chủ đề tìm hiểu, đánh giá tính cách và hành vi ứng xử cá nhân

Con người chúng ta là một thực thể phức tạp của tổng hòa các mối quan hệ xã hội mà mỗi con người trong xã hội đó lại có những tính cách khác nhau và chúng ta vẫn tiếp xúc, vẫn ứng xử với

CHỦ ĐỀ: TÌM HIỂU, ĐÁNH GIÁ TÍNH CÁCH VÀ HÀNH VI ỨNG

XỬ CÁ NHÂN

I GIỚI THIỆU

Đã bao giờ bạn tự đặt câu hỏi: “ Tôi là ai?” và “ Tôi là người như thế nào” chưa? Và liệu rằng trong thế giới 6 tỷ người hiện nay bao nhiêu người

có điểm chung với nhau? Con người chúng ta là một thực thể phức tạp của tổng hòa các mối quan hệ xã hội mà mỗi con người trong xã hội đó lại có những tính cách khác nhau và chúng ta vẫn tiếp xúc, vẫn ứng xử với nhau hàng ngày nhưng chúng ta lại ít để ý nghiên cứu tính cách bản thân để hiểu tính cách của mình, để lý giải những hành động và ứng xử bản thân Khi hiểu bản thân ta sẽ có cái nhìn khách quan về những mặt mạnh và yếu từ đó thay đổi bản thân theo chiều hướng tích cực Mỗi người đều có tính cách khác nhau, nội tâm khác nhau dẫn đến những suy nghĩ, hành động và cách

cư xử khác nhau Nếu hiểu được bản thân mình chúng ta sẽ thấy cần phải thay đổi như thế nào cho tốt nhất cho bản thân cũng như cho gia đình và xã hội

Khi học môn quản trị hành vi tổ chức và làm bài trắc nghiệm Big 5 và MBTI đã giúp tôi khám phá được nhiều điều về bản thân mà từ trước tới giờ

tôi chưa chú ý đến Tôi thấy rằng những điều khám phá được đã giúp ích tôi rất nhiều trong cuộc sống

II PHÂN TÍCH

1 Tìm hiểu về phương pháp đánh giá Big 5 và MBTI:

a Phương pháp Big 5:

Năm 1961, 2 nhà tâm lý làm việc cho Không lực Mỹ, E Tupes và R Christal, sau khi điều tra nhiều nhóm người đã đưa ra ý kiến: chỉ có 5 loại hình tính cách Con số 5 này được cộng đồng nghiên cứu chấp nhận rộng rãi,

và 5 nhân tố này được gọi chung là “Big Five” gồm có:

1 Hòa nhã (Agreeableness) Người đạt điểm cao trong thang này có

xu hướng hợp tác với người khác hơn là đối đầu, sẵn lòng chiều theo ý người khác, dễ thông cảm, hay tin người

2 Hướng ngoại (Extroversion) Người có điểm E cao thường giàu

năng lượng, nhiều cảm xúc tích cực, mạnh dạn, thích giao tiếp, luôn tìm tòi kích thích mới

3 Phóng khoáng (Openness) Người phóng khoáng là người sẵn sàng

tiếp thu những ý tưởng và trải nghiệm mới, ham hiểu biết, tò mò, chịu khó học hỏi, thích phiêu lưu, sáng tạo, yêu thích văn học nghệ thuật

4 Loạn tâm (Neuroticism) Người có xu hướng này dễ trải qua

những cảm xúc tiêu cực, khả năng kiềm chế không tốt, dễ nóng nảy, hay lo

âu, nguy cơ trầm cảm cao

5 Chu đáo (Conscientiousness) Người chu đáo có tính kỷ luật và

tinh thần trách nhiệm cao, cẩn thận, căn cơ, làm mọi việc đến nơi đến chốn,

ít hành động bốc đồng

Năm yếu tố này, tùy mức độ cao thấp trong mỗi người, sẽ hợp lại thành một bức tranh phản ánh tính khí của từng cá thể Chúng không nhất thiết phải tồn tại độc lập; có nhiều cặp yếu tố thường đi đôi với nhau Đã có những ý kiến cho rằng Big Five vẫn chưa phản ánh được tất cả các mặt của tính cách Có những nét tính cách như óc hài hước, sự trung thực, nam tính/nữ tính chưa được thuyết này đề cập đến Tuy nhiên, không thể phủ nhận tầm quan trọng và tính thực tế của nó trong nghiên cứu và điều trị về tâm lý

b Phương pháp MBTI:

