Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn vật lý ở các trường trung học phổ thông tỉnh bình phước (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ TUẤN KIỆT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BÌNH PHƯỚC CHUYÊN NGÀNH:

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HÀ TUẤN KIỆT

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

TỈNH BÌNH PHƯỚC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS TRẦN VĂN HIẾU

HUẾ, NĂM 2015 Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và

chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả

HÀ TUẤN KIỆT

Demo Version - Select.Pdf SDK

Lời Cám Ơn

Trong suốt quá trình, học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của

các cấp lãnh đạo, nhiều thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình;

Tác giả xin trân trọng cám ơn :

- Lãnh đạo trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế; Lãnh đạo trường Đại học Đồng Nai

- Khoa Tâm lý – Giáo dục, Phòng đào tạo Sau đại học, trường Đại học

Sư phạm - Đại học Huế

- Các thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

- Lãnh đạo Sở GD&ĐT Bình Phước; Ban giám hiệu, đội ngũ giáo viên môn Vật lý các trường THPT trên địa bàn tỉnh Bình Phước đã cung cấp tài liệu, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, đóng góp những ý kiến quí báu cho việc nghiên cứu hoàn thành đề tài

- Đặc biệt với tình cảm chân thành và kính trọng nhất, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Trần Văn Hiếu, người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo, hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu hoàn thành luận văn này

Đồng thời, tôi xin chân thành cám ơn :

- Các học viên lớp Cao học Quản lý giáo dục Khóa 22 của trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế tại Đại học Đồng Nai

- Gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Mặc dù đã hết sức cố gắng, song vì thời gian có hạn nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong sự góp ý chân thành của quý thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cám ơn

Huế, tháng 6 năm 2015 Tác giả luận văn

Hà Tuấn Kiệt

iii

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CÁM ƠN iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC BẢNG 5

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 6

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 8

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 8

4 Giả thuyết khoa học 9

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài 9

7 Phương pháp nghiên cứu 10

8 Cấu trúc của luận văn: Luận văn này được cấu trúc gồm 3 phần 10

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 11

1.1 Khái quát lịch sử vấn đề nghiên cứu 11

1.2 Một số khái niệm cơ bản 13

1.2.1 Quản lý 13

1.2.2 Quản lý giáo dục 16

1.2.3 Quản lý nhà trường 17

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT 18

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý 18

1.3 Hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường trung học phổ thông 19

1.3.1 Lý luận chung về hoạt động dạy học 19

1.3.2 Môn Vật lý ở trường trung học phổ thông 21

1.3.3 Hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT 22

1.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT 25

1.4.1 Hiệu trưởng trường THPT với việc quản lý hoạt động dạy học 25

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT 29

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở các trường THPT 41

1.5.1 Những yếu tố chủ quan 41

1.5.2 Những yếu tố khách quan 41

Tiểu kết chương 1 43

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BÌNH PHƯỚC 44

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục tỉnh Bình Phước 44

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên của tỉnh Bình Phước 44

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Bình Phước 44

2.1.3 Tình hình GD&ĐT tỉnh Bình Phước 45

2.2 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng 51

2.2.1 Mục đích khảo sát 51

2.2.2 Nội dung khảo sát 51

2.2.3 Đối tượng khảo sát 51

2.2.4 Phương pháp khảo sát 52

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT tỉnh Bình Phước 52

2.3.1 Thực trạng về đội ngũ giáo viên dạy Vật lý 52

2.3.2 Thực trạng hoạt động dạy học môn Vật lý ở các trường THPT 53

2.3.3 Thực trạng CSVC – TBDH môn Vật lý ở các trường THPT 56

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT 57

2.4.1 Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung, chương trình môn Vật lý 57

2.4.2 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên Vật lý 58

2.4.3 Thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh 61

2.4.4 Thực trạng quản lý việc ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH môn Vật lý 62

2.4.5 Thực trạng quản lý nâng cao năng lực của GV Vật lý 63

2.4.6 Thực trạng quản lý CSVC – TBDH môn Vật lý 64

2.5 Đánh giá chung về thực trạng 65

2.5.1 Mặt mạnh 65

2.5.2 Mặt yếu 66

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.5.3 Những thuận lợi cơ bản 66

2.5.4 Những khó khăn chủ yếu 66

Tiểu kết chương 2 68

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VẬT LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH BÌNH PHƯỚC 69

3.1 Những căn cứ định hướng cho việc xác lập biện pháp 69

3.1.1 Các chủ trương của Đảng, Nhà nước và Bộ GD&ĐT về dạy học môn Vật lý ở trường THPT 69

3.1.2 Định hướng phát triển Giáo dục Đào tạo và dạy học môn Vật lý ở trường THPT của tỉnh Bình Phước 71

3.2 Nguyên tắc xây dựng các biê ̣n pháp 71

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lí 71

3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 71

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 71

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 71

3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển 72

3.2.6 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 72

3.3 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước 72

3.3.1 Nâng cao nhận thức về dạy học Vật lý cho CB,GV và học sinh 72

3.3.2 Đổi mới việc thực hiện nội dung, chương trình môn Vật lý 73

3.3.3 Đổi mới quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên Vật lý 76

3.3.4 Tăng cường quản lý hoạt động học tập môn Vật lý của học sinh 79

3.3.5 Tăng cường ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH môn Vật lý 83

3.3.6 Chú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên Vật lý 85

3.3.7 Tăng cường đầu tư trang bị, sử dụng CSVC - TBDH môn Vật lý 88

3.3.8 Tạo động lực cho hoạt động dạy học môn Vật lý 90

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 91

3.5 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 92

Demo Version - Select.Pdf SDK

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Khuyến nghị 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số trường học hệ phổ thông các cấp giai đoạn 2009-2014 48

Bảng 2.2: Số lớp học hệ phổ thông các cấp giai đoạn 2009-2014 48

Bảng 2.3: Số giáo viên hệ phổ thông các cấp giai đoạn 2009-2014 49

Bảng 2.4: Số học sinh hệ phổ thông các cấp giai đoạn 2009-2014 49

Bảng 2.5 : Số học sinh giỏi cấp tỉnh các môn từ năm 2012-2014 49

Bảng 2.6: Điểm trung bình các môn thi tốt nghiệp từ năm 2011-2014 50

Bảng 2.7: Đánh giá năng lực chuyên môn của giáo viên Vật lý 53

Bảng 2.8: Đánh giá quản lý dạy học môn Vật lý 54

Bảng 2.9: Đánh giá việc thực hiện kế hoạch, nội dung, chương trình môn Vật lý ở trường THPT 54

Bảng 2.10: Đánh giá phương pháp dạy học môn Vật lý ở trường THPT 55

Bảng 2.11 : Đánh giá về trình độ học sinh học môn Vật lý 55

Bảng 2.12 : Đánh giá việc hướng dẫn học sinh tự học môn Vật lý của GV 56

Bảng 2.13: Đánh giá hiện trạng trang thiết bị khi dạy học môn Vật lý 57

Bảng 2.14: Tổng hợp ý kiến đánh giá về quản lý việc thực hiện chương trình 58

Bảng 2.15: Tổng hợp ý kiến đánh giá về việc quản lý phân công giảng dạy 58

Bảng 2.16: Tổng hợp ý kiến đánh giá về việc quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp 59

Bảng 2.17: Tổng hợp ý kiến đánh giá quản lý giờ lên lớp của giáo viên 59

Bảng 2.18: Tổng hợp ý kiến đánh giá việc kiểm tra, đánh giá học sinh 60

Bảng 2.19: Tổng hợp ý kiến đánh giá quản lý hoạt động học tập của học sinh 61

Bảng 2.20: Tổng hợp ý kiến đánh giá quản lý việc ứng dụng CNTT trong đổi mới PPDH môn Vật lý 62

Bảng 2.21: Tổng hợp ý kiến đánh giá quản lý việc nâng cao năng lực giáo viên 63

Bảng 2.22: Tổng hợp ý kiến đánh giá quản lý CSVC-TBDH về Vật lý 64

Bảng 2.23: Bảng SWOT 67

Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả về tỉnh cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 93

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Stt Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa

và hội nhập quốc tế với mục tiêu đến 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) giữ vai trò đặc biệt quan trọng : Giáo dục đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức dân tộc, tinh thần trách nhiệm với bản thân

và cộng đồng, đặt nền tảng cho sự đổi mới và phát triển khoa học công nghệ của đất nước đồng thời có tác dụng mạnh mẽ đến tiến trình phát triển quốc gia

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI xác định “ Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa (XHH), dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong

đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục (QLGD), phát triển đội ngũ giáo viên (GV) và cán bộ quản lý (CBQL) là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội”

