LUẬN văn LUẬT THƯƠNG mại PHÁP LUẬT về QUẢNG cáo TRÊN TRUYỀN HÌNH

Hiện nay, tình trạng các clip quảng cáo trên truyền hình vi phạm quy định pháp luật ngày càng nhiều như quảng cáo phản cảm, thiếu văn hóa, trái với thuần phong mỹ tục của Việt Nam; quảng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA LUẬT

  

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

Đề tài: PHÁP LUẬT VỀ QUẢNG CÁO TRÊN TRUYỀN

HÌNH

Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

MSSV: 5095483 Lớp: Luật thương mại 1 - K35

1.1.1.1.1.1.1.1

Cần Thơ, tháng 11/2012

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài: 1

3 Phạm vi nghiên cứu: 2

4 Phương pháp nghiên cứu: 2

5 Cấu trúc của đề tài: 2

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢNG CÁO VÀ QUẢNG CÁO TRÊN TRUYỀN HÌNH 3

1.1 Các khái niệm: 3

1.1.1 Khái niệm quảng cáo và quảng cáo thương mại: 3

1.1.2 Khái niệm quảng cáo trên truyền hình: 4

1.2 Mục đích của quảng cáo trên truyền hình: 5

1.3 Vai trò của quảng cáo: 5

1.4 Chức năng của quảng cáo trên truyền hình: 6

1.4.1 Cung cấp thông tin về sản phẩm: 7

1.4.2 Hướng dẫn sử dụng sản phẩm: 7

1.4.3 Mở rộng mạng lưới kinh doanh: 7

1.5 Nội dung quảng cáo: 8

1.6 Các hình thức quảng cáo trên truyền hình: 9

1.6.1.Bảo trợ: 9

1.6.2 Tự giới thiệu: 9

1.6.3 Mua Spot: 10

1.7 Các nguyên tắc trong quảng cáo: 10

1.7.1 Tuân thủ quy định pháp luật: 10

1.7.2 Trung thực 11

1.7.3 Không so sánh: 11

1.7.4 Văn hóa – thẩm mỹ: 11

CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ QUẢNG CÁO TRÊN TRUYỀN HÌNH 12

2.1 Hàng hóa, dịch vụ quảng cáo: 12

2.2 Sản phẩm quảng cáo: 16

2.3 Các hoạt động quảng cáo bị cấm: 20

2.4 Thời lượng, thời điểm quảng cáo: 27

2.5 Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm quảng cáo: 31

2.6 Kinh doanh dịch vụ quảng cáo thương mại: 34

2.6.1 Hợp đồng dịch vụ quảng cáo thương mại: 34

2.6.2 Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng dịch vụ quảng cáo thương mại:35 2.6.2.1 Bên thuê quảng cáo thương mại: 35

2.6.2.2 Người phát hành quảng cáo và nghĩa vụ của người phát hành quảng cáo thương mại: 36

2.7 Quản lý Nhà nước về quảng cáo trên truyền hình: 37

2.7.1 Thẩm quyền cấp giấy phép quảng cáo: 37

2.7.2 Xử lý vi phạm về quảng cáo: 38

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢNG CÁO TRÊN TRUYỀN HÌNH 48

3.1 Thực trạng của quảng cáo trên truyền hình ở Việt Nam hiện nay: 48

3.2 Giải pháp để hoàn thiện pháp luật về quảng cáo trên truyền hình ở Việt Nam: 56

3.2.1 Giải pháp về mặt quản lý Nhà nước và về mặt pháp luật: 56

3.2.2 Giải pháp đối với các Đài truyền hình: 58

3.2.3 Giải pháp đối với công ty quảng cáo: 59

3.2.4 Giải pháp đối với người tiêu dùng: 60

KẾT LUẬN 61

LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Hội nhập vào nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp ngày càng có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc thành lập và tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh dưới nhiều hình thức khác nhau Hiện nay, tất cả các công ty dù lớn hay nhỏ đều phải để ý không chỉ đến sản xuất, cung ứng mà còn phải quan tâm đến khâu tiêu thụ sản phẩm, cũng như khả năng cạnh tranh của sản phẩm đó trên thị trường Ngoài những công cụ hiệu quả để thu hút, thuyết phục khách hàng, thúc đẩy hoạt động bán hàng như: Tuyên truyền, giới thiệu, khuyếch trương hàng hóa dịch vụ, giảm giá, phát quà tặng, khuyến mại… và hoạt động tương đối hiệu quả đó là hoạt động quảng cáo, đặc biệt là hoạt động quảng cáo trên truyền hình Quảng cáo trên truyền hình là công cụ hữu hiệu để quảng bá sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp đến với đông đảo khách hàng chỉ trong một thời gian ngắn Hoạt động quảng cáo trên truyền hình nước ta cho đến nay đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể nhưng vẫn còn tình trạng lộn xộn, kém hiệu quả và đôi khi còn làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng Hiện nay, tình trạng các clip quảng cáo trên truyền hình vi phạm quy định pháp luật ngày càng nhiều như quảng cáo phản cảm, thiếu văn hóa, trái với thuần phong mỹ tục của Việt Nam; quảng cáo gian dối, sai sự thật; quảng cáo so sánh; quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh… Do đó, vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để cải thiện tình hình và nâng cao hiệu quả hoạt động quảng cáo trên truyền hình để từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, tạo lợi ích cho người tiêu dùng cũng như cho toàn xã hội Từ những vấn đề trên, người viết đã chọn nghiên cứu đề tài “Pháp luật về quảng cáo trên truyền hình” để làm đề tài luận văn tốt nghiệp cử nhân luật của mình

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Đề tài hướng đến mục đích nghiên cứu một cách khái quát cơ sở lý luận và những quy định của pháp luật về hoạt động quảng cáo trên truyền hình ở Việt Nam Đồng thời giúp cho các đối tượng tham gia vào hoạt động quảng cáo hiểu rõ hơn những quy định của pháp luật về quảng cáo trên truyền hình và thấy được những ưu điểm nổi bật của quảng cáo trên truyền hình đối với các doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng Bên cạnh

đó, đề tài cũng chỉ ra những điểm hạn chế của hoạt động quảng cáo trên truyền hình hiện nay, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về quảng cáo trên truyền hình ở Việt Nam

3 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung vào các quy định pháp luật về quảng cáo nói chung cũng như các quy định của pháp luật về quảng cáo trên truyền hình nói riêng và tình hình hoạt động quảng cáo trên truyền hình ở Việt Nam hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài người viết đã sử dụng các phương pháp chủ yếu như phân tích,

so sánh, bình luận nhằm làm rõ các quy định của pháp luật, đồng thời làm nổi bật lên những điểm hạn chế của Pháp lệnh quảng cáo 2001 cũng như những tiến bộ của Luật quảng cáo 2012

5 Cấu trúc của đề tài:

Ngoài mục lục, lời nói đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, bài viết được chia làm 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về quảng cáo và quảng cáo trên truyền hình

Chương 2: Pháp luật về quảng cáo trên truyền hình

Chương 3: Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về quảng cáo trên truyền hình

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢNG CÁO VÀ QUẢNG CÁO TRÊN

TRUYỀN HÌNH 1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm quảng cáo và quảng cáo thương mại

Quảng cáo là hoạt động xúc tiến thương mại nhằm tuyên truyền giới thiệu hàng hóa, dịch vụ, hay hoạt động của hãng kinh doanh về hàng hóa, dịch vụ đó, nhằm tạo sự hứng thú của khách hàng đối với sản phẩm Từ đó kích thích sức mua của người tiêu dùng, đẩy mạnh hoạt động sản xuất, bán hàng và dịch vụ Mục đích của hoạt động quảng cáo là nhằm tăng cường sự nhận thức của người tiêu dùng về sản phẩm, giúp người tiêu dùng có thể lựa chọn được sản phẩm thích hợp, và đó cũng là cách mà nhà sản xuất quảng

bá sản phẩm Từ những góc độ khác nhau, người ta đưa ra những khái niệm khác nhau về quảng cáo thương mại

Hiện nay, phần lớn các quốc gia trên thế giới không định nghĩa về “quảng cáo thương mại”, mà chỉ giải thích thuật ngữ “quảng cáo” Điều này cũng dễ hiểu, vì theo pháp luật các nước trên thế giới, quảng cáo là hoạt động luôn gắn liền với yếu tố lợi nhuận, mang tính thương mại, gắn liền với thương nhân, do vậy không còn có cái gọi là

“quảng cáo phi thương mại”.1

Theo Hiệp hội Marketing Mỹ (AMA): “Quảng cáo là bất kỳ loại hình nào của sự

hiện diện không trực tiếp của hàng hóa, dịch vụ, tư tưởng đến một nhóm người mà người

ta phải trả tiền để nhận biết người quảng cáo”.2

Theo Philip Kotler cha đẻ của Makerting hiện đại: “Quảng cáo là bất kỳ hình thức trình bày phi cá nhân và cổ động cho ý tưởng, sản phẩm hay dịch vụ và do người tài trợ được xác định trả tiền”.3

Theo quan điểm của TS Huỳnh Văn Tòng, quảng cáo thương mại: “ là tất cả

những kỹ thuật, có hiệu năng tập thể và dùng làm lợi cho một xí nghiệp hay một nhóm xí nghiệp nhằm mục đích thu nạp, phát triển hoặc duy trì một số khách hàng”.4 Định nghĩa này được đưa ra dựa trên cơ sở kỹ thuật quảng cáo và mục tiêu của quảng cáo

Từ góc độ truyền thông đại chúng PGS-TS Tạ Ngọc Tấn định nghĩa quảng cáo

thương mại: “là loại quảng cáo nhằm hướng tới người tiêu dùng nhằm giới thiệu hàng

hóa, dịch vụ, kích thích và hướng dẫn người tiêu dùng Loại quảng cáo này được thực hiện trên các phương tiện truyền thông đại chúng và đây là loại quảng cáo phổ biến nhất”.5 Tác giả cũng đưa ra vấn đề : “Quảng cáo thực chất là phương pháp truyền thông

tin từ người có nhu cầu quảng cáo qua các loại hình, phương tiện truyền thông để đến với đông đảo công chúng trong xã hội”

Theo Pháp lệnh quảng cáo 2001: “Quảng cáo là giới thiệu đến người tiêu dùng về hoạt động kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ, bao gồm dịch vụ có mục đích sinh lời và dịch

vụ không có mục đích sinh lời”.6

Luật quảng cáo 2012 quy định: “Quảng cáo là việc sử dụng các phương tiện nhằm giới thiệu đến công chúng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có mục đích sinh lợi; ản phẩm, dịch vụ không có mục đích sinh lợi; tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ được giới thiệu, trừ tin thời sự, chính sách xã hội, thông tin cá nhân”.7

Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005: “Quảng cáo thương mại là hoạt động xúc

tiến thương mại của thương nhân để giới thiệu với khách hàng về hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của mình”.8

Các khái niệm về quảng cáo nêu trên tuy có một số điểm khác nhau về ngôn ngữ cũng như cách thể hiện nhưng nhìn chung vẫn có những đặc trưng cơ bản về quảng cáo Như vậy, chúng ta có thể định nghĩa rằng: Quảng cáo thương mại là hoạt động cung cấp thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng cũng như qua các phương tiện khác về hàng hóa, dịch vụ mà công ty, doanh nghiệp muốn giới thiệu tới khách hàng nhằm kích thích sức mua của người tiêu dùng, đẩy mạnh hoạt động sản xuất, bán hàng và dịch vụ

1.1.2 Khái niệm quảng cáo trên truyền hình

Quảng cáo trên truyền hình là một loại hình quảng cáo khá phổ biến được sử dụng

từ những năm 50 của thế kỉ XX Do là loại hình quảng cáo khá hiệu quả nên quảng cáo trên truyền hình ngày càng phát triển Cùng với sự thành công của ngành công nghiệp truyền hình, các chương trình quảng cáo trên truyền hình đã trở thành một phần không thể thiếu được trong đời sống hàng ngày của mọi người

Quảng cáo trên truyền hình là một phương pháp truyền tin từ người thuê quảng cáo qua phương tiện truyền hình đến người tiêu dùng Do là một bộ phận của hoạt động quảng cáo và xúc tiến thương mại nên quảng cáo trên truyền hình cũng có nhiều đặc điểm tương

tự như các hoạt động quảng cáo Tuy nhiên, khái niệm về quảng cáo trên truyền hình có phạm vi nhỏ hơn so với các khái niệm của quảng cáo nói chung Khái niệm về quảng cáo trên truyền hình đã được đặc định hóa phương tiện truyền thông tin từ người thuê quảng cáo đến người tiêu dùng

Như vậy, Quảng cáo trên truyền hình: là hoạt động quảng cáo tác động đến người tiêu dùng đa dạng và toàn diện nhất, bằng âm thanh, màu sắc kết hợp với hình ảnh sống động hoặc bằng hình thức bảo trợ các show, hay kèm theo logo quảng cáo trên nền sàn, hay treo trên tường đằng sau diễn viên nhằm giới thiệu sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp mình đến người tiêu dùng

1.2 Mục đích của quảng cáo trên truyền hình

Mục đích trực tiếp của quảng cáo trên truyền hình là giới thiệu về hàng hóa, dịch

vụ để xúc tiến thương mại, đáp ứng nhu cầu cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận của thương nhân Thông qua phương tiện truyền hình mà thương nhân có thể truyền đạt những thông tin như giới thiệu về một loại hàng hóa, dịch vụ mới, tính ưu việt về chất lượng, giá cả, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng… đến với người tiêu dùng Như vậy, thương nhân có thể tạo sự nhận biết và kiến thức về hàng hóa, dịch vụ giúp người tiêu dùng có thể lựa chọn được sản phẩm thích hợp; hay có thể thu hút khách hàng đang sử dụng hàng hóa, dịch vụ của công ty khác thông qua việc nhấn mạnh đặc điểm và những lợi ích của một nhãn hiệu cụ thể (quảng cáo cạnh tranh) hoặc thông qua việc so sánh tính ưu việt của sản phẩm với các sản phẩm cùng loại (quảng cáo so sánh) Đây thực sự là những lợi thế mà thương nhân có thể khai thác vì nó có ý nghĩa rất lớn trong việc định hướng nhu cầu tiêu dùng xã hội, bao gồm cả nhu cầu tiêu dùng cho cá nhân và tiêu dùng cho sản xuất

1.3 Vai trò của quảng cáo

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế hiện nay quảng cáo là một trong những nhu cầu và phương tiện hết sức cần thiết trong quá trình hình thành, phát triển và tồn tại của một sản phẩm nói riêng cũng như của một doanh nghiệp nói chung Vì vậy, quảng cáo ngày càng có vai trò hết sức quan trọng Nhờ vào quảng cáo mà có thể giúp cho nhà sản xuất tạo ra nhu cầu đối với sản phẩm, tăng sức mua, nâng cao thị phần Quảng cáo giúp thông tin nhanh chóng cho thị trường về đặc điểm, tính năng của sản phẩm; góp phần hỗ trợ cho việc bán hàng, giảm chi phí phân phối vì khách hàng tự tìm đến sản phẩm là

chính; trang bị cho khách hàng những kiến thức tốt nhất để lựa chọn sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu của mình; giúp cho khách hàng tin tưởng vào chất lượng sản phẩm và yên tâm hơn khi sử dụng Ngoài ra, quảng cáo còn làm cho doanh thu của doanh nghiệp tăng lên vì có nhiều khách hàng biết đến và lựa chọn; giúp cho doanh nghiệp ngày càng tăng thị phần và mở rộng thị trường

1.4 Chức năng của quảng cáo trên truyền hình

Chức năng cơ bản nhất của quảng cáo là công cụ giúp thúc đẩy việc mua bán hàng hóa và dịch vụ Tuy nhiên, quảng cáo có những chức năng cụ thể, đặc thù giúp phân biệt

nó với hoạt động thương mại nói chung và các hoạt động xúc tiến thương mại nói riêng khác

Theo lý thuyết marketing hiện đại chia quá trình thương nhân đưa sản phẩm ra thị trường thành bốn giai đoạn cho một vòng đời sản phẩm (product life cirle) Trong bốn giai đoạn này, chức năng của quảng cáo của quảng cáo thể hiện với các mức độ khác nhau:9

Ở giai đoạn chuẩn bị và giới thiệu sản phẩm ra thị trường: Quảng cáo có chức năng kêu gọi sự quan tâm của người tiêu dùng Các mẫu quảng cáo có thể xuất hiện trước khi sản phẩm ra mắt một thời gian nhất định, đưa ra những thông điệp gây tò mò cho công chúng Do đây là giai đoạn sản phẩm mới xuất hiện, lượng thông tin trong các mẫu quảng cáo khá nhiều, giới thiệu đến khách hàng tiềm năng những tính năng, công dụng, các điểm mới và nổi trội của sản phẩm

Ở giai đoạn phát triển, gia tăng: Quảng cáo thúc đẩy việc bán hàng, gia tăng doanh

số Trong giai đoạn này, quảng cáo hướng vào việc kích thích nhu cầu và hứng thú của khách hàng, mở rộng phạm vi tiếp cận để tìm kiếm các khách hàng tiềm năng mới Bên cạnh việc cung cấp thông tin, quảng cáo cũng bắt đầu định hướng tiếp cận vào tình cảm của khách hàng

Ở giai đoạn đỉnh cao: Khi doanh số bán sản phẩm đạt tới mức cao nhất và sự có mặt của sản phẩm trở nên bão hòa trên thị trường, quảng cáo đóng vai trò duy trì lòng trung thành của khách hàng đối với sản phẩm, kéo dài chu kỳ thành công của sản phẩm Ở giai đoạn này, tỷ trọng thông tin trong mẫu quảng cáo không lớn, do hầu hết khách hàng

đã biết đến sản phẩm Ngược lại, yếu tố tình cảm, cảm xúc lại đặc biệt quan trọng, nhằm khuyến khích sự gắn bó trong thói quen tiêu dùng

9

Quảng cáo dưới góc độ cạnh tranh, Bộ Công Thương – Cục quản lý cạnh tranh, NXB Lao động – Xã hội

Ở giai đoạn thoái trào: Sau một thời gian nhất định, sản phẩm không còn được ưa chuộng, doanh số bán đi xuống, nàh sản xuất sẽ chuẩn bị phương án rút sản phẩm ra khỏi thị trường, thay thế bằng dòng sản phẩm mới Ở giai đoạn này, quảng cáo không có vai trò gì đáng kể

Tuy nhiên, cách tiếp cận của lý thuyết marketing nói trên chủ yếu tập trung vào dạng quảng cáo trực tiếp hàng hóa, dịch vụ Xét một cách khái quát, mọi loại hình quảng cáo đều có những chức năng cơ bản sau:

1.4.1 Cung cấp thông tin về sản phẩm

Hoạt động quảng cáo là công cụ hiệu quả nhất mà các doanh nghiệp sử dụng để thực hiện chức năng cung cấp thông tin về sản phẩm mới của mình Quảng cáo trên truyền hình là công cụ đạt hiệu quả lan truyền nhanh vì cùng một lúc mà tiếp cận đến một lượng lớn khách hàng Bằng việc tuyên truyền các thông tin về sản phẩm thông qua hoạt động quảng cáo trên truyền hình có tác dụng lôi kéo đông đảo khách hàng có tiềm năng chưa sử dụng sản phẩm hay các khách hàng đang sử dụng sản phẩm của đối thủ cạnh tranh chuyển sang sử dụng các sản phẩm của doanh nghiệp Nhờ vào hoạt động quảng cáo nhà sản xuất có thể giới thiệu sản phẩm của mình trên thi trường, giúp cho người tiêu dùng biết được, hiểu được nhãn hiệu, tính năng, công dụng, cách sử dụng, cách bảo dưỡng, giá cả, cách mua và địa điểm mua của các loại hàng hóa Qua đó, người tiêu dùng kịp thời mua được những hàng hóa mình mong muốn và vừa ý

1.4.2 Hướng dẫn sử dụng sản phẩm

Đối với một số sản phẩm có tính năng sử dụng tương đối phức tạp hoặc cần phải

có một số hiểu biết nhất định về sản phẩm mới có thể sử dụng được như máy móc, mỹ phẩm, thuốc… thì hoạt động quảng cáo trên truyền hình là một phương tiện tốt nhất để tiếp cận với một lượng lớn khách hàng trong một thời gian ngắn Với chức năng hướng dẫn sử dụng sản phẩm của quảng cáo trên truyền hình có tác dụng giúp cho người tiêu dùng biết cách sử dụng sản phẩm một cách dễ dàng, tạo cho khách hàng sự an tâm khi mua sản phẩm của công ty

1.4.3 Mở rộng mạng lưới kinh doanh

Thông qua vai trò là cầu nối giữa người mua và người bán, giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, quảng cáo góp phần thúc đẩy lưu thông hàng hóa, dịch vụ và và xúc tác cho các giao dịch thương mại trên thị trường Thương nhân nhờ thực hiện các chương trình quảng cáo có thể bán được nhiều hàng hóa, đẩy nhanh lượng bán và thu được nhiều lợi nhuận tái đầu tư vào sản xuất Quảng cáo nhằm thúc đẩy hành vi mua hàng hóa, dịch vụ của người

tiêu dùng từ đó thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, giúp cho doanh nghiệp mở rộng hơn nữa mạng lưới bán hàng, tăng thị phần của mình trên thị trường để đáp ứng được tốt

nhu cầu của khách hàng

1.5 Nội dung quảng cáo

Nội dung quảng cáo bao gồm thông tin quảng cáo về hoạt động kinh doanh, hàng hoá, dịch vụ.10 Những thông tin đó bao gồm: thương hiệu, loại sản phẩm và tính ưu việt cũng như tiện ích của nó… mà nhà quảng cáo muốn thể hiện nhằm thông báo, giới thiệu rộng rãi đến công chúng Thông tin quảng cáo về hoạt động kinh doanh, hàng hoá, dịch

vụ phải bảo đảm trung thực, chính xác, rõ ràng, không gây thiệt hại cho người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng11 Dựa vào nội dung quảng cáo người ta chia thành: quảng cáo tổ chức, quảng cáo sản phẩm và quảng cáo thương hiệu

Quảng cáo tổ chức là giới thiệu những thông tin về doanh nghiệp, thương nhân Nội dung quảng cáo có thể là công bố tôn chỉ, phương hướng hoạt động, có thể đề cao những thế mạnh, thành tựu hoặc kỷ niệm một sự kiện nào đó Loại hình quảng cáo này không trực tiếp kêu gọi hành động mua hàng hóa dịch vụ của đối tượng mà mục đích của

nó là nhằm phổ biến tên tuổi, nâng cao uy tín của tổ chức kinh doanh, qua đó gián tiếp tạo thuận lợi, thúc đẩy công việc kinh doanh của nhà quảng cáo

Quảng cáo sản phẩm trực tiếp hướng khách hàng đến hành động mua hàng Quảng cáo sản phẩm có thể chia tiếp thành quảng cáo hàng hóa và quảng cáo dịch vụ