Gần 60 năm trước đây, Katharine Cook Briggs và con gái của bà -Isabel Briggs Myers, đã xây dựng MBTI như một phương pháp để miêu tả

và qua đó, nhận dạng tính cách cá nhân của các nhân viên trong công ty Cùng với sự hợp tác đắc lực của nhà tâm lý học nổi tiếng người Thuỵ

Sỹ, Carl G Jung, MBTI ban đầu được tạo dựng để mọi người có thể đưa ra

những quyết định lựa chọn nghề nghiệp thông minh và giúp đỡ mọi người hiểu được sự khác biệt của các dạng tính cách thông thường

Việc hiểu được sự đa dạng của các dạng tính cách cá nhân khác nhau

sẽ giúp mọi người nhận ra và đánh giá đúng các điểm mạnh, điểm yếu của từng người

MBTI có một vài điểm riêng biệt giúp bạn dễ dàng phân biệt nó với các phương pháp khác Ví dụ, MBTI thiên về miêu tả hơn là gắn kết; nó xác định các điểm mạnh, sở thích và đưa tất cả các sở thích vào cùng một vị trí cân bằng với nhau; nó cung cấp một khuôn mẫu để hiểu được các hành vi con người; Ngoài ra còn hạn chế việc đưa ra các phán quyết chủ quan

Có 4 nhóm tính cách (dimensions) trong bài trắc nghiệm, gộp lại tạo thành “mẫu người” (personality type) cho từng cá nhân:

Môi trường yêu thích: Bạn có thích tập trung vào thế giới bên ngoài hay tập trung vào thế giới nội tâm của bạn? Đây là yếu tố Hướng ngoại / Extraversion (E) hoặc Hướng Nội / Introversion (I)

Thông tin: Bạn thích chú ý vào những thông tin cơ bản mà bạn thu nhận được, hay là bạn thích phân tích và rút ra ý nghĩa từ những thông tin đó? Đây là yếu tố Cảm giác / Sensing (S) hoặc Trực giác / Intuition (N) Quyết định: Khi phải đưa ra quyết định, bạn muốn xem xét các lý lẽ / logic và tính nhất quán trước hay bạn muốn xem xét yếu tố con người và

những tình huống đặc biệt? Đây là yếu tố Lý trí / Thinking (T) hoặc Tình cảm / Feeling (F)

Tổ chức công việc: Khi giao tiếp với môi trường bên ngoài, bạn có muốn mọi thứ được quyết định rõ ràng, hay là bạn thích để mở, phòng khi

có thông tin và lựa chọn mới? Đây là yếu tố Đánh giá / Judging (J) hoặc Nhận thức / Perceiving (P)

2 Xác định tính cách bản thân qua phương pháp đánh giá Big 5 và MBTI:

Bài tập Big 5 đã giúp tôi hiểu và đánh giá được những tính cách cá nhân của bản thân Tôi là người phản đối với lo lắng, muộn phiền Với tôi mọi vấn đề đều sẽ có cách giải quyết, quan trọng là khi gặp những tình huống khó khăn con người phải luôn bình tĩnh, phân tích vấn đề một cách khách quan đề tìm được giải pháp hiệu quả nhất Đồng thời tôi lại là người trung lập với chỉ trích, tranh luận, sẵn sàng trải nghiệm, một con người phóng khoáng và kín đáo, trầm lặng Trong các tình huống xung đột tôi luôn tránh tối đa sự chỉ trích đối tác mà theo xu hướng đàm phán thắng – thắng, hai bên cùng có lợi Tuy nhiên tôi cũng không ngại phải tranh luận để bảo vệ

