Mục tiêu nghiên cứu Để tìm hiểu về Tội giao cấu với trẻ em thì người viết muốn làm sáng tỏ một số vấn đềchủ yếu sau: Lý luận chung về “Tội giao cấu với trẻ em”, các dấu hiệu pháp lý của
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
TỘI GIAO CẤU VỚI TRẺ EM TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN
HÀNH – THỰC TIỄN TRÊN ĐỊA BÀN
QUẬN CÁI RĂNG
Giảng viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện:
MSSV: 5085837 LỚP LUẬT THƯƠNG MẠI 1- K34
Cần Thơ, 11/ 2011
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN
Trang 3
LỜI NÓI ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Tội phạm là một mối hiểm họa tồn tại song hành với đời sống xã hội Tội phạm diễn
ra xâm phạm nhiều quan hệ xã hội, có tính chất và mức độ nguy hiểm khác nhau Trong thời
kỳ nền kinh tế phát triển hiện nay, tình hình tội phạm phát triển ngày càng đa dạng và tinh vi,
có những tội phạm không chỉ xâm hại đến các quan hệ xã hội mà còn ảnh hưởng xấu đến đời sống văn hóa, tinh thần, thuần phong mỹ tục dân tộc Việt Nam, để lại hậu quả nặng nề, nhất
là trong đời sống tinh thần Bên cạnh tội phạm mại dâm, Tội hiếp dâm trẻ em hay mua bán người…thì có một loại tội phạm cũng cần được quan tâm hiện nay đó là “Tội giao cấu với trẻem”
Hiện nay, tội phạm giao cấu với trẻ em có chiều hướng gia tăng, tình trạng trẻ bị xâm hại xảy ra ở nhiều nơi từ thành thị đến nông thôn Đây cũng được xem là vấn đề nhạy cảm và hiện cũng được nhiều người cũng như cơ quan các cấp quan tâm đến, bởi tội phạm này không phải mới mẻ nhưng hành vi và thủ đoạn của chúng dễ dàng được thực hiện vì đối tượng xâm hại ở đây là trẻ em- những con người ăn chưa no lo chưa tới, khả năng nhận thức vấn đề chưa hoàn thiện Tội phạm này ngày càng phổ biến và khó kiểm soát được đối tượng phạm tội, có tầm ảnh hưởng lớn vì không chỉ ảnh hưởng sức khỏe đứa trẻ mà còn để lại vết thương nặng nề trong tâm hồn trẻ thơ mai sau Đôi khi quyết định cả tương lai, cuộc đời các
em sau này Đồng nghĩa, con người đang tự hủy hoại nhân cách, đạo đức của mình, làm thuần phong mỹ tục dân tộc Việt Nam bị hoen ố, mất đi tính bễn vững
Cho nên, việc nghiên cứu “Tội giao cấu với trẻ em” trên cơ sở lý luận và thực tiễn mang tính cấp thiết Trước tình trạng trẻ em bị xâm hại diễn ra ngày càng nghiêm trọng và khó kiểm soát cũng như chưa thể lường trước được hậu quả Chính vì vậy, thông qua việc nghiên cứu Tội giao cấu với trẻ em, có thể giúp mọi người nhận thức được bản chất của tội phạm này, từ đó có ý thức phòng tránh tốt hơn, bảo vệ chính con em chúng ta- những trụ cột tương lai của nước nhà Thông qua việc tìm hiểu Tội giao cấu với trẻ em tại một địa phương
cụ thể sẽ phần nào nắm bắt được thực trạng, từ đó đề xuất một số giải pháp hữu hiệu góp phần phòng chống tội phạm có thể xảy ra Đây cũng là nguyên do mà người viết quyết định chọn đề tài “Tội giao cấu với trẻ em trong Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành- Thực tiễn trên địa bàn quận Cái Răng”
Trang 42 Tình hình nghiên cứu
Trong xã hội ngày nay tồn tại nhiều loại tội phạm, bản chất con người dần bị tha hóa, ngày càng xuống cấp trầm trọng Tình hình tội phạm giao cấu với trẻ em phổ biến ở nhiều nơi từ thành thị về nông thôn, xâm hại nhiều đứa trẻ vô tội, thực tế xảy ra với những câu chuyện đau lòng trước sự thơ ngây của trẻ nhỏ và cả sự xem thường pháp luật cũng như xem thường chính nhân cách con người
Hiện nay, ở Việt Nam nói chung và trên địa bàn quận Cái Răng nói riêng, tình hình tội phạm giao cấu với trẻ em ngày càng tăng nhanh về số lượng cũng như tính chất càng ngày càng phức tạp hơn Phạm tội giao cấu với trẻ em là trường hợp người phạm tội đã có hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của trẻ em theo quy định của pháp luật và mức độ nghiêm trọng không kém Tội hiếp dâm trẻ em Để tìm hiểu tội phạm này, người viết muốn đi sâu, phân tích làm rõ những yếu tố (nguyên nhân, điều kiện,…)dẫn đến loại tội phạm này Qua đó, giúp hiểu sâu thêm và có biện pháp phòng chống Tội giao cấu với trẻ em cũng như tuyên truyền đến mọi người được tốt hơn
3 Mục tiêu nghiên cứu
Để tìm hiểu về Tội giao cấu với trẻ em thì người viết muốn làm sáng tỏ một số vấn đềchủ yếu sau: Lý luận chung về “Tội giao cấu với trẻ em”, các dấu hiệu pháp lý của loại tội phạm này, so sánh với một số tội xâm hại tình dục liên quan đến trẻ em, các trường hợp phạm tội cụ thể tại quận Cái Răng, thực trạng và giải pháp trong công tác phòng chống Trên
cơ sở đó, người viết có thể nâng cao sự hiểu biết của mình về tội phạm này, đồng thời góp phần đấu tranh phòng chống, tuyên truyền cho mọi người xung quanh tích cực tham gia bảo
vệ trẻ em nói chung và phòng chống “Tội giao cấu trẻ em” nói riêng
4 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài “Tội giao cấu với trẻ em” được người viết nghiên cứu trên cơ sở tại Điều 115
Bộ luật hình sự 1999, đồng thời có tham khảo tài liệu có liên quan Thu thập số liệu thực tếxảy ra tại địa phương để góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về tội giao cấu với trẻ
em, và từ đó đưa ra một số đề xuất của bản thân góp phần phòng chống tội phạm này
5 Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở tìm hiểu các quy định tại Điều 115 Bộ luật hình sự 1999, người viết nghiên cứu trên cơ sở phân tích luật viết, sử dụng phương pháp đối chiếu, chứng minh và so sánh đểlàm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về “Tội giao cấu trẻ em” Đồng thời có tham khảo các công
Trang 5trình nghiên cứu và bình luận, sưu tầm tham khảo các tài liệu có liên quan để làm rõ vấn đềhơn.
6 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài này
Con người được coi là vốn quý của xã hội, là đối tượng hàng đầu được luật hình sựnói riêng cũng như pháp luật nói chung bảo vệ, bảo vệ con người trước hết là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, bảo vệ nhân phẩm, danh dự và tự do của họ, vì đó là những điều có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với con người, đặc biệt là đối với trẻ em, những con người chưa nhận thức đầy đủ, tâm sinh lý phát triển chưa ổn định và dễ bị xâm hại, nhất là trong quan hệtình dục Do đó, Tội giao cấu với trẻ em được quy định nhằm bảo vệ sự phát triển bình thường về tâm sinh lý cho trẻ em, ngăn chặn những hành vi lợi dụng sự non nớt, nhẹ dạ của trẻ em đẩy họ vào những quan hệ tình dục quá sớm, gây ảnh hưởng xấu về mọi mặt cho trẻ
7 Bố cục đề tài
Luận văn được sắp xếp theo kết cấu sau:
Mục lục
Phần mở đầu
Chương I: Những vấn đề chung về tội giao cấu với trẻ em
Chương II: Tội giao cấu với trẻ em được quy định tại Điều 115 Bộ luật hình sự Việt nam hiện hành
Chương III: Thực trạng và giải pháp phòng chống tội giao cấu với trẻ em – Tình hình thực tế tại quận Cái Răng
Kết luận
Danh mục tài liệu tham khảo
Trang 6Chương 1
LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỘI GIAO CẤU VỚI TRẺ EM
Ngày nay tình hình về xâm hại tình dục trẻ em xảy ra trên hầu hết mọi vùng, miền của đất nước với mức độ ngày một nghiêm trọng Đó là một loại tội phạm có tính nguy hiểm cao, vấn đề xâm hại tình dục đặc biệt là tình trạng giao cấu với trẻ em ngày nay phổ biến với nhiều đối tượng mà ta khó có khả năng dự đoán trước được, chúng xâm hại tình dục trẻ em với nhiều hình thức và bằng nhiều con đường, đáng chú ý là phần nhiều đối tượng phạm tội thông qua cả con đường tình cảm nên mọi người, nhất là trẻ em khó có khả năng cảnh giác được trước, người phạm tội xâm hại không chỉ đối với bản thân đứa trẻ mà còn ảnh hưởng cảđến gia đình và xã hội, hậu quả để lại không chỉ ở thời điểm đứa trẻ bị xâm hại mà tồn tại mãi trong đời các em, tương lai của những đứa trẻ bị xâm hại sẽ đi về đâu cũng như ảnh hưởng đến tương lai đất nước như thế nào, đó vẫn là một câu hỏi khó Do đó, để tìm hiểu vềTội giao cấu vói trẻ em, trước hết phải có cái nhìn tổng thể về loại tội phạm này, những khái niệm cùng những nguyên nhân dẫn đến tội phạm và con đường mà loại tội phạm này phát triển cũng như quá trình lịch sử từ khi được pháp luật điều chỉnh đến ngày nay
1.1 Những khái niệm liên quan đến Tội giao cấu với trẻ em
1.1.1 Khái niệm về trẻ em
Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em là đường lối nhất quán, xuyên suốt trong sựnghiệp lãnh đạo của nhà nước Việt Nam Đặc biệt trong thời gian qua, nhiều chính sách, đường lối của Đảng và nhà nước ta với mục tiêu và động lực chính của sự phát triển là do con người, cho con người và vì con người, trong đó vấn đề bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ
em được đặt vào vị trí ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.( được nêu trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX)
Vậy ai là trẻ em? Đối tượng được bảo vệ và chăm sóc đặc biệt ở đây
Theo từ điển Tiếng việt thì Trẻ em là “giai đoạn phát triển của đời người từ lúc sơ sinh cho đến tuổi trưởng thành Có đặc điểm nổi bật là sự tăng trưởng và phát triển liên tục về thểchất và tâm thần Quá trình phát triển của trẻ em trải qua các thời kì: sơ sinh, bú mẹ, trước khi
đi học, đi học và tuổi dậy thì Ở mỗi thời kì, có những đặc điểm sinh học khác nhau nên việc nuôi dưỡng, giáo dục, chăm sóc sức khoẻ cũng khác nhau, phù hợp với những đặc điểm của mỗi thời kì” Từ đó cũng được hiểu là “Một trẻ em là một con người ở giữa giai đoạn từ khi
Trang 7sinh và tuổi dậy thì Định nghĩa pháp lý về một "trẻ em" nói chung chỉ tới một đứa trẻ, còn được biết tới là một người chưa tới tuổi trưởng thành”.
Trong năm thiếu nhi Việt Nam (1989- 1990) vào ngày 20/02/1990, Việt Nam đã phê chuẩn Công ước Quốc tế về “Quyền trẻ em” 1989 Ngay tại Điều 1 Công ước quy định khái niệm “Trẻ em được xác định là người dưới 18 tuổi, trừ khi pháp luật quốc gia quy định tuổi thành niên sớm hơn”
Theo Chỉ thị 38-CT/TW ngày 30/5/1994 của Ban bí thư Trung ương Đảng, Trẻ em là nguồn hạnh phúc của gia đình, là tương lai của dân tôc, là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc cần được ưu tiên bảo vệ, chăm sóc và giáo dục
Như vậy, việc tham gia Công ước về Quyền trẻ em đã góp phần quan trọng vào sựđiều chỉnh của pháp luật về quyền trẻ em, sự điều chỉnh của Công ước cùng với sự điều chỉnh của pháp luật quốc gia đã tạo nên một khung pháp luật về trẻ em tương đối hoàn thiện
và trên phương diện rộng Tuy nhiên, không phải là một chỉnh thể nhất quán, sự điều chỉnh của pháp luật quốc gia về quyền trẻ em lại bao gồm nhiều lĩnh vực riêng lẽ, trong khoa học pháp lý hầu như chưa thấy một định nghĩa nào về trẻ em cũng như sự điều chỉnh của pháp luật đối với trẻ em, thông thường chỉ thấy một số ngành luật nhắc đến khái niệm trẻ em và các quy định này thường không thống nhất giữa các ngành luật
Do đó, trên cơ sở luật chuyên ngành thì theo quy định tại Điều 1 Luật Bảo vệ, chăm
sóc và giáo dục trẻ em 1991 quy định “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới mười sáu tuổi”.