Giữa hai hình thức nói trên, từ những năm 40 của thế kỷ XX xuất hiện một loại hình trung gian là quảng cáo thương hiệu Trong một số trường hợp quảng cáo thương hiệu thể hiện đăc tính của quảng cáo sản phẩm, trong những trường hợp khác lại thể hiện đặc tính của doanh nghiệp Đằng sau một thương hiệu có thể là một sản phẩm, có thể là nhiều sản phẩm thuộc cùng một dòng sản phẩm, thậm chí có thể là những loại sản phẩm khác biệt nhau Nhưng cũng có trường hợp đằng sau một thương hiệu bao gồm nhiều doanh nghiệp, thương nhân khác nhau thuộc cùng một tập đoàn hoặc chỉ ràng buộc lõng lẽo trong hoạt động Quảng cáo thương hiệu gần với quảng cáo sản phẩm ở chỗ khuyến khích việc mua hàng của đối tượng, mặc khác cũng hướng tới việc xây dựng những giá trị

ổn định, bền vững như quảng cáo tổ chức

1.6 Các hình thức quảng cáo trên truyền hình

1.6.1 Bảo trợ

Bảo trợ trên truyền hình là hành động doanh nghiệp bỏ chi phí ra để tiến hành sản xuất hoặc mua phát hành một hay nhiều chương trình có bản quyền nào đó trên truyền hình Khi doanh nghiệp chọn hình thức bảo trợ trên truyền hình, doanh nghiệp phải có trách nhiệm trong việc sản xuất và mua phát sóng chương trình truyền hình đó và cùng với chương trình bảo trợ của mình doanh nghiệp có quyền được quyền phát sóng các quảng cáo của mình trong chương trình đó Hiện nay trên truyền hình xuất hiện hai kiểu bảo trợ Một là tiến hành bảo trợ các chương trình phim truyện (thường là dài tập) có bản quyền Ví dụ như chương trình phim truyện dài tập “Cô gái xấu xí” do Thời trang Foci và Nem, Highlands Coffee tài trợ hay phim “Lọ lem thời @” do nhãn hàng Nestle Café, Maggie… tài trợ12 Hai là tiến hành bảo trợ cho các chương trình giải trí, ca nhạc… chẳng hạn như chương trình “Vợ tôi là số 1” do nhãn hiệu bột giặt Surf của công ty Unilever tài

Mặc dù chi phí bảo trợ khá cao, nhưng hình thức quảng cáo này vẫn được sử dụng nhiều bởi những ưu điểm của nó Thứ nhất, khán giả có thể thấy tên của nhà bảo trợ, Logo của nhà tài trợ và nghe một đoạn thông điệp ngắn giới thiệu về nhà bảo trợ trước và sau chương trình này Thứ hai là tạo được uy tín trong lòng người xem

1.6.2 Tự giới thiệu

Hình thức tự giới thiệu là hành động doanh nghiệp mời phóng viên của đài truyền hình đến quay và tự giới thiệu về hoạt động và sản phẩm của mình như một đoạn phóng sự Hình thức quảng cáo này có hai ưu điểm chính:

Thứ nhất, doanh nghiệp không phải bỏ ra một khoản chi phí lớn như hình thức bảo trợ các chương trình truyền hình

Thứ hai, hình thức tự giới thiệu thường không giống như quảng cáo mà giống như bài phóng sự đưa tin do phóng viên của đài truyền hình biên tập do đó hiệu quả trong việc truyền thông tin có vẻ khách quan hơn và dễ dàng được khách hàng tin tưởng và chấp nhận

12

Tài trợ phim truyền hình, cần có sự chuyên nghiệp,

http://www.baoanhdatmui.vn/vcms/html/news_detail.php?nid=13929, truy cập ngày 03/9/2012

Về nhược điểm, hình thức này không được phát nhiều lần như các phim quảng cáo khác Ví dụ như: Chương trình tự giới thiệu sản phẩm “Viêm xương khớp Su Tong” của công ty TNHH Giai Cảnh được phát sóng hàng ngày trên đài THVL1

1.6.3 Mua Spot

Một hình thức quảng cáo khác trên truyền hình ít tốn kếm hơn là hình thức mua Spot quảng cáo, mỗi Spot bằng với thời gian một phim quảng cáo dao động từ 15 đến 30 giây Hình thức này có các ưu điểm sau:

Thứ nhất, cho phép doanh nghiệp thuê nhiều thời gian ngắn trên nhiều đài truyền hình khác nhau

Thứ hai, doanh nghiệp có thể tiếp cận được với số lượng lớn khán giả trong một thời gian ngắn làm cho ngân sách của mình không bị lãng phí nhiều, họ có thể mua nhiều hoặc ít Spot tại các phân đoạn thị trường mà doanh nghiệp xét thấy phù hợp với mình nhất

Về nhược điểm, việc mua Spot cũng có một vài nhược điểm đó là việc mua Spot tại nhiều đài khác nhau có thể trở nên phức tạp vì doanh nghiệp phải liên hệ, thương lượng giá phát sóng, lên lịch phát sóng… với nhiều đài cùng một lúc Tuy nhiên, hiện nay việc mua Spot là hình thức phổ biến và mang lại hiệu quả nhất cho các doanh nghiệp cũng như cho các đài truyền hình Ví dụ như Spot quảng cáo của sản phẩm sữa Vinamilk kéo dài 31 giây hay sản phẩm Sữa rửa mặt Pond's White Beauty với thời gian là 30 giây

1.7 Các nguyên tắc trong quảng cáo

1.7.1 Tuân thủ quy định pháp luật

Người quảng cáo (hay chủ thể tiến hành quảng cáo) chịu trách nhiệm về các tin tức, nội dung quảng cáo, đảm bảo đúng các yêu cầu của luật pháp các nước khi tiến hành quảng cáo ở quốc gia đó như thời lượng quảng cáo, các đợt quảng cáo, ngôn ngữ quảng cáo… Theo pháp luật Việt Nam, cụ thể quy định tại Pháp lệnh quảng cáo 2001, người

quảng cáo là tổ chức, cá nhân có nhu cầu quảng cáo về hoạt động kinh doanh, hàng hoá,

dịch vụ của mình13, bao gồm dịch vụ có mục đích sinh lời và dịch vụ không có mục đích sinh lời Do đó, người quảng cáo có thể là thương nhân hoặc không phải là thương nhân Trong quảng cáo thương mại, người quảng cáo là thương nhân Việt Nam hoặc chi nhánh của thương nhân Việt Nam, Chi nhánh của thương nhân nước ngoài được phép hoạt động thương mại tại Việt Nam có quyền quảng cáo về hoạt động kinh doanh hàng hoá, dịch vụ

13

Khoản 2, Điều 4 Pháp lệnh quảng cáo 2001

của mình hoặc thuê thương nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo thực hiện việc quảng cáo thương mại cho mình

Điều kiện để thương nhân có thể tiến hành hoạt động quảng cáo hàng hóa, dịch vụ của mình nhằm xúc tiến thương mại: phải có giấy phép kinh doanh, có giấy chứng nhận hàng hóa, dịch vụ đăng ký ở Việt Nam, có giấy chứng nhận chất lượng… do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp

Tóm lại, khi muốn tiến hành một hoạt động quảng cáo thì người quảng cáo phải nghiêm chỉnh chấp hành đúng trình tự, thủ tục và điều kiện do pháp luật Việt Nam quy định

1.7.2 Trung thực

Các thông tin về quy cách phẩm chất, giá cả, kiểu dáng, chủng loại, nhãn hiệu, công dụng, bao bì, xuất xứ, thời gian sử dụng, thời gian bảo hành, dịch vụ hậu mãi khi đưa ra quảng cáo cần phải trung thực, đúng với hàng hóa được bán ra thị trường, không đánh lừa người tiêu dùng Những quảng cáo có thể gây ra sự hiểu lầm từ phía người tiêu dùng làm tổn hại đến người tiêu dùng về các mặt như: sức khỏe, sự an toàn, kinh tế ở các nước đều bị coi là vi phạm các quy định của pháp luật

1.7.3 Không so sánh

Khi tiến hành quảng cáo, các doanh nghiệp không được nói xấu, so sánh hoặc gây nhầm lẫn với các cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của người khác, không dùng danh nghĩa, hình ảnh của các doanh nghiệp, các tổ chức, các cá nhân khác để quảng cáo mà không được sự chấp thuận của tổ chức, cá nhân hoặc doanh nghiệp đó

1.7.4 Văn hóa – thẩm mỹ

Quảng cáo là một phần không thể thiếu của xã hội văn minh, vì thế, sự tinh tế và tính thẩm mỹ trong quảng cáo đóng vai trò quan trọng để chuyển tải nội dung Quảng cáo mang tính thẩm mỹ cao, nhiều sắc màu văn hóa ẩn chứa trong nội dung thì sẽ được đón nhận như một sản phẩm nghệ thuật, tạo ra hiệu quả kinh tế Ngược lại, quảng cáo thiếu chọn lọc sẽ gây phản cảm đối với người xem Các hoạt động quảng cáo có tính chất kì thị chủng tộc, ảnh hưởng đến tín ngưỡng, sử dụng các ngôn từ, hình ảnh minh họa hay gợi ý ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, truyền thống, đạo đức của quốc gia mà hoạt động quảng cáo tiến hành đều bị ngăn cấm nhằm gìn giữ những nét đẹp văn hóa của dân tộc ta

CHƯƠNG 2 PHÁP LUẬT VỀ QUẢNG CÁO TRÊN TRUYỀN HÌNH 2.1 Hàng hóa, dịch vụ quảng cáo:

Quảng cáo là hoạt động xúc tiến thương mại nhằm tuyên truyền, giới thiệu thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, hay hoạt động của hãng kinh doanh về hàng hóa, dịch

vụ đó nhằm tạo sự hứng thú của khách hàng đối với sản phẩm Quảng cáo là những nỗ lực nhằm tác động tới hành vi, thói quen mua hàng của người tiêu dùng hay khách hàng bằng cách cung cấp những thông điệp bán hàng theo cách thuyết phục về sản phẩm hay dịch vụ của người bán từ đó kích thích sức mua của người tiêu dùng, đẩy mạnh hoạt động sản xuất, bán hàng và dịch vụ Mục đích của hoạt động quảng cáo là nhằm tăng cường sự nhận thức của người tiêu dùng về sản phẩm, giúp người tiêu dùng có thể lựa chọn được sản phẩm thích hợp và đó cũng là cách mà nhà sản xuất quảng bá sản phẩm Quảng cáo là một lĩnh vực có phạm vi rất rộng bao gồm: quảng cáo trên báo chí; quảng cáo trên mạng thông tin máy tính; quảng cáo trên xuất bản phẩm; quảng cáo trong chương trình hoạt động văn hoá, thể thao, hội chợ, triển lãm… Trong đó, quảng cáo trên truyền hình cũng là một phần của quảng cáo vì vậy quảng cáo trên truyền hình cần phải tuân thủ đúng các quy

định của pháp luật về quảng cáo

Về hàng hóa, dịch vụ quảng cáo thì những hàng hóa, dịch vụ đó là những đối tượng của quảng cáo thương mại và là hàng hóa, dịch vụ đang hoặc sẽ được thương nhân cung cấp trên thị trường

Hàng hóa theo quy định của Luật Thương mại 2005 bao gồm: “Tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai, những vật gắn liền với đất đai”14

Đối với hàng hóa phải đăng ký quyền sở hữu thì khi quảng cáo phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu Tổ chức, cá nhân quảng cáo về kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ phải có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.15

Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh nhiều ngành nghề, nhiều loại sản phẩm hàng hoá, có chung một nhãn hiệu (tên hãng), khi quảng cáo phải nêu rõ nội dung ngành nghề, loại sản phẩm, hàng hoá cần quảng cáo.16

Về dịch vụ thì dịch vụ là sản phẩm vô hình và không thể cầm nắm được Dịch vụ cũng là một sản phẩm, là kết quả của quá trình lao động, sản xuất nhằm thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người, nhưng khác với hàng hóa là cái hữu hình còn dịch vụ là vô hình,

phi vật chất và không thể cầm nắm được Dịch vụ không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất dưới dạng những sản phẩm hữu hình nhưng chúng lại tạo ra giá trị thặng dư do có sự khai thác sức lao động, tri thức và chất xám của con người.17

