ĐẠI HỌC HUẾ ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HUẾ HỒ NGỌC VÂN HÀ XÂY DỰNG TÀI LIỆU TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN THEO MOĐUN PHẦN DẪN XUẤT HIDROCACBON HÓA HỌC 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH PHỔ
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HUẾ
HỒ NGỌC VÂN HÀ
XÂY DỰNG TÀI LIỆU TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN
THEO MOĐUN PHẦN DẪN XUẤT HIDROCACBON
HÓA HỌC 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 60 14 01 11
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG
Thừa Thiên Huế, Năm 2017 Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kì một công trình nào khác
Huế, tháng 11 năm 2017
Tác giả
Hồ Ngọc Vân Hà
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 3Lời Câm Ơn
Tôi xin chân thành câm ơn quí thæy cô giáo trường Đäi học Sư phäm Huế, Đäi học sư phäm Hà Nội, thæy hướng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Xuån Trường đã täo điều kiện, động viên, giúp đỡ tôi rçt nhiều trong suốt quá trình thực hiện đề tài này
Tôi xin chân thành câm ơn Ban giám hiệu, giáo viên, học sinh hai trường PT DTNT Kon Rẫy và PT DTNT ĐăkHà tỉnh Kon Tum đã giúp tôi thực nghiệm thành công
Xin câm ơn gia đình, bän bè, đồng nghiệp đã động viên, khích lệ, giúp đỡ
để tôi hoàn thành đề tài này
Trân trọng cám ơn!
Huế, tháng 11 năm 2017
Tác giâ
Hồ Ngọc Vân Hà
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 4MỤC LỤC
Trang phụ bìa i
Lời cam đoan ii
Lời cảm ơn iii
Mục lục 1
Danh mục các chữ viết tắt 4
Danh mục các bảng, hình vẽ 5
PHẦN I MỞ ĐẦU 6
1 Lí do chọn đề tài 6
2 Mục đích nghiên cứu 7
3 Giả thuyết khoa học 7
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 7
6 Phương pháp nghiên cứu 8
7 Phạm vi nghiên cứu 8
8 Đóng góp của đề tài 9
PHẦN II NỘI DUNG 10
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 10
1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 10
1.2 Xu hướng đổi mới Phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay 11
1.2.1 Đổi mới phương pháp dạy học, nhằm chú trọng phát triển năng lực của học sinh 14
1.2.2 Một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học 16
1.3 Dạy học phát triển năng lực của học sinh 17
1.3.1 Năng lực là gì ? 17
1.3.2 Năng lực chung 18
1.3.3 Năng lực đặc thù bộ môn Hóa học 18
1.3.4 Năng lực tự học 19
1.4 Phương pháp tự học có hướng dẫn theo mođun cho Học sinh 28
1.4.1 Mođun 28
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 51.4.2 Tài liệu tự học có hướng dẫn theo mođun 30
1.4.3 Ý nghĩa của tài liệu tự học có hướng dẫn đối với việc học tập của Học sinh 35
1.5 Thực trạng vấn đề 36
1.5.1 Mục đích điều tra 36
1.5.2 Đối tượng điều tra 36
1.5.3 Kết quả điều tra 36
CHƯƠNG 2 XÂY DỰNG TÀI LIỆU TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN THEO MOĐUN PHẦN DẪN XUẤT HIDROCACBON HÓA HỌC 11 CHO HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ 43
2.1 Giới thiệu về phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 43
2.1.1 Cấu trúc nội dung phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 43
2.1.2 Mục tiêu phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 43
2.2 Thiết kế nội dung tài liệu tự học có hướng dẫn theo mođun 43
2.2.1 Nguyên tắc thiết kế 43
2.2.2 Cấu trúc tài liệu 44
2.2.3 Lưu ý khi sử dụng tài liệu 45
2.3 Nội dung mođun lí thuyết 46
2.3.1 Mođun 1: Ancol – Định nghĩa, phân loại, đồng phân, danh pháp, tính chất vật lí 46
2.3.2 Mođun 2: Ancol – Tính chất hóa học, điều chế, ứng dụng 51
2.3.4 Mođun 4: Anđehit 60
2.3.5 Mođun 5: Axit cacboxylic – Định nghĩa, phân loại, danh pháp, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí 64
2.3.6 Mođun 6: Axit cacboxylic – Tính chất hóa học, điều chế, ứng dụng 68
2.4 Mođun bài tập nhằm nâng cao năng lực tự học 72
2.4.1 Ancol 72
2.4.2 Phenol 78
2.4.3 Anđehit (Phụ lục 13) 86
2.4.4 Axit cacboxylic (Phụ lục 14) 86
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 6CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 87
3.1 Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 87
3.1.1 Mục đích 87
3.1.2 Nhiệm vụ 87
3.2 Tiến trình thực nghiệm 87
3.2.1 Đối tượng thực nghiệm 87
