Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)

Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)Nghiên cứu sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng (Luận văn thạc sĩ)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-

NGUYỄN THỊ MAI TRANG

NGHIÊN CỨU SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN VÀ CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN QUẢNG UYÊN, TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-

NGUYỄN THỊ MAI TRANG

NGHIÊN CỨU SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN VÀ CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN QUẢNG UYÊN, TỈNH CAO BẰNG

Ngành: PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

Mã số: 60.62.01.16

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS ĐỖ ANH TÀI

THