Phối hợp sử dụng thí nghiệm vật lý với các phương tiện nghe nhìn trong dạy học chương “điện từ học” và chương “quang học” vật lý 9 trung học cơ sở (tt)

ơ ở tâm lí ọc của việc tổ chức hoạt động nhận thức cho ọc i trong dạy học vật lý .... Tíc cực óa oạt động nhận thức trong dạy học vật lý ..... Vai trò của t í iệm vật lý trong hoạt động

Trang 1

9 TRUNG

:

: 60 14 01 11

, năm 2014

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

M C L C

Trang phụ bìa i

Lời cam đoa ii

Lời cảm ơ iii

Mục lục 1

Danh mục các c ữ viết tắt 5

Danh mục các bảng, biể đồ, ì ả , ơ đồ 7

M ẦU 10

1 Lý do c ọ đề t i 12

2 Mục ti i cứu 13

3 Đ i tượ i cứu 14

4 Phạm vi i cứu 14

5 Giả thuyết khoa học 14

6 Nhiệm vụ i cứu 14

7 P ươ p áp i cứu 15

8 Đó óp mới của luậ vă 15

9 Cấ trúc của luậ vă 16

N I DUNG 17

hương 1: ỰC TI N CỦA VI C PH I H P

M V D Y H C V T L TRUNG H 17

1.1 HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA H C SINH TRONG DẠY H C VẬT LÝ TRUNG H Ơ SỞ 17

1.1.1 ơ ở tâm lí ọc của việc tổ chức hoạt động nhận thức cho ọc i trong dạy học vật lý 17

1.1.2 Tíc cực óa oạt động nhận thức trong dạy học vật lý 19

1.1.2.1.Tích cực hóa hoạt động nhận thức của h c h 19

1.1.2.2 Tổ chức hoạt động nhận thức của h c h 20

1.1.2.3 Các b ệ pháp phát huy tí h tích cực hoạt động nhận thức của h c sinh trong dạy h c vật lý 22

Trang 3

1.2 V TRÒ ỦA T Í ỆM VÀ Á P Ơ T Ệ E Ì ĐỐI V I

HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA H C SINH TRUNG H Ơ SỞ 23

1.2.1 Vai trò của t í iệm vật lý trong hoạt động nhận thức của ọc i tr

học cơ ở 23

1.2.1.1 Thí h ệ là phươ t ện tốt để kiể tra tí h đú đắn kiến thức vật lý 23

1.2.1.2 Thí h ệ có tác động mạ h đế ác qua của h c h 23

1.2.1.3 Thí h ệ óp phầ đá h á ă lực và phát tr ển khả ă tư duy của h c h 24

1.2.1 Thí h ệ là phươ t ệ đơ ả hóa các ự vật h ệ tư và trực qua tro dạy h c vật lý 24

1.2.1.5 Thí h ệ úp củng cố và vận dụng kiến thức một cách vững chắc 25

Sự c t iết của t í iệm tro dạ ọc vật lý 25

1.2.3 ác biệ p áp ử dụ t í iệm nhằm tíc cực óa oạt động nhận thức của ọc i 27

1.2.3.1 Tă cường sử dụng thí h ệ mở đầu để tạo ra tì h huố có vấ đề 27

1.2.3.2 Đưa thí h ệ h ê cứu khảo át h ê cứu minh h a ra đú lúc để giải quyết vấ đề cụ thể 28

1.2.3.3 Thảo luận ở lớp về các phươ á th ết kế, chế tạo tiế hà h thí h ệ nhằ phát huy tí h chủ độ á tạo tí h tích cực trong hoạt động nhận thức và khả ă vận dụng kiến thức vào thực tiễn 28

1.2.3.4 Sử dụng áy v tí h và các th ết bị hiệ đạ để ô phỏng, thiết kế và t ến hà h các thí h ệ ảo, thí h ệ ô phỏng 28

1.2.4 Vai trò của p ươ tiệ ì trong hoạt động nhận thức của ọc i trung học cơ ở 29

1.2.4.1 hươ t ệ h hì tro dạy h c vật lý 29

1.2.4.2 hươ t ệ h hì vớ va tr là u ế thức 29

1.2.4.3 hươ t ệ h hì vớ va tr tă cườ tí h trực qua 30

1.2.4.4 hươ t ệ h hì ích thích hứ thú h tr tư duy của h c h 30

1.2 hươ t ệ h hì óp phầ ả thờ a thuyết trì h của áo v ê 31

Trang 4

1.3 Á VÀ Ì T Ứ S P Ơ T Ệ E Ì

TR Ạ VẬT LÝ 31

Sử dụ p ươ tiệ ì t o ướ đa p ươ tiệ tr ề t 31

1 .1.1 há ệ đa phươ t ệ truyề thố 31

1 .1.2 áy ch ếu qua đầu tro dạy h c 32

1 .1 áy ch ếu hì h đa ă 33

1.3.1.4 d o Ca ra dạy h c 34

Sử dụ p ươ tiệ ì t o ướ đa p ươ tiệ iệ đại 35

1 .2.1 há ệ đa phươ t ệ qua áy v tí h 35

1.3.2.2 hươ t ệ h hì h tr thí h ệ b ểu d ễ ô phỏ thí h ệ và h ệ tư vật lý 37

1.4 Á P Ơ Á P ỐI HỢP S D NG T Í ỆM V Á P Ơ TIỆ E Ì TR ẠY H C VẬT LÝ 38

1.4.1 Ph i hợp sử dụng t í iệm với ì vẽ, hì ảnh 38

1.4.2 Ph i hợp sử dụng t í iệm với các vid o clip 40

1.4.3 Ph i hợp sử dụng t í iệm với camera, webcam 41

1.4.4 Ph i hợp sử dụng với t í iệm mô p ỏng, t í iệm ảo 42

1.4.5 Ph i hợp sử dụng t í iệm với các p n mềm dạy học 44

1.5 Ứ T TRẠ Ủ V Ệ P Ố ỢP S T Í Ệ V Á P Ơ T Ệ E Ì TR Ạ VẬT LÝ TR Ơ SỞ 44

1.5.1 Mục đíc điều tra 44

5 P ươ p áp điề tra, tìm iểu 45

1.5.3 Kết quả điều tra 45

1.6 KẾT LUẬ Ơ 47

hương 2: I H P S D NG M V

Y H N T H V P 9 TRUNG H 49

ỘT SỐ V Đ V Ơ TRÌ VẬT LÝ TR

Ơ SỞ 49

Trang 5

2.1.1 Đ c điểm c của c ươ trì vật lý tr ọc cơ ở 49

2.1.2 ấ trúc, ội d , iế t ức v ă của các c ươ Điệ t ọc v c ươ a ọc vật lý tr ọc cơ ở 50

2.1.2.1 Chươ Đ ệ t h c 51

2.1.2.2 Chươ ua h c 54

2.1.3 Đ c điểm các b i dạ có t í iệm của c ươ Điệ t ọc v c ươ a ọc vật lý lớp 9 trung học cơ ở 56

2.2 ỨU PHỐI HỢP S D NG T Í ỆM V Á P Ơ T ỆN E Ì TR ẠY H C Ơ Đ Ệ T VÀ Ơ VẬT LÝ TR Ơ SỞ 57

2.2.1 Mục đíc ph i hợp sử dụng t í iệm với các p ươ tiệ ì trong dạy học vật lý 57

2.2.2 Một s tắc tro q i trì ph i hợp sử dụng t í iệm với các p ươ tiệ ì trong dạy học vật lý 57

ươ Điện t học 58

4 ươ a ọc 62

2.3 THIẾT KẾ BÀ ẠY H T E NG PHỐI HỢP S D NG T Í NGHIỆM V P Ơ T Ệ E Ì 64

ác c cơ bản 64

i trì c t iết kế b i dạy học có ự ph i hợp t í iệm với các p ươ tiệ ì 65

2 .2.1 Xác định kiến thức cơ bả và tr tâ của bà h c và quá trì h hì h thà h kiến thức trong tiết dạy 65