Hàng hóa, dịch vụ quảng cáo thương mại phải thuộc danh mục hàng hóa được phép lưu thông và phải thuộc phạm vi đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp Thương nhân phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về quảng cáo, không được phép cho lưu thông những hàng hóa bị cấm, những dịch vụ thương mại không được phép thực hiện Với tính chất là một quyền pháp lý của chủ thể kinh doanh, quyền quảng cáo thương mại

và quyền tự do kinh doanh có mối liên hệ mật thiết với nhau Về nguyên tắc, thương nhân được quảng cáo để xúc tiến thương mại đối với mọi hàng hóa, dịch vụ được quyền kinh doanh của mình Tuy nhiên, nhằm thực hiện chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước, luật pháp có những quy định cấm hoặc hạn chế quảng cáo đối với một số hàng hóa, dịch

vụ Thương nhân bị cấm quảng cáo đối với hàng hóa, dịch vụ mà Nhà nước cấm kinh doanh hay hạn chế kinh doanh Một số loại hàng hóa không bị cấm kinh doanh nhưng cũng có thể bị cấm quảng cáo như: Thuốc lá điếu, xì gà và các dạng thuốc lá thành phẩm khác, rượu các loại, các sản phẩm hàng hóa chưa được phép lưu thông, dịch vụ thương

mại chưa được phép thực hiện trên thị trường Việt Nam ở thời điểm quảng cáo

Đối vớí hàng hóa chưa nhập khẩu, dịch vụ thương mại chưa thực hiện tại Việt Nam, thương nhân được quyền quảng cáo để tiếp cận, gia nhập thị trường nếu hàng hóa

đó không thuộc diện bị cấm lưu thông, dịch vụ thương mại đó không thuộc diện bị cấm thực hiện hoặc chưa được phép thực hiện tại thời điểm quảng cáo

Đối với hàng hóa, dịch vụ liên quan đến y tế, đến sức khỏe con người ngoài tuân thủ pháp luật quảng cáo thì phải tuân thủ các quy định của pháp luật về y tế đối với các hàng hóa, dịch vụ liên quan đến dược phẩm, vắc-xin, sinh phẩm y tế, trang thiết bị, dụng

cụ y tế, phương pháp chữa bệnh, thuốc chữa bệnh và thực phẩm chức năng.18

Đối với hàng hoá, dịch vụ liên quan đến thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thức ăn chăn nuôi, giống vật nuôi, giống cây trồng phải tuân thủ theo các quy định của pháp luật về quảng cáo, về các lĩnh vực có liên quan và không được chứa đựng các nội dung sau: Khẳng định về tính an toàn, tính không độc hại nhưng không có xác nhận của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền Khẳng định về hiệu quả và tính năng của thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thức ăn chăn nuôi và giống vật nuôi, giống

cây trồng nhưng không có cơ sở khoa học Sử dụng tiếng nói, chữ viết hoặc hình ảnh vi phạm quy trình và phương pháp sử dụng an toàn thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật.19

Những hàng hóa thuộc diện áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, quy định kỹ thuật hàng hóa phải đảm bảo các quy định cụ thể riêng của pháp luật có giấy chứng nhận tiêu chuẩn,

kỹ thuật… do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp Đối với hàng hóa là sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ em phải tuân thủ theo các quy định của pháp luật về kinh doanh và sử dụng sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ em20 Quảng cáo sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ nhỏ: Nghiêm cấm quảng cáo sữa dùng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi, thức ăn dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi, bình bú với đầu vú nhân tạo và núm vú giả dưới mọi hình thức Việc quảng cáo các loại sữa dùng cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 24 tháng tuổi phải bảo đảm các yêu cầu sau: Phần đầu của quảng cáo phải có nội dung: "Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sức khoẻ và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ"; nội dung quảng cáo phải phù hợp với quy định tại Điều 4, Điều 5 của Nghị định này và các quy định khác của pháp luật về quảng cáo Trước khi thực hiện quảng cáo sữa dùng cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 24 tháng tuổi, tổ chức, cá nhân phải gửi hồ sơ đăng ký quảng cáo đến Bộ Y tế theo quy định của pháp luật về quảng cáo21

Khi thực hiện quảng cáo, thương nhân phải đảm bảo tính chính xác, trung thực của những thông tin về hàng hóa, dịch vụ thương mại như: Quy cách, chất lượng, giá cả, công dụng, kiểu dáng, chủng loại, bao bì, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành… do thương nhân bảo đảm Trong trường hợp có sử dụng tên thương hiệu, biểu tượng, nhãn hiệu hàng hóa… thì phải bảo đảm thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp yêu cầu quảng cáo, nếu không phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

Pháp lệnh Quảng cáo được ban hành năm 2001 đến nay Pháp lệnh đã cơ bản đi vào thực tiễn cuộc sống, góp phần tạo lập hành lang pháp lý để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về quảng cáo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, của tổ chức, cá nhân trong hoạt động quảng cáo Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, công nghệ thông tin và hội nhập quốc tế, hoạt động quảng cáo ở nước ta, trong thời gian gần đây đã

có bước phát triển mạnh, Pháp lệnh Quảng cáo có hiệu lực từ đầu năm 2002 đến nay đã bộc lộ nhiều bất cập, nhiều vấn đề mới nảy sinh trong hoạt động quảng cáo chưa được điều chỉnh kịp thời Vì vậy, việc ban hành Luật Quảng cáo để khắc phục những bất cập

của pháp luật về quảng cáo hiện hành vào thời điểm này là cần thiết So với quy định của Pháp lệnh quảng cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành, Luật Quảng cáo đã có những bước tiến rõ rệt Điểm đổi mới căn bản trong Luật quảng cáo 2012 là quy định tại Điều 7

về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo mà trong Pháp lệnh quảng cáo 2001 không có quy định Trong đó liệt kê cụ thể các loại hàng hóa, dịch vụ bị cấm quảng cáo bao gồm: “Hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh theo quy định của pháp luật; thuốc lá; rượu

có nồng độ cồn từ 15 độ trở lên; sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ dùng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi, sản phẩm dinh dưỡng bổ sung dùng cho trẻ dưới 06 tháng tuổi; bình bú và vú ngậm nhân tạo; thuốc kê đơn; thuốc không kê đơn nhưng được cơ quan nhà nước có thẩm quyền khuyến cáo hạn chế sử dụng hoặc sử dụng có sự giám sát của thầy thuốc; các loại sản phẩm, hàng hóa có tính chất kích dục; súng săn và đạn súng săn, vũ khí thể thao và các loại sản phẩm, hàng hóa có tính chất kích động bạo lực; các sản phẩm, hàng hóa, dịch

vụ cấm quảng cáo khác do Chính phủ quy định khi có phát sinh trên thực tế”22 Tuy nhiên, trong 08 nhóm hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo nêu trên, chúng ta không thấy quy định nào liên quan đến việc cấm quảng cáo một số loại hàng hóa và các loại dịch vụ hạn chế kinh doanh Cụ thể là kinh doanh dịch vụ karaoke, kinh doanh vũ trường, hàng hóa có chứa chất phóng xạ, thiết bị bức xạ hoặc nguồn phóng xạ, thực vật, động vật hoang dã quý hiếm… Thiết nghĩ, những hàng hóa, dịch vụ đã được Nhà nước đưa vào danh mục hạn chế kinh doanh thì không nên cho phép quảng cáo Bởi vì quảng cáo những sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ này sẽ đi ngược lại với chủ trương hạn chế kinh doanh đã đặt

ra Do vậy, Khoản 1 Điều 8 Luật quảng cáo 2012 nên bổ sung vào danh mục những sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ cấm quảng cáo là những hàng hóa và dịch vụ hạn chế kinh doanh theo quy định của pháp luật Nếu bổ sung như vậy, thì khi cần thiết, chúng ta chỉ cần sửa đổi, bổ sung danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh và hạn chế kinh doanh trong các văn bản quy phạm pháp luật liên quan mà không cần phải sửa đổi, bổ sung Luật Quảng cáo, nhằm đảm bảo tính ổn định của Luật

Luật quảng cáo 2012 cũng tiến bộ hơn so với Luật thương mại 2005 cụ thể Luật thương mại 2005 quy định cấm quảng cáo rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên trong khi Luật quảng cáo chỉ quy định cấm quảng cáo rượu có nồng độ cồn từ 15 độ trở lên Vì theo cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO, việc quảng cáo rượu vang và rượu mạnh phải tuân thủ các quy định của Nhà nước trên cơ sở không phân biệt đối xử Theo Khoản 4 Điều

109 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 quy định cấm quảng cáo rượu có độ cồn từ 30

22

Điều 7 Luật quảng cáo 2012

độ trở lên (luật này có trước khi Việt Nam gia nhập WTO) Tuy nhiên, một số nước (chủ yếu là các nước Châu Âu) cho rằng có sự phân biệt đối xử trong kinh doanh rượu giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp Việt Nam Trên thực tế, rượu có độ cồn từ 30

độ trở lên chủ yếu do các doanh nghiệp nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam, còn rượu có

độ cồn dưới 30 độ chủ yếu do các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất trong nước Vì vậy, để đảm bảo nguyên tắc không phân biệt đối xử, ảnh hưởng tới môi trường kinh doanh của Việt Nam và để người tiêu dùng có ý thức cao hơn về tác hại khi lạm dụng rượu, Luật quảng cáo 2012 đã quy định cấm quảng cáo rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên23

Ngoài ra, Luật quảng cáo 2012 còn một điểm mới nữa được quy định tại Khoản 8 Điều 7 Luật quảng cáo : “Các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo khác do Chính phủ quy định khi có phát sinh trên thực tế” Do danh mục các sản phẩm, hàng hóa, dịch

vụ cấm quảng cáo có thể thay đổi theo nhu cầu thực tế của cuộc sống vì vậy, khi cần thiết, chúng ta chỉ cần sửa đổi, bổ sung danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo trong các văn bản quy phạm pháp luật liên quan mà không cần phải sửa đổi, bổ sung Luật Quảng cáo, nhằm đảm bảo tính ổn định của Luật và việc quy định danh mục các hàng hóa cấm quảng cáo khác khi có phát sinh trên thực tế được giao Chính phủ đảm nhiệm

Nhìn chung, việc ban hành Luật quảng cáo 2012 vào thời điểm này đã kịp thời khắc phục được những bất cập trong quy định của pháp luật về quảng cáo trên truyền hình

và nhiều vấn đề mới nảy sinh trong hoạt động quảng cáo trên truyền hình chưa được điều chỉnh Cụ thể là quy định về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo được quy định tại Điều 7 Luật quảng cáo 2012 trong đó liệt kê chi tiết các loại hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo giúp cho các đối tượng dễ dàng hiểu rõ quy định khi tham gia vào hoạt động quảng cáo để thực hiện được tốt hơn

2.2 Sản phẩm quảng cáo:

Xúc tiến thương mại bằng hoạt động quảng cáo trên truyền hình đạt được hiệu quả thông tin cao và thu hút sự chú ý của công chúng phụ thuộc rất lớn vào sản phẩm quảng

cáo Sản phẩm quảng cáo là những thông tin do nhà sản xuất hàng hóa, cung ứng dịch vụ

cung cấp đã được xử lý, được phối hợp với nhau nhằm chuyển tải thông tin tới công chúng và người tiêu dùng Tùy theo tính chất hàng hóa, dịch vụ, địa điểm quảng cáo, đối tượng khách hàng mục tiêu… mà sử dụng các quảng cáo cho phù hợp nhất, mang lại hiệu quả tốt nhất mà doanh nghiệp mong đợi Với phong tục, tập quán văn hóa của người Việt

23

Xem Dự thảo Báo cáo giải trỉnh, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật trình phiên thường vụ thứ 7,

http://duthaoonline.quochoi.vn/DuThao/Lists/DT_DUTHAO_LUAT/View_Detail.aspx?ItemID=319&TabInd ex=2&TaiLieuID=551 , [Truy cập ngày 20/9/2012]