3.2.2 Nội dung thực nghiệm 88
3.3 Kết quả thực nghiệm sư phạm 92
3.4 Xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm 96
3.4.1 Lập bảng phân phối: tần suất, tần suất luỹ tích 97
3.4.2 Vẽ đồ thị đường luỹ tích theo bảng phân phối tần suất luỹ tích 99
3.5 Phân tích kết quả thực nghiệm 103
3.5.1 Đánh giá kiến thức 103
3.5.2 Đánh giá năng lực tự học của học sinh 104
3.5.3 Đánh giá tài liệu tự học có hướng dẫn theo mođun phần dẫn xuất Hiđrocacbon – Hóa học 11 105
3.5.4 Nhận xét 107
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 108
1 Kết luận 108
2 Những kiến nghị và đề xuất 109
TÀI LIỆU THAM KHẢO 110 PHỤ LỤC P1
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 7DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
PT DTNT Phổ thông Dân tộc nội trú
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ
Bảng 1.1 So sánh chương trình định hướng nội dung và định hướng năng lực 13
Bảng 3.1 Các tiêu chí và mức độ đánh giá năng lực tự học của HS 89
Bảng 3.2 Bảng tổng hợp điểm các bài kiểm tra 92
Bảng 3.3 Kết quả đánh giá của GV và tự đánh giá của HS về sự phát triển năng lực tự học của HS 93
Bảng 3.4 Kết quả đánh giá của giáo viên về tài liệu tự học có 95
hướng dẫn theo mođun 95
Bảng 3.5 Kết quả đánh giá của HS về tài liệu tự học có hướng dẫn theo mođun 96
Bảng 3.6 Số % HS đạt điểm Xi 98
Bảng 3.7 Số % HS đạt điểm Xi trở xuống 98
Bảng 3.8 % số HS đạt điểm yếu - kém, trung bình, khá và giỏi 98
Bảng 3.9 Phân phối tần số, tần suất và tần suất tích lũy tổng hợp 99
Bảng 3.10 % số HS đạt điểm yếu - kém, trung bình, khá và giỏi tổng hợp 99
Bảng 3.11 Giá trị của các tham số đặc trưng 103
Hình 1.1 Cấu trúc của mođun dạy học 28
Hình 1.2 Sơ đồ cấu trúc của hệ bài tập 32
Hình 3.1 Đồ thị đường luỹ tích bài kiểm tra số 1 100
Hình 3.2 Đồ thị đường luỹ tích bài kiểm tra số 2 100
Hình 3.3 Đồ thị đường luỹ tích bài kiểm tra số 3 100
Hình 3.4 Đồ thị đường luỹ tích tổng hợp 3 bài kiểm tra 101
Hình 3.5 Biểu đồ hình cột biểu diễn trình độ HS 101
Hình 3.6 Biểu đồ hình cột biểu diễn trình độ HS 101
Hình 3.7 Biểu đồ hình cột biểu diễn trình độ HS 102
Hình 3.8 Biểu đồ hình cột biểu diễn trình độ HS 102
Hình 3.9 Biểu đồ hình cột biểu diễn mức độ phát triển năng tự học của HS 102
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 9PHẦN I MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Trong sự nghiệp đổi mới toàn diện của đất nước ta, đổi mới nền giáo dục là một trong những trọng tâm của sự phát triển Công cuộc đổi mới này đòi hỏi nhà trường phải tạo ra những con người lao động tự chủ, năng động và sáng tạo Hội nghị lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII bàn về vấn đề đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học, kết hợp tốt học với hành, học tập với lao động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu, khoa học gắn nhà trường với xã hội, áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tự học, tư duy
sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề”
Để đáp ứng với yêu cầu của công cuộc cải cách giáo dục, quán triệt mục tiêu đào tạo con người mới toàn diện, người giáo viên có một vị trí và vai trò rất quan trọng Người giáo viên không những phải truyền thụ được khối lượng kiến thức của chương trình quy định, mà còn phải hình thành cho được ở HS của mình một phương pháp học tập độc lập và sáng tạo Thực hiện tốt lời dạy của Thủ tướng Phạm Văn Đồng: “Ở nhà trường, điều chủ yếu không phải là rèn luyện trí nhớ mà rèn trí thông minh” và “phải làm sao tìm được cách học tập hợp lí nhất, thông minh nhất, tốn ít công nhất và thu hoạch được nhiều nhất Cần biến phương pháp thành thói quen và làm cho nó trở thành nề nếp” Vì vậy, trong quá trình giáo dục ở trường phổ thông, nhiệm vụ phát triển tư duy cho học sinh là nhiệm vụ rất quan trọng như K.Dusinki nói: “Người GV tồi cung cấp chân lí, còn người GV tốt dạy cho người ta cách tìm ra chân lí” Điều đó có nghĩa là phải dạy như thế nào để giúp
HS có phương pháp tự học, tư duy sáng tạo, phương pháp học tập hợp lí
