Tổ chức hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá chương “dòng điện không đổi” vật lý 11 nâng cao theo mô hình b learning (tt)

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HỒ THỊ MINH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG “DÒNG ĐIỆN KHÔNG ĐỔI” VẬT LÝ 11 NÂNG CAO THEO MÔ HÌNH B-

Trang 1

i

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HỒ THỊ MINH

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA

ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG “DÒNG ĐIỆN KHÔNG ĐỔI” VẬT LÝ 11

NÂNG CAO THEO MÔ HÌNH B-LEARNING

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý

Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS TRẦN HUY HOÀNG

Huế, Năm 2014

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Họ và tên tác giả

Hồ Thị Minh

Trang 3

iii

Lời Cảm Ơn

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy, cô giáo trong phòng Đào tạo Sau đại học, Ban chủ nhiệm, các thầy, cô giáo khoa Vật lý trường ĐHSP Huế đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập

và nghiên cứu khoa học tại khoa

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới PGS.TS Trần Huy Hoàng đã trực tiếp giảng dạy, nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban giám hiệu, các thầy cô giáo trường THPT Vĩnh Linh đã nhiệt tình đóng góp ý kiến, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực nghiệm sư phạm

các anh chị và các bạn học viên cao học K21 chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Vật lý trường ĐHSP Huế đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Huế, tháng 9 năm 2014

Tác giả

Hồ Thị Minh

Trang 4

1

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục 1

Danh mục chữ viết tắt 4

Danh mục bảng, biểu đồ trong luận văn 5

Danh mục hình ảnh trong luận văn 6

PHẦN MỞ ĐẦU 7

PHẦN NỘI DUNG 15

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá học sinh trong các trường THPT theo mô hình b-Learning 15

1.1 Hoạt động ôn tập trong dạy học 15

1.1.1 Khái niệm ôn tập 15

1.1.2 Vai trò và vị trí của ôn tập trong quá trình nhận thức 16

1.1.3 Nội dung cần ôn tập trong dạy học Vật lý 16

1.1.4 Các hình thức ôn tập 17

1.2 Kiểm tra đánh giá trong dạy học 18

1.2.1 Khái niệm kiểm tra 18

1.2.2 Khái niệm đánh giá 19

1.2.3 Vai trò và vị trí của kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học 20

1.2.4 Ý nghĩa của việc kiểm tra, đánh giá trong dạy học 22

1.2.5 Yêu cầu của kiểm tra, đánh giá trong dạy học 23

1.2.6 Quy trình của việc kiểm tra, đánh giá trong dạy học 24

1.2.7 Mối quan hệ giữa ôn tập và kiểm tra đánh giá 24

1.3 Mô hình b-Learning 24

1.3.1 Khái niệm b-Learning 25

Trang 5

2

1.3.2 Ưu điểm và nhược điểm của b-Learning 26

1.3.3 Những thuận lợi và khó khăn khi đưa b-Learning vào dạy học ở Việt Nam 27

1.4 Tổ chức hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao theo mô hình b-Learning 29

1.4.1 Nguyên tắc, tiêu chí thiết kế nội dung b-Learning 29

1.4.2 Nguyên tắc tổ chức hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá theo mô hình b-Learning 29

1.4.3 Quy trình tổ chức hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá theo b-Learning 31

1.5 Xây dựng mô hình b-Learning ôn tập, kiểm tra đánh giá chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao 38

1.5.1 Xác định kiến thức cần ôn tập, kiểm tra 39

1.5.2 Thiết kế mô hình b-Learning 39

1.5.3 Tổ chức ôn tập, KT-ĐG học sinh 39

1.5.4 Đánh giá hiệu quả mô hình 40

1.6 Thực trạng ôn tập, kiểm tra đánh giá môn Vật Lý ở THPT hiện nay 40

1.6.1 Đánh giá vai trò của ôn tập từ phía GV và từ phía HS 40

1.6.2 Các nội dung hiện nay mà GV và HS thường ôn tập và đánh giá 42

1.6.3 Các biện pháp rèn luyện kỹ năng và ôn tập kiến thức cho HS ở các trường THPT hiện nay 43

1.6.4 Khả năng ứng dụng CNTT của GV và HS 45

1.7 Kết luận chương 1 46

Chương 2 Xây dựng mô hình b-Learning hỗ trợ học sinh tự ôn tập và kiểm tra đánh giá chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao 48

2.1 Đặc điểm và cấu trúc chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao 48

2.1.1 Đặc điểm 48

2.1.2 Cấu trúc 50

2.2 Giới thiệu hệ thống e-Learning 51

2.2.1 Mô hình hệ thống e-Learning chương “Dòng điện không đổi” 51

2.2.2 Hệ thống kiến thức 52

Trang 6

3

2.2.3 Tự lượng giá kiến thức chương Dòng điện không đổi 56

2.2.4 Bài tập điện tử chương Dòng điện không đổi 59

2.2.5 Kiểm tra trực tuyến kiến thức chương Dòng điện không đổi 59

2.3 Thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động ôn tập, kiểm tra đánh giá chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao theo mô hình b-Learning 61

2.3.1 Kế hoạch tổ chức hoạt động ôn tập, kiểm tra đánh giá chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao theo mô hình b-Learning 61

2.3.2 Tiến trình tổ chức hoạt động ôn tập, kiểm tra đánh giá một số bài của chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao 66

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm 80

3.1 Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 80

3.1.1 Mục đích 80

3.1.2 Nhiệm vụ 80

3.2 Đối tượng và nội dung thực nghiệm sư phạm 81

3.2.1 Đối tượng thực nghiệm sư phạm 81

3.2.2 Nội dung của thực nghiệm sư phạm 82

3.3 Tổ chức thực nghiệm sư phạm 82

3.4 Phân tích, đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 83

3.4.1 Phân tích diễn biến của quá trình thực ngiệm sư phạm 83

3.4.2 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 84

KẾT LUẬN CHUNG 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

PHỤ LỤC P1

Trang 7

4

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CMKH-CN

CNTT-TT

DH

Cách mạng khoa học – công nghệ Công nghệ thông – truyền thông Dạy học

GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

MVT

NC

Máy vi tính Nâng cao

SGK

SGV

Sách giáo khoa Sách giáo viên THPT

TN

Trung học phổ thông Thực nghiệm

TNSP

TNKQ

Thực nghiệm sư phạm Trắc nghiệm khách quan

Trang 8

5

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ TRONG LUẬN VĂN

Trang

Bảng 1.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả học tập của HS 41

Bảng 1.2 : Các nội dung thường ôn tập hiện nay 42

Bảng 1.3 Các biện pháp ôn tập được GV áp dụng hiện nay 43

Bảng 1.4 Các cách tổ chức hướng dẫn ôn tập của GV mà HS thích 44

Bảng 1.5 Kết quả điều tra khả năng ứng dụng CNTT của GV 45

Bảng 1.6 Kết quả điều tra khả năng ứng dụng CNTT của HS ở THPT 46

Bảng 3.1: Đặc điểm chất lượng học tập của lớp thực nghiệm và đối chứng học kì 2 năm học 2013 – 2014 82

Bảng 3.2: Bảng thống kê kết quả kiểm tra 85

Bảng 3.3: Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích 86

Bảng 3.4: Các tham số đặc trưng 86

Biểu đồ 3.1: Đồ thị biểu diễn đường phân phối tần suất của nhóm lớp TN Và lớp ĐC sau khi TN 87

Biểu đồ 3.2: Đồ thị biểu diễn đường phân phối tần suất luỹ tích 87

Trang 9

6

DANH MỤC HÌNH ẢNH TRONG LUẬN VĂN

Trang Hình 1.1 Các bước xây dựng hoạt động ôn tập, kiểm tra đánh giá theo

mô hình b-Learning 40

Hình 2.1 Giao diện của hệ thống e-Learning chương “Dòng điện không đổi” 51

Hình 2.2 Danh sách HS đăng kí thành viên của hệ thống e-Learning Dòng điện không đổi 52

Hình 2.3 Sơ đồ quy trình tham gia ôn tập trực tuyến trong hệ thống e-Learning chương Dòng điện không đổi 52

Hình 2.4 Giao diện module hệ thống kiến thức 53

Hình 2.5 Hướng dẫn download phần mềm và tiến hành thí nghiệm bài “Dòng điện không đổi Nguồn điện” 54