Nam và đặc trưng của từng địa phương mà thương nhân sẽ sử dụng các sản phẩm quảng cáo cho phù hợp không gây hại đến thuần phong, mỹ tục, tập quán, nếp sống của người

Nội dung quảng cáo bao gồm thông tin quảng cáo về hoạt động kinh doanh, hàng hoá, dịch vụ26 Những thông tin như là: thương hiệu, loại sản phẩm phải đúng với quy cách, chất lượng, công dụng, nhãn hiệu, kiểu dáng, chủng loại, bao bì, xuất xứ; đúng với phương thức phục vụ, thời hạn sử dụng, thời hạn bảo quản, bảo hành và tính ưu việt cũng như tiện ích của nó… mà nhà quảng cáo muốn thể hiện nhằm thông báo, giới thiệu rộng rãi đến công chúng Nội dung sản phẩm quảng cáo phải đảm bảo lành mạnh, đúng sự thật, không gây nhầm lẫn cho khách hàng Nghiêm cấm sử dụng các sản phẩm quảng cáo chứa đựng thông tin so sánh trực tiếp giữa hoạt động kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ được quảng cáo với hoạt động kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ khác trừ trường hợp các sản phẩm quảng cáo thương mại có nội dung so sánh với hàng giả, hành vi vi phạm quyền sở hữu công nghiệp thì thương nhân được quyền quảng cáo so sánh sau khi có xác nhận của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về việc hàng hóa, dịch vụ giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; các sản phẩm quảng cáo có hình ảnh, âm thanh, cấu trúc… giống với sản phẩm quảng cáo của thương nhân khác, gây nhầm lẫn cho khách hàng; các sản phẩm quảng cáo có nội dung không đúng sự thật, tự khẳng định vị trí cao nhất của mình mà không có bằng chứng hợp lệ bằng văn bản…

Đồng thời, pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm đối với nội dung sản phẩm quảng cáo: “Thương nhân kinh doanh quảng cáo thương mại phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu nội dung sản phẩm quảng cáo của mình vi phạm các nội dung quảng cáo bị cấm tại Luật Thương mại và các nội dung về sản phẩm quảng cáo được quy định tại Nghị định này; phải chấp hành đúng các quy định về sử dụng phương tiện quảng cáo theo quy định của pháp luật hiện hành và người đứng đầu cơ quan quản lý các phương tiện thông tin đại chúng, phương tiện truyền tin, báo điện tử và các loại xuất bản phẩm

chịu trách nhiệm về sản phẩm quảng cáo thương mại được quảng cáo trên phương tiện quảng cáo mà mình quản lý”27 Trong trường hợp phát hiện nội dung sản phẩm quảng cáo thương mại vi phạm quy định của pháp luật thì Cơ quan quản lý nhà nước về thương mại phối hợp với cơ quan cấp phép thực hiện quảng cáo đình chỉ quảng cáo thương mại Nếu quảng cáo thương mại bị đình chỉ, thương nhân có sản phẩm quảng cáo thương mại và cơ quan quản lý phương tiện quảng cáo có nghĩa vụ tuân thủ quyết định của các cơ quan quản lý nhà nước

Mặc dù, pháp luật đã quy định chặt chẽ về vấn đề nội dung quảng cáo nhưng bên cạnh đó vẫn còn một số Công ty vi phạm điển hình như Công ty CP Mua sắm Hạnh Phúc (Happy Shopping) bị phát hiện quảng cáo và kinh doanh 9 sản phẩm có nội dung quảng cáo vi phạm quy định của Luật Cạnh tranh, đều là những sản phẩm “tiêu biểu” của kênh bán hàng qua truyền hình này như: thuốc nhuộm tóc Meizi, mặt nạ dưỡng da Cobor, quần lót Eve’s Love, áo lót Wonderful, bộ sản phẩm Super Yuna… được quảng cáo trên các kênh truyền hình LA34, SCTV và VTV Cần Thơ… Các sản phẩm này dù đã có hồ sơ pháp lý hợp pháp nhưng các nội dung quảng cáo phát sóng trên truyền hình có một số sai lệch so với hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm, phản ánh không chính xác về tính năng, công dụng cũng như giá trị thực tế của sản phẩm Hay Công ty TNHH thương mại dịch

vụ giao nhận xuất nhập khẩu An Tốc đã thực hiện hành vi quảng cáo gian dối và gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về tính năng công dụng của sản phẩm viên nang I am Strong28 Những nội dung và hình ảnh trong các quảng cáo này có tính thổi phồng về sản phẩm khiến khách hàng nhầm lẫn và hiểu sai lệch về tính năng, công dụng và giá trị của sản phẩm Các Công ty vì lợi ích trước mắt mà đã quảng cáo sai sự thật, quảng cáo hàng giả, hàng kém chất lượng, thổi phồng tính năng, công dụng, giá trị sản phẩm của mình nhằm thu hút khách hàng khiến người tiêu dùng bị nhầm lẫn, hiểu sai lệch về sản phẩm đó làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người tiêu dùng

Hình thức quảng cáo là sự thể hiện sản phẩm quảng cáo bằng tiếng nói, chữ viết, biểu tượng, màu sắc, ánh sáng, hình ảnh, hành động, âm thanh và các hình thức khác29 có khả năng truyền đạt nội dung thông tin quảng cáo tới công chúng Hình thức quảng cáo phải rõ ràng, dễ hiểu, có tính thẩm mỹ Hình thức quảng cáo phải có dấu hiệu phân biệt

những thông tin quảng cáo với những thông tin không phải là quảng cáo để không gây nhầm lẫn cho người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng30

Về tiếng nói, chữ viết dùng trong quảng cáo là tiếng Việt, trừ những trường hợp sau: Từ ngữ đã được quốc tế hoá, thương hiệu hoặc từ ngữ không thay thế được bằng tiếng Việt; Quảng cáo thông qua sách, báo, ấn phẩm được phép xuất bản bằng tiếng dân tộc thiểu số ở Việt Nam, tiếng nước ngoài; chương trình phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc thiểu số ở Việt Nam, tiếng nước ngoài Trong trường hợp sử dụng cả tiếng Việt, tiếng dân tộc thiểu số ở Việt Nam, tiếng nước ngoài trên cùng một sản phẩm quảng cáo thì viết tiếng Việt trước, tiếp đến tiếng dân tộc thiểu số, tiếng nước ngoài và khổ chữ tiếng dân tộc thiểu số, khổ chữ tiếng nước ngoài không được lớn hơn khổ chữ tiếng Việt.31

So với Pháp lệnh quảng cáo 2001 thì Luật quảng cáo 2012 chỉ quy định về nội dung quảng cáo mà không quy định về hình thức quảng cáo nhưng Luật quảng cáo 2012 lại quy định thêm điều khoản: “Chính phủ quy định về yêu cầu đối với nội dung quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt”32 Sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt là sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường được quy định cụ thể tại Khoản 12 Điều 2 Luật quảng cáo 2012 trong khi Pháp lệnh quảng cáo 2001 không có quy định nào về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt Các vấn

đề liên quan đến sức khỏe con người và môi trường đều hết sức quan trọng, cần được quan tâm vì vậy nó được liệt vào sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt và nên để Chính Phủ quy định về nội dung này

Về tiếng nói, chữ viết trong quảng cáo Luật quảng cáo 2012 tiến bộ hơn Pháp lệnh quảng cáo 2001 cụ thể tại Điểm a Khoản 1 Điều 8 Pháp lệnh quảng cáo 2001 quy định:

“Trong các sản phẩm quảng cáo phải có nội dung thể hiện bằng tiếng Việt, trừ những trường hợp sau: Từ ngữ đã được quốc tế hoá, thương hiệu hoặc từ ngữ không thay thế được bằng tiếng Việt” trong khi Điểm a Khoản 1 Điều 18 Luật quảng cáo 2012 lại quy định thêm các trường hợp “Nhãn hiệu hàng hoá, khẩu hiệu, thương hiệu, tên riêng bằng tiếng nước ngoài” thì không bắt buộc phải thể hiện bằng tiếng Việt Tại Khoản 2 Điều 18 Luật quảng cáo 2012 quy định: “Trong trường hợp sử dụng cả tiếng Việt, tiếng nước ngoài trên cùng một sản phẩm quảng cáo thì khổ chữ nước ngoài không được quá ba phần

tư khổ chữ tiếng Việt và phải đặt bên dưới chữ tiếng Việt; khi phát trên đài phát thanh,

truyền hình hoặc trên các phương tiện nghe nhìn, phải đọc tiếng Việt trước tiếng nước ngoài” và Khoản 2 Điều 8 Pháp lệnh quảng cáo 2001 quy định: “Trong trường hợp sử dụng cả tiếng Việt, tiếng dân tộc thiểu số ở Việt Nam, tiếng nước ngoài trên cùng một sản phẩm quảng cáo thì viết tiếng Việt trước, tiếp đến tiếng dân tộc thiểu số, tiếng nước ngoài

và khổ chữ tiếng dân tộc thiểu số, khổ chữ tiếng nước ngoài không được lớn hơn khổ chữ tiếng Việt” Khi so sánh hai điều khoản này với nhau thì ta thấy rằng có sự khác biệt nhau

về quy định trong khi Pháp lệnh quảng cáo 2001 chỉ quy định tiếng Việt phải được viết trước và các khổ chữ tiếng dân tộc thiểu số, tiếng nước ngoài không được lớn hơn khổ chữ tiếng Việt Việc quy định khổ chữ không được lớn hơn như vậy thì khổ chữ phải bằng bao nhiêu thì mới được xem là đúng quy định của luật Trong trường hợp doanh nghiệp dùng khổ chữ tiếng nước ngoài bằng chín phần mười khổ chữ tiếng Việt nếu dựa vào câu chữ của luật thì doanh nghiệp đó không vi phạm nhưng trên thực tế hai khổ chữ này gần bằng nhau nếu ta không để ý kỹ thì khó phân biệt được và có thể cho rằng doanh nghiệp này đã vi phạm Vậy quy định như vậy có phù hợp với tinh thần của luật hay không? Điều khoản này quy định không được rõ ràng gây khó khăn cho các đối tượng tham gia hoạt động quảng cáo khó mà thực hiện đúng Còn Luật quảng cáo 2012 quy định cụ thể khổ chữ nước ngoài “không được quá ba phần tư” khổ chữ tiếng Việt và phải đặt bên dưới chữ tiếng Việt và trong trường hợp khi phát trên đài phát thanh, truyền hình hoặc trên các phương tiện nghe nhìn thì “phải đọc tiếng Việt trước tiếng nước ngoài” Việc quy định cụ thể, chi tiết như vậy sẽ giúp cho các đối tượng tham gia hoạt động quảng cáo, các đài phát thanh, đài truyền hình hoặc trên các phương tiện nghe nhìn dễ dàng hiểu rõ được nội dung

và thực hiện tốt hơn theo đúng tinh thần mà luật đã đề ra

2.3 Các hoạt động quảng cáo bị cấm:

Quảng cáo có ý nghĩa rất lớn trong việc mang lại cơ hội thương mại cho thương nhân và điều này có thể đẫn đến nguy cơ làm giảm hoặc bớt cơ hội thương mại của thương nhân khác Nhằm xúc tiến thương mại và đáp ứng nhu cầu cạnh tranh, thương nhân có thể sử dụng quảng cáo như một công cụ để gièm pha, hạ thấp uy tín của thương nhân khác với mục đích thủ tiêu đối thủ cạnh tranh hoặc ngăn cản sự gia nhập thị trường của thương nhân mới Do đó, giữa hoạt động quảng cáo và hành vi cạnh tranh không lành mạnh có ranh giới rất mỏng Để đảm bảo trật tự thương mại trong khi hoạt động xúc tiến thương mại, đảm bảo lợi ích của Nhà nước, bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và của các doanh nghiệp sản xuất nhỏ, mới Nhà nước đã ban hành những quy định nhằm ngăn chặn các hành vi quảng cáo thương mại không lành mạnh Khi tham gia các hoạt động quảng

cáo trên truyền hình của thương nhân phải tuân thủ những quy định của pháp luật về việc nghiêm cấm một số hoạt động quảng cáo thương mại sau đây:

- Quảng cáo làm ảnh hưởng xấu đến lợi ích của Nhà nước và của toàn xã hội Quảng cáo là quá trình thông tin và nó có thể tạo ra khả năng tiếp nhận thông tin từ nhiều góc độ khác nhau Chính vì vậy, khi giới thiệu về hoạt động kinh doanh , về hàng hóa, dịch vụ của mình, thương nhân không được phép gây tổn hại đến lợi ích kinh tế, chính trị… của Nhà nước như tiết lộ bí mật Nhà nước, phương hại đến độc lập, chủ quyền quốc gia, quốc phòng an ninh và an toàn xã hội; quảng cáo có tính chất kì thị dân tộc, phân biệt chủng tộc, tự do tín ngưỡng, tôn giáo… Các hoạt động quảng cáo và phương tiện quảng cáo ngày càng đa dạng và phong phú Tuy nhiên, dù thương nhân có sử dụng phương tiện nào thì phải luôn đảm bảo quy định của Nhà nước, luôn đặt mục tiêu chủ quyền, độc lập và an ninh quốc gia, trật tự xã hội lên hàng đầu

- Quảng cáo có sử dụng sản phẩm quảng cáo, phương tiện quảng cáo trái với truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức, thuần phong mỹ tục Việt Nam và trái quy định của pháp luật Hiện nay, có rất nhiều sản phẩm quảng cáo trái với thuần phong mỹ tục của dân tộc điển hình như clip quảng cáo cho sản phẩm “Dầu gội đầu Rejoice” có nội trái với văn hóa Việt Nam cụ thể trong đoạn clip quảng cáo, hoa hậu Mai Phương Thúy vào vai cô gái được bạn trai dẫn về ra mắt ba mẹ của mình Ấn tượng với mái tóc dài suôn mượt của cô gái, mẹ bạn trai ngưỡng mộ liền hỏi thăm bí quyết làm đẹp của cô gái: “Cháu duỗi tóc ở tiệm à?” Đáp lại câu hỏi niềm nở của mẹ chồng tương lai, cô gái được hoa hậu Mai Phương Thúy thủ vai nói: “À không, chỉ là Rejoice!” Theo truyền thống văn hóa Việt Nam, đây được xem là câu trả lời không phù hợp, thiếu tôn trọng và lễ phép khi một người trẻ trả lời với người lớn lại thiếu tiếng “vâng, dạ, thưa” Hay đoạn clip quảng cáo Comfort sáng tạo của Unilever phát sóng trên Đài truyền hình Việt Nam thể hiện về hình

ảnh của một gia đình có ba người con, trong khi Pháp lệnh Sửa đổi điều 10 của Pháp lệnh

Dân số năm 2008 của nước ta khuyến khích người dân chỉ nên sinh từ một đến hai con Nhiều khán giả sau khi xem clip này cho rằng Comfort sáng tạo đang cổ vũ người dân sinh thêm con thứ ba33

- Các hành vi dùng hình ảnh người lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam, sử dụng Quốc kỳ, Đảng kỳ, Quốc huy, Quốc ca hoặc giai điệu Quốc ca, hình ảnh đồng tiền Việt Nam, hình ảnh biển báo giao thông để quảng cáo, quảng cáo làm ảnh hưởng tới sự trang

33

Theo Tin mới, “5 quảng cáo bi ném đá nhiều nhất Việt Nam”, nhieu-nhat-tai-viet-nam-10943054.html, [Truy cập ngày 26/9/2012]

http://www.tinmoi.vn/5-quang-cao-bi-nem-da-nghiêm tại nơi làm việc của các cơ quan Nhà nước, quảng cáo có tính chất bạo lực, kinh

dị, dùng từ ngữ không lành mạnh… đều bị coi là vi phạm quy định của pháp luật Trên thực tế, không thấy xuất hiện các quảng cáo có hành vi sử dụng hình ảnh người lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam, sử dụng Quốc kỳ, Đảng kỳ, Quốc huy, Quốc ca hoặc giai điệu Quốc ca, hình ảnh đồng tiền Việt Nam, hình ảnh biển báo giao thông để quảng cáo trên truyền hình nhưng ở các hình thức quảng cáo khác thì thực trạng này vẫn diễn ra như trường hợp xe ô tô biển số đăng ký 86H-6661 của Hợp tác xã vận tải Phan Thiết (tỉnh Bình Thuận) đã sử dụng Quốc kỳ của nhiều nước, trong đó có Quốc kỳ của Việt Nam để quảng cáo Đây là hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo34 Hay vụ việc xảy

ra trên đường Thái Hà, thuộc quận Đống Đa, Hà Nội đoạn từ số ngõ 163 đến ngõ 165, có dựng lên một loạt tấm biển cỡ lớn để quảng cáo cho công trình xây dựng tổ hợp nhà ở và văn phòng cho thuê do Tổng Công ty Sông Hồng thuộc Bộ Xây dựng làm chủ đầu tư và đơn vị phối hợp thực hiện dự án là Công ty cổ phần địa ốc Sông Hồng Sẽ không có gì đáng nói nếu những tấm biển cỡ lớn kia vừa để che bụi cho công trình, vừa nhằm giới thiệu dự án Thế nhưng trên tấm biển kia lại in hình người lãnh đạo Nhà nước Việt Nam

là Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đang trao hoa cho lãnh đạo của đơn vị xây dựng công trình này35 Tuy nhiên, trong nền kinh tế toàn cầu hóa hiện nay Việt Nam ngày càng

mở rộng quan hệ hợp tác với các nước trên thế giới Đặc biệt từ khi Việt Nam gia nhập WTO thì hoạt động đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam tăng đáng kể Thiết nghĩ cần phải nới lỏng quy định về việc sử dụng Quốc kỳ, hình ảnh lãnh tụ để quảng cáo nhằm giới thiệu, quảng bá hình ảnh đất nước Việt Nam ra thế giới bên ngoài để người nước ngoài hiểu biết thêm về con người và đất nước Việt Nam Vì vậy, điều khoản này nên bổ sung thêm ngoại lệ là trừ trường hợp sử dụng Quốc kỳ, hình ảnh người lãnh đạo để quảng cáo hình ảnh quốc gia Việt Nam ra thế giới bên ngoài

- Quảng cáo hàng hóa, dịch vụ mà Nhà nước cấm kinh doanh hoặc cấm quảng cáo Các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo như là: quảng cáo thuốc lá, rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên… Quảng cáo hàng hóa, sản phẩm chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép kinh doanh trên thị trường Việt Nam tại thời điểm quảng cáo Ví dụ, trong lĩnh vực y tế, Pháp lệnh quảng cáo 2001 nghiêm cấm quảng cáo thuốc chưa được cấp đăng ký hoặc hết hạn đăng ký, đã bị loại ra khỏi danh mục thuốc cho phép sử dụng;

thuốc đã được đăng ký nhưng đã bị đình chỉ lưu hành, các thiết bị, dụng cụ y tế chưa được phép sử dụng, dịch vụ y tế chưa được phép thực hiện tại Việt Nam

- Các hành vi lợi dụng quảng cáo thương mại để xúc phạm danh dự, uy tín hoặc gây thiệt hại đến lợi ích của tổ chức, cá nhân và các thương nhân khác

- Quảng cáo bằng việc sử dụng phương pháp so sánh trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của mình với hoạt động sản xuất kinh doanh, hàng hóa, dịch vụ của thương nhân khác Ví dụ vụ việc Acecook Việt Nam khiếu nại đến Bộ Thông tin và Truyền thông, yêu cầu xử lý công ty Masan về clip quảng cáo mì gói “Tiến Vua bò cải chua” đã đưa hình ảnh hai vắt mì, một vắt màu vàng nhạt là mì Tiến Vua bò cải chua của Masan, một vắt màu vàng sậm của doanh nghiệp khác Sau đó cho nước vào tô mì để

so sánh và đưa ra thông điệp “nếu cho nước vào vắt mì mà nước chuyển sang vàng đục thì chứng tỏ sợi mì có nhuộm màu” Với cách so sánh hai hình ảnh vắt mì vàng sậm và vàng nhạt, quảng cáo đã gây ấn tượng mạnh cho người tiêu dùng “mì màu vàng sậm là có sử dụng phẩm màu”

- Quảng cáo gian dối, sai với sự thật về quy cách, số lượng, chất lượng, giá cả, công dụng, kiểu dáng, xuất xứ hàng hóa, chủng loại, bao bì, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của hàng hóa, dịch vụ Điển hình là sản phẩm vòng tay titan “Phật quan âm” do Công ty TNHH Special TV Shopping (STV Shopping) ở khu đô thị Văn Quán, quận Hà Đông (Hà Nội) nhập khẩu và phân phối độc quyền, được quảng cáo trên truyền hình là chứa gần 100% titan và germanium, gắn đá từ tính, có khả năng chống bức xạ, mệt mỏi,

“nam đeo vào thì tài lộc dồi dào, quan vận hanh thông, nữ đeo vòng sẽ luôn gặp may mắn, hạnh phúc tràn đầy” Tuy nhiên, khi giám định tại Viện khoa học mỏ luyện kim, kết quả cho thấy trong vòng có chứa 71,31% là sắt, chỉ có 2,8% titan còn lại là các tạp chất, không tìm thấy nguyên tố germanium Điều đáng nói là vòng được rao bán với giá 1.688.000 đồng cho một bộ sản phẩm (gồm 2 vòng đeo tay và 2 dây chuyền), nhưng khuyến mại chỉ còn 999.000 đồng Theo xác minh của đội quản lý thị trường và lực lượng công an kinh tế tỉnh Phú Thọ thì vòng này được mua từ Công ty đồ trang sức Thâm Quyến (Trung Quốc) với giá 32 nhân dân tệ cho 20 bộ sản phẩm tương đương 4.000 đồng mỗi bộ36

- Quảng cáo cho hoạt động kinh doanh của mình bằng cách sử dụng sản phẩm quảng cáo vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, dùng danh nghĩa, hình ảnh của tổ chức, cá nhân khác để

36

“Vòng sắt được thổi phồng thành vòng titan thần diệu”, http://vnexpress.net/gl/doi-song/2009/11/3ba15927/, [Truy cập ngày 26/9/2012]

quảng cáo mà không được sự chấp thuận của thương nhân đó Hiện tại, trên truyền hình chưa xuất hiện các clip quảng cáo sử dụng sản phẩm quảng cáo vi phạm quyền sở hữu trí tuệ nhưng ở các hình thức quảng cáo khác thì hành vi này vẫn xảy ra Điển hình là vụ kiện dân sự của Công ty Cổ phần Vincom đối với Cổ phần Tài chính và Bất động sản Vincon vào cuối năm 2010 vì hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu, tên thương mại là một ví dụ điển hình Theo Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ, Vincon

đã có hành vi sử dụng dấu hiệu “Vincon” trên biển hiệu, giấy tờ giao dịch, phương tiện kinh doanh, phương tiện quảng cáo và trên tên công ty, tên chi nhánh của công ty này tại

Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế, xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu “Vincom” đang được bảo hộ tại Việt Nam của Vincom37 Hay Công ty cà phê Trung Nguyên với thương hiệu G7 nổi tiếng cũng bị quy vào một trong những doanh nghiệp có hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh vì đã sử dụng nhãn hiệu gây nhầm lẫn Công ty Trung Nguyên đã sử dụng nhãn hiệu ba chiều hình cốc đỏ của Nestlé để so sánh trực tiếp sản phẩm G7 của họ với sản phẩm Nescafé của Nestles38