2.3.2.2 Lựa ch phươ pháp dạy h c 65

2.3.2.3 Lựa ch phươ á phối h p thí h ệ vớ các phươ t ệ h hì 66

2.3.2.4 Chuẩn bị các tư l ệu thiết bị cho bà ảng 67

2 .2 Xác định tiế trì h dạy h c cụ thể 67

2.3.2.6 Soạ áo á lê lớp 68

i trì ph i hợp sử dụng t í iệm trực diệ của ọc i với các p ươ tiệ ì 70

Trang 6

2.3.4 Thiết kế b i dạy học iệ tượ cảm ứ điệ t tro c ươ Điệ t

ọc c ươ trì Vật lý 9 THCS 73

hương 3:THỰC NGHI M 79

3.1 M ĐÍ , Ệ V , ĐỐ T Ợ , NỘ VÀ P Ơ P ÁP TH C NGHIỆM 79

3.1.1 Mục đíc t ực nghiệm ư p ạm 79

iệm vụ của t ực iệm ư p ạm 79

Đ i tượ , ội d v p ươ p áp t ực iệm ư p ạm 79

3.2 TH C NGHIỆ S P Ạ , ẾT VÀ LÍ ẾT T

Ệ S P Ạ 81

3.2.1 Thực nghiệm ư p ạm 81

3.2.2 Tiế t ực nghiệm ư p ạm 82

2.2.1 Cô tác chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm 82

2.2.2 Các t êu chí đá h á ết quả thực nghiệm 83

3.2.3 Kết quả thực nghiệm ư p ạm 84

2 .1 Đá h á đị h tí h về diễn biế trê lớp theo tiế trì h dạy h c ở các lớp thực nghiệ và đối chứng 84

