Quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp tỉnh quảng trị (tt)

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGÔ QUYẾT CHIẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP - HƯỚNG NGHIỆP, TỈNH QUẢNG TRỊ Chuyên ngành : Quản lý giáo dục

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGÔ QUYẾT CHIẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG

Ở TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP - HƯỚNG NGHIỆP,

TỈNH QUẢNG TRỊ

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS PHAN MINH TIẾN

Thừa Thiên Huế, năm 2017

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các tác giả cho phép

sử dụng và chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả luận văn

Ngô Quyết Chiến

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu, khảo sát thực hiện đề tài: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học nghề phổ thông ở các trung tâm Kỹ thuật tổng hợp

- Hướng nghiệp, tỉnh Quảng Trị, chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo khoa tâm lý giáo dục trường Đại học Sư phạm Huế, đến nay tôi đã hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình

Tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và tạo điều kiện của các đồng chí lãnh đạo các phòng, ban của Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Trị, Ban giám đốc các trung tâm KTTH - HN cùng bạn bè đồng nghiệp… đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ và cung cấp cho tôi nhiều tài liệu quý giá cho đề tài nghiên cứu, giúp tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS Phan Minh Tiến

đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này

Mặc dù có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu song bản luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy, cô giáo và bạn bè đồng nghiệp

Quảng Trị, ngày 20 tháng 5 năm 2017

Tác giả

Ngô Quyết Chiến

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN 5

DANH MỤC CÁC BẢNG 6

MỞ ĐẦU 7

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 7

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 9

3 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 9

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 9

5 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 9

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 9

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 9

8 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 10

9 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 10

NỘI DUNG 11

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP - HƯỚNG NGHIỆP 11

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 11

1.1.1 Tình hình hoạt động dạy nghề và nghiên cứu việc dạy nghề phổ thông trên thế giới 11

1.1.2 Khái quát nghiên cứu về hoạt động dạy nghề phổ thông ở Việt Nam 12

1.2 Một số khái niệm cơ bản 14

1.2.1 Khái niệm về quản lý 14

1.2.2 Khái niệm về quản lý giáo dục 18

1.2.3 Quản lý nhà trường 19

1.2.4 Khái niệm dạy nghề phổ thông 19

1.3 Hoạt động dạy nghề phổ thông của trung tâm KTTH-HN 21

1.3.1 Cơ sở pháp lý của hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH-HN 21

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.3.2 Mục tiêu, ý nghĩa của dạy nghề phổ thông 22

1.3.3 Nội dung dạy nghề phổ thông 23

1.3.4 Phương pháp dạy nghề phổ thông 24

1.3.5 Giáo viên dạy nghề phổ thông 25

1.3.6 Học sinh học nghề phổ thông 25

1.3.7 Cơ sở vật chất và thiết bị dạy - học nghề phổ thông 25

1.3.8 Kết quả học tập của học sinh 26

1.4 Quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH - HN 26

1.4.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của trung tâm KTTH - HN trong hệ thống giáo dục quốc dân 26

1.4.2 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của giám đốc trong việc quản lý trung tâm KTTH - HN 27

1.4.3 Mục tiêu của quản lý hoạt động DNPT của trung tâm KTTH - HN 28

1.4.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông của Trung tâm KTTH -HN 30

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH-HN 33

1.5.1 Yếu tố chủ quan 33

1.5.2 Yếu tố khách quan 34

Tiểu kết chương 1 35

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP- HƯỚNG NGHIỆP TỈNH QUẢNG TRỊ 36

2.1 Về tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Trị 37

2.1.1 Khái quát về vị trí địa lý tỉnh Quảng Trị 37

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Trị 37

2.1.3 Khái quát tình hình phát triển giáo dục - đào tạo tỉnh Quảng Trị 38

2.2 Khái quát về trung tâm KTTH - HN tỉnh Quảng Trị 39

2.3 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng 41

2.3.1 Mục đích khảo sát 41

2.3.2 Đối tượng khảo sát 41

2.3.3 Nội dung khảo sát 41

2.3.4 Phương pháp khảo sát 41

2.3.5 Thời gian khảo sát: 42

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.4 Thực trạng hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH - HN tỉnh