- Các hoạt động quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh như quảng cáo nói xấu, hoặc bắt chước các sản phẩm quảng cáo của thương nhân khác, sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về xuất xứ, cách sản xuất, tính năng, chất lượng, số lượng hoặc đặc điểm khác của hàng hoá, dịch vụ; về điều kiện cung cấp hàng hoá dịch vụ gây nhầm lẫn cho khách hàng… Hành vi cạnh tranh không lành mạnh không chỉ xâm hại đến lợi ích của đối thủ cạnh tranh mà còn xâm hại trực tiếp đến quyền và lợi ích của người tiêu dùng Khi có mặt trên cùng một thị trường liên quan, các thương nhân đều có chung mục tiêu là

“khách hàng”; chính vì vậy, mọi thủ pháp cạnh tranh mà thương nhân áp dụng đều tác động đến ngươì tiêu dùng; nếu cạnh tranh đúng luật họ sẽ được lợi, còn ngược lại, họ sẽ trở thành “nạn nhân” của các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và các hành vi hạn chế

cạnh tranh

Bên cạnh đó, khá nhiều clip quảng cáo trên truyền hình hiện nay đang vô tình cổ súy cho hoạt động bất bình đẳng giới, phân biệt đối xử đối với phụ nữ Nhiều đoạn quảng cáo giới thiệu các sản phẩm liên quan đến gia đình như nước lau sàn nhà, nước rửa bát,

37

“Hành động vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang diễn ra dưới nhiều hình thức”

thuc.htm, [Truy cập ngày 26/9/2012]

http://dantri.com.vn/c20/s20-454626/hanh-dong-vi-pham-quyen-so-huu-tri-tue-dang-dien-ra-duoi-nhieu-hinh-38

“Cạnh tranh không lành mạnh”, http://sunlaw.com.vn/chuyen-doi/canh-tranh-khong-lanh-manh-.aspx, [Truy cập ngày 31/10/2012]

bột giặt, nước tẩy rửa toilet, hạt nêm và các gia vị khác Hầu hết các nhân vật trong clip quảng cáo là phụ nữ đang chăm sóc con cái, nấu ăn trong bếp, chọn hàng trong siêu thị, lau rửa nhà vệ sinh, sàn nhà hoặc giặt giũ quần áo Trái ngược lại với hình ảnh này là các clip quảng cáo về người đàn ông đầy nam tính trong các hoạt động vui chơi giải trí, uống rượu bia, đi xe hơi, nghe điện thoại xịn và hưởng thụ Như vậy, chính các quảng cáo này

tự động phát đi một thông điệp méo mó về hình ảnh người phụ nữ đó là phụ nữ thì suốt ngày phải lo việc nội trợ phục vụ gia đình, lo việc phục vụ chồng, chăm con từ đó tác động đến người xem về sự phân biệt đối xử không công bằng giữa nam và nữ trong khi Luật bình đẳng giới 2006 hướng đến mục tiêu nam nữ bình đẳng là “nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó”39 Vì vậy, cần có quy định nghiêm cấm các quảng cáo có nội dung tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến người xem về sự phân biệt đối xử không công bằng giữa nam và nữ

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường và công nghệ thông tin như hiện nay, nhiều quy định của Pháp lệnh quảng cáo 2001 đã tỏ ra nhiều bất cập không còn phù hợp như: chưa quy định được một số hành vi cấm quảng cáo như quảng cáo bằng việc sử dụng phương pháp so sánh trực tiếp; quảng cáo có nội dung cạnh tranh không lành mạnh; quảng cáo vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ; quảng cáo tạo cho trẻ em có suy nghĩ, lời nói, hành động trái với đạo đức, thuần phong mỹ tục, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, an toàn hoặc sự phát triển bình thường của trẻ em; quảng cáo bằng hình thức phát tờ rời, tờ gấp, dán, vẽ sản phẩm quảng cáo nơi công cộng không theo quy định, dùng đoàn người để quảng cáo Việc quy định về “cấm quảng cáo sản phẩm, hàng hóa chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép thực hiện tại thời điểm quảng cáo” là không phù hợp vì sẽ ảnh hưởng đến chiến lược tiếp thị và khai thác thị trường của các doanh nghiệp Mặt khác, Pháp lệnh Quảng cáo cũng chưa quy định cụ thể về các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo gây khó khăn cho các doanh nghiệp khi áp dụng các quy định về hoạt động quảng cáo… Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện của hoạt động quảng cáo trong nền kinh tế thị trường hiện nay, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khi tham gia vào hoạt động quảng cáo được dễ dàng nên Bộ Văn hoá - Thể thao và

Luật Quảng cáo đã kế thừa một số quy định về các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo tại Pháp lệnh Quảng cáo vẫn còn phù hợp kết hợp với một số điều khoản tại Luật thương mại 2005 Tuy nhiên, điểm đổi mới căn bản trong Luật quảng cáo đối với quy định cấm là liệt kê cụ thể các loại hàng hoá, dịch vụ bị cấm quảng cáo, quy định cụ thể các hành vi bị nghiêm cấm So với Pháp lệnh quảng cáo 2001 thì Luật quảng cáo 2012 quy định thêm các hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo như sau:

- Quảng cáo gây ảnh hưởng xấu đến sự tôn nghiêm đối với Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, Đảng kỳ, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa, lãnh tụ, lãnh đạo Đảng, Nhà nước

- Quảng cáo có tính chất kỳ thị dân tộc, phân biệt chủng tộc, xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo, định kiến về giới, về người khuyết tật

- Quảng cáo có sử dụng hình ảnh, lời nói, chữ viết của cá nhân khi chưa được cá nhân đó đồng ý, trừ trường hợp được pháp luật cho phép

- Quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố

- Quảng cáo có sử dụng các từ ngữ “nhất”, “duy nhất”, “tốt nhất”, “số một” hoặc từ ngữ có ý nghĩa tương tự mà không có tài liệu hợp pháp chứng minh theo quy định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

- Quảng cáo tạo cho trẻ em có suy nghĩ, lời nói, hành động trái với đạo đức, thuần phong mỹ tục; gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, an toàn hoặc sự phát triển bình thường của trẻ em

- Ép buộc cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quảng cáo hoặc tiếp nhận quảng cáo trái ý muốn

- Treo, đặt, dán, vẽ các sản phẩm quảng cáo trên cột điện, trụ điện, cột tín hiệu giao thông và cây xanh nơi công cộng Hiện nay, đang nổi lên thực trạng sử dụng tràn lan các

số điện thoại để quảng cáo, rao vặt các loại hình dịch vụ như khoan cắt bê tông, sửa cống thoát nước, dạy kèm… được các chủ dịch vụ viết, dán tràn lan trên cột điện, cây xanh làm ảnh hưởng xấu đến mỹ quan đô thị, cảnh quan, môi trường và trật tự an toàn giao thông

Riêng điều khoản quy định quảng cáo bằng việc sử dụng phương pháp so sánh trực tiếp Luật quảng cáo 2012 đã liệt kê cụ thể các phương diện mà thương nhân có thể đem ra

so sánh như giá cả, chất lượng, hiệu quả sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình với giá cả, chất lượng, hiệu quả sử dụng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cùng loại của tổ chức, cá nhân khác

Tóm lại, quy định về các hoạt động quảng cáo bị cấm cơ bản đã được Luật quảng cáo 2012 điều chỉnh, bổ sung đầy đủ và cụ thể các nội dung cần thiết Việc quy định như vậy sẽ tạo được hành lang pháp lý rõ ràng, giúp cho các đối tượng tham gia hoạt động quảng cáo hiểu rõ những nội dung được làm và không được làm trong quá trình tham gia hoạt động quảng cáo nhằm hạn chế các hành vi vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy hoạt động quảng cáo ngày càng phát triển hơn

2.4 Thời lượng, thời điểm quảng cáo:

Truyền hình là một công cụ xã hội cần thiết và thân thuộc của mọi gia đình của bất

cứ tầng lớp kinh tế hay lứa tuổi, giới tính nào Truyền hình kết hợp được cả âm thanh và

kĩ xảo hình ảnh dễ dàng tạo nên sự chú ý và có tác động mạnh vào khách hàng Do là một phương tiện được tiếp cận nhanh với một lượng lớn khách hàng trong một thời gian ngắn nên các doanh nghiệp đã dùng các clip quảng cáo trên truyền hình để thực hiện chức năng cung cấp thông tin về sản phẩm mới của mình

Trong thời gian gần đây việc quảng cáo ồ ạt trong trên truyền hình đã gây nên sự lộn xộn trong tâm lý của khán giả Tần xuất quảng cáo cho một sản phẩm ngày càng dày đặc và liên tục Hiện tượng này đã làm cho người xem cảm thấy khó chịu, gây ra phản ứng là họ sẽ tắt tivi hoặc là chuyển sang một chương trình khác trong thời gian có quảng cáo Khi theo dõi các kênh truyền hình hiện nay, nhất là mạng truyền hình trả tiền, tần xuất quảng cáo và nội dung quảng cáo khiến người xem “ngộp thở” Việc “cắt nát” một chương trình để quảng cáo không còn là chuyện hiếm Khán giả cũng thường gặp một sản phẩm được quảng cáo liên tục, lặp đi lặp lại trong một chương trình và kéo dài cả tháng

mà theo quy định về quảng cáo thì một sản phẩm chỉ được quảng cáo liên tục trong 8 ngày, sau đó phải ngưng một thời gian rồi mới được xuất hiện trở lại

Theo Pháp lệnh quảng cáo 2001 quy định thì Thời lượng quảng cáo là lượng thời gian phát sóng quảng cáo trên Đài phát thanh, Đài truyền hình; lượng thời gian quảng cáo trong chương trình phim, băng hình, đĩa hình, băng âm thanh, đĩa âm thanh hoặc trong chương trình hoạt động văn hoá, thể thao.40

Theo Luật quảng cáo 2012 quy định thì “Thời lượng quảng cáo” là thời gian phát

sóng các sản phẩm quảng cáo trong một kênh, chương trình phát thanh, truyền hình; thời

40

Khoản 3 Điều 2 Nghị định 24/2003/NĐ-CP ngày 13/3/2003 quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh quảng cáo 2001

gian quảng cáo trong tổng thời gian của một chương trình văn hoá, thể thao; thời gian quảng cáo trong một bản ghi âm, ghi hình và các thiết bị công nghệ khác.41

Theo Khoản 3 Điều 10 Pháp lệnh quảng cáo 2001 quy định: “Báo hình được quảng cáo không quá 5% thời lượng của chương trình, trừ kênh chuyên quảng cáo; mỗi đợt phát sóng đối với một sản phẩm quảng cáo không quá 8 ngày, trừ trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định; mỗi ngày không quá 10 lần; các đợt quảng cáo cách nhau ít nhất 5 ngày; không quảng cáo ngay sau hình hiệu, trong chương trình thời sự”

Thời lượng phát sóng là vấn đề đáng bàn nhất với quảng cáo trên truyền hình hiện nay Theo quy định của Pháp lệnh quảng cáo thì quảng cáo chiếm không quá 5% thời lượng phát sóng của chương trình và không được quảng cáo ngay sau hình hiệu, trong chương trình thời sự Nhưng quy định này không rõ ràng vì theo câu chữ thì chỉ không được quảng cáo ngay sau hình hiệu, trong chương trình thời sự còn các chương trình khác như chương trình chiếu phim, văn nghệ, thể thao, vui chơi giải trí thì được quảng cáo ngay sau nhạc hiệu, hình hiệu Đồng thời, Nghị định 24/2003/NĐ-CP ngày 13/3/2003 quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh quảng cáo 2001 có quy định: “Mỗi chương trình phim truyện trên Đài truyền hình không được ngắt để quảng cáo quá hai lần, mỗi lần không quá năm phút; mỗi chương trình vui chơi giải trí trên Đài phát thanh, Đài truyền hình không được quảng cáo quá bốn lần, mỗi lần không quá năm phút”42 Việc quy định như trên nhà đài vẫn có thể lách luật được bằng cách bắt đầu vào các chương trình chiếu phim thì có quảng cáo, được khoảng 30 phút lại ngắt để quảng cáo, đến 30 phút tiếp theo lại ngắt cho quảng cáo và hết chương trình tiếp tục quảng cáo Nếu tính tổng thời lượng cho phép là 5 phút/quảng cáo thì một chương trình chiếu phim có tới 20 phút quảng cáo trong khi pháp

luật chỉ cho phép được ngắt hai lần để quảng cáo thôi Còn đối với một chương trình vui

chơi giải trí được ngắt bốn lần để quảng cáo và 5 phút/quảng cáo thì tổng thời lượng cho phép có tới 30 phút dành cho quảng cáo Vì vậy, đối với những đài truyền hình lớn, phát sóng 24/24 giờ thì 5% dành cho quảng cáo là thời lượng không nhỏ Phần lớn quảng cáo chỉ phát vào những giờ, những chương trình có đông người xem nhất như: chương trình

ca nhạc, chiếu phim, vì thế tần suất các phim quảng cáo trở nên dày đặc, khiến người xem phải chờ đợi lâu Khán giả bực mình vì đang xem phim phải ngừng giữa chừng 2 đến 3 lần vì quảng cáo Với những bộ phim hay, được nhiều người xem chú ý, những tập càng

về sau, thời lượng quảng cáo gần bằng với thời lượng một tập phim Nhiều chương trình, người xem đến nhức mắt vì những hàng chữ chạy dưới mà nội dung chẳng ăn nhập gì với chương trình đang phát sóng.43

Bên cạnh đó, người xem cảm thấy rất khó chịu vì các clip quảng cáo của một số nhãn hiệu hàng hóa như nước tẩy rửa, băng vệ sinh, dung dịch vệ sinh phụ nữ, bao cao su, thuốc chữa bệnh ngoài da, thuốc chữa giun sán, thuốc tăng cường sinh lực, các loại thuốc… được quảng cáo trên truyền hình vào giờ dùng cơm tối thật mất lịch sự và thiếu văn hóa, thẩm mỹ khi quảng cáo không đúng thời điểm Người xem khó mà nuốt trôi miếng cơm khi phải nghe Tivi lải nhải về đau chân, đau khớp, khí hư, mãn dục hay những hình ảnh ốm yếu, bệnh tật, những hình ảnh nhạy cảm và kinh khủng hơn là khi quảng cáo băng vệ sinh, nước tẩy rửa tolet, thuốc tẩy giun sán được phát sóng vào giờ này Vì vậy, các cơ quan chức năng cần quản lý chặt chẽ vấn đề này nhằm tạo cho người xem cảm giác thư giãn, thoải mái khi vừa xem tivi vừa dùng bữa tối sum họp bên gia đình

Do những bất cập trong quy định của Pháp lệnh quảng cáo 2001 không rõ ràng để nhà đài vẫn có thể lách luật được nên khi Luật quảng cáo 2012 ra đời đã quy định cụ thể

về thời lượng quảng cáo trên truyền hình

Luật quảng cáo 2012 quy định: “Thời lượng quảng cáo trên báo nói, báo hình không được vượt quá 10% tổng thời lượng chương trình phát sóng một ngày của một tổ chức phát sóng, trừ thời lượng quảng cáo trên kênh, chương trình chuyên quảng cáo; phải

có dấu hiệu phân biệt nội dung quảng cáo với các nội dung khác Thời lượng quảng cáo trên kênh truyền hình trả tiền không vượt quá 5% tổng thời lượng chương trình phát sóng một ngày của một tổ chức phát sóng, trừ kênh, chương trình chuyên quảng cáo”.44 Pháp lệnh quảng cáo quy định thời lượng được quảng cáo là không quá 5% thời lượng của chương trình còn tại Luật quảng cáo quy định thời lượng được quảng cáo không quá 10% tổng thời lượng chương trình phát sóng nhưng được tính trong một ngày của một tổ chức phát sóng, quy định này đã tăng thêm 5% thời lượng được quảng cáo so với Pháp lệnh

Về truyền hình trả tiền thì Luật quảng cáo quy định thời lượng được quảng cáo không quá 5% trong khi tại Pháp lệnh quảng cáo không quy định riêng cho truyền hình trả tiền

Ngoài ra, Luật còn quy định các đài truyền hình “không được phát sóng quảng cáo trong các chương trình sau: Chương trình thời sự và chương trình phát thanh, truyền hình

43

“Bất cập thời lượng phát sóng”,

http://www.baomoi.com/Quang-cao-tren-truyen-hinh-da-tot-hon-nhung-van-con-lach-luat/132/4670597.epi, [Truy cập ngày 4/10/2012]

44

Khoản 1, 2 Điều 22 Luật quảng cáo 2012

trực tiếp về các sự kiện chính trị đặc biệt, kỷ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc”45 mà Pháp lệnh chỉ quy định không được quảng cáo ngay sau hình hiệu, trong chương trình thời sự như vậy đã bỏ xót đi các chương trình phát sóng về các sự kiện đặc biệt của dân tộc Tuy nhiên, để tránh tình trạng tần suất các quảng cáo ngày càng dày đặc và liên tục của các đài truyền hình khiến cho khán giả bực mình vì đang xem phim phải ngừng giữa chừng 2 đến

3 lần vì quảng cáo nên Luật quảng cáo 2012 đã quy định: “Mỗi chương trình phim truyện không được ngắt để quảng cáo quá hai lần, mỗi lần không quá 05 phút Mỗi chương trình vui chơi giải trí không được ngắt để quảng cáo quá bốn lần, mỗi lần không quá 05 phút”46 Đồng thời Luật quảng cáo còn quy định thêm trường hợp khi thể hiện sản phẩm quảng cáo kèm theo nội dung thông tin chính bằng hình thức chạy chữ hoặc một chuỗi hình ảnh chuyển động thì sản phẩm quảng cáo phải được thể hiện sát phía dưới màn hình, không quá 10% chiều cao màn hình và không được làm ảnh hưởng tới nội dung chính trong chương trình Quảng cáo bằng hình thức này không tính vào thời lượng quảng cáo của báo hình.47 Việc quy định cụ thể như vậy giúp cho các đài truyền hình hiểu rõ được nội dung để thực hiện tốt các quy định tránh tình trạng gây khó chịu cho khán giả khi xem các chương trình truyền hình

Nhìn chung, thời lượng và thời điểm quảng cáo trên truyền hình quy định tại Pháp lệnh quảng cáo 2001 không được chặt chẽ, rõ ràng nên các Đài truyền hình vẫn có thể lách luật được Pháp lệnh quy định thời lượng quảng cáo trên truyền hình chiếm không quá 5% thời lượng phát sóng của chương trình nếu như các Đài truyền hình phát sóng càng nhiều chương trình thì thời lượng và số lượng các clip quảng cáo được phát sóng cũng được tăng lên khiến cho khán giả cảm thấy khó chịu khi tần suất các quảng cáo càng dày đặc và liên tục làm gián đoạn các chương trình mà họ đang theo dõi Để tránh tình trạng này Luật quảng cáo 2012 đã quy định cụ thể hơn, chặt chẽ hơn về vấn đề này như sau: thời lượng quảng cáo trên truyền hình không được vượt quá10% tổng thời lượng chương trình phát sóng một ngày của một tổ chức phát sóng nhằm hạn chế số lượng các clip quảng cáo được phát sóng trong một ngày, đảm bảo cho khán giả không còn cảm giác khó chịu khi xem các chương trình truyền hình Tuy nhiên, việc các đài truyền hình lách luật bằng cách thay vì luật quy định cho phép trong chương trình chiếu phim được phép cắt 2 lần để quảng cáo, nhưng trên thực tế các đài thường cắt làm 4 lần, gồm: mở đầu, kết thúc và 2 lần ở giữa chương trình Tương tự, với các chương trình vui chơi giải trí, quy

định cho cắt 4 lần, nhưng thực tế vượt lên thành 6 lần Vì vậy, khoản 4 Điều 22 Luật quảng cáo 2012 nên bổ sung thêm là “Mỗi chương trình phim truyện không được ngắt để quảng cáo quá hai lần, mỗi lần không quá 05 phút Mỗi chương trình vui chơi giải trí không được ngắt để quảng cáo quá bốn lần, mỗi lần không quá 05 phút, quảng cáo vào phần mở đầu và kết thúc chương trình cũng được tính vào số lần ngắt để quảng cáo” Đồng thời, Luật cũng cần bổ sung thêm điều khoản cấm các quảng cáo có nội dung phản cảm, mất lịch sự, thiếu văn hóa, thẩm mỹ phát sóng vào giờ ăn cơm làm ảnh hưởng đến người xem

2.5 Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm quảng cáo:

Pháp luật có quy định Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.48 Quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; quyền liên quan đến quyền tác giả bao gồm cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hoá Quyền sở hữu công nghiệp bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý Quyền đối với giống cây trồng là vật liệu nhân giống và vật liệu thu hoạch.49 Trong phần này tác giả muốn đề cập đến là quyền sở hữu công nghiệp Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh Các quyền sở hữu công nghiệp mà thương nhân có thể đăng ký trong hoạt động quảng cáo là:

Một là, sáng chế: là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên50

Hai là, kiểu dáng công nghiệp: là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, có tính mới đối với thế giới và có thể dùng làm mẫu để chế tạo sản phẩm công nghiệp hoặc thủ công nghiệp51

Ba là, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn (sau đây gọi là thiết kế bố trí) là cấu trúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết các phần tử đó trong mạch tích hợp bán dẫn52

Bốn là, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ chức,

cá nhân khác nhau53

Năm là, tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh54

Sáu là, chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể55

Bảy là, bí mật kinh doanh là thông tin thu được từ hoạt động đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh56

Hiện nay, rất ít doanh nghiệp nước ta nhận thức được rằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với các doanh nghiệp trong việc tạo dựng hình ảnh của mình trên thị trường trong nước và càng trở nên quan trọng hơn khi tham gia vào thị trường quốc tế Đây chính là cơ hội cho những đối thủ cạnh tranh lợi dụng vi phạm Tình trạng hàng giả, copy những thành quả lao động sáng tạo của người khác với nhiều thủ đoạn tinh vi và từ nhiều nguồn khác nhau, trong nước hay từ nước ngoài, đã tác động xấu đến thị trường đầu tư trong nước cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Trong thời gian gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam liên tục đối mặt với những rắc rối từ vấn đề bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp này tại thị trường nội địa và một số thị trường xuất khẩu (như thị trường Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, ASEAN…) Đây là hậu quả tất yếu của tình trạng không quan tâm tới việc bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp của các doanh nghiệp tại các thị trường xuất khẩu cũng như ngay tại thị trường Việt Nam Trên thực tế, trên truyền hình chưa thấy xuất hiện đoạn clip quảng cáo nào sử dụng sản phẩm vi phạm quyền sở hữu trí tuệ nhưng trên thị trường thực trạng này vẫn diễn ra Điển hình là trường hợp của Sản phẩm trà chanh Nestea hiện được

ưa chuộng trên thị trường nhưng không ít khách hàng, nhất là khách hàng ở các tỉnh, bị nhầm lẫn với Freshtea của công ty Thuý Hương Theo tài liệu của Công ty sở hữu trí tuệ Banca được công bố công khai trong cuộc hội thảo do Bộ Công thương tổ chức thì, công ty Thuý Hương (Thanh Trì, Hà Nội) đã có hành vi cạnh tranh không lành mạnh Cụ thể, Thuý Hương đã sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn giữa Freshtea và Nestea