Còn theo quy định hiện hành của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em 2004( thay thế Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em 1991) thì khái niệm về trẻ em không có gì
thay đổi, trẻ em ở đây vẫn được hiểu là “công dân Việt nam dưới 16 tuổi”.
Vậy khái niệm “Trẻ em” theo pháp luật Việt Nam là “công dân Việt nam dưới 16 tuổi”.
1.1.2 Khái niệm về giao cấu
Có ý kiến chuyên gia pháp luật cho rằng: “Giao cấu được hiểu là việc đưa bộ phận sinh dục của người này chủ động tác động vào bất cứ bộ phận nào trên cơ thể người kia, không phân biệt là đồng giới hay khác giới Như vậy, nếu một người chủ động sử dụng bộphận sinh dục của mình để “quan hệ” với người khác (không nhất thiết phải là hai bộ phận
Trang 8sinh dục với nhau) thì là giao cấu”1 Nghe chuyên gia nĩi vậy, nhiều người giật mình! Ởnhiều nước, cụ thể như ở nước Pháp, là quốc gia cĩ nền pháp luật khá tiến bộ, cĩ ảnh hưởng sâu đậm đến nền pháp luật Việt Nam, qua nhiều năm, nhiều người đã nhận thức được rằng:
“Giao cấu là việc đưa dương vật vào bộ phận sinh dục của phụ nữ”2 Sở dĩ nhiều người trong
xã hội và giới chuyên mơn của nước Pháp cĩ chung nhận định thống nhất như vậy vì hệthống pháp luật của nước đĩ hồn chỉnh, nếu khơng cĩ luật thành văn quy định đầy đủ thì cĩ
án lệ bổ sung, nĩi chung là họ cĩ một hệ thống quy phạm thống nhất, rõ ràng
Theo bách khoa tồn thư Việt Nam cĩ định nghĩa rằng: “quan hệ tình dục cịn gọi là giao hợp hay giao cấu, thường chỉ hành vi đưa bộ phận sinh dục nam/đực vào trong bộ phận sinh dục nữ/cái” Quan hệ tình dục cũng cĩ thể là giữa những thực thể khác hoặc cùng giới tính hoặc lưỡng tính, những năm gần đây việc thực hiện với những bộ phận khơng phải là bộphận sinh dục (quan hệ đường miệng, đường hậu mơn hoặc dùng ngĩn tay) cũng được bao gồm trong định nghĩa này
Theo giáo trình của Học viện cảnh sát thì định nghĩa về giao cấu như sau: “Giao cấu
là việc cơ quan sinh dục của người đàn ơng tiếp xúc với cơ quan sinh dục của người phụ nữnhằm đạt được khối cảm tình dục”
Cịn theo định nghĩa chung trong từ điển tiếng việt thì giải thích rằng: “giao cấu là con đực và con cái cùng thực hiện chức năng sinh sản”
Vậy khái niệm “Giao cấu” được hiểu như thế nào?
Trường hợp giao cấu được nhiều người hiểu theo cách truyền thống là cơ quan sinh dục của nam lọt vào cơ quan sinh dục nữ Vậy cịn các trường hợp khác như:
- Cơ quan sinh dục nam đưa vào miệng người khác (quan hệ bằng miệng)
- Cơ quan sinh dục nam đưa vào hậu mơn người khác (quan hệ bằng hậu mơn)
- Hai cơ quan sinh dục nữ va chạm với nhau
- Cơ quan sinh dục nữ chạm vào miệng người khác
Ở nước ta, luật khơng đầy đủ, nhiều quy định khơng được hướng dẫn rõ ràng bằng những văn bản cĩ hiệu lực pháp luật Chính vì vậy mới cĩ hiện tượng người nghĩ thế này, người khác nghĩ khác, đến mức cĩ người mở rộng khái niệm “giao cấu” như đã nêu ở trên
1 Xem báo Pháp Luật TP.HCM ngày 2-11
2 Án lệ Tịa phá án Pháp ngày 23-12-1859, đăng ở tập san Dalloz số 60-5-95: le cọt - l’introduction du membre viril dans les organes sexuels de la femme
Trang 9Nếu nhiều người, nhất là người có quyền tiến hành tố tụng hiểu luật theo nhiều kiểu khác nhau như vậy thì làm sao tránh khỏi việc vận dụng pháp luật tùy tiện, dẫn đến truy cứu trách nhiệm pháp lý oan sai!
Cho nên yêu cầu cấp bách hiện nay là nhà nước sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật đểcác khái niệm pháp luật được hiểu theo một nghĩa thống nhất, để mọi người cùng có một nhận thức giống nhau để xử sự đúng pháp luật.3
Khái niệm về hành vi giao cấu có ý nghĩa rất quan trọng trong một số trường hợp đểgiải quyết các vấn đề về các tội hiếp dâm, mại dâm, cưỡng dâm, dâm ô với trẻ em, đối với cảđối tượng bình thường và các đối tượng đồng giới Những hành vi trên có được xem là hành
vi giao cấu về mặt pháp lý hay không? Hiện tại qua tìm hiểu chưa thấy đưa ra văn bản luật thực định nào giải thích rõ khái niệm này
Không phải mọi hành vi đều được quy định về mặt pháp lý, có phần lớn hành vi được mặc nhiên thừa nhận và được định nghĩa trong từ điển Tiếng việt Chẳng hạn hành vi giết người không được quy định thế nào là “giết người” trong luật nhưng dựa vào từ điển có thểhiểu đây là hành vi tước đoạt sinh mạng của người khác Rõ ràng, mỗi quan điểm đều có tính hợp lý riêng và chưa thể đồng nhất khái niệm thế nào là “giao cấu”, tuy nhiên người viết có
quan điểm đồng tình với quan điểm rằng “giao cấu là người nam/con đực và người nữ/con cái cùng thực hiện chức năng sinh sản”, tức là bộ phận sinh dục của người nam được đưa
vào bộ phận sinh dục của người nữ, giao cấu là phương pháp sinh sản cơ bản của con người bởi khi người nam xuất tinh thì một loạt cơ co rút làm tinh dịch phóng vào âm đạo, tinh trùng
từ âm đạo đi đến cổ tử cung và vào tử cung rồi đi đến ống dẫn trứng, khi trứng có sẵn ở ống dẫn trứng, tinh trùng sẽ kết hợp với trứng, thụ tinh xảy ra và phôi thay hình thành Trứng sau khi thụ tinh rơi xuống tử cung được niêm mạc tử cung giữ lại và nuôi dưỡng, quá trình mang thai bắt đầu Quá trình trên nhằm thực hiện được chức năng sinh sản, rõ ràng phải là hai chủthể khác giới tính mới có thể làm được điều này, cho nên theo quan niệm về quan hệ tình dục như đã nêu ở trên thì người viết cho rằng mang nghĩa rộng hơn khái niệm về giao cấu nên không thể đồng nhất khái niệm quan hệ tình dục với khái niệm giao cấu Và khái niệm “giao cấu” được hiểu theo nghĩa đơn giản hơn mà người viết vừa nêu trên
1.1.3 Khái quát về hành vi giao cấu với trẻ em
3 http://www.baomoi.com/Xu-ly-mai-dam-dong-gioi-Lam-ro-lai-khai-niem/104/5314262.epi
Trang 10Như đã đề cập ở trên, trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi, còn giao cấu là hành
vi nhằm sinh sản, tức là đưa bộ phận sinh dục của người nam vào bộ phận sinh dục của
người nữ Do đó, “hành vi giao cấu với trẻ em là hành vi đưa bộ phận sinh dục giữa cơ quan sinh dục của người nam( hoặc nữ) vào cơ quan sinh dục của người nữ (hoặc nam) dưới 16 tuổi”.
Theo Điều 115 Bộ luật hình sự Việt nam hiện hành định nghĩa thì hành vi “giao cấu với trẻ em là hành vi của một người đã thành niên giao cấu với một người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” Theo nhiều nguồn nghiên cứu và tình hình thực tiễn xảy ra đã rút ra một nhận
định và hầu như được mọi mọi người thừa nhận và đánh giá trên tinh thần của điều luật này
là trong tội giao cấu với trẻ em thì người bị hại hoàn toàn tự nguyện cho người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu mà không có sự miễn cưỡng hay gượng ép nào Đây cũng là điểm đặc biệt của tội phạm này để phân biệt với các tội khác có cùng mục đích là xâm hại tình dục trẻem
Còn trường hợp nạn nhân là người dưới 13 tuổi hoặc trên 16 tuổi thì mọi trường hợp giao cấu đều phạm tội khác( dưới 13 tuổi phạm tội hiếp dâm trẻ em theo khoản 4 Điều 112
Bộ luật hình sự 1999, trên 16 tuổi thì phạm tội hiếp dâm theo Điều 111 Bộ luật hình sự1999) Cho nên, ở đây người viết chỉ đề cập tới Tội giao cấu với trẻ em ở độ tuổi từ đủ 13 đến dưới 16 mà thôi
1.2 Đặc điểm chung của Tội giao cấu với trẻ em
Tội giao cấu với trẻ em được quy định ở Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thuộc nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự của con người Các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự là những hành vi cố ý xâm phạm đến quyền được tôn trọng vềnhân phẩm, danh dự Những tội này được quy định từ Điều 93 đến Điều 122 thuộc Chương XII Bộ luật hình sự Việt Nam 1999, trong đó Tội giao cấu với trẻ em được quy định tại Điều
115 Như vậy, cũng tương tự như những tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự khác, thì Tội giao cấu với trẻ em có những đặc điểm sau:
Để phân biệt tội phạm hay không phải là tội phạm trước tiên phải dựa vào dấu hiệu hành vi, nhưng chỉ dựa vào hành vi để xác định tội phạm hay không cũng chưa đủ mà hành
vi được coi là tội phạm phải là hành vi nguy hiểm cho xã hội Tội phạm phải được thể hiện bằng hành vi, hành vi bao giờ cũng được thể hiện bởi con người cụ thể, tồn tại dưới dạng hành động hoặc không hành động Tội giao cấu với trẻ em được thể hiện dưới dạng hành
Trang 11động phạm tội cụ thể đó là hành vi “giao cấu”, đặc điểm của hành vi giao cấu với trẻ em là người phạm tội thực hiện hành vi được sự thuận tình của người bị hại, giao cấu thuận tình được hiểu là giao cấu được sự đồng tình chấp nhận của người bị hại, người bị hại ở đây là trẻ
em ở độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Do vậy, hành vi giao cấu thuận tình với người dưới 13 tuổi không cấu thành tội phạm này mà cấu thành tội khác, cụ thể là Tội hiếp dâm Còn những trường hợp thật sự có sự nhằm lẫn về tuổi thì không cấu thành Tội giao cấu với trẻ em
Tội giao cấu với trẻ em được quy định ở Điều 115 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành đương nhiên tội phạm này phải xâm phạm đến quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, trẻ em là đối tượng đặc biệt được pháp luật bảo vệ nói chung và luật hình sự nói riêng bảo
vệ, do đó bất cứ người nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và có hành vi giao cấu với trẻ
em với lỗi cố ý (trực tiếp hoặc gián tiếp) dù được sự đồng ý của trẻ em đó thì cũng phải chịu hình phạt của pháp luật, bởi người phạm tội biết hành vi của mình đã xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của người bị hại là trẻ em nhưng vẫn thực hiện hành vi nhằm đạt được mục đích giao cấu
Hình phạt quy định cho tội giao cấu với trẻ em có mức thấp nhất là 1 năm tù và mức cao nhất là 15 năm tù tùy theo mức độ và trường hợp phạm tội cụ thể được quy định ở khoản
1, khoản 2 và khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành
Hậu quả của hành vi phạm tội không chỉ gây thiệt hại cho sức khỏe mà còn xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm con người, thiệt hại nặng nề về tinh thần cho đứa trẻ
Tội giao cấu với trẻ em xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ
em, tạo ra sự tác động lớn vì xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng, đôi khi ảnh hưởng đến sựphát triển lành mạnh về thể chất và tinh thần của trẻ em( có thể dẫn đến trẻ bị sợ hãi, bị trầm cảm, tâm thần sau khi bị xâm hại, nhiều khi làm trẻ tự sát)
Động cơ của người phạm tội được hiểu là động lực bên trong thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi cố ý phạm tội, dù biết thực hiện hành vi là xâm phạm tình dục trẻ em nhưng vẫn muốn thực hiện để đạt được mục đích giao cấu
Mục đích phạm tội là kết quả trong ý thức chủ quan mà người phạm tội đặt ra phải đạt được khi thực hiện hành vi phạm tội Trong tội phạm giao cấu với trẻ em mà người bị xâm phạm là các đứa trẻ từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, mục đích chính của tội phạm này là thực hiện hành vi giao cấu, xâm phạm tình dục trẻ em Ngoài ra, tội phạm này còn xâm phạm đến
Trang 12sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của trẻ em Do đó, đây là loại tội phạm nguy hiểm cần phải được trừng trị thích đáng để răn đe kẻ phạm tội cũng như bảo vệ trẻ em nói riêng và con người nói chung.
