Tổ chức hoạt động dạy học dựa trên vấn đề (PBL) chương “ cảm ứng điện từ ” môn điện học hệ cao đẳng với sự hỗ trợ của phương tiện dạy học hiện đại (tt)

Chính vì những lí do trên mà chúng tôi chọn đề tài: “Tổ chức hoạt động dạy học dựa trên vấn đề PBL chương “ Cảm ứng điện từ ” môn Điện học hệ Cao đẳng với sự hỗ trợ của phương tiện dạy h

Trang 1

ỌC

ƢỜ ỌC Ƣ M

TRẦ VĂ VŨ

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC DỰA TRÊN VẤN ĐỀ

(PBL) CHƯƠNG “CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ”

MÔN ĐIỆN HỌC HỆ CAO ĐẲNG VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA

PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI

C u uậ v p ƣơ p áp dạy học bộ môn Vật lý

số 4

LUẬ VĂ C Ĩ K OA ỌC GIÁO DỤC

EO Ị ƢỚNG ỨNG DỤNG

ƢỜ ƢỚ D K OA ỌC PGS.TS LÊ CÔNG TRIÊM

Thừa Thiên Huế, ăm 2017

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

Ờ CA OA

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng công bố bất kì trong công trình nào khác

Tác giả

rầ Vă Vũ

Trang 3

LỜ CÁ Ơ

Lời đầu tiên, tôi chân thành cám ơn Ban Giám Hiệu Trường Đại học Sư phạm Huế, Phòng đào tạo Sau đại học, Ban chủ nhiệm khoa Vật lí cùng quý thầy cô tham gia giảng dạy lớp Cao học Vật lí khóa 24 đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập

Tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS Lê Công Triêm, người đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi chân thành cám ơn Ban Giám hiệu và các giảng viên trường Cao đẳng Cần Thơ, Thành phố Cần Thơ, nơi tôi đang công tác và tiến hành thực nghiệm

sư phạm

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết sâu sắc đối với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn này

Tác giả

rầ Vă Vũ

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁCBẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ HÌNH VẼ 5

Ở Ầ 6

1 Lí do chọn đề tài 6

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 7

3 Mục tiêu của đề tài 8

4 Giả thuyết khoa học 8

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 8

6 Đối tượng nghiên cứu 9

7 Phạm vi nghiên cứu 9

8 Phương pháp nghiên cứu đề tài 9

9 Những đóng góp của đềtài 9

10 Cấu trúc luậnvăn 10

Ộ D 11

C ươ CƠ Ở Í Ậ 11

1.1 Dạy học dựa trên vấn đề ( PBL) 11

1.1.1 Một số định nghĩa về phương pháp dạy học dựa trên vấn đề(PBL) 11

1.1.2 Mục tiêu của phương pháp dạy học vật lí dựa trên vấn đề(PBL) 12

1.1.3 Những đặc trưng cơ bản của phương pháp dạy học dựa trên vấn đề (PBL) 13

1.1.4 Phân loại vấnđề 19

1.1.5 Tổ chức dạy học theo phương pháp dạy học dựa trên vấn đề(PBL) 20

1.1.6 Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học dựa trên vấnđề 25

1.2 Phương tiện dạy học hiện đại 26

1.2.1 Phương tiện dạy học 26

Trang 5

1.2.2 Đặc điểm của phương tiện dạy học hiện đại 27

1.2.3 Vai trò của PTDH hiện đại trong dạy học vật lí 28

1.2.4 Cách sử dụng một số PTDH hiện đại trong dạy học vật lí 28

1.3 Sử dụng PTDH hiện đại hỗ trợ dạy học PBL trong dạy học vật lí 33

1.3.1 Sử dụng PTDH hiện đại trong giai đoạn giao vấn đề 33

1.3.2 Sử dụng PTDH hiện đại trong giai đoạn giải quyết vấn đề 34

1.3.3 Sử dụng PTDH hiện đại trong giai đoạn hoàn tất vấn đề 34

1.3.4 Tiến trình dạy học theo PBL với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại 34

1.4 Kết luận chương 1 36

C ươ 2 Ổ C ỨC O Ộ D Y ỌC DỰA Ê VẤ Ề C ƯƠ “CẢ Ứ Ệ Ừ” Ô Ệ ỌC Ệ CAO Ẳ VỚ Ự Ỗ Ợ CỦA D Ệ 37

2.1 Đặc điểm chương “ Cảm ứng điện từ” 37

2.2 Những thuận lợi và khó khăn khi dạy chương “ Cảm ứng điện từ Những thuận lợi và khó khăn khi dạy chương “ Cảm ứng điện từ” 40