Trong bối cảnh đó, giáo dục phải được đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp (PP) dạy và học ở tất cả các bậc học, trong đó đặc biệt là bậc trung học phổ thông (THPT) để chuẩn bị từ sau năm 2015 thực hiện chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới Việc nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy (sách giáo khoa, sách tham khảo ), vào các điều kiện vật chất của nhà trường, mà phụ thuộc rất lớn vào hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên của nhà trường Dạy học (DH) là hoạt động trung tâm của nhà trường, đội ngũ giáo viên là lực lượng quyết định chất lượng dạy học Nhiệm vụ của người giáo viên là giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, chương trình giáo dục để giúp học sinh (HS) phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn và hình thành những tình cảm đạo đức tốt đẹp Thời đại ngày nay, thời đại của công nghệ thông tin (CNTT) và nền kinh tế tri thức thì sứ mạng của người giáo viên càng nặng nề hơn Người thầy không chỉ chuyển tải thông tin cho học sinh mà còn phải tổ chức, điều khiển, hướng dẫn học sinh chủ động, tự giác, tích cực chiếm lĩnh tri thức Vì vậy, vấn đề nâng cao chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định chất lượng đào tạo

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trong điều kiện của yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, đổi mới hoạt động giảng dạy đòi hỏi phải đổi mới hoạt động quản lý (QL) Đổi mới quản lý trường học trở thành đòi hỏi cấp bách, trong đó quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên là vấn đề cơ bản, có tác động trực tiếp nâng cao chất lượng giáo dục Để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, người lãnh đạo phải có các biện pháp quản lý hoạt động dạy học (HĐDH) ở nhà trường Công tác quản lý hoạt động dạy học có ý nghĩa rất quan trọng vì nó là một trong những nội dung cơ bản của quản lý nhà trường

Trong những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tỉnh Bình Phước mặc dù có nhiều cố gắng trong việc quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học môn Vật lý nói riêng, nhưng nhìn chung vẫn còn nhiều bất cập Các trường THPT trong tỉnh nhìn chung cơ sở vật chất (CSVC) còn thiếu, đội ngũ giáo viên và năng lực còn hạn chế, công tác quản lý hoạt động dạy học bộ môn của lãnh đạo chưa được chú trọng quản lý chỉ mang tính chung chung…dẫn đến chất lượng giáo dục của tỉnh chưa

đạt như mong muốn

Để khắc phục những mâu thuẫn trên, chúng tôi thiết nghĩ cần đến sự tác động mạnh mẽ trong công tác quản lý hoạt động dạy học, đặc biệt là quản lý chuyên sâu hoạt động dạy học từng môn của người lãnh đạo Đây là một vấn đề hết sức mới

mẻ, đòi hỏi sự sáng tạo trong cách nghĩ, cách làm của người lãnh đạo các nhà

trường THPT tỉnh Bình Phước

Xuất phát từ những lí do đã nêu trên và từ thực tế công tác quản lý hoạt động

dạy học ở trường THPT, tôi chọn đề tài nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động

dạy học môn Vật lý ở các Trường trung học phổ thông tỉnh Bình Phước” nhằm

mục đích nâng cao chất lượng dạy học môn Vật lý nói riêng và chất lượng dạy học nói chung của các trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới GD&ĐT của tỉnh Bình Phước trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, xác lập các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học Vật

lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT tỉnh Bình Phước

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Demo Version - Select.Pdf SDK

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước

4 Giả thuyết khoa học

Trong thời gian qua công tác quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước đã đạt được những kết quả nhất định song bên cạnh

đó còn có nhiều hạn chế so với yêu cầu đặt ra Nếu thực hiện được các biện pháp đồng bộ và có hệ thống như : Nội dung dạy học phù hợp với sự phát triển của khoa học – kỹ thuật và công nghệ; Cơ sở vật chất – thiết bị dạy học (TBDH) đáp ứng được yêu cầu về dạy học môn Vật lý; Công tác đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên Vật lý được chú trọng … thì sẽ nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy học Vật lý nói riêng và chất lượng dạy học nói chung ở các trường THPT tỉnh Bình Phước

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở

trường THPT

5.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn

Vật lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước và nguyên nhân của thực trạng đó

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật

lý ở các trường THPT tỉnh Bình Phước

6.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu ở 15 trường THPT ở các vùng khác nhau trên địa bàn tỉnh Bình Phước Gồm các trường : Trường THPT Nguyễn Du (Thị xã Đồng Xoài); trường THPT Phước Long (Thị xã Phước Long); THPT Phú Riềng, THPT Nguyễn Khuyến (Huyện Bù Gia Mập); THPT Lộc Ninh, THPT Lộc Thái (Huyện Lộc Ninh); THPT Nguyễn Huệ (Thị xã Bình Long); THPT Nguyễn Hữu Cảnh, THPT Trần Phú (Huyện Hớn Quản); THPT Bù Đăng, THPT Thống Nhất (Huyện Bù Đăng);THPT Chu Văn An, THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (Huyện Chơn Thành); THPT Thanh Hòa (Huyện Bù Đốp); THPT Đồng Phú (Huyện Đồng Phú )

Demo Version - Select.Pdf SDK