1.3 Nguyên nhân điều kiện của Tội giao cấu với trẻ em
Tình hình xâm hại tình dục trẻ em nói chung cũng như tội phạm giao cấu với trẻ em diễn ra ngày càng nhiều trong những năm gần đây là một thực trạng hết sức bức xúc trong xã hội hiện nay Thiết nghĩ cần đưa ra một hồi chuông cảnh báo cho loại tội phạm này, để có những biện pháp phòng tránh hoặc ngăn chặn hay xử lý kịp thời, để làm được điều đó trước tiên phải tìm hiểu đâu là nguồn gốc, là nguyên nhân dẫn đến loại tội phạm này và con đường nào mà loại tội phạm này phát triển nhanh như hiện nay
1.3.1 Nguyên nhân và điều kiện xã hội
Trong thời buổi kinh tế thị trường ngày nay, Việt nam đang bước những bước dài trong thời kỳ mở cửa và hội nhập, bên cạnh những thành tựu đạt được về kinh tế, chính trịthì không ít những tiêu cực cũng tồn tại song hành khi tình hình tội phạm ngày càng gia tăng
về số lượng cũng như chất lượng với mức độ tinh vi hơn, sự phát triển nhanh chóng cũng đã
du nhập vào Việt Nam nhiều công nghệ hiện đại, hầu hết trẻ em đã biết đến chiếc điện thoại
di động hay một cái laptop đa năng với mạng thông tin rộng khắp đã lôi cuốn và giành nhiều thời gian của các em hơn việc ngồi vào bàn học, việc tiếp cận công nghệ hiện đại mở mang kiến thức là một hướng đi rất tốt trong đường lối chiến lược phát triển nhân lực con người, đặc biệt là thế hệ trẻ ngày nay Tuy nhiên, sự tiếp cận tin tức nếu không được chọn lọc thì cực kỳ nguy hại cho các em nhỏ bởi ở lứa tuổi này sự tò mò và thích khám phá của các em rất mãnh liệt
Một thực tế là có nhiều tội phạm về tình dục ở lứa tuổi vị thành niên và thường được cho rằng nguyên nhân là do thiếu sự quan tâm giáo dục từ phía gia đình và nhà trường, đặc biệt là giáo dục giới tính Rồi sự truyền bá văn hóa phẩm với nội dung không lành mạnh, đặc biệt là Internet Đồng thời thiếu các môi trường lành mạnh cho thanh thiếu niên Với sự tiếp cận các phương tiện thông tin giải trí hiện đại, việc học sinh ngày nay tìm hiểu về giới tính
và quan hệ tình dục sớm thỏa trí tò mò là điều đáng được quan tâm.Thông tin về giới tính hiện rất thiếu những buổi học và tư vấn nghiêm túc về giới tính, tình dục nhưng lại thừa những cảnh nhạy cảm trên phim ảnh, internet vô tình kích thích trí tò mò của các em Mặc khác, có khá nhiều phụ huynh nghĩ trang bị cho con điện thoại di động để con có với bạn với
Trang 13bè, để liên lạc hoặc để dễ quản lý, tuy nhiên đấy lại là phương tiện để các em tải những cảnh
“nóng” xem cho vui hoặc cho biết, hay đơn giản hơn là nhắn tin đến tổng đài tư vấn tìm hiểu
“ làm thế nào để đạt được sự khoái cảm” hay “bí quyết giữ gìn hạnh phúc chăn gối” Thực tế
xã hội phát triển, điều kiện sống đầy đủ, trẻ chưa thành niên ở Việt Nam phát triển sớm hơn tuổi, việc các em háo hức muốn tìm hiểu những thông tin về giới tính cũng như những biến đổi trên thân thể mình, cảm xúc nam nữ là điều bình thường Các em có quyền được trang bịnhững kiến thức đó nhưng cách thức trang bị như thế nào mới quan trọng, song phần lớn các bậc cha mẹ thì e ngại, nhiều bậc phụ huynh cũng không tự tin hoặc lảng tránh đề cập khiến các em hoang mang lảng tránh sự quản lý, quan tâm của người lớn mà lao vào tìm hiểu từmạng thông tin và phim ảnh
Bên cạnh đó, việc giáo dục giới tính được đưa vào nhà trường hiện chỉ dừng lại ở một
số tiết và phổ biến ở các thành phố lớn, còn ở khu vực nông thôn, dường như giới tính vẫn còn là một đề tài “cấm kỵ” và chính bản thân phụ huynh cũng chưa đủ kiến thức, nhận thức trách nhiệm về vấn đề này Điều đó đã dẫn đến nhiều trẻ em tự mài mò tìm hiểu qua sách báo, internet để bổ sung kiến thức
Và những đoạn video đen, những câu chuyện được copy trên mạng được các em dúi đầu vào tìm hiểu, bản thân những kênh thông tin giáo dục giới tính hiện nay ở Việt Nam cũng không theo hệ thống, chủ yếu giới thiệu về cảm xúc chứ chưa có cái nhìn logic về sựphát triển giới tính cũng như tình dục lành mạnh và an toàn Trước đây có nhiều đánh giá cảnh báo các bạn trẻ “Đừng chết vì thiếu hiểu biết” nhưng hiện nay họ lại đang tưởng mình biết mọi thứ vì được tiếp cận quá nhiều kênh thông tin Thực tế những kiến thức các bạn trẻtìm hiểu trao đổi nhau phần nhiều là biết chưa đúng, biết chưa sâu dẫn đến khi áp dụng thực
tế dễ gây ra hậu quả nghiêm trọng về lối sống, nhân cách, đạo đức xã hội
Cũng như CacMac đã từng nói “Nhiệt tình+ Ngu dốt = Phá hoại”, trường hợp những đứa trẻ ở đây cũng gần như vậy, sự tò mò tìm hiểu cùng với sự nhận thức không đúng bản chất vấn đề sẽ đem lại hậu quả nghiêm trọng Tác động của thời đại thông tin đã làm các em muốn “quan hệ tình dục” như một người lớn dẫn đến các em quan hệ tình dục quá sớm làm trẻ có cuộc sống không an toàn, sống khép mình, sức khỏe suy giảm, nghiêm trọng hơn là có thai ngoài ý muốn, thậm chí trở thành tội phạm chỉ vì hành động “lỡ giao cấu với trẻ em” Rõ ràng, nguyên nhân dẫn đến trẻ em quan hệ tình dục khi chưa đủ tuổi dẫn đến tình hình tội phạm phổ biến như hiện nay là do tác động phần nhiều của công nghệ hiện đại và nhận thức
Trang 14vấn đề không đúng từ chính bản thân các em.
Vậy tiếng nói giáo dục từ nhà trường cho các em ở đâu?
1.3.2 Nguyên nhân và điều kiện từ phía nhà trường
Hiện nay, chuyện về học sinh cấp trung học cơ sở, thậm chí ở cấp tiểu học viết “thư tình” cho nhau không còn gây “sửng sốt” trong dư luận xã hội Tuy nhiên, khi phát hiện “thư tình” của học sinh giấu trong cặp, sách vở… nhà trường chỉ thông báo cho phụ huynh mà không có sự trao đổi thường xuyên, chưa phối hợp chặt chẽ với gia đình trong việc giáo dục giới tính cho trẻ để có biện pháp ngăn ngừa Đây cũng là nguyên nhân thứ hai dẫn đến gia tăng tội phạm giao cấu với trẻ em, sự quản lý từ phía nhà trường chưa hết lòng để thấy được tầm nghiêm trọng của vấn đề Ngành giáo dục và đào tạo bổ sung thêm kiến thức pháp luật trong sách giáo khoa giáo dục công dân ở cấp trung học phổ thông, tuy nhiên nội dung kiến thức trong sách giáo khoa trên đề cập tới vấn đề “Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình”, nêu một số điều nên tránh những biểu hiện chưa đúng trong tình yêu của nam nữthanh niên như yêu đương quá sớm (tuổi từ 15 đến 17), có quan hệ tình dục trước hôn nhân… nhưng lại không phân tích rõ, cụ thể việc quan hệ tình dục ở lứa tuổi vị thành niên là
vi phạm pháp luật, sẽ bị truy tố theo các điều khoản của Bộ luật hình sự, có những trường hợp đã vi phạm do thiếu hiểu biết về luật pháp Chẳng hạn như trường hợp của Trần Hiếu Trung (Sinh năm 1982), quê ở huyện Hưng Hà, Thái Bình, sinh viên đang theo học hệ cao đẳng tại một trường đại học ở Hà Nội là ví dụ Do thuê trọ gần nơi ở của gia đình cháu N (14 tuổi), ở quận Hoàng Mai, giữa Trung và cháu N dần nảy sinh tình cảm “yêu đương” Sau khi
rủ N đi chơi, Trung đòi quan hệ tình dục Lúc đầu, N không chấp nhận, nhưng sau đó đồng ý Phát hiện sự việc, gia đình đã trình báo cơ quan công an và Trung đã bị bắt về hành vi giao cấu với trẻ em Khai nhận tại cơ quan điều tra, Trung chỉ nghĩ một điều đơn giản, Trung và N yêu nhau Dù biết N ở tuổi vị thành niên, nhưng N đồng ý quan hệ tình dục thì Trung không
bị vi phạm pháp luật Khi được cơ quan công an phân tích, giải thích rõ các điều khoản của
Bộ luật hình sự, Trung mới hiểu biết việc làm của mình là phạm tội giao cấu với trẻ em Điều
đó cũng cho thấy vấn đề giáo dục giới tính gắn với pháp luật trong học sinh, sinh viên còn chưa được tuyên truyền sâu rộng trong các nhà trường Đồng thời nhà trường lại chưa có tổchức những hoạt động vui chơi lành mạnh phù hợp với lứa tuổi vừa học vừa chơi vừa thích khám phá tìm hiểu ở các em, nhất là vấn đề giáo dục giới tính trong tình hình hiện nay
1.3.3 Nguyên nhân và điều kiện từ gia đình
Trang 15Ham muốn tình dục là nhu cầu của bản thân con người, thế nhưng quan hệ tình dục như thế nào cho đúng, nên bắt đầu vào thời điểm nào trong cuộc đời là vấn đề mà các bậc phụ huynh có con ở độ tuổi vị thành niên nên quan tâm và có định hướng rõ ràng cho trẻ Nhiều bậc phụ huynh khẳng định đã kèm cặp con rất chặt: đưa đón con đi học, không cho con đi chơi khuya…nhưng chúng vẫn biết chuyện người lớn quá sớm, dẫn tới hậu quả phải đưa con tới bệnh viện phá thai Đồng thời đôi khi sự quan tâm quá mức của cha mẹ làm các
em cảm giác bị ngộp thở và muốn vùng dậy thoát khỏi sự quản lý đó và đây cũng là cơ hội cho những kẻ có ý đồ muốn thực hiện hành vi xâm hại tình dục trẻ em và những đối tượng phạm tội ở đây phần lớn là những chàng trai thân quen của các em, chính là người yêu của các em Chính vì vậy mà quản lý con quá nghiêm cũng chưa hẵn là điều tốt, là bảo vệ được con