2.2.1 Thuận lợi 40

2.2.2 Khó khăn 40

2.3 Khả năng khắc phục những khó khăn trong dạy học chương “ Cảm ứng điện từ” khi vận dụng phương pháp PBL với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại 41

2.4 Tổ chức HĐDH chương “Cảm ứng điện từ” theo PBL với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại 42

2.4.1 Xây dựng vấn đề cho việc tổ chức các HĐDH chương “Cảm ứng điện từ” 42

2.4.2 Kế hoạch chung 44

2.4.3 Giáo án tổ chức các HĐDH chương “Cảm ứng điện từ” theo PBL với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại 48

C ươ 3 ỰC Ệ Ư 78

3.1 Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 78

3.1.1 Mục đích 78

3.1.2 Nhiệm vụ 78

Trang 6

3.2 Đối tượng và nội dung của thực nghiệm sư phạm 79

3.2.1 Đối tượng thực nghiệm sư phạm 79

3.2.2 Nội dung thực nghiệm sư phạm 79

3.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 79

3.3.1 Chọn mẫu thực nghiệm 79

3.3.2 Các bước tiến hành thực nghiệm 80

3.3.3 Quan sát các giờ học 81

3.3.4 Bài kiểm tra để so sánh kết quả đạt được giữa lớp ĐC và lớp TN 81

3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 81

3.4.1 Nhận xét quá trình học tập 81

3.4.2 Xử lí kết quả học tập 82

3.4.4 Kiểm định giả thuyết thống kê 91

K Ậ 94

À Ệ A K ẢO 96 PHỤ LỤC

Trang 7

DANH MỤC CÁC CHỮ VI T TẮT

Trang 8

DANH MỤC CÁCBẢNG, BIỂ Ồ, Ơ Ồ HÌNH VẼ

Trang

BẢNG

Bảng 1.1 Bảng so sánh phương pháp dạy học truyền thống và dạy học dựa trên vấn

đề (PBL) 13

Bảng 3.1 Số liệu SV các nhóm TN và ĐC 79

Bảng 3.2 Bảng thống kê các điểm số (Xi) của các bài kiểm tra số 1 83

Bảng 3.3 Bảng phân phối tần suất bài kiểm tra số 1 84

Bảng 3.4 Bảng phân phối tần suất lũy tích bài kiểm tra số 1 84

Bảng 3.5 Bảng phân loại theo học lực của hai nhóm bài kiểm tra số 1 85

Bảng 3.6 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra số 1 86

Bảng 3.7 Bảng thống kê các điểm số (Xi) của các bài kiểm tra số 2 87

Bảng 3.8 Bảng phân phối tần suất bài kiểm tra số 2 88

Bảng 3.9 Bảng phân phối tần suất lũy tích bài kiểm tra số 2 88

Bảng 3.10 Bảng phân loại theo học lực của hai nhóm bài kiểm tra số 2 89

Bảng 3.11 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra số 2 90

BIỀ Ồ Biểu đồ 3.1 Biểu đồ phân bố điểm của hai nhóm TN và ĐC bài kiểm tra số 1 83

Biểu đồ 3.2 Biểu đồ phân loại học lực của hai nhóm bài kiểm tra số 1 86

Biểu đồ 3.3 Biểu đồ phân bố điểm của hai nhóm TN và ĐC bài kiểm tra số 2 87

Biểu đồ 3.4 Biểu đồ phân loại học lực của hai nhóm bài kiểm tra số 2 90

Ơ Ồ Sơ đồ 1.1 Quá trình dạy học theo PBL 22

Sơ đồ 1.2 Tiến trình dạy học theo PBL với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại 35

Sơ đồ 2.1 Sơ đồ logic chương “Cảm ứng điện từ” 39

HÌNH VẼ Hình 1.1 Ảnh về hiện tượng cực quang 29

Hình 1.2 TNg ảo về hiện tượng cảm ứng điện từ 31

Hình 2.1 Nhà máy nhiệt điện Ô Môn 43

Trang 9

MỞ ẦU

1 Lí do chọ đề tài

Các chính sách của Đảng và nhà nước ta luôn nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy đối với sự phát triển của giáo dục Trong

nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ IX của Đảng chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp dạy

và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tránh nhòi nhét, học vẹt, học chay” [2]