Quảng Trị 42

2.4.1 Thực trạng về đội ngũ CBQL, GV, NV trung tâm 42

2.4.2 Quy mô đào tạo nghề phổ thông 43

2.4.3 Phân bố ngành nghề ở trung tâm KTTH - HN tỉnh Quảng Trị 44

2.4.4 Thực trạng về hoạt động dạy nghề PT của GV 44

2.4.5 Thực trạng hoạt động học nghề PT của học sinh 46

2.4.6 Thực trạng chất lượng học nghề của học sinh ở trung tâm KTTH - HN tỉnh Quảng Trị 48

2.4.7 Thực trạng về CSVC và trang thiết bị dạy nghề PT ở trung tâm KTTH - HN tỉnh Quảng Trị 50

2.5 Thực trạng quản lí hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH - HN tỉnh Quảng Trị 51

2.5.1 Thực trạng về nhận thức của CBQL, giáo viên, phụ huynh và học sinh đối với hoạt động dạy và học nghề phổ thông 51

2.5.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông của giáo viên 52

2.5.3 Thực trạng về công tác quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trong dạy nghề phổ thông 60

2.5.4 Thực trạng về quản lý hoạt động học nghề PT của học sinh 63

2.5.5 Thực trạng về công tác quản lý thiết bị dạy học ở trung tâm KTTH -HN tỉnh Quảng Trị 66

2.6 Đánh giá chung về thực trạng 68

2.6.1 Những mặt mạnh 68

2.6.2 Những mặt tồn tại, hạn chế 68

2.6.3 Nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế 70

Tiểu kết chương 2 70

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NGHỀ PHỔ THÔNG Ở TRUNG TÂM KỸ THUẬT TỔNG HỢP - HƯỚNG NGHIỆP TỈNH QUẢNG TRỊ 71

3.1 Các căn cứ và nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý 71

3.1.1 Các căn cứ đề xuất biện pháp 71

3.1.2 Các nguyên tắc xác lập biện pháp 72

3.2 Các biện pháp cụ thể 74

Demo Version - Select.Pdf SDK

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh về

tầm quan trọng của việc dạy - học nghề phổ thông cho học sinh 74

3.2.2 Xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học, nội dung, chương trình, phương pháp dạy nghề phổ thông phù hợp với nhu cầu học sinh và điều kiện của địa phương 76

3.2.3 Tăng cường đổi mới phương pháp dạy - học, đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy nghề phổ thông 78

3.2.4 Xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy nghề phổ thông hiện nay 83

3.2.5 Tăng cường quản lý hoạt động học nghề phổ thông của học sinh 87

3.2.6 Đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học theo hướng chuẩn hóa 90

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 92

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 93

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Khuyến nghị 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

Chữ viết tắt Viết đầy đủ

CSVC-TBDH: Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê về số lượng, độ tuổi, thâm niên đội ngũ CBQL-GV-NV trung

tâm tính đến tháng 9 năm 2017 42

Bảng 2.2 Thống kê trình độ đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ và lý luận chính trị CBQL, GV, NV trung tâm năm học 2017-2018 43

Bảng 2.3 Thống kê trình độ ngoại ngữ, tin học của CBQL, GV, NV trung tâm năm học 2017-2018 43

Bảng 2.4 Bảng thống kê số lượng HS học nghề PT-HN từ năm 2015-2018 44

Bảng 2.5 Tổng hợp đánh giá về thực hiện mục tiêu, kế hoạch, chương trình, nội dung, phương pháp và kỹ thuật dạy nghề PT của trung tâm KTTH – HN tỉnh 45

Bảng 2.6 Tổng hợp ý kiến đánh giá về nhận thức và mức độ tham gia học nghề PT của học sinh ở trung tâm KTTH - HN tỉnh Quảng Trị hiện nay 46

Bảng 2.7 Thống kê chất lượng học nghề phổ thông khối 8 từ năm 2015 - 2017 48

Bảng 2.8 Thống kê chất lượng học nghề phổ thông khối 11 từ năm 2015 - 2017 48

Bảng 2.9 Thống kê chất lượng thi nghề PT khối THCS từ năm 2015- 2017 48

Bảng 2.10 Bảng thống kê chất lượng thi nghề PT khối THPT từ năm 2015-2017 49

Bảng 2.11 Đánh giá mức độ nhận thức của giáo viên, phụ huynh và học sinh về dạy và học nghề phổ thông 51

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát về quản lý phân công giảng dạy của giáo viên 53

Bảng 2.13 Kết quả điều tra công tác quản lý kế hoạch, chương trình dạy nghề PT 54

Bảng 2.14 Kết quả điều tra thực trạng quản lý nội dung dạy nghề PT 56

Bảng 2.15 Kết quả điều tra về việc đổi mới phương pháp dạy nghề phổ thông 58

Bảng 2.16 Kết quả điều tra thực hiện bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên dạy nghề phổ thông 60

Bảng 2.17 Kết quả điều tra việc thanh tra, kiểm tra, đánh giá giáo viên dạy nghề phổ thông 61

Bảng 2.18 Kết quả điều tra cơ chế đãi ngộ, thu hút giáo viên 62

Bảng 2.19 Đánh giá thực trạng về công tác quản lý hoạt động học nghề PT của học sinh 63

Bảng 2.20 Kết quả điều tra việc quản lý khai thác, sử dụng TBDH 66

Bảng 2.21 Kết quả điều tra về tình hình tập huấn bồi dưỡng giáo viên sử dụng TBDH 67