Mặc khác, nguyên nhân làm cho các em trở thành nạn nhân bị xâm hại là do thiếu sựquan tâm của gia đình Có thể cha mẹ chỉ lo làm ăn kiếm tiền, mải lo cuộc sống mưu sinh mà quên mất vai trò quản lý, giáo dục, chăm sóc đối với con trẻ Sự phát triển kinh tế xã hội đang diễn ra mạnh mẽ từng ngày đã tạo ra sự phân hóa giàu nghèo và mức sống chênh lệch giữa các tầng lớp dân cư giữa các vùng dẫn đến sự gia tăng của nhóm đối tượng là trẻ em lang thang kiếm sống Đây chính là những đối tượng dễ bị lạm dụng về tình dục Tại không ít những gia đình bị xô lệch, rạn vỡ về tình cảm, rất nhiều bậc cha mẹ đã không còn quan tâm bảo vệ con cái, thậm chí còn ngược đãi khiến trẻ bị tổn hại nặng nề và lâu dài hơn Cũng có khi do hoàn cảnh kinh tế gia đình quá khó khăn, một số trẻ em phải lang thang kiếm sống nên rất dễ trở thành đối tượng bị xâm hại, không chỉ phổ biến ở thành thị mà ngay cả ở nông thôn do sự chủ quan của nhiều bậc cha mẹ, và kẻ phạm tội thường không ai khác nà chính là
bà con, láng giêng với các em, đôi khi chính bản thân phụ huynh chưa đủ kiên thức và còn coi nhẹ việc giáo dục giới tính cho con em, vấn đề giáo dục giới tính cũng như giáo dục các
em biết cách tự bảo vệ mình còn chưa được quan tâm nhiều tuy đây chỉ là việc làm đơn giản đối với cha mẹ Tuy nhà trường đã có đề cập truyền đạt kiến thức cho các em, tuy nhiên sựquan tâm chia sẻ kiến thức về giới tính, về tình dục từ phía người thân, từ cha mẹ và gia đình
có ảnh hưởng rất lớn đối với các em hơn
Ngoài ra, sự phát triển kinh tế trong xã hội hiện nay đã tạo điều kiện giúp cho trẻ em phát triển sớm hơn so với lứa tuổi Sự an mặc hỡ hang trước sự phát triển trước tuổi của các
em đã cuốn hút các đối tượng phạm tội Các bậc cha mẹ chỉ tập trung quan tâm đến việc
Trang 16chăm sóc, tẩm bổ khẩu phần ăn uống cho sức khỏe của con mà quên mất một điều: Đi đôi với sự phát triển, tăng trưởng thể chất cũng như sự phát triển tâm sinh lý của trẻ, cần phải trang bị cho chúng kiến thức về pháp luật qua những lời khuyên bảo, dạy dỗ, giúp con trẻhiểu biết mức độ về giới tính, tình dục để tránh gặp điều xấu Còn nguyên nhân nữa dẫn đến tình trạng gia tăng tội phạm xâm hại tình dục trẻ em, đó là việc giáo dục giới tính chưa công khai với lứa tuổi Mặc dù hiện nay các phương tiện thông tin, truyền thông đề cập tới vấn đề
về giới tính, tình dục, nhưng dường như chỉ toàn người lớn bàn luận mà “quên” mất trẻ em Ngoài ra, còn một nguyên nhân không kém phần nguy hiểm dẫn đến Tội giao cấu với trẻ em, đó là hiện tượng thích giao cấu với trẻ em Cũng giống như một số bệnh lệch lạc vềtình dục khác đã được đề cập trên báo Sức Khỏe & Ðời Sống(chẳng hạn như cảm hứng tính dục khi gây đau đớn cho người cùng hoạt động tình dục, hay thích động chạm hoặc hoạt động tình dục với trẻ em khác giới và cả cùng giới) Thích giao cấu với trẻ em là một tư tưởng bệnh hoạn, một hành động tội phạm mặc dù đôi lúc nó phát xuất từ một căn bệnh thực thể (gọi là Pedophilia), Bệnh nhân này được mô tả là có những biểu hiện thay đổi nhân cách
và đặc biệt là thay đổi những hành vi tình dục, chỉ thích giao cấu với trẻ em Tuy nhiên không thể dựa vào nguyên nhân, lý do bệnh lý để bào chữa cho loại tội phạm tình dục này Những đối tượng bị Pedophilia thường dễ xúc cảm tình dục trước các em gái chưa đến tuổi dậy thì Hiện tại, người ta vẫn chưa biết rõ cơ chế của hiện tượng này Có thể nó xảy ra do thiếu một tổ chức thần kinh ức chế bản năng tình dục Người có khuynh hướng Pedophilia rất nguy hiểm vì hắn hiểu rõ tâm lý trẻ em và thường tìm những cơ hội, công việc, nghềnghiệp dễ tiếp xúc với trẻ em như dạy học, phụ trách thiếu nhi
Thanh niên, chưa cần là sinh viên đại học, mà ngay từ khi còn là học sinh cấp 2 đã cảm thấy có chút nhu cầu tình dục Lên cấp 3 nó lại càng lớn mạnh Có những lúc "rào cản bịphá vỡ" do các em chưa làm chủ được bản thân Khi đó ta không nên vội lên án các em, mà người đáng bị lên án chính là người lớn Vì người lớn vẫn cứ giữ suy nghĩ "không nên vẽđường cho hươu chạy" nên các em dù có lên tới đại học vẫn không được truyền đạt khái niệm về "tình dục an toàn" Mà đã không vẽ đường thì ắc hẵn hươu chạy sai đường như chính đứa trẻ lầm đường lạc lối không có gì đáng ngạc nhiên Hệ lụy, nhẹ là bị gia đình đánh mắng, nặng thì bị xã hội lên án đến mức con đường học tập dở dang, tệ hơn nữa thì có thể bịmắc phải những bệnh lây nhiễm qua đường tình dục
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tội phạm giao cấu với trẻ em, song tựu chung lại thì
Trang 17xoay quanh một số nguyên nhân chính yếu sau:
Ảnh hưởng từ sự phát triển của công nghệ thông tin, văn hóa phẩm không lành mạnh
đi cùng với sự tiếp nhận không chọn lọc, đặc biệt là internet, sách báo, phim ảnh làm gợi sự
tò mò đối với trẻ em, sự tiếp cận thông tin và nhận thức vấn đề không đúng hướng dẫn đến
áp dụng sai cách thức từ chính bản thân các em
Việc giáo dục giới tính nhất là khi còn ngồi trên ghế nhà trường chưa công khai với lứa tuổi, chưa được quan tâm đúng mức để thể hiện được tầm quan trọng của vấn đề Nhà trường chưa xem trọng vấn đề giáo dục giới tính cho trẻ cũng như chưa tạo nhiều sân chơi lành mạnh phù hợp với lứa tuổi trẻ em
Trẻ em bị xâm hại tình dục phần nhiều cũng do thiếu sự quan tâm chăm sóc từ phía gia đình
Tâm lý chung của những kẻ xâm hại tình dục, muốn thực hiện hành vi giao cấu đồi bại với trẻ em thường tìm đến những đứa trẻ mà chúng quen biết Chính sự gần gũi đã tạo nên ham muốn ở những kẻ này, đồng thời tạo sự tin tưởng cho trẻ nên không có sự đề phòng
từ trẻ và các bậc cha mẹ Điều kiện đó đã làm cho kẻ xâm hại dễ có thời cơ thực hiện ý đồcủa mình Thiết nghĩ, giáo dục giới tính để mọi người có cái nhìn đúng đắn về quan hệ tình dục lành mạnh là vấn đề rất khó, vì phải thay đổi suy nghĩ của cả xã hội Khi ta chưa thay đổi, vẫn cứ nhìn các bạn trẻ này chưa đứng ở cương vị các bạn, thì không thể giải quyết được gốc rễ của vấn đề
1.4 Quá trình phát triển của các quy định của pháp luật Hình sự Việt Nam về Tội giao cấu với trẻ em qua các giai đoạn lịch sử
Trãi qua lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện một nhà nước độc lập, tự chủ vững mạnh, để lại cho các thế hệ mai sau nhiều di sản quý báu về kinh nghiệm quản lý và điều hành đất nước qua các bước thăng trầm của lịch sử dân tộc, một trong những di sản quý báu
đó là thành quả to lớn, đầy tính sáng tạo trong xây dựng nền pháp luật độc lập, tự chủ phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của mỗi giai đoạn lịch sử, trong đó thì những thành tựu
và kinh nghiệm về lập pháp hình sự có vị trí trọng yếu Với tư cách là công cụ có hiệu quảtrong công cuộc bảo vệ và duy trì Nhà nước độc lập, tự chủ trước thế lực xâm lược tiềm tàng
từ bên ngoài và đảm bảo quản lý có hiệu quả của Nhà nước trong quá trình xây dựng đất nước, các Nhà nước Việt Nam trải qua các triều đại lịch sử đã luôn luôn quan tâm ban hành
Trang 18các quy định pháp luật hình sự và luôn thể hiện đậm nét bản sắc dân tộc trong di sản văn hóa quý báo đó Trải qua nhiều thập kỷ xây dựng, Nhà nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng trong việc xây dựng những văn bản pháp luật về hình sự, là những công cụ có hiệu quả
đã giúp Nhà nước ta quản lý xã hội đạt được nhiều thắng lợi, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế, văn hóa mới của nước nhà Trong lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật hình sự Việt Nam, từ Bộ luật Hồng Đức thời nhà Lê đến Bộ luật Gia Long thời nhà Nguyễn đều có những nét tiến bộ về mặt bảo vệ sức khỏe của con người Tuy nhiên, cả hai Bộ luật này chưa thấy ghi nhận về nhóm tội xâm phạm về nhân phẩm, danh dự của con người, cụ thể
là Tội giao cấu với trẻ em chưa được ghi nhận trong giai đoạn này Cho đến khi Thực dân Pháp xâm lược nước ta vào năm 1858 và cai trị nước ta với chính sách “chia để trị’, chia đất nước ta thành ba xứ với ba chế độ chính trị khác nhau Ở Nam kỳ Sắc lệnh ngày 31-12-1912 của toàn quyền Đông Dương đã sửa đổi 56 điều của Bộ luật hình sự Pháp thành “Hình luật canh cải” và được đưa vào áp dụng Ở Bắc kỳ, Nghị định ngày 2-12-1921 của toàn quyền Đông Dương đã cho áp dụng Luật hình An Nam Còn ở Trung kỳ, bằng Dụ số 43 ngày 31-7-
1933 của Bảo Đại, Hoàng Việt hình luật được áp dụng Tuy nhiên, luật hình sự thời kỳ này cũng chưa thấy ghi nhận tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của công dân, cũng như chưa thấy quy định về Tội giao cấu với trẻ em
Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, chính quyền nhân dân non trẻ phải đối mặt với những khó khăn chồng chất Trong tình hình đó, nhân dân ta phải thực hiện ba nhiệm vụlớn, đó là diệt giặc đói, diệt giặc dốt và diệt giặc ngoại xâm và “Đảng ta xác định giữ vững chính quyền là nhiệm vụ hàng đầu”4 Nhà nước Việt Nam kiểu mới được hình thành đã đánh dấu mốc quan trọng trong lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam Chính vì vậy ngay từ khi mới hình thành, pháp luật hình sự của chính quyền nhân dân đã tập trung thực hiện nhiệm vụ đó Nhà nước ta đã ban hành nhiều sắc lệnh như sắc lệnh số 21-SL đưa Tòa án quân sự xét xửhay sắc lệnh 223-SL trừng trị tội nhận hối lộ Tuy nhiên, do tình hình hết sức khẩn trương, không thể ban hành kịp các văn bản quy phạm pháp luật nói chung, văn bản quy phạm pháp luật hình sự cần thiết nói riêng, nên ngày 10/10/1945, Nhà nước ta đã ban hành Sắc lệnh số47-SL cho tạm thời giữ các luật lệ cũ trong đó có Bộ “Luật hình An Nam”, Bộ “Hoàng Việt hình luật” và Bộ “Hình luật pháp tu chính” với điều kiện “ không trái với nguyên tắc độc lập