Việc nâng cao chất lượng giáo dục luôn là đề tài được sự quan tâm của toàn

xã hội Trong những năm gần đây, vấn đề này càng trở thành vấn đề cấp bách cần được giải quyết Chính vì thế mà nhiều cuộc hội thảo, hội nghị đã được diễn ra với mục đích chính là tìm một hướng đi mới cho giáo dục nước nhà Mục tiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông là xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cũng như đáp ứng được mục tiêu giáo dục mà UNESCO đưa ra

Đó là: “học để biết, học để làm, học để sống chung và học để khẳng định”[4]

Đổi mới phương pháp dạy học là một nhu cầu tất yếu trong thời đại ngày nay -thời đại mà khoa học kĩ thuật và công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, kiến thức mà học sinh tiếp cận và thu nhận không chỉ dừng lại ở chương trình sách giáo khoa và trong khuôn khổ nhà trường mà còn thông qua nhiều kênh thông tin khác như: tạp chí, truyền hình và các phương tiện thông tin đại chúng, internet…Do đó

đổi mới phương pháp dạy học phải nhắm vào vai trò trung tâm là người học chứ không phải người dạy như quan điểm truyền thống

Trong quá trình tìm hiểu các phương pháp dạy học mới hiện nay chúng tôi nhận thấy có nhiều phương pháp rất hiệu quả như: Dạy học dự án (Project Based Learning - PJBL), Dạy học dựa trên vấn đề (Problem Based Learning - PBL), Dạy

học khám phá….nhưng tôi nhận thấy rằng phương pháp dạy học dựa trên vấn đề

(PBL) có khả năng đáp ứng được các mục tiêu giáo dục mà UNESCO đưa ra cũng

như mục tiêu giáo dục mới của nước ta

Trang 10

Chính vì những lí do trên mà chúng tôi chọn đề tài: “Tổ chức hoạt động dạy học dựa trên vấn đề (PBL) chương “ Cảm ứng điện từ ” môn Điện học hệ Cao đẳng với sự hỗ trợ của phương tiện dạy học hiện đại ” để làm đề tài nghiên cứu

cho luận văn của mình

2 Lịch sử vấ đề nghiên cứu

Trong xu thế đổi mới, phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, phương pháp dạy học dựa trên vấn đề đang được các nền giáo dục ở nhiều nước quan tâm nghiên cứu và ứng dụng Phương pháp này lần đầu tiên được Howard Barrows đề nghị và sử dụng tại trường Đại học Y khoa McMaster - Canada vào những năm 60 của thế kỷ XX, sau đó được phát triển nhanh chóng tại Trường Đại học Maastricht - Hà Lan và dần được phổ biến khắp nơi trên thế giới với tư cách là một phương pháp dạy học kích thích người học tự tìm tòi, nghiên cứu và tỏ

ra rất hiệu quả Có thể kể đến như:

 Tại Malaysia, mô hình học tập dựa trên vấn đề trong toán học phổ thông được áp dụng đầu tiên tại Seameo Recsam (2008) Sau đó, nhiều trường đại học ở Malaysia đã bắt đầu thực hiện PBL trong chương trình giảng dạy của họ như một nỗ lực để nâng cao chất lượng giáo dục như: trường đại học Tun Hussein Onn Malaysia, trường đại học Malaysia, v.v…

 Ở Mỹ, hơn 80 % các trường y tế có hình thức học tập PBL trong chương trình đào tạo của họ như: đại học Missuri School Of Medicine, đại học Melirich Năm 1998, trường y khoa Western University of Health Sciences mở cao đẳng thú y với chương trình giảng dạy hoàn toàn dựa vào PBL Năm 2004, đại học Lake Erie College of Osteopathic Medicine thành lập cơ sở chi nhánh tại Bradenton (Bang Florida) đào tạo hoàn toàn dựa vào dạy học dựa trên vấn đề

 Năm 2002, Đại học Gadjah Mada của Yogyakarta , In-đô-nê-xi-a bắt đầu cung cấp một chương trình Y tế quốc tế dựa vào học tập dựa trên vấn đề