2 .2 Đá h á đị h lư thô qua xử lí phâ tích bà ểm tra bằ phươ pháp thố ê 85

K T LU N 92

U THAM KHẢO 93

PH L C

Trang 7

Trang 8

Ả , , Ả ,

Bả 3.1 ác m T SP được c ọ tr cơ ở iới t iệ

của V vật lý trườ T S

81

3.3 P â p i t ất tổ ợp các b i iểm tra 85

Biể đồ

3.1

Trang 9

STT ng Trang

1.7 ì ả T tạo t p ổ của dò điệ t 36

1.11 vồ ự p â tíc á á tro tự i ) 39

1.13 oạt độ của loa điệ ì ả của cả tro

đoạ vid o clip d T T lấ lửa t á á

m t trời

40

1.14 Cả tro đoạ vid o clip d T TH lấy lửa t

á ắng m t trời

41

1.15 ì ả T mô p ỏ q a dò điệ có

t trườ

41

1.16 ì ả T mô p ỏ v T t ật tro PT 42

ì 2.1 ì ả T tươ tác iữa im với t

trườ Trái Đất

57

Trang 10

STT ng Trang

2.7 ì ả T mô p ỏ đườ ức q a tiết

diệ S của c ộ dâ

59

2.8 ì ả T ác đ ự ất iệ dò điệ cảm

ứ

59

2.10 ì ả T về iệ tượ úc ạ á á 60

2.11 ì ả T p át iệ đ c điểm ả của một vật

tạo bởi T T

61

2.12 ì ả T p át iệ đ c điểm ả của một vật

tạo bởi T P

61

2.13a ì ả T mô p ỏ ự tá ắc á á trắ

i q a lă í

62

2.13b ì ả ự tá ắc á á q a lă í tro

PTN

62

2.15 ì ả T mô p ỏ ự trộ m của các m

ác a

63

Trang 11

STT ng Trang

2.18 ì ả T v cử l m ất iệ dò

điệ cảm ứ

74

2.19 ì ả T điệm l m ất iệ dò điệ

cảm ứ

75

Sơ đồ 2.1 i trì c b b i dạ ọc có ử dụ T

p i ợp với các PT tro điề iệ ử dụ

VT v Pro ctor o c tivi m ì lớ

68

2.2 i trì c b b i dạ ọc có ử dụ T

p i ợp với các PT tro điề iệ ử dụ cam ra o c ov r ad

69

2.3 i trì ử dụ p i ợp T trực diệ của S

với các PT tro dạ ọc

71

Trang 12

M ẦU

1 ý o chọn ề à

P ươ p áp dạ ọc PP l một tro ữ ế t q a trọ ất của

q á trì dạ ọc một ội d ư ọc i S ọc tập có ứ t ú, có tíc cực a ô ó để lại ữ dấ ấ â ắc v ơi dậ ữ tì cảm

l mạ tro tâm ồ các m a ô P lớ p ụ t ộc v o PP của ười t

t ế đổi mới PP iệ a tr t ế iới, ì c đề t ể iệ ự q a tâm

c ể t các iể tiếp cậ tr ề t a các iể tiếp cậ ma tí đổi mới, t

ệ t các PP t ụ độ a các PP tíc cực, biế c ủ t ể t ậ t ức t

c ủ t ể độ , đ t ười ọc v o v trí tr tâm của q á trì dạ ọc T ,

t c đạo, điề iể để S tự tìm iếm v l ội iế t ức mới [20]

Nề iáo dục của ết các ước ti tiế tr t ế iới tro ửa c i t ế

đề rất q a tâm đế vấ đề p át triể ă lực á tạo của S Tro t ế

c của t ế iới, iáo dục v Đ o tạo ước ta c đa tập tr q á

triệt mục ti iáo dục p ổ t ô tro iai đoạ mới l : úp h c h phát tr ể toà d ệ về đạo đức trí tuệ thể chất thẩ và các ă cơ bả phát tr ể

ă lực cá hâ tí h ă độ và á tạo hì h thà h hâ cách co ườ ệt

a hộ chủ h ây dự tư cách và trách h ệ cô dâ chuẩ bị cho

h c h t ếp tục h c lê ho c đ vào cuộc ố lao độ tha a ây dự và bảo

vệ Tổ quốc [1 Để t ực iệ mục ti iáo dục p ổ t ô , ết đ của Bộ iáo dục v Đ o tạo đ ác đ : hả phát huy tí h tích cực tự ác chủ

độ á tạo của h c h ph h p vớ đ c trư ô h c đ c đ ể của đố

tư h c h đ ều ệ của t lớp h c b dư h c h phươ pháp tự

h c hả ă h p tác r luyệ ă vậ dụ ế thức vào thực t ễ tác độ

đế tì h cả đ lạ ề vu hứ thú và trách h ệ h c tập cho h c h [1]

Vật lý ọc l mô oa ọc t ực iệm Việc ử dụ các t í iệm T vật

lý tro q á trì dạ ọc l c t iết v trở t iệm vụ cấp bác của iáo vi

V vật lý t ác, việc ử dụ T vật lý cò được q đ bởi tí c ất của

q á trì ậ t ức của S dưới ự ướ d của V T có vai trò to lớ tro

Trang 13

việc tíc cực óa oạt độ ậ t ức của S tro iờ ọc vật lý ở trườ tr

ọc cơ ở (THCS)

Vì t ế, i cứ vấ đề đổi mới PP t o ướ p i ợp T với các

p ươ tiệ ì PT tro dạ ọc vật lý T S ằm â cao iệ

q ả dạ ọc ở trườ p ổ t ô tro tì ì iệ a l rất c t iết ư tro

c iế lược p át triể iáo dục – Ba m t o ết đ Đ-TT t á ăm của T ủ tướ í p ủ , ở mục

5 đ : Đổ ớ và h ệ đạ hóa phươ pháp dạy h c Chuyể t v ệc truyề thụ tr thức thụ độ thầy ả tr h a hướ d ườ h c phươ pháp

tự h c tự thu hậ thô t ột cách có hệ thố và tư duy phâ tích tổ h p phát tr ể ă lực của cá hâ tă cườ tí h chủ độ tí h tự chủ của h c

h h v ê tro quá trì h h c tập [1]

Trong thực ti n dạy học t o c ươ trì v ác iáo oa (SGK) mới hiện nay (triể ai đại tr ăm ọc 2002 - 2003), rất nhiề V cò lú tú i ử dụ các thiết b dạy học Việc sử dụ các T vật lý tro q á trì dạy học g p rất nhiề ó

ă tro việc tổ chức hoạt động nhận thức của S ó ă trước hết m GV g p

phải l các iờ học TN t ườ l m mất nhiều thời gian của th v trò, việc cháy áo

á t ườ ả ra tr lớp học Nhiều TN có độ c í ác ô cao p ản

tác dụng Một s TN rất ó q a át tro điều kiệ bì t ường của lớp học, đ c biệt l các TN c có p ò t i Một s TN lại xả ra q á a l m c o S c ưa p q a át Trong dạy học vật lý, ười GV ô c biết sử dụ T m cò p ải biết sử

dụ các p ươ tiện trực q a ác, đ c biệt l PTNN T i , tro t ực tế

V t ường sử dụ các p ươ tiện dạy học (PTDH) đó một các độc lập m c ưa

tí đến việc ph i hợp sử dụng các p ươ tiện dạy học đó với nhau

Với nhữ lí do tr , c ú tôi lựa chọ v i cứ đề t i: “Phối hợp

sử dụng thí nghiệm vật lý với các phương tiện nghe nhìn trong dạy học chương

“Điện từ học” và chương “Quang học” Vật lý 9 Trung học cơ sở”

2 Mục ê ngh ên cứu

i cứ â dự q i trì ph i hợp sử dụng TN vật lý với các PT ằm tíc cực óa oạt động nhận thức của S tr iờ l lớp, óp p đổi mới p ươ

Trang 14

p áp dạy học để t đó â cao ơ ữa chất lượng dạy học c ươ Điệ t ọc v

c ươ a ọc vật lý lớp 9 ở trường THCS hiện nay

3 ố ượng ngh ên cứu

Hoạt động dạy v ọc c ươ Điệ t ọc v c ươ a ọc vật lý 9

T S có ph i hợp sử dụng TN với các PT t o nhiề p ươ á ác a

4 Phạm v ngh ên cứu

â dự q i trì ph i hợp sử dụng TN với PTNN trong dạy học c ươ Điện t học v c ươ a ọc vật lý lớp T S v oạn thảo b i dạy học

có ự ph i hợp TN với PTNN, tổ chức t ực iệm ư p ạm (TNSP) tr đ a b

t p Huế để đá iá ết quả i cứu

5 Giả thuy t khoa học

Nế tro q á trì tổ chức hoạt động dạy học c ươ Điệ t ọc v c ươ

a ọc vật lý T S có ph i hợp sử dụng TN vật lý với các PT một các đa dạng t o đú q i trì được đề xuất t ì ẽ tíc cực óa oạt động nhận thức của HS, nhờ đó m c ất lượng học tập mô vật lý 9 THCS sẽ được â cao

6 Nhiệm vụ ngh ên cứu

Để đạt được mục đíc ác đ tr , c ú tôi t ực hiệ các iệm vụ cơ bản

a đâ :

- i cứ cơ ở lí l ậ v t ực ti n của việc đổi mới PPDH vật lý v việc

ph i hợp sử dụng TN với PT t o ướ tíc cực óa oạt động nhận thức của HS THCS

- â dự q i trì dạy học c ươ Điện t học v c ươ a ọc vật lý T S t o ướng ph i hợp sử dụng TN với các PT ằm tíc cực óa hoạt động nhận thức của HS

- â dựng tiế trì dạy học cho một s b i ọc cụ thể tro c ươ Điệ

t ọc v c ươ a ọc vật lý T S t o ướng ph i hợp sử dụng TN với PTNN nhằm p át tí tíc cực óa oạt động nhận thức của HS

- Tiế TNSP ở các trườ T S để đá iá ết quả v rút ra ết luận

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	1,54 MB