Bảng 3.1 Kết quả đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 93

SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý 16

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong thời đại ngày nay xu thế hội nhập toàn cầu sâu rộng trên mọi lĩnh vực, chiến lược phát triển của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, đó là đầu tư cho giáo dục, không ngừng đổi mới hệ thống giáo dục đào tạo, tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển nguồn nhân lực, nhân tài của đất nước Việt nam từ một nước lạc hậu có nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay với sự bùng nổ của công nghệ thông tin; tốc độ công nghiệp hóa - hiện đại hóa diễn ra nhanh và mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, Đảng và Nhà nước chú trọng phát triển giáo dục đào tạo, coi “giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu” Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã xác định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học, chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học: yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, sống tốt và làm việc có hiệu quả” [12] Cùng với lịch sử phát triển của ngành giáo dục, việc nâng cao chất lượng dạy và học luôn được xem là nhiệm vụ cơ bản, hàng đầu và quan trọng nhất của các nhà trường và cơ

sở giáo dục, đây cũng chính là điều kiện để các nhà trường tồn tại, phát triển Công tác quản lý của nhà trường, quản lý dạy và học là công việc được tiến hành thường xuyên, liên tục trong suốt năm học, đây là điều kiện tiên quyết để đảm bảo chất lượng đào tạo của nhà trường đáp ứng mục tiêu của giáo dục đào tạo

Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng có ghi “ coi trọng công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh trung học, chuẩn bị cho thanh niên đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong

cả nước và từng địa phương” [12] Nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển sâu rộng, đòi hỏi công tác giáo dục hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông phải có những đổi mới cả về lý luận và thực hành, nhằm tạo ra một cơ cấu lao động hợp lý, nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của xã hội, đất nước Trong quyết định 126/CP ngày 19/3/1981 của Chính phủ “về công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông và việc sử dụng học sinh các cấp phổ thông cơ sở và phổ thông trung học tốt nghiệp ra trường” đã nói lên tầm quan trọng của việc giáo dục nghề phổ thông trong

Demo Version - Select.Pdf SDK

nhà trường Vấn đề đặt ra là phải nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông và tư vấn hướng nghiệp cho học sinh phổ thông trong giai đoạn hiện nay

Giáo dục hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông ở nước ta đã triển khai từ đầu những năm 80 của thế kỷ XX Trong những năm 1983-1996, giáo dục dạy nghề ở nước ta đã đạt được một số thành tựu quan trọng Nhưng từ năm 1997 trở lại công tác giáo dục nghề phổ thông chưa được chú trọng và quan tâm đúng mức, do đó ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước

Trong những năm gần đây, Nghị quyết 40 của Quốc hội khóa 10; Chiến lược phát triển giáo dục đào tạo giai đoạn 2011-2020; văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, XII đã nhấn mạnh việc “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo” Vấn đề giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông đã được nhiều trung tâm chú trọng hơn Tuy nhiên công tác giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông vẫn chưa được Đảng và chính quyền các cấp, xã hội, học sinh và phụ huynh quan tâm, đầu tư đúng mức, chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của công tác giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông đối với sự phát triển kinh tế xã hội Vì vậy ảnh hưởng rất lớn đến sự định hướng nghề nghiệp tương lai học sinh khi ra trường, làm cho chủ trương phân luồng học sinh phổ thông không có hiệu quả

Trong thời gian qua, chất lượng hướng nghiệp và dạy nghề ở các trung tâm tỉnh Quảng Trị hàng năm chưa phản ánh đúng mức hiệu quả đào tạo của nhà trường

và năng lực học nghề của học sinh; tỷ lệ học sinh tốt nghiệp nghề phổ thông đạt khá, giỏi rất cao so với khả năng hiện có Có thể nói rằng, công tác quản lý hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề cho học sinh phổ thông ở nước ta nói chung và tỉnh Quảng Trị nói riêng còn nhiều hạn chế và bất cập, còn cách xa với các nước trong khu vực và thế giới, chưa đáp ứng được nhiệm vụ tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn mới

Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông; nhằm góp phần khắc phục những tồn tại, yếu kém và nâng cao chất lượng dạy nghề, đưa hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề phổ thông thật sự có hiệu quả, đáp ứng mục tiêu giáo dục nghề nghiệp và nhu cầu xã hội trong giai đoạn mới, tác giả chọn đề tài:

“Quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở Trung tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị” để nghiên cứu

Demo Version - Select.Pdf SDK

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị trong giai đoạn hiện nay

3 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

Công tác quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH-HN

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Biện pháp quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị

5 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Nếu xác lập và vận dụng đồng bộ các biệp pháp quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông một cách khoa học, khả thi thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động dạy nghề phổ thông cho học sinh THCS và THPT của trung tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị, đáp ứng mục tiêu đào tạo của KTTH-HN trong giai đoạn hiện nay

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

6.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy nghề phổ thông và quản lý hoạt động

dạy nghề phổ thông cho học sinh ở trung tâm KTTH-HN

6.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động dạy nghề phổ thông và quản

lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị

6.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở trung

tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa những tài liệu trong và ngoài nước liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở lý luận vấn đề nghiên cứu

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhằm khảo sát thực trạng dạy nghề phổ thông và quản lý hoạt động dạy nghề phổ thông ở Trung tâm KTTH-HN tỉnh Quảng Trị

* Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Điều tra thực trạng hoạt động DNPT và quản lý hoạt động DNPT thông qua phiếu điều tra và bảng hỏi làm cơ sở cho việc phân tích và đánh giá thực trạng

* Phương pháp quan sát

Quan sát quy trình dạy nghề phổ thông và quản lý và việc thực hiện quản lý

Demo Version - Select.Pdf SDK