Hình 2.6 Thí nghiệm mô phỏng định luật Ôm 55

Hình 2.7 Sơ đồ kiến thức bài “Dòng điện không đổi Nguồn điện” 56

Hình 2.8 Sử dụng bài tập trắc nghiệm 57

Hình 2.9 Phản hồi hướng dẫn khi lựa chọn lần đầu vào đáp án sai 58

Hình 2.10 Phản hồi khi lựa chọn vào phương án đúng 58

Hình 2.11 Hướng dẫn khi làm bài tập tự luận 59

Hình 2.12 Hướng dẫn làm bài kiểm tra 60

Hình 2.13 Nội dung câu hỏi và phương án lựa chọn 60

Hình 2.14 Thông báo kết quả kiểm tra 61

Trang 10

7

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chúng ta đang sống trong thời đại của hai cuộc cách mạng: cách mạng khoa học – công nghệ (CMKH-CN) và cách mạng xã hội Những cuộc cách mạng này đang phát triển như vũ bão với nhịp độ nhanh chưa từng có trong lịch sử loài người, thúc đẩy nhiều lĩnh vực, có bước tiến mạnh mẽ và đang mở ra nhiều triển vọng lớn lao khi loài người bước vào thế kỷ XXI

Công nghệ thông tin và truyền thông (Information and Communication Technology – ICT) là một thành tựu lớn của cuộc CMKH-CN hiện nay Nó thâm nhập và chi phối hầu hết các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, giáo dục, đào tạo và các hoạt động chính trị, xã hội khác Trong giáo dục – đào tạo, ICT được sử dụng vào tất cả các môn học tự nhiên, kỹ thuật, xã hội

và nhân văn Hiệu quả rõ rệt là chất lựơng giáo dục tăng lên cả về mặt lý thuyết và thực hành Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT) vào giáo dục đã trở thành mối ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới Sự bùng nổ tri thức cùng với các vấn đề giao lưu hội nhập quốc tế khiến mỗi chúng ta phải biết tận dụng những thành tựu của khoa học công nghệ đặc biệt là sự ra đời của mạng máy tính toàn cầu (Internet) giúp chúng ta biết lựa chọn các phương pháp học tập cho phù hợp Các chuyên gia giáo dục đều cho rằng, khi đưa CNTT-TT vào nhà trường sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong giáo dục dẫn đến những thay đổi trong

cả nội dung và phương pháp dạy và học

Hiện nay, Việt Nam đang phấn đấu tiến đến xây dựng một nền kinh tế tri thức Nền kinh tế tri thức đòi hỏi nền giáo dục phải là nền giáo dục tiên tiến Trong nền giáo dục đó thì phương pháp dạy học phải phát huy được tính tích cực, chủ động của người học để tạo ra những người lao động có khả năng sáng tạo, thích ứng nhanh với môi trường sống Do vậy, đổi mới nội dung và phương pháp dạy học là một vấn đề mang tính thời sự

Nghị quyết hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành Trung Ương Đảng Cộng sản Việt Nam (Khoá VII, năm 1993) đã chỉ rõ: Về phương pháp giáo dục phải khuyến khích tự học, phải áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề

Nghị quyết hội nghị lần thứ II Ban chấp hành Trung Ương Đảng Cộng sản

Trang 11

8

Việt Nam (Khoá VIII, năm 1997) tiếp tụ khẳng định “Phải đổi mới phương pháp đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh” Luật Giáo Dục 2005 đã quy định “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tự giác, tích cực chủ động sáng tạo của HS phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS"

Hình thức giáo dục điện tử (Education)và đào tạo từ xa (Distance Learning) gọi chung là e-Learning, dựa trên công cụ máy tính và môi trường Web ra đời như một hình thức học tập mới mang đến cho người học một môi trường học tập hiệu quả với tinh thần tự giác và tích cực Với nhiều ưu điểm nổi bật, e-Learning được xem như một giải pháp hữu hiệu cho nhu cầu “Học mọi nơi, học mọi lúc, mọi thứ, học mềm dẻo, học một cách mở và học suốt đời ” của mọi người và trở thành một

xu hướng tất yếu trong giáo dục đào tạo hiện nay, tạo ra những thay đổi lớn trong hoạt động dạy và học Tuy nhiên, việc áp dụng e-Learning vào dạy học thực tế còn gặp nhiều khó khăn, chưa mang lại hiệu quả cao Đồng thời, e-Learning vẫn chưa phủ nhận được vai trò chủ đạo của các hình thức dạy học trên lớp, máy tính vẫn chưa hoàn toàn thay thế được phấn trắng, bảng đen Vì vậy việc tìm ra giải pháp kết hợp học trên lớp với các giải pháp e-Learning là điều hết sức cần thiết trong giáo dục hiện nay

