ngũ 36

2.1.2.4 Kết quả chất lượng giáo dục 38

2.1.3 Đánh giá chung 40

2.2 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng 41

2.2.1 Mục đích 41

2.2.2 Nội dung 41

2.2.3 Phương pháp 41

2.2.4 Đối tượng 41

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.3 Thực trạng HĐGDNGLL ở các trường tiểu học huyê ̣n Trảng Bom , tỉnh

Đồng Nai 42

2.3.1 Việc thực hiện mục tiêu HĐGDNGLL ở các trường tiểu học 42

2.3.2 Nhận thức của CB, GV, HS, CMHS đối với HĐGDNGLL 44

2.3.3 Nội dung, hình thức và quy mô HĐGDNGLL 46

2.3.3.1 Về nội dung HĐGDNGLL 46

2.3.3.2 Về hình thức tổ chức HĐGDNGLL 50

2.3.3.3 Về quy mô tổ chức HĐGDNGLL 52

2.3.4 Tác động của HĐGDNGLL đối với sự phát triển nhân cách HS 53

2.4 Thực trạng công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường tiểu học huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai 55

2.4.1 Quản lí thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ HĐGDNGLL 55

2.4.2 Quản lý việc xây dựng kế hoạch tổ chức HĐGDNGLL 56

2.4.3 Quản lí việc chỉ đạo và triển khai thực hiện nội dung và hình thức tổ chức HĐGDNGLL 57

2.4.4 Quản lí việc đảm bảo các điều kiện tổ chức HĐGDNGLL 58

2.4.5 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL 60

2.5 Đánh giá chung thực trạng HĐGDNGLL 61

2.5.1 Ưu điểm và hạn chế của việc tổ chức thực hiện HĐGDNGLL 61

2.5.2 Nguyên nhân của thực trạng 62

Tiểu kết chương 2 63

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TRẢNG BOM, TỈNH ĐỒNG NAI 64

3.1 Cơ sở xác lập biện pháp 64

3.1.1 Định hướng chung 64

3.1.2 Nguyên tắc xác lập biện pháp 66

3.1.2.1 Đảm bảo mục tiêu giáo dục của bậc học 66

3.1.2.2 Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 66

3.1.2.3 Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 67

3.1.2.4 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển 67

3.2 Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở trường tiểu học huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai 67

3.2.1 Nâng cao nhận thức về HĐGDNGLL cho GV, HS và các LLGD khác 67

Demo Version - Select.Pdf SDK

4

3.2.2 Xây dựng kế hoạch tổ chức HĐGDNGLL đảm bảo cụ thể , chi tiết và tính

khả thi 73

3.2.3 Cải tiến nội dung, phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL đạt kết quả và chất lượng Đẩy mạnh công tác thi đua khen thưởng trong HĐGDNGLL 76

3.2.4 Trong công tác quản lý các hoạt động dạy - học, chú trọng việc tích hợp HĐGDNGLL vào các môn học 80

3.2.5 Tăng cường công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao năng lực tổ chức HĐGDNGLL cho đội ngũ giáo viên 82

3.2.6 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị và tài chính đảm bảo thực hiện tốt HĐGDNGLL 84

3.2.7 Đẩy mạnh phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức HĐGDNGLL 86

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 90

Tiểu kết chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 94

1 Kết luận 94

2 Khuyến nghị 95

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC

Phụ lục 1 Phiếu khảo sát (dành cho cán bộ quản lí) P1 Phụ lục 2 Phiếu khảo sát (dành cho giáo viên trường tiểu học) P5 Phụ lục 3 Phiếu khảo sát (dành cho học sinh tiểu học) P9 Phụ lục 4 Phiếu khảo sát (dành cho cha mẹ học sinh) P11 Phụ lục 5 Phiếu trưng cầu ý kiến (dành cho cán bộ quản lí và giáo viên trường tiểu học) P13 Phụ lục 6.Tổng hợp kết quả phiếu khảo sát phụ lục 3 và phụ lục 4 P15 Phụ lục 7 Đối tượng khảo sát P18

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

1 BGH Ban giám hiệu

3 CBQL Cán bộ quản lý

5 CMHS Cha mẹ học sinh

6 CSVC Cơ sở vật chất

7 GD-ĐT Giáo dục và Đào tạo

9 GVCN Giáo viên chủ nhiệm

10 HĐGDNGLL Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

13 LLGD Lực lượng giáo dục

15 NXB Nhà xuất bản

16 QLGD Quản lý giáo dục

18 TDTT Thể dục, thể thao

19 THCS Trung học cơ sở

20 THPT Trung học phổ thông

21 TPTĐ Tổng phụ trách Đội

22 XHHGD Xã hội hóa giáo dục

Demo Version - Select.Pdf SDK

6

DANH MỤC BẢNG THỐNG KÊ VÀ SƠ ĐỒ

Trang

BẢNG THỐNG KÊ

Bảng 2.1 Tổng số lớp học và HS trong giai đoạn 2010-2015 35

Bảng 2.2 Tổng số CB, GV, NV ở bậc mầm non, tiểu học và THCS 37

Bảng 2.3 Số lượng và trình độ đội ngũ cán bộ quản lí, GV, NV bậc tiểu học 37

Bảng 2.4 Kết quả xếp loại học lực HS bậc tiểu học: 39

Bảng 2.5 Số học sinh lên lớp, hoàn thành chương trình tiểu học 39

Bảng 2.6 Xếp loại mức độ hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất 39