4 Lịch sử đảng cộng sản việt nam, Nxb Sự Thật, Hà Nội, 1984, trang 468.
Trang 19của nước Việt Nam và chính thể dân chủ cộng hòa5 Như vậy, sau cách mạng tháng Tám
thành công, Nhà nước công nông non trẻ đã tiến hành tích cực hoạt đông lập pháp nói chung
và hoạt động lập pháp hình sự nói riêng Chỉ trong gần 4 tháng từ năm 1945-1946 nhà nước
ta đã ban hành một loạt các văn bản quy phạm pháp luật hình sự, đáp ứng yêu cầu giữ vững
chính quyền nhân dân Ngày 19-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi toàn quốc
kháng chiến, chống thực dân pháp xâm lược Nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật
hình sự được ban hành trong thời kỳ này, về mặt tội phạm, pháp luật hình sự chưa có quy
phạm định nghĩa về tội phạm, mà chỉ quy định những tội phạm cụ thể và các biện pháp pháp
lý hình sự áp dụng đối với chúng Đáng chú ý, Sắc lệnh số 133-SL ngày 20-1-1953 được ban
hành đã có những bước tiến bộ về kỹ thuật lập pháp hình sự, chỉ ra được những quan hệ xã
hội cụ thể có tầm quan trọng đặc biệt bị các hành vi phạm tội xâm phạm Tuy nhiên, trong
giai đoạn này chưa có quy định gì về nhóm tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người
nói chung cũng như Tội giao cấu với trẻ em nói riêng Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hiệp định Giơnevơ được ký kết, miền Bắc hoàn toàn
được giải phóng, miền Nam tạm thời bị đế quốc Mỹ và bọn tay sai thống trị Tình hình đó đã
hình thành ở nước ta “hai khu vực có chế độ chính trị và xã hội khác nhau” Ở miền Bắc, tiến
hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, Ở miền Nam, tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ Pháp
luật hình sự trong thời kỳ này phải phục vụ thực hiện thắng lợi hai chiến lược cách mạng đó
Trong khi chờ đợi thống nhất nước nhà về mặt Nhà nước, trên thực tế về mặt hình thức, tạm
thời tồn tại hai Nhà nước, đó là Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và Nhà nước Cộng
hòa miền nam Việt Nam, mỗi nhà nước có pháp luật riêng6 Tuy nhiên, thời kỳ này vẫn chưa
có Bộ luật hình sự chính thức Trong giai đoạn này điều đáng ghi nhận là pháp luật hình sự
đã bắt đầu xuất hiện quy định về Tội xâm phạm đến thân thể và nhân phẩm của công dân
được ghi nhận trong Sắc lệnh số 03-SL/76 ngày 15-3-1976 do Nhà nước Cộng hòa miền
Nam Việt Nam ban hành quy định các tội phạm và hình phạt, sắc lệnh gồm 4 chương, 12
điều quy định 7 loại tội phạm, trong đó có Tội xâm phạm đến thân thể và nhân phẩm của
công dân Sau khi Quốc hội họp kỳ thứ nhất ngày 29-6-1976 hoàn thành thống nhất nước nhà
về mặt Nhà nước, Nghị Quyết ngày 2-7-1976 của Quốc hội chính thức đổi tên nước là Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và giao cho Hội đồng Chính phủ hướng dẫn việc áp dụng
5 Xem: Sđd, tr.190
6 Phan Hiền:Một số vấn đề chủ yếu trong Bộ luật hình sự,Nxb.Sự Thật, Hà Nội, 1987, tr.35
Trang 20pháp luật thống nhất trong cả nước Trong quá trình thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IV, V, nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng, đã giành được những thành tựu quan trọng Bên cạnh những thành tựu đó, chúng ta đã gặp phải nhiều khó khăn khuyết điểm, đặc biệt pháp chế xã hội chủ nghĩa chậm được tăng cường, pháp luật kỹ cương bị buông lỏng Mặt khác, các văn bản quy phạm pháp luật hình sự đơn hành không thể hiện được toàn diện, đầy đủ chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta Chính vì vậy, việc ban hành Bộ luật hình sự là vấn đề có tính tất yếu khách quan và cấp thiết, có ý nghĩa góp phần thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa Đáp ứng yêu cầu đó, ngày 27-6-1985, tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam khóa VII, đã thông qua Bộ luật hình sự, có hiệu lực từ ngày 1-1-
1986 Bộ luật hình sự 1985 đã kế thừa và phát triển những thành tựu của luật hình sự Việt Nam, nhất là từ Cách mạng tháng Tám, tổng kết kinh nghiệm đấu tranh phòng, chống tội phạm trong thời gian trước năm 1985 và dự báo được tình hình tội phạm trong thời gian tới Nguồn duy nhất và trực tiếp của pháp luật hình sự thời kỳ này chính là Bộ luật hình sự 1985 Đây là Bộ luật hình sự đầu tiên của nước ta, nếu pháp luật hình sự thời kỳ trước đó là hệthống các văn bản quy phạm pháp luật hình sự đơn hành, thì việc pháp điển hóa về hình sựlần này đánh dấu bước tiến bộ vượt bậc về kỹ thuật lập pháp hình sự ở nước ta Bộ luật hình
sự 1985 gồm 2 phần: phần chung và phần các tội phạm, tổng cộng 20 chương với 280 điều
Bộ luật hình sự 1985 đã kế thừa và phát triển những thành tựu của luật hình sự Việt Nam, nhất là từ Cách mạng tháng Tám, tổng kết kinh nghiệm đấu tranh phòng, chống tội phạm trong thời gian trước năm 1985 và dự báo được tình hình tội phạm trong thời gian tới nói chung và Tội giao cấu với trẻ em nói riêng Đây là lần đầu tiên định nghĩa pháp lý của khái niệm tội phạm được ghi nhận chính thức, trong khái niệm này cũng đã đề cập đến tội phạm xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân Tội giao cấu với trẻ
em nằm trong nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người được quy định trong phần các tội phạm này Xuất phát từ tình hình thực tiễn lúc bấy giờ, chế
độ ta xác định con người là vốn quý nhất, quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội, mà đối với con người thì tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự có ý nghĩa quan trọng hàng đầu Vì vậy mà Bộ luật hình sự 1985, sau khi quy định các tội xâm phạm an ninh quốc gia tại chương 1 nhằm bảo vệ các quan hệ xã hội có tầm quan trọng đặc biệt, đảm bảo cho sự tồn tại
và phát triển của các quan hệ xã hội khác, đã quy định các tội xâm phạm tính mạng, sức
Trang 21khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người tại chương 2 (từ Điều 101 đến Điều 118) nhằm bảo
vệ các quan hệ xã hội quan trọng đó Tại điều 114 Bộ luật hình sự 1985 đã định nghĩa Tội
Giao cấu với trẻ em như sau: Tội giao cấu với trẻ em là “Người nào đã thành niên mà giao
cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm
hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến ba năm” Như vậy, Tội giao cấu với trẻ em đã xác định được
các dấu hiệu pháp lý về mặt chủ thể, khách thể, mặt chủ quan và khách quan của loại tội
phạm này Đồng thời cũng định ra hình phạt cụ thể thích đáng cho hành vi phạm tội này Trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tình
hình tội phạm có những diễn biến phức tạp theo chiều hướng mới và yêu cầu đấu tranh
phòng, chống tội phạm cũng được đặt ra theo tinh thần mới Chỉ trong 7 năm từ năm 1985
đến 1992, Quốc hội đã phải 3 lần tiến hành sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự
1985 Tuy nhiên, đến cuối năm 1996, một dự án sửa đổi, bổ sung cơ bản toàn diện Bộ luật
hình sự 1985 mới được hoàn thành trong khi tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, bên cạnh
tội tham nhũng, ma túy thì các tội phạm về tình dục đối với người chưa thành niên đang có
nguy cơ phát triển tràn lan, gây tác hại nghiêm trọng về nhiều mặt cho đời sống kinh tế xã
hội Trước tình hình đó, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ
luật hình sự 1985 nhằm phục vụ trực tiếp cuộc đấu tranh chống tội phạm về tham nhũng, ma
túy nói chung và tội phạm về tình dục đối với người chưa thành niên nói riêng, được quy
định cụ thể ở các điều 112a, 113a, 114, 202, 202a, 202b Tội giao cấu với trẻ em vẫn được
ghi nhận tại điều 114 Luật sửa đổi bổ sung này
Trong quá trình đổi mới cơ chế, bên cạnh những mặt tích cực, thì mặt trái nền kinh tế
thị trường cũng đã làm nảy sinh nhiều vấn đề tiêu cực, trong đó tình hình tội phạm diễn biến
phức tạp Bộ luật hình sự 1985 dù đã được sửa đổi, bổ sung 4 lần, nhưng còn nhiều điểm bất
cập cần phải được sửa đổi, bổ sung một cách toàn diện, nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh
phòng, chống tội phạm trong tình hình mới Trong đường lối chủ động hội nhập kinh tế quốc
tế và khu vực, nhất là trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mà
Đảng ta đã đề ra, việc sửa đổi toàn diện Bộ luật hình sự 1985 là một đòi hỏi khách quan của
hoạt động lập pháp hình sự Đáp ứng yêu cầu đó, ngày 21-12-1999, Quốc hội nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X tại kỳ họp thứ 6, đã thông qua Bộ luật hình sự 1999 thay
thế cho Bộ luật hình sự 1985 và có hiệu lực ngày 1-7-2000 Bộ luật hình sự năm 1999 gồm
24 chương với 344 điều Bộ luật này có nhiều điểm mới cơ bản, với Tội giao cấu với trẻ em
Trang 22ở Bộ luật hình sự 1985 cũng được quy định lại ở Bộ luật này nhưng rõ ràng hơn, được định
nghĩa thế này: Tội giao cấu với trẻ em là “ người nào đã thành niên mà giao cấu với trẻ em từ
đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm” Cũng những hành vi
như trên nhưng nạn nhân ở đây được quy định “là trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi”
nhằm nhấn mạnh đối tượng trẻ em cụ thể và khung hình phạt cho tội này ở hai điều luật là
khác nhau, để thấy rằng tình hình mỗi thời kỳ mỗi khác và mức độ càng trầm trọng hơn Theo Bộ luật hình sự 1985 ở Điều 114 thì cho rằng đây là “ Tội giao cấu với người
dưới 16 tuổi” định nghĩa “ Người nào đã thành niên mà giao cấu với người từ 13 tuổi đến
dưới 16 tuổi thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị phạt tù từ ba tháng đến
ba năm” Sau 3 lần sửa đổi bổ sung đến năm 1997 Bộ luật hình sự 1985 được sửa đổi bổ
sung một lần nữa, Tội giao cấu với trẻ em đã được sửa đổi khoản 1, bổ sung thêm khoản 2 và
khoản 3 và đây được xem là lần sửa đổi bổ sung hoàn chỉnh nhất, “Tội giao cấu với người
dưới 16 tuổi” đã được đổi thành “Tội giao cấu với trẻ em” và được quy ra ba khung hình
phạt cụ thể Sau đó cũng đã được kế thừa cùng tên gọi với điều luật trên và được ghi nhận tại
Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 được ghi rõ đây là “Tội giao cấu với trẻ em” và cho rằng
“Người nào đã thành niên mà giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì bị phạt
tù từ một năm đến năm năm” và tùy theo mức độ phạm tội mà hình phạt sẽ được tăng lên với
mức cao nhất ở khung 3 là 15 năm Như vậy, so với Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 quy định
về tội này, thì Bộ luật hình sự 1999 quy định cụ thể và đầy đủ hơn, xuất hiện nhiều khoản
mới với khung hình phạt cũng có sự thay đổi nhiều giữa luật cũ và luật mới Nếu như ở Điều
114 Bộ luật hình sự 1985 quy định “ Người nào đã thành niên mà giao cấu với người từ 13
tuổi đến dưới 16 tuổi” thì ở Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 lại quy định “Người nào đã thành
niên mà giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi” Như vậy, so với Bộ luật hình sự
1985 thì Bộ luật hình sự 1999 nêu thêm đối tượng ở đây “ là trẻ em” trong độ tuổi “từ đủ 13
tuổi đến dưới 16 tuổi” còn ở Bộ luật hình sự 1985 chỉ nói là “ người từ 13 tuổi đến dưới 16
tuổi”, còn khung hình phạt ở 2 Bộ luật cũng có sự khác nhau, khung hình phạt của tội này ở
Bộ luật hình sự 1985 chỉ quy định chung chung với mức thấp nhất là “cải tạo không giam giữ
đến một năm” trong khi mức cơ bản của Bộ luật hình sự 1999 là “bị phạt tù từ một năm đến
năm năm”, Tuy nhiên, ở từng khoản quy định lại không giống nhau, cụ thể ở điểm d khoản 2
Bộ luật hình sự 1985 quy định với tình tiết “gây tổn hại nặng cho sức khỏe của nạn nhân”
được sửa đổi tương ứng điểm d khoản 2 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 thành “gây tổn hại
Trang 23cho sức khỏe nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60%”, bên cạnh những trường hợp đã được ghi nhận ở Bộ luật cũ, Bộ luật mới này còn ghi nhận thêm một số trường hợp để điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tiễn đang diễn ra mà Bộ luật hình sự 1985 chưa điều chỉnh kịp thời Cụ thể đó là trường hợp “Đối với nhiều người, gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên, biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội” đều là trường hợp định khung phạm tội mới Riêng với trường hợp “gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% tuy không được nêu rõ từng câu chữ trong Bộluật hình sự 1985 nhưng trường hợp này cũng không được coi là tình tiết mới ở Bộ luật hình
sự 1999 bởi vì tại khoản 2 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 đã quy định tình tiết “gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân” và theo thông tư hướng dẫn thì tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60%
là thương tích nặng hoặc tổn hại nặng đến sức khỏe Người phạm tội giao cấu với trẻ em thuộc các trường hợp “phạm tội nhiều lần, đối với nhiều người, có tính chất loạn luân, làm nạn nhân có thai, gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60%” thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 với khung hình phạt từ 3 năm tù đến 10 năm tù So với khoản 2 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 thì khoản 2 Điều 115 được xem là nhẹ hơn, nên được áp dụng đối với hành vi phạm tội thực hiện trước 0 giờ 00 ngày 1.7.2000 mà sau 1.7.2000 mới bị phát hiện xử lý Trừ trường hợp
“Đối với nhiều người” vì đây là tình tiết định khung mới quy định nên dù người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội đối với nhiều người trước 0 giờ 00 ngày 1.7.2000 mà sau ngày 1.7.2000 mới bị phát hiện thì vẫn không bị truy cứu trách nhiệm hình sự Còn trường hợp
“Gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên” (điểm a khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999) và trường hợp “Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội” (điểm b khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999) được coi là tình tiết định khung mới do các điều khoản ở Bộ luật hình sự 1985 không quy định trường hợp này
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp “gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà
tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên, biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội, thì người phạm tội
bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 với khung hình phạt từ 7 năm tù đến 15 năm tù So với khoản 3 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 thì khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 là tội phạm nhẹ hơn, nhưng lại không được áp dụng đối với hành vi phạm tội thực hiện trước 0 giờ 00 ngày 1.7.2000 mà sau 0 giờ 00 ngày 1.7.2000 mới
bị phát hiện, vì cả hai tình tiết định khung hình phạt này đều là tình tiết mới Còn khoản 3
Trang 24Điều 114 chỉ quy định trường hợp có nhiều tình tiết quy định tại khoản 2 Điều này nhưng tình tiết này Bộ luật hình sự năm 1999 đã không quy định ở tội phạm này cũng như tất cả các tội khác trong Bộ luật hình sự.