Tuy nhiên một trong những khó khăn mà HS vùng khó khăn nói chung, HS người dân tộc thiểu số nói riêng gặp phải trong quá trình tự học là việc tìm tài liệu Hiện nay có rất nhiều loại sách, tài liệu tham khảo được lưu hành cùng với sự phổ biến rộng rãi của mạng Internet cung cấp cho các em nguồn tài liệu khổng lồ Chính điều đó gây khó khăn cho các em khi phải lựa chọn, phân loại sách để đọc, để học
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 10và nghiên cứu Nhiều HS không biết phải tự học, tự đọc như thế nào để đạt được
hiệu quả học tập cao
Để đáp ứng được một phần yêu cầu trên và qua thực tiễn dạy học Hóa học ở
trường PT DTNT Kon Rẫy – Kon Tum, chúng tôi đã chọn đề tài: “Xây dựng tài liệu
tự học có hướng dẫn theo mođun phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh trường Phổ thông Dân tộc nội trú”
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực tự học cho HS phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 nhằm nâng cao chất lượng dạy học
3 Giả thuyết khoa học
Nếu thiết kế được một tài liệu tự học có hướng dẫn theo mođun phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 Trung học phổ thông đảm bảo được yêu cầu và chất
lượng sẽ phát triển được năng lực tự học của HS PT DTNT
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề tự học có hướng dẫn theo
mođun
Tìm hiểu xu hướng đổi mới phương pháp dạy học trong giai đoạn hiện nay Phương pháp tự học có hướng dẫn theo mođun
Điều tra thực trạng vấn đề
4.2 Biên soạn tài liệu tự học có hướng dẫn gồm 6 mođun lý thuyết, 4 mođun bài tập
phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 giúp HS có thể tự học có hiệu quả
4.3 TNSP để khẳng định giả thuyết khoa học của đề tài là đúng đắn
Tổ chức thực nghiệm sư phạm
Xử lí thống kê các số liệu thực nghiệm; nhận xét
5 Khách thể nghiên cứu
5.1 Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học hóa học trường PT DTNT
5.2 Đối tượng nghiên cứu
Quá trình dạy học hoá học phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 trường THPT
Các biện pháp nâng cao năng lực tự học hoá học phần Dẫn xuất hidrocacbon
Hóa học 11 cho HS PT DTNT
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 11Phạm vi, giới hạn nghiên cứu là quá trình dạy học hoá học THPT phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu các văn bản, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào
tạo có liên quan đến đề tài
Nghiên cứu các tài liệu về lí luận dạy học, tâm lí học, giáo dục học và các tài
liệu liên quan đến đề tài
Nghiên cứu chương trình và sách giáo khoa hoá học THPT đặc biệt là phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11
Căn cứ vào nhiệm vụ đề tài, sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích,
tổng hợp, phân loại, hệ thống hoá … khi nghiên cứu tài liệu
6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Quan sát, trò chuyện với HS nhằm đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động tự
học của HS hiện nay
Trao đổi với các nhà giáo dục, các GV có kinh nghiệm
Điều tra thăm dò, đánh giá trước và sau TNSP
6.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tổ chức thực nghiệm đối chứng với từng nhóm HS ngẫu nhiên trong lớp 11
về việc sử dụng tài liệu tự học có hướng dẫn
Đánh giá hiệu quả sử dụng tài liệu tự học có hướng dẫn nhằm nâng cao năng
lực tự học của HS
6.4 Phương pháp thống kê toán học
Xử lý kết quả thực nghiệm bằng toán học thống kê
7 Phạm vi nghiên cứu
Hệ thống lí thuyết và bài tập phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11
Địa bàn nghiên cứu: lớp 11 trường PT DTNT Kon Rẫy và trường PT DTNT
ĐăkHà – tỉnh Kon Tum
Thời gian nghiên cứu: Từ khoảng tháng 10-2016 đến tháng 08-2017
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 128 Đóng góp của đề tài
Góp phần làm sáng tỏ ý nghĩa và tác dụng của BTHH trong quá trình rèn luyện, phát triển năng lực tự học cho HS PT DTNT và HS THPT nói chung
Đề tài đã đề cập đến nội dung và phương pháp phát triển năng lực tự học cho
HS trong DHHH thông qua mođun tự học có hướng dẫn phần Dẫn xuất hidrocacbon
Hóa học 11
Xây dựng tài liệu tự học có hướng dẫn theo mođun phần Dẫn xuất hidrocacbon Hóa học 11 để phát triển năng lực tự học cho HS PT DTNT và HS PT nói chung
Là tài liệu tham khảo cho GV và HS trong quá trình DHHH
Demo Version - Select.Pdf SDK