Bắt đầu từ các trường đại học y khoa, phương pháp dạy học dựa trên vấn đề dần được ứng dụng sang rất nhiều ngành học khác Ở Việt Nam, rất nhiều trường Đại học, nhất là các trường đại học y khoa đã áp dụng phương pháp này vào giảng

dạy cho sinh viên như: trường Đại học Y tế cộng đồng, đại học Y Hà Nội …và đang

Trang 11

được triển khai ở các trường đại học khác như: Đại học thủy sản Nha trang, khoa

Du lịch và khách sạn ở trường Đại học kinh tế quốc dân Các trường đại học khác

cũng đang tìm hiểu và có những bài tham luận, nói về phương pháp này như: Đại

học An Giang, Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh,…

Phương pháp này còn được đưa vào nhiều đề tài luận văn thạc sĩ như:đề tài

“Phương pháp dạy học dựa trên vấn đề (PBL - problem based learning) và vận dụng vào thiết kế, giảng dạy chương VII Mắt và các dụng cụ quang học - Vật lí

11 - nâng cao” của tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy [16]; đề tài "Tổ chức hoạt động

dạy học dựa trên vấn đề (PBL)chương "Khúc xạ ánh sáng" Vật lí 11 THPT với sự

hỗ trợ của công nghệ thông tin" của tác giả Huỳnh Nguyễn Hương Giang [7]; đề tài

"Tổ chức hoạt động dạy học dựa trên vấn đề (PBL) chương "Chất khí" Vật lí 10

nâng cao THPT" của tác giả Đặng Văn Quy [5]

Các công trình nghiên cứu cho thấy việc sử dụng phương pháp dạy học dựa trên vấn đề (PBL) và sử dụng PTDH hiện đại vào dạy học là phù hợp và cần thiết

3 Mục tiêu của đề tài

Xây dựng và sử dụng được tiến trình dạy học dựa trên vấn đề chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được tiến trình dạy học dựa trên vấn đề (PBL) với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại và vận dụng được tiến trình này vào dạy học chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng thì sẽ phát huy được tính tích cực, chủ động của sinh viên trong học tập, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc dạy học dựa trên vấn đề (PBL) với sự

hỗ trợ của PTDH hiện đại

- Nghiên cứu nội dung, đặc điểm chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học

hệ Cao đẳng và thực trạng của việc dạy học dựa trên vấn đề với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại

- Xây dựng được tiến trình dạy học chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng theo dạy học dựa trên vấn đề với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại

Trang 12

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá hiệu quả của việc tổ chức hoạt động dạy học dựa trên vấn đề chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại

ối tượng nghiên cứu

Hoạt động dạy và học chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu xây dựng tiến trình tổ chức hoạt động dạy học chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng theo dạy học dựa trên vấn

đề (PBL) với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại và tiến hành thực nghiệm sư phạm trên địa bàn Thành phố Cần Thơ

8 ươ p áp i cứu đề tài

- Nghiên cứu văn kiện Đảng về đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học

- Nghiên cứu Luật Giáo dục

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc dạy học dựa trên vấn đề (PBL)

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc sử dụng PTDH hiện đại

- Nghiên cứu đặc điểm cũng như thực trạng giảng dạy chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng

- Nghiên cứu, khai thác tài liệu liên quan đến việc sử dụng PTDH hiện đại

- Nghiên cứu, thiết kế tiến trình dạy học dựa trên vấn đề (PBL) với sự hỗ trợ của PTDH hiện đại

- Chọn mẫu và dạy thực nghiệm tại trường Cao đẳng Cần Thơ

9 Nhữ đó óp của đề tài

- Xây dựng được tiến trình học tập theo phương pháp dạy học dựa trên vấn

đề (PBL) đối với chương “Cảm ứng điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng

- Đổi mới phương pháp dạy học, lấy người học làm trung tâm, phát huy năng lực của người học Giúp người học có hứng thú trong học tập, biết áp dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

Trang 13

10 Cấu trúc luận vă

ầ mở đầu

ầ ội du : gồm có 3 chương

C ươ Cơ sở lí luận

C ươ 2 Tổ chức hoạt động dạy học dựa trên vấn đề chương “Cảm ứng

điện từ” môn Điện học hệ Cao đẳng với sự hỗ trợ PTDH hiện đại

C ươ 3 Thực nghiệm sư phạm

ầ kết uậ

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

Định dạng
Số trang	13
Dung lượng	2,52 MB