Nhìn chung, Bộ luật hình sự 1985 không quy định rõ mức độ phạm tội quy ra hình phạt như Bộ luật hình sự 1999 Tuy có sự khác nhau trong từng câu chữ quy định trong điều luật Tuy nhiên, việc nhà làm luật sửa đổi từ Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 thành Điều 115
Bộ luật hình sự 1999 về bản chất tội phạm này là không thay đổi Bộ luật hình sự 1999 chỉquy định cụ thể rõ ràng hơn để dễ dàng trong việc áp dụng, và đảm bảo tính khách quan với từng trường hợp, mức độ phạm tội Rõ ràng, về bố cục và cách quy định ở Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 hợp lý hơn so với quy định tại Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 trước tình hình diễn biến hiện nay của loại tội phạm này khi mức độ ngày càng phức tạp hơn
Tội giao cấu với trẻ em vẫn được quy định tại Điều 115 của Bộ luật sửa đổi bổ sung
số 37/2009/QH12 được thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2009 nhằm sửa đổi bổ sung cho Bộluật hình sự 1999 và về quy định thì vẫn giữ nguyên quy định của Bộ luật hình sự 1999 không có gì thay đổi về câu chữ cũng như nội dung điều luật Như vậy, lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật hình sự Việt Nam đã nhận thức được sự nguy hiểm của tình trạng xâm hại trẻ em nên Bộ luật hình sự đã điều chỉnh và được quy định trong nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự của con người Mặc dù còn nhiều hạn chếcần được chỉnh sửa Song điều luật đã cơ bản định nghĩa được Tội giao cấu với trẻ em cũng như xác định được các dấu hiệu pháp lý của tội phạm này, đồng thời cũng quy định trách nhiệm hình sự đối với tội phạm này, các hình phạt tương ứng với mức độ phạm tội của Tội giao cấu với trẻ em
Qua đó, có thể thấy Tội giao cấu với trẻ em là một loại tội phạm nguy hiểm và xuất hiện từ lâu trong lịch sử Chúng trực tiếp xâm hại tình dục trẻ em, để lại nhiều hậu quả nặng
nề, đặc biệt là về mặt tinh thần làm ảnh hưởng đến cả tương lai các em Để đối phó với một loại tội phạm không chỉ là những lời tuyên truyền, giáo dục mà cần thiết hơn cả phải có tính thuyết phục làm người phạm tội phải biết lỗi mà mình đã vi phạm và nhận sự trừng phạt thích đáng, mang tính răn đe cao Do đó, bên cạnh việc tìm hiểu để đối phó loại tội phạm này thì cần phải có biện pháp đối phó cụ thể và một trong những công cụ đối phó có hiệu quảnhất chính là pháp luật, và mang tính răn đe cao nhất là luật hình sự Đảng và Nhà nước ta cũng đã đề ra nhiều chính sách, biện pháp và nghiêm khắc nhất cũng là luật hình sự Cần
Trang 25phải có những điều luật cụ thể để điều chỉnh từng loại tội phạm nói chung cũng như Tội giao cấu với trẻ em nói riêng Tội giao cấu với trẻ em được pháp luật hình sự quy định tại Điều
115 với từng trường hợp phạm tội cũng như quy định mức hình phạt cụ thể, đồng thời cũng
so sánh đối chiếu với một số tội phạm cùng có tính chất là xâm hại tình dục trẻ em để làm rõ hơn Tội giao cấu với trẻ em, nhằm có định hướng bảo vệ trẻ em, bảo vệ chính con em chúng ta
Trang 26CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH TỘI GIAO CẤU VỚI TRẺ EM Ở ĐIỀU 115 BỘ LUẬT HÌNH SỰ
VIỆT NAM HIỆN HÀNH 2.1 Định nghĩa tội phạm vi phạm quy định về tội giao cấu với trẻ em ở Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành
Theo Điều 71 Hiến pháp 1992 quy định “Công dân có quyền bất khả xâm phạm vềthân thể, được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm Không ai có thể bị bắt, nếu không có quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang Việc bắt và giam giữ người phải đúng pháp luật Nghiêm cấm mọi hình thức truy bức, nhục hình, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của công dân” Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người một cách trái pháp luật
Để thể chế hóa quy định của Hiến pháp, Bộ luật hình sự 1999 đã xây dựng một chương quy định những hành vi phạm tội cụ thể trên cơ sở kế thừa những quy định của Bộluật hình sự 1985, có sự phát triển về kỹ thuật lập pháp và tổng kết thực tiễn đấu tranh chống các tội phạm về nhân thân, Bộ luật hình sự 1999 đã cụ thể hóa hành vi và trách nhiệm hình
sự của các tội xâm phạm nhân thân Các tội được xây dựng với các dấu hiệu pháp lý đặc trưng, rõ ràng, các điều khoản cụ thể phù hợp với cách phân loại tội phạm và tương ứng là mức và loại hình phạt thích đáng khi có sự xâm phạm đến quyền được sống, quyền được bảo
hộ về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân
Như vậy có thể hiểu: Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người nói chung và Tội giao cấu với trẻ em nói riêng là những hành vi nguy hiểm cho xã hội do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến quyền được sống, quyền được bảo hộ về sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
“Giao cấu với trẻ em là hành vi của một người đã thành niên giao cấu với người từ đủ
13 tuổi đến dưới 16 tuổi một cách hoàn toàn tự nguyện của người bị hại”7
Theo quy định ở khoản 1 Điều 115 Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành thì “ Người nào đã thành niên mà giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì bị phạt tù từ một
7 Theo định nghĩa trong Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam của Tiến sĩ Phạm Văn Beo
Trang 27năm đến năm năm”.
Như vậy “Giao cấu với trẻ em được hiểu là hành vi của người đã thành niên thực hiện việc giao cấu với trẻ em mà việc giao cấu đó có sự thỏa thuận, tự nguyện đồng ý của đứa trẻ
và không phải vì bất kỳ mục đích có yếu tố vật chất nào” Nghĩa là hành vi giao cấu được thực hiện theo ý chí mong muốn của hai bên, giữa người từ đủ 18 tuổi trở lên với trẻ em từ
đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, giao cấu nhưng không có thỏa thuận điều kiện gì, chẳng hạn cho giao cấu rồi cho tiền bạc, lợi ích khác như điểm để lên lớp
2.2 Dấu hiệu pháp lý của Tội giao cấu với trẻ em
Theo luật hình sự Việt Nam, bất cứ hành vi phạm tội nào, dù đặc biệt nghiêm trọng hay ít nghiêm trọng, dù bị quy định bởi hình phạt tới chung thân, tử hình hay chỉ là cảnh cáo, phạt tiền cũng đều là thể thống nhất giữa mặt khách quan và mặt chủ quan, giữa biểu hiện bên ngoài và những quan hệ tâm lý bên trong, đều là hoạt động của con người cụ thể gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội nhất định Sự thống nhất của bốn yếu
tố này là hình thức cấu trúc, thể hiện đầy đủ nội dung chính trị- xã hội của tội phạm Nếu vềmặt nội dung chính trị- xã hội, mỗi tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội khác nhau thì về mặt cấu trúc, bốn yếu tố cấu thành tội phạm cũng có những nội dung biểu hiện khác nhau Chính sự khác nhau này quyết định tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm
Tội giao cấu với trẻ em cùng nằm trong nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người Về cơ bản bốn yếu tố cấu thành tội phạm trong nhóm tội phạm này được xét cùng nhau Tuy nhiên, mỗi tội phạm đều khác các tội phạm khác vềđặc điểm cấu trúc của bốn yếu tố của tội phạm Với tội giao cấu với trẻ em thì các yếu tố cấu thành tội phạm này được thể hiện như sau:
2.2.1 Dấu hiệu về mặt chủ thể của tội phạm
Bộ luật hình sự Việt Nam hiện nay chưa quy định rõ ràng về chủ thể của các tội liên quan đến hành vi giao cấu Tuy nhiên, căn cứ vào khoa học luật hình sự cũng như thực tiễn xét xử thì với Tội giao cấu với trẻ em chủ thể có thể là nam giới hoặc nữ giới Chủ thể của tội phạm này là nam hoặc nữ đã đủ 18 tuổi (đạt độ tuổi theo luật định) có đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện hành vi, tuy nhiên chủ thể là nữ trong thực tế rất hiếm xảy ra
Người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội phải có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, tức là phải đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự Đây là một trong những quy định mang tính bắt
Trang 28buộc của pháp luật Việt Nam Người có sự phát triển bình thường về tâm sinh lý sẽ có năng lực trách nhiệm hình sự khi đã đạt độ tuổi nhất định Việc quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự một mặt thể hiện chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với người chưa thành niên có hành vi nguy hiểm cho xã hội, mặc khác để khẳng định trong trường hợp bình thường, người đạt tuổi chịu trách nhiệm hình sự là người có năng lực trách nhiệm hình sự, tức là người có đủ điều kiện để có thể có lỗi khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội Với việc quy định này, pháp luật hình sự Việt Nam mặc nhiên thừa nhận những người đã đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự nói chung là những người có năng lực trách nhiệm hình sự Trong thực tiễn áp dụng, các cơ quan có trách nhiệm không đòi hỏi phải đánh giá từng trường hợp có năng lực trách nhiệm hình sự hay không mà chỉ phải xác định độ tuổi
và cá biệt nếu có sự nghi ngờ mới cần phải kiểm tra xem có phải là trường hợp trong tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự hay không Nếu một người thực hiện hành vi giao cấu với trẻ em nhưng chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thì về mặt pháp lý người đó vẫn không bị truy cứu trách nhiệm hình sự với hành vi giao cấu đã thực hiện Còn trường hợp người phạm tội bị bệnh tâm thần đã bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự thì cũng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thực hiện hành vi giao cấu với trẻ em Tuy nhiên, nếu trong trường hợp chứng minh được người thực hiện hành vi phạm tội giao cấu với trẻ em trong lúc người này ở trạng thái hoàn toàn khỏe mạnh và bình thường về tinh thần hoặc đã trị khỏi bệnh nhưng chưa được Tòa án hủy quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi thì vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự
2.2.2 Dấu hiệu về mặt khách thể của tội phạm
Tội phạm giao cấu với trẻ em xâm phạm đến quyền bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ em Hành vi phạm tội giao cấu với trẻ em ở đây không chỉ xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của đứa trẻ mà còn xâm phạm trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe, tính mạng của nạn nhân, đôi khi còn dẫn đến nạn nhân bị ức chế về tâm lý như lo lắng sợ hãi làm đứa trẻ bịtrầm cảm, bị bệnh tâm thần sau khi bị hại hoặc do thiếu suy nghĩ không chịu được mức độ ức chế tinh thần dẫn đến đứa trẻ tự sát, có trường hợp nạn nhân chết do chính kẻ phạm tội giao cấu gây ra Khách thể của tội phạm này xâm phạm đến sự phát triển bình thường về thể chất
và tâm sinh lý của trẻ em Đối tượng tác động của tội phạm này là người có độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 16 tuổi Có thể là nam hoặc nữ, tuy nhiên trường hợp nam hiếm xảy ra hơn
Trang 292.2.3 Dấu hiệu về mặt chủ quan của tội phạm
Người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu với lỗi cố ý (cố ý trực tiếp hoặc gián tiếp) Tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình thực hiện là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi mình gây ra là đã xâm hại đến trẻ em và mong muốn hậu quảxảy ra, hậu quả của hành vi phạm tội mà người phạm tội đã thấy trước phù hợp với mục đích mong muốn của người đó (cố ý trực tiếp), hoặc người phạm tội không mong muốn hậu quảxảy ra nhưng lại có ý thức để mặc hậu quả đó xảy ra Ví dụ: A có bạn gái là B quen nhau đã lâu, A biết B mới 15 tuổi nhưng xung quanh B lại còn nhiều chàng trai khác theo đuổi, vì sợmất người yêu, A có ý định quan hệ tình dục với B để B là của mình, phụ thuộc mình và không ai đeo đuổi B nữa nên một hôm rủ B đi chơi và sau những lời ong bướm mật ngọt B chấp nhận đồng ý quan hệ tình dục với A, hai người đã thực hiện hành vi giao cấu với nhau Sau đó B có thai và gia đình B phát hiện đã tố giác hành vi giao cấu với trẻ em của A Rõ ràng B không mong muốn A có thai và biết hành vi của mình là phạm tội nhưng vẫn muốn thực hiện vì mục đích giữ được người yêu Có thể thấy rằng người phạm tội biết hoặc có thểbiết (nhưng để mặc) nạn nhân là người chưa đủ 16 tuổi mà vẫn giao cấu với nạn nhân Cũng
có nhiều trường hợp người phạm tội hoàn toàn không biết tuổi chính xác của nạn nhân do sựphát triển trước tuổi của trẻ em đó hoặc do đứa trẻ đó cố tình che dấu tuổi thật của mình Còn người phạm tội trong trường hợp trên chỉ muốn giao cấu với nạn nhân mà không quan tâm đến tuổi tác Khi bị phát hiện khởi tố thì người phạm tội lại cho rằng giữa người phạm tội và nạn nhân quan hệ xuất phát từ tình cảm yêu nhau thật lòng, và người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu hoàn toàn do sự tự nguyện của nạn nhân Khi gặp các trường hợp như vậy xảy ra, đòi hỏi các cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh ở đây đã có hành vi giao cấu với nạn nhân, đồng thời xác định chính xác tuổi của người bị hại là điều quan trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội Cũng có trường hợp hai gia đình tiến hành hôn lễcho hai con thành vợ chồng nhưng cô dâu ở đây không chỉ chưa đủ tuổi kết hôn mà thậm chí vẫn còn trong độ tuổi là trẻ em Khi đời sống vợ chồng không nệm ấm chăn êm, khi đó gia đình cô dâu, thậm chí chính bản thân cô dâu tố cáo chồng mình đã phạm tội giao cấu với trẻ
em Nhiều trường hợp xảy ra trên thực tế mà khi xét xử luận tình hợp tình, nhưng luận lý lại rơi vào trường hợp phạm tội Chính vì vậy mà các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội để bảo vệ quyền lợi của chủ thể đặc biệt bị xâm hại
ở đây chính là trẻ em
Trang 302.2.4 Mặt khách quan của tội phạm
Người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Hành vi giao cấu ở tội phạm này đạt được hoàn toàn không do dùng vũ lực, thủ đoạn nào cả
mà do sự tự nguyện hoàn toàn của nạn nhân (do yêu đương, chơi bời, khám phá) Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội thực hiện được hành vi giao cấu, không cần việc giao cấu kết thúc về mặt sinh lý cũng như phát sinh hậu quả
Tội phạm được thể hiện ở hành vi giao cấu với người từ đủ 13 tuổi nhưng chưa đủ 16 tuổi Trường hợp nếu giao cấu với người dưới 13 tuổi thì phạm tội Hiếp dâm trẻ em theo quy định tại Điều 112 Bộ luật Hình sự 1999
Hành vi giao cấu thể hiện trong Điều 115 được hiểu là được sự đồng ý thuận tình của nạn nhân, được đứa trẻ đồng ý giao cấu với người phạm tội Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội có hành vi giao cấu với nạn nhân
Về phía người phạm tội
Người phạm tội phải là người đã thành niên, tức là người đủ 18 tuổi trở lên Chủ thểcủa tội phạm này có thể là nữ giới, nhưng đa số là nam giới
Việc giao cấu với người dưới 16 tuổi là hoàn toàn có sự đồng tình của hai ngườikhông bên nào ép buộc bên nào Sự thỏa thuận ở đây được hiểu là có sự tự do ý chí của hai người khi quyết định thực hiện hành vi giao cấu, sự thỏa thuận này có nhiều trường hợp, có thể là do mối tình yêu đương giữa hai người, nhất là ở một số vùng nông thôn, tệ nạn tảo hôn còn phổ biến, cũng có trường hợp do cuộc sống, do hoàn cảnh éo le của một số em gái chưa
đủ 16 tuổi đã bán dâm cho khách làng chơi để kiếm tiền và nhiều trường hợp như đã nêu ởphần nguyên nhân dẫn đến Tội giao cấu với trẻ em Thực tế có nhiều vụ người chồng lại vô tình mang tội danh là giao cấu với trẻ em khi nạn nhân lại chính là vợ mình
Việc trừng trị hành vi giao cấu với trẻ em dưới 16 tuổi bằng luật hình sự của Nhà nước
ta cũng chủ yếu nhằm bảo vệ sự phát triển bình thường về mặt tình dục đối với người chưa
đủ 16 tuổi
Đối với người bị hại
Người bị hại trong vụ án giao cấu với trẻ em là người có độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, có thể là nam giới nhưng chủ yếu là nữ giới
Việc để người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu là hoàn toàn có sự tự nguyện của
Trang 31người bị hại, không hề có sự cưỡng bức hay ép buộc nào Để xác định có tự nguyện hay không, chúng ta nên xem xét đến nhiều yếu tố như: mối quan hệ giữa nạn nhân và người phạm tội, thủ đoạn mà người phạm tội thực hiện như thế nào, hoàn cảnh để tiến hành thực hiện hành vi giao cấu, xuất thân của nạn nhân và của người phạm tội cũng như xem xét vềngười thân của hai bên, ý kiến đánh giá của những người xung quanh nếu họ cũng biết vụviệc, hoặc xem xét cả hậu quả hành vi giao cấu để lại Mặc dù họ tự nguyện và có nhiều trường hợp họ yêu cầu không xử lý đối với người phạm tội, nhưng yêu cầu này của họ không được chấp nhận vì họ là đối tượng mà Nhà nước buộc phải bảo vệ.
Chỉ coi là phạm tội giao cấu với trẻ em khi người phạm tội và người bị hại đã thực hiện việc giao cấu, nếu chỉ có những hành vi có tính chất dâm ô mà chưa thực hiện việc giao cấu thì không cấu thành Tội giao cấu với trẻ em mà tùy trường hợp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội dâm ô trẻ em theo quy định tại Điều 116 cùng Bộ luật
2.3 Trách nhiệm hình sự của Tội giao cấu với trẻ em theo Điều 115 Bộ luật hình sự Việt nam hiện hành
Bộ luật Hình sự quy định rõ Tội giao cấu với trẻ em ở Điều 115 với 3 khung hình phạt tương ứng tùng mức độ phạm tội cụ thể như sau:
2 3.1 Giao cấu với một người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (Điều 115 khoản 1 )
Trường hợp người phạm tội chỉ giao cấu với một người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 115 Bộ luật hình sự có khung hình phạt từ 1 năm tù đến 5 năm tù Tức là trường hợp người phạm tội chỉ giao cấu với một người
từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều này với khung hình phạt từ 1 năm tù đến 5 năm tù Không có tình tiết định khung tăng nặng Khi quyết định hình phạt đối với trường hợp phạm tội này, cần phải xem xét một cách toàn diện đầy đủ các tình tiết của vụ án, nhân thân người phạm tội, đặc biệt là mối quan hệ giữa người
bị hại với người phạm tội Thông qua việc giải quyết vụ án các cơ quan tiến hành tố tụng cần giáo dục không chỉ người phạm tội mà cần giáo dục ngay cả đối với người bị hại để họ nhận thức được trách nhiệm của mình đối với bản thân và xã hội Giao cấu với một người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thuộc khung 1 của Điều 115 và có mức phạt thấp nhất
2.3.2 Trường hợp Phạm tội nhiều lần (Điều 115 khoản 2 điểm a)
Phạm tội nhiều lần trong trường hợp này là giao cấu với một trẻ em từ hai lần trở lên với cùng một trẻ em, khi trẻ em đó từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 16 tuổi, và cả hai lần đều cấu
Trang 32thành tội phạm nhưng chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự lần nào Khi xác định tình tiết phạm tội này cần chú ý là tất cả các lần giao cấu, người phạm tội đã đủ 18 tuổi và người bịhại ở độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu có hai lần giao cấu nhưng trong đó có một lần người phạm tội chưa đủ 18 tuổi hoặc người bị hại đã đủ 16 tuổi thì không coi là phạm tội nhiều lần và người phạm tội chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 115 Bộluật hình sự Nếu trong các lần giao cấu mà có một lần người bị hại dưới 13 tuổi thì người phạm tội phải bị truy cứu về hai tội, đó là Tội hiếp dâm trẻ em theo Điều 112 và Tội giao cấu với trẻ em theo Điều 115 Bộ luật hình sự hiện hành
2.3.3 Trường hợp phạm tội Đối với nhiều người (Điều 115 khoản 2 điểm b)
Phạm tội đối với nhiều người trong trường hợp này là giao cấu với từ 2 trẻ em trở lên
và tất cả người bị hại đều ở trong độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu có hai người bịhại, trong đó có một người đủ 16 tuổi thì người phạm tội chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sựtheo khoản 1 Điều 115 Bộ luật hình sự Trường hợp nếu có một người dưới 13 tuổi khi bịgiao cấu thì người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hai tội, là Tội giao cấu với trẻ
em và Tội hiếp dâm trẻ em Trường hợp có nhiều người bị giao cấu, trong đó có người bịgiao cấu từ hai lần trở lên thì người phạm tội thuộc hai trường hợp: phạm tội nhiều lần và đối với nhiều người
2.3.4 Trường hợp Giao cấu với trẻ em có tính chất loạn luân (Điều 115 khoản 2 điểm c)
Có tính chất loạn luân được hiểu là trường hợp người giao cấu với nạn nhân là người cùng cha, mẹ, cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha, những người cùng dòng máu trực
hệ trong phạm vi ba đời Trường hợp phạm tội có tính chất loạn luân được thể hiện ở chỗgiữa người phạm tội giao cấu với người bị hại là trẻ em có cùng dòng máu trực hệ (cha mẹvới con cái, ông bà với các cháu), giữa anh chị em cùng cha mẹ, anh chị em cùng cha khác
mẹ hoặc cùng mẹ khác cha
Giao cấu với trẻ em có tính chất loạn luân là trường hợp giao cấu có tính chất nguy hiểm cao hơn giao cấu trong trường hợp bình thường khác, nhìn chung trường hợp này cũng tương tự như các trường hợp hiếp dâm có tính chất loạn luân, cưỡng dâm có tính chất loạn luân, chỉ khác ở chỗ trong trường hợp phạm tội giao cấu với trẻ em, giữa nạn nhân với người phạm tội có sự thỏa thuận, đồng tình với nhau thực hiện hành vi giao cấu Qua thực tiễn xét
xử thấy cần trừng trị nghiêm khắc người phạm tội giao cấu có tính chất loạn luân, là tình tiết định khung tăng nặng của Tội giao cấu với trẻ em bởi việc xử lý nghiêm trường hợp giao cấu
Trang 33với trẻ em có tính chất loạn luân là nhằm bảo vệ giống nòi, bảo vệ sự phát triển bình thường của các em, bảo vệ thuần phong mỹ tục của gia đình và xã hội.