Bảng 2.7 Số lượng học sinh hoàn thành nhiệm vụ học tập 40

Bảng 2.8 Đánh giá việc thực hiện mục tiêu của HĐGDNGLL 42

Bảng 2.9 Nhận thức về sự cần thiết của HĐGDNGLL 44

Bảng 2.10 Nhận thức về vai trò của HĐGDNGLL 46

Bảng 2.11 Đánh giá về việc thực hiện nội dung HĐGDNGLL 46

Bảng 2.12 Đánh giá về các hình thức tổ chức HĐGDNGLL 50

Bảng 2.13 Đánh giá về quy mô tổ chức HĐGDNGLL 52

Bảng 2.14 Đánh giá tác động của HĐGDNGLL đến sự hình thành và phát triển nhân cách của HS 53

Bảng 2.15 Thực trạng quản lí thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ HĐGDNGLL 55

Bảng 2.16 Thực trạng quản lí việc xây dựng kế hoạch tổ chức HĐGDNGLL 56

Bảng 2.17 Đánh giá thực trạng quản lí việc chỉ đạo và triển khai thực hiện nội dung và hình thức HĐGDNGLL 57

Bảng 2.18 Đánh giá thực trạng quản lí việc đảm bảo các điều kiện tổ chức HĐGDNGLL 59

Bảng 2.19 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL 60

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp 91

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp 92

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Sự tác động qua lại giữa các yếu tố trong quá trình quản lí 19

Sơ đồ 1.2 Các yếu tố quản lí giáo dục 20

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục có vai trò rất quan trọng trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội , không những thế giáo dục còn đươ ̣c coi là nền móng của sự phát triển khoa học - kĩ thuật,

là một trong những yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của kinh tế - xã hội Trong chiến lược phát triển giáo dục, phát triển nguồn nhân lực của mỗi quốc gia, mũi đột phá chú trọng đầu tiên chính là giáo dục phổ thông, vì giáo dục phổ thông là nền tảng cơ bản của hệ thống giáo dục quốc dân và chính nó là cơ sở đem đến chất lượng cho cả hệ thống giáo dục

Trong suốt quá trình Cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn xác định rõ vai trò quan trọng của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nghị quyết số 29-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 8 (Khóa XI) khẳng định: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.”

Luâ ̣t Giáo dục nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 nêu rõ:

“Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Như vậy, mục tiêu của giáo dục phổ thông chủ yếu là trang bị những năng lực cần thiết cho học sinh (HS), đặc biệt là năng lực hành động, năng lực thực tiễn Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đã được đổi mới theo hướng “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 (Khóa XI) đã chỉ rõ: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã xác định: “Tiếp tục tăng cường

Demo Version - Select.Pdf SDK

8

và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàn diện cho học sinh… Phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp

và hiệu quả” Để đạt được mục tiêu giúp HS phát triển toàn diện, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, ngoài việc đẩy mạnh hoạt động dạy học nhằm truyền thụ kiến thức khoa học cơ bản và có hệ thống còn phải đẩy mạnh hoạt động giáo dục ngoài giờ học trên lớp, nhằm hình thành cho HS về ý thức và niềm tin, về thái độ ứng xử đúng đắn trong các mối quan hệ xã hội, về hành vi và các kỹ năng sống, tạo cơ sở để HS bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã được học trên lớp Do đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) là hoạt động có vai trò to lớn trong giáo dục phổ thông Nó là “một chương trình thống nhất hữu cơ với hoạt động dạy học, tạo điều kiện gắn lí thuyết với thực hành, thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của HS trong giai đoạn hiện nay” [5]

Bâ ̣c tiểu ho ̣c là bâ ̣c ho ̣c nền tản g trong hệ thống giáo dục phổ thông Ở bậc tiểu học, “hoạt động giáo dục trong giờ lên lớp và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡ học sinh yếu phù hợp đặc điểm tâm lí, sinh lí lứa tuổi ” [6] Viê ̣c giáo du ̣c cho HS được thực hiê ̣n thông qua hai con đường : dạy học các môn ho ̣c và tổ chức các

HĐGDNGLL, hai bộ phận này gắn bó, hỗ trợ mật thiết với nhau trong quá trình giáo dục Cùng với việc dạy học ở trên lớp, HĐGDNGLL là một bộ phận rất quan trọng và vô cùng cần thiết trong toàn bộ quá trình giáo dục ở nhà trường, “bao gồm hoạt động ngoại khoá, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động bảo vệ môi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác” [6] Tạo điều kiện cho HS được tham gia vào đời sống cộng đồng, được thực hành, trải nghiệm, được rèn luyện những kĩ năng sống để giải quyết các tình huống xảy ra trong cuộc sống Giúp HS bước đầu vận dụng được những kiến thức

đã học vào trong cuộc sống thực tiễn, phát triển năng khiếu trong một số lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, phát triển tình cảm đạo đức, phù hợp với lứa tuổi

Với đặc điểm tâm sinh lí của HS tiểu học , việc tổ chứ c các HĐGDNGLL mang lại hiệu quả cao đối với quá trình giáo dục phát triển hoàn thiện nhân cách cho HS Giúp các em có nhận thức và định hướng đúng đắn về việc làm của mình;

có kĩ năng giao tiếp, ứng xử một cách chủ động sáng tạo; biết hợp tác, biết yêu tập thể, ghét lối sống ích kỷ, coi lao động là nghĩa vụ vinh quang Đồng thời, việc tổ chức các HĐGDNGLL không những làm giảm căng thẳng , tạo được tâm thế thoải

Demo Version - Select.Pdf SDK