ý kiến của mình Trong những trường hợp cụ thể tôi sẽ lựa chọn cách mà theo tôi là hợp lý nhất Tôi đã từng trải qua một tình huống trong cuộc sống khi tôi đi mua hàng tại một cửa hàng túi xách Khi đã thanh toán xong tôi trở

về nhà và nhận thấy rằng chiếc túi tôi lựa chọn không phù hợp nên tôi đã quay lại cửa hàng túi xách nọ Khi quay lại cửa hàng tôi nhận thấy cô nhân viên bán hàng rất mừng rỡ, sau lời giải thích của cô tôi đã nhận ra vấn đề rằng tôi đã thanh toán thiếu và cô ấy đề nghị tôi bù khoản thanh toán thiếu

đó Nhưng một vấn đề là tôi đã không nhớ chính xác có thực sự là tôi đã thanh toán thiếu hay không và tôi xác định rằng lỗi này cũng do người nhân viên đó đã bất cẩn không kiểm tra kỹ khi tôi thanh toán Nhưng khi nhìn nét mặt và thái độ thành thật của người nhân viên này tôi đã nghĩ đến tình huống tôi thực sự đã thanh toán thiếu Chúng tôi đàm phán và đi đến quyết định sẽ chia đôi khoản thanh toán thiếu kể trên Qua tình huống này tôi nhận thấy tôi cũng là một người cảm thông và nồng ấm Tôi đã đặt mình vào hoàn cảnh của cô nhân viên đó nên đã rất cảm thông Nhưng tôi lại không phải là một người sẵn sàng trải nghiệm, đôi khi tôi rất dè dặt trong việc trải nghiệm những điều mới mẻ Tôi thường tìm hiểu kỹ trước khi quyết định làm một việc mà tôi chưa từng làm Làm bài tập Big 5 này tôi đồng tình với quan điểm tôi là người hướng ngoại, nhiệt huyết, đáng tin cậy và tự chủ, điềm tĩnh, xúc cảm ổn định nhưng lại là người thiếu ngăn nắp, bất cẩn, nguyên tắc

và ít sáng tạo Qua bài tự đánh giá bản thân này tôi nhận thấy tôi là người thích hợp với những hoạt động tập thể, khả năng làm việc nhóm cao, là người đáng tin cậy, luôn hòa đồng với mọi người, thẳng thắn, trung thực,

thận trọng với sự thay đổi nhưng còn tồn tại điểm yếu là bất cẩn và đôi khi còn nguyên tắc trong công việc

Trong bài đánh giá MBTI bốn chữ cái phù hợp với tính cách của tôi là: ENFP cũng cho thấy: (E) tôi là người hướng ngoại, luôn cởi mở và thích giao tiếp tạo mối quan hệ với mọi người, tôi luôn cảm thấy thú vị khi được nói chuyện với mọi người đặc biệt là những người mới bởi tôi có thể học hỏi

và hiểu biết thêm nhiều điều từ họ Tôi thích đến những nơi đông người như hội nghị, hội thảo hay rạp chiếu phim….Tuy nhiên tôi thấy điểm yếu của mình là thường hành động theo cảm tính trước rồi mới suy xét sau Điều này tôi thấy thực sự cần thay đổi Bởi hành động nóng vội mà không suy trước tính sau thường sẽ dẫn đến những kết quả không mong muốn (N) Tôi còn là người có đặc điểm tính cách là trực giác Khi quyết định làm một việc gì đó tôi luôn xem việc đó có xu hướng sẽ phát triển trong tương lai hay không, nhất là khi quyết định đầu tư vào một lĩnh vực cụ thể như bất động sản hay

cổ phiếu…Tôi thoải mái với những công việc được giao không cụ thể và tự mình tìm ra cách giải quyết, đôi khi tôi còn thấy thú vị khi được tự khám phá như vậy Ví dụ là khi tôi làm kế toán trưởng tại công ty CP Đầu tư An Hưng Phát – một công ty về lĩnh vực viễn thông giám đốc đã giao nhiệm vụ cho tôi làm bản đề xuất ý tưởng mới để phát triển loại hình dịch vụ mới cho công

ty Đây thực sự là một nhiệm vụ khó khăn bới từ trước đến nay tôi hoàn toàn

chỉ làm công tác chuyên môn Nhưng khi tôi tìm hiểu thị trường và nghiên cứu các khách hàng tôi thấy thật bổ ích và hiểu biết thêm rất nhiều về lĩnh vực viễn thông Tôi đã hoàn thành xuất sắc công việc đó (F) Tôi là người cảm tính Tôi nhạy cảm với phản ứng của con người, khi tiếp xúc hay trò chuyện tôi có khả năng cảm nhận về đối tác khá tốt và nắm bắt được nhu cầu của họ Chính khả năng này giúp ích cho tôi rất nhiều trong khi tham gia đàm phán, ký kết hợp đồng Chúng tôi luôn đạt được sự đồng thuận cao và trở thành những đối tác lâu dài với nhau Trong công việc tôi luôn tránh va chạm, mâu thuẫn, tạo không khí làm việc vui vẻ thoải mái để đạt hiệu quả cao nhất Thích đa nhiệm, đa dạng, làm và chơi kết hợp là tích cách của tôi (P) Tôi luôn muốn tạo không khí thoải mái, thân thiện và tránh tối đa việc gây áp lực công việc cho đồng nghiệp của mình, chơi hết mình và làm cũng hết mình Tôi đạt hiệu quả công việc cao nhất khi thời hạn chót tới gần bởi trước đó khi thời gian thoải mái tôi thường khó tập trung vào công việc Đây cũng là một điểm tôi thấy cần phải thay đổi Vì khi có nhiều thời gian để hoàn thành công việc thì chất lượng công việc sẽ cao nhất Tôi đã từng không hoàn thành kịp công việc được giao bởi tính cách này của mình Đó là lúc công ty tôi phải nộp báo cáo tài chính năm 2007 vào ngày 31/3/2008 Nhưng tôi đã hoàn thành công việc của mình chậm mất 1 ngày tuy sự việc này chưa dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nhưng cũng là bài học sâu sắc cho

tôi Từ đó, tôi đã thay đổi suy nghĩ và hành động của mình, tôi luôn cố gắng hoàn thành công việc trước thời hạn để có thời gian kiểm tra, rà soát lại để đạt hiệu tốt nhất

III KẾT LUẬN

Sau khi làm bài đánh giá Big 5 và MBTI đã giúp tôi khám phá nhiều điều về tính cách bản thân để từ đó phát huy những mặt mạnh và sửa đổi những mặt yếu của mình Tôi là người đáng tin cậy, nhiệt huyết, luôn vui vẻ, cởi mở, ưa thích khám phá Tuy nhiên tôi cũng lại là người thiếu ngăn nắp

và “nước đến chân mới nhảy” Đây là những điều tôi cần phải thay đổi Hiểu

và lý giải được hành vi cá nhân là nền tảng giúp mỗi con người chúng ta có thể tự hoàn thiện bản thân để đạt được hiểu quả cao nhất trong công việc cũng như cuộc sống Và đó cũng là bước đệm quan trọng dẫn đến thành công

Quả thật mỗi người một tính cách nhưng khi nghiên cứu môn Quản trị hành vi tổ chức và làm bài đánh giá tôi thấy tựu chung lại chúng ta vẫn có những điểm tương đồng và thường nằm trong 4 đến 5 nhóm tính cách nổi bật Điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho các nhà lãnh đạo nắm bắt tính cách nhân viên của mình để từ đó tạo động lực làm việc phù hợp với tính cách từng cá nhân

DANH MỤC TÀI LIỆU

1 Giáo trình “Quản trị Hành vi Tổ chức” – Tài liệu lưu hành nội bộ của Chương trình Đào tạo Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh Quốc tế - Đại học Griggs, Hoa kỳ;

2 Từ điển bách khoa toàn thư tập III (2003),

3 www.personalitypathways.com/MBTI_intro.html

4.http://en.wikipedia.org/w/index.php?

title=Big_Five_personality_traits&oldid=302753158

5 http://www.vnexpress.net/GL/Van-hoa/2005/07/3B9E0A5F/

6 Bài “Học MBTI để “thấu hiểu bản thân” đăng ngày 22/7/2008 tại

http://doanhnhansaigon.vn/default/nhan-su/ho-da-hoc-nhu-the-nao/2008/07/ 148/hoc-mbti-de-thau-hieu-ban-than/

7 MBTI - Trắc nghiệm tính cách, nghề nghiệp đăng ngày 30/4/2009 tại

http://tuvannghenghiep.ning.com/profiles/blogs/mbti-phan-1-trac-nghiem-tinh

BIG 5

Mười điểm ghi nhận tính cách cá nhân

Một số tính cách cá nhân (có thể đúng hoặc không đúng với bạn) được liệt

kê trong bảng dưới đây Hãy đánh dấu vào các ô tương ứng bên cạnh mỗi câu để thể hiện sự đồng ý hay không đồng ý của bạn với nó Bạn nên đánh

dấu thể hiện sao cho các mức độ của mỗi tính cách phù hợp nhất với mình ngay cả khi có một tính cách khác phù hợp hơn nó

1 = Cực kỳ phản đối

2 = Rất phản đối

3 = Phản đối

4 = Trung lập

5 = Đồng ý

6 = Rất đồng ý

7 = Cực kỳ đồng ý

1 Hướng ngoại, nhiệt

huyết

x

4 Lo lắng, dễ phiền

muộn

X

5 Sẵn sang trải nghiệm,

một con người phóng

khoáng

x

8 Thiếu ngăn nắp, bất

cẩn

x

10 Nguyên tắc, ít sáng

tạo

x

MBTI

Tính cách cá nhân – Bản đánh giá học viên bắt đầu ở đây:

Q1 Nguồn năng lượng định hướng tự nhiên nhất của bạn là gì? Mỗi con người đều có hai mặt Một mặt hướng ra thế giới bên ngoài của hành động, của sự nhiệt tình, con người, và sự vật Một mặt khác lại hướng vào thế giới bên trong của suy nghĩ, mối quan tâm, sáng tạo và sự tưởng tượng

Đây là hai mặt khác biệt nhưng không thể tách rời của bản chất con người,

hầu hết mọi người đều thiên về nguồn năng lượng của thế giới bên trong

hay bên ngoài một cách tự nhiên Vì vậy một mặt nào đó của họ, có thể là

Hướng ngoại (E) hoặc Hướng nội (I), sẽ dẫn dắt sự phát triển tính cách và

đóng vai trò chủ đạo trong hành vi của họ

Tính cách hướng ngoại

 Hành động trước, suy nghĩ/ suy xét

sau

 Cảm thấy chán nản khi bị cắt mối

giao tiếp với thế giới bên ngoài

Tính cách hướng nội

 Nghĩ/ suy xét trước, rồi mới hành động

 Thường cần một khoảng "thời gian riêng tư" để tái tạo năng

 Thường cởi mở và được khích lệ bởi

con người hay sự việc của thế giới

bên ngoài

 Tận hưởng sự đa dạng và thay đổi

trong mối quan hệ con người

lượng

 Được khích lệ từ bên trong, tâm hồn đôi khi như "đóng lại" với thế giới bên ngoài

 Thích các mối quan hệ và giao tiếp một – một

Chọn điều phù hợp

Q2 Cách lĩnh hội hoặc hiểu biết nào “tự động” hoặc tự nhiên? Phần giácquan (S) của bộ não chúng ta cảm nhận hình ảnh, âm thanh, mùi vị và tất cả các chi tiết cảm nhận được của HIỆN TẠI Nó phân loại, tổ chức, ghi nhận và lưu giữ các chi tiết của thực tại Nó dựa trên THỰC TẠI, giải quyết

việc "là cái gì." Nó cung cấp những chi tiết cụ thể của trí nhớ & và thu thập

lại từ các sự kiện trong QUÁ KHỨ Phần Trực giác (N) của bộ não chúng

ta tìm kiếm sự hiểu biết, diễn giải và hình thành mô hình TỔNG QUÁT của

các thông tin đã được thu thập, và ghi nhận các mô hình và các mối quan hệ

này Nó suy đoán dựa trên CÁC KHẢ NĂNG, bao gồm cả việc xem xét và

dự đoán TƯƠNG LAI Nó là quá trình hình tượng hóa và quan niệm Trong