2.3.5 Trường hợp Giao cấu với trẻ em làm nạn nhân có thai (Điều 115 khoản 2 điểm d)
Giao cấu làm nạn nhân là trẻ em có thai là hành vi giao cấu của người phạm tội làm nạn nhân có thai, nghĩa là cái bầu thai của nạn nhân là kết quả của việc giao cấu giữa người phạm tội và nạn nhân Việc xác định bầu thai trong trường hợp này phải có kết luận của bác
sĩ chuyên khoa hoặc cơ quan y tế có thẩm quyền Ở Tội giao cấu với trẻ em thì nạn nhân đồng ý để người phạm tội thực hiện hành vi giao cấu dẫn đến có thai và chắc rằng bầu thai này phải là con của người phạm tội
Khi xác định tình tiết phạm tội này cần chú ý: chỉ khi nào xác định người bị hại có thai do chính hành vi giao cấu của người phạm tội làm nạn nhân có thai và khi có thai, người
bị hại ở trong độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi Nếu người bị hại có thai là kết quả của một lần giao cấu với người khác hoặc là tuy có thai với người phạm tội nhưng do giao cấu nhiều lần trong đó có lần người bị hại đã đủ 16 tuổi và cái thai đó là kết quả của lần giao cấu khi người bị hại đã đủ 16 tuổi, thì không thuộc trường hợp phạm tội này
2.3.6 Trường hợp Gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% (Điều 115 khoản 2 điểm đ)
Gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% nghĩa là mức độ thương tật này được căn cứ vào bản giám định pháp y, bản quy định tiêu chuẩn thương tật trong Thông tư số 12/TTLB ngày 26/7/1995 liên bộ Bộ Y Tế, Bộ Lao động
Thương binh và Xã hội quy định về tiêu chuẩn thương tật và tiêu chuẩn bệnh tật mới Trường
hợp phạm tội này, Bộ luật hình sự 1985 quy định là “gây tổn hại nặng cho sức khỏe của nạn nhân” (điểm d khoản 2 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985) Tuy không có hướng dẫn cụ thể, nhưng thực tiễn xét xử các cơ quan tiến hành tố tụng đã coi trường hợp “gây tổn hại nặng cho sức khỏe nạn nhân” là trường hợp nạn nhân bị hành vi giao cấu dẫn đến tỷ lệ thương tật
từ 31% đến 60% Do đó, khi soạn thảo Bộ luật hình sự 1999, ban soạn thảo đã thay đổi tình tiết “gây tổn hại nặng cho sức khỏe của nạn nhân” bằng tình tiết “gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60%” cho phù hợp với thực tiễn xét xử và được Quốc hội thông qua Như vậy căn cứ để xác định tình tiết phạm tội này là kết quả giám định thương tật của nạn nhân do Hội đồng giám định pháp y kết luận Tuy nhiên, người bị hại trong trường hợp này đồng tình cho người phạm tội giao cấu Đây không phải là tình tiết
Trang 34định khung mới vì khoản 2 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 đã quy định tình tiết “gây tổn hại nặng cho sức khỏe của nạn nhân” và theo thông tư hướng dẫn thì tỉ lệ thương tật từ 31% đến 60% là thương tích nặng hoặc tổn hại nặng đến sức khỏe.
Người phạm tội giao cấu với trẻ em thuộc một trong các trường hợp: phạm tội nhiều lần, đối với nhiều người, có tính chất loạn luân, làm nạn nhân có thai, gây tổn hại đến sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% thì bị truy cứu trách nhiệm hình sựtheo khoản 2 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 có khung hình phạt từ 3 năm tù đến 10 năm tù
So với khoản 2 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 thì khoản 2 Điều 115 là tội nhẹ hơn, nên được
áp dụng đối với hành vi phạm tội được thực hiện trước 0 giờ 00 ngày 1-7-2000 mà sau 0 giờ
00 ngày 1-7-2000 mới bị phát hiện xử lý (trừ trường hợp đối với nhiều người, vì đây là tình tiết định khung mới quy định)
2.3.7 Trường hợp Gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên (Điều 115 khoản 3 điểm a)
Việc xác định tình trạng sức khỏe của nạn nhân phải trên cơ sở giám định thương tật của Hội đồng giám định pháp y, trường hợp này cũng tương tự như trường hợp gây tổn hạicho sức khỏe của nạn nhân mà tỷ lệ thương tật từ 31% đến 60% quy định ở điểm đ khoản 2 Điều 115 nhưng khác nhau ở chỗ là tỷ lệ thương tật của nạn nhân trong trường hợp này là từ61% trở lên và người phạm tội phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm a khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999, với khung hình phạt tù cao hơn là từ 7 đến 15 năm Mặc dù người bị hại trong trường hợp này đồng tình cho người phạm tội giao cấu thì người phạm tội vẫn phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự thích đáng với việc gây ra tỷ lệ thương tật trên cho nạn nhân Do ở khoản 3 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 không quy định trường hợp gây tổn hại rất nặng cho sức khỏe của nạn nhân, nên phải coi trường hợp phạm tội này là tình tiết định khung mới Do đó chỉ áp dụng đối với hành vi phạm tội được thực hiện từ 0 giờ 00 ngày 1-7-2000 trở đi, nếu hành vi phạm tội thực hiện trước 0 giờ 00 ngày 1.7.2000 mới bị phát hiện thì áp dụng điểm d khoản 2 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 đối với người phạm tội với tình tiết “gây tổn hại nặng cho sức khỏe của nạn nhân”
2.3.8 Trường hợp Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội (Điều 115 khoản 3 điểm b)
Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội tức là trường hợp sau khi bị hại, nạn nhân phát hiện mình bị nhiễm HIV bằng việc đi xét nghiệm và được xác nhận bằng kết luận của bệnh viện hoặc kết luận giám định cơ sở y tế có thẩm quyền rằng nạn nhân đã bị nhiễm HIV
Trang 35Tuy nhiên, trong Tội giao cấu với trẻ em, người phạm tội ở đây lây truyền HIV cho nạn nhân
là do vô ý chứ không cố ý lây truyền HIV cho nạn nhân, nếu người phạm tội cố ý truyền
nhiễm HIV cho người bị hại thì lại bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội khác bên cạnh tội
này, cụ thể là phạm cùng lúc hai tội là Tội giao cấu với trẻ em theo Điều 115 và Tội cố ý
truyền HIV cho người khác theo Điều 118 cùng Bộ luật hình sự Đây là tình tiết mới được quy định xuất phát từ yêu cầu của xã hội Cùng với việc quy
định tình tiết này trong Tội giao cấu với trẻ em và một số tội xâm phạm tình dục khác, Bộ
luật hình sự 1999 còn quy định thêm hai tội về lây truyền HIV, đó là Tội lây truyền HIV cho
người khác (Điều 117) và Tội cố ý truyền HIV cho người khác (Điều 118) Vì vậy, chỉ áp
dụng đối với hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 ngày 1-7-2000
Người phạm tội biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn thực hiện hành vi giao cấu với trẻ
em, tức là cố ý lây truyền HIV cho trẻ em bằng hành vi giao cấu, làm cho tính chất và mức
độ của hành vi giao cấu này nguy hiểm hơn rất nhiều lần so với trường hợp giao cấu bình
thường
Khi áp dụng tình tiết này đối với người phạm tội cần xem xét kỹ và chú ý một số điểm
sau:
Nếu có căn cứ cho rằng người phạm tội biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn thực hiện
hành vi giao cấu với trẻ em thì mới áp dụng tình tiết này, nếu người phạm tội bị nhiễm HIV
thật nhưng họ không biết và không có cơ sở để biết, sau khi phạm tội cơ quan y tế mới xét
nghiệm thấy người phạm tội bị nhiễm HIV thì không áp dụng tình tiết này đối với người
phạm tội Đây là tình tiết thuộc ý thức chủ quan của người phạm tội, nên các cơ quan tiến
hành tố tụng cần phải xác định người phạm tội biết rõ mình bị nhiễm HIV thì mới thuộc
trường hợp này
Chỉ cần xác định người phạm tội biết mình nhiễm HIV mà vẫn giao cấu với trẻ em là
thuộc trường hợp phạm tội này rồi mà không cần phải xác định người bị hại có bị lây nhiễm
HIV hay không Ví dụ : Đoàn văn T do tiêm chích ma túy nhiều nên đã được Trung tâm Y tế
nơi T cai nghiện xác định T đã bị nhiễm HIV và nói rõ cho t biết để có biện pháp không lây
truyền cho người khác Do chán đời lại bị một số tên cùng cai nghiện với T rủ rê lôi kéo, nên
T đã cùng một số tên trốn khỏi trung tâm cai nghiện Sau khi trốn khỏi Trung tâm cai nghiện,
T và đồng bọn thực hiện hành vi giao cấu với em N (15 tuổi) Sau khi phạm tội, đồng bọn
của T cho biết T bị nhiễm HIV, cơ quan Y tế xét nghiệm thấy N không bị nhiễm HIV, nhưng
Trang 36T vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm a khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình sự 1999 với tình tiết “biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội”.
Phạm tội thuộc một trong các trường hợp: gây tổn hại cho sức khỏe của nạn nhân mà
tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên, biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội, thì người phạm tội
bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 115 có khung hình phạt từ 7 năm tù đến
15 năm tù So với khoản 3 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 thì khoản 3 Điều 115 Bộ luật hình
sự 1999 là tội phạm nhẹ hơn, nhưng lại không được áp dụng đối với hành vi phạm tội thực hiện trước 0 giờ 00 ngày 1-7-2000 mà sau 0 giờ 00 ngày 1-7-2000 mới bị phát hiện xử lý, vì
cả hai tình tiết định khung hình phạt này đều là tình tiết mới Còn khoản 3 Điều 114 Bộ luật hình sự 1985 chỉ quy định trường hợp có nhiều tình tiết quy định tại khoản 2 điều này nhưng tình tiết này Bộ luật hình sự 1999 đã không quy định ở tội phạm này cũng như tất cả các tội khác trong Bộ luật hình sự
2.4 Phân biệt Tội giao cấu với trẻ em với một số tội liên quan đến xâm hại tình dục trẻ
em
Tội giao cấu với trẻ em là tội phạm thuộc nhóm tội xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người Trong các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em có điểm giống nhau cơ bản là đều xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về tình dục của trẻ em, gây tổn hại đến sức khỏe của nạn nhân cũng như sự phát triển tâm sinh lý bình thường của trẻ và ảnh hưởng xấu đến trật tự an ninh, ảnh hưởng tiêu cực đến thuần phong mỹ tục Trong một nhóm tội phạm có những điểm giống nhau như thế nên việc xác định đúng tội phạm, định tội được chính xác cần được xác định rõ Do đó, việc đối chiếu, so sánh Tội giao cấu với trẻ em với một số tội có điểm gần giống nhau là điều rất quan trọng Tội phạm này có dấu hiệu gần giống với một số tội khác như Tội hiếp dâm trẻ em, Tội cưỡng dâm trẻ em và Tội dâm ô đối với trẻ em Cho nên, người viết sẽ phân tích từng loại tội phạm này và so sánh với Tội giao cấu với trẻ em để làm rõ hơn điểm khác biệt giữa những tội này
2.4.1 Phân biệt Tội giao cấu với trẻ em với Tội hiếp dâm trẻ em
2.4.1.1 Dấu hiệu đặc trưng của Tội hiếp dâm trẻ em
Hiếp dâm trẻ em được hiểu là hành vi dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác giao cấu với trẻ
em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, trái ý muốn của trẻ em
Ở Điều 111 Bộ luật hình sự Việt Nam 1999 cũng ghi nhận về Tội hiếp dâm trẻ em như sau: “Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