Với mô hình học tập tích hợp b-learning học sinh tiếp tục nhận được các hướng dẫn trên lớp từ giáo viên và tham gia các hoạt động trên lớp truyền thống

đồng thời việc học sẽ được bổ sung bởi các hoạt động online, một số hoạt động sẽ

mang tính tự định hướng và tự học, một số sẽ khuyến khích sự hợp tác Sự kết hợp của hướng dẫn trên lớp truyền thống và môi trường kỹ thuật số tạo nên một trải nghiệm học tập thích hợp với mỗi cá nhân, hiệu quả hơn, kết quả thu được tốt hơn Môi trường b-Learning cũng khiến phụ huynh quan tâm hơn tới con em của mình trong quá trình học Phụ huynh có thể truy cập vào cùng nguồn học tập giống như con họ để giúp con học và nghiên cứu ngoài giờ lên lớp Điều này đặc biệt hữu ích với các môn như Vật Lý và khoa học vì những môn này thường được dạy rất khác so với những gì các phụ huynh được dạy trước đây Bằng việc truy cập vào

Trang 12

9

các nguồn online, phụ huynh sẽ nắm được rõ hơn các chủ đề được dạy như thế nào

và chuẩn bị tốt hơn để giúp con mình hiểu được các khái niệm và hoàn thành bài tập Trong chương trình giảng dạy Vật lý với khối lượng kiến thức lớn, đặc biệt với chương “Dòng điện không đổi” là chương có lượng bài tập khá nhiều và khó Kiến thức chương “Dòng điện không đổi” có nhiều ứng dụng trong đời sống và kĩ thuật Các tiết học trên lớp không đủ thời gian để cung cấp hết những kiến thức và bài tập của chương Chính vì vậy, tổ chức hoạt động ôn tập theo mô hình b-Learning sẽ giúp cho học sinh nắm vững các kiến thức hơn và nâng cao hiệu quả tự

ôn tập ở nhà

Thời gian gần đây cũng đã có nhiều đề tài nghiên cứu về tổ chức hoạt động dạy học theo mô hình b-Learning và nghiên cứu tổ chức hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá với sự hỗ trợ của Website Qua điều tra thực tế, tôi thấy hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá chưa được chú trọng, các giáo viên chỉ ôn tập qua loa và việc kiểm tra đánh giá còn mang tính hình thức

Với những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: Tổ chức hoạt động ôn tập và kiểm tra đánh giá chương “Dòng điện không đổi” Vật lý 11 nâng cao theo mô hình b-Learning

2 Lịch sử nghiên cứu

Việc nghiên cứu những vấn đề liên quan đến đề tài đã có một số tác giả quan tâm nghiên cứu như:

Trong số những luận án nghiên cứu về ứng dụng CNTT trong dạy học Vật lý,

đã có công trình đề cập đến việc sử dụng website trong dạy học như "Nghiên cứu sử

dụng máy vi tính với multimedia thông qua việc xây dựng và khai thác website dạy học môn Vật lí lớp 6 ở trường trung học cơ sở" của Vương Đình Thắng (ĐHSP

Vinh, 2004) [23] Luận án này đã đề cập đến việc sử dụng máy vi tính với hệ thống multimedia, mạng các máy tính, internet và website vào quá trình dạy học (QTDH) Đồng thời tác giả cũng đưa ra một số khái niệm mới như: website dạy học, bài giảng điện tử (BGĐT), bài tập điện tử, sách giáo khoa (SGK) điện tử và các nguyên tắc xây dựng website dạy học qua đó thiết kế website dạy học vật lý lớp 6 Tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu tác giả tập trung chủ yếu nghiên cứu theo hướng tác dụng của việc sử dụng máy vi tính với Multimedia trong dạy học và các yếu tố của chuyên sâu của chuyên ngành tin học

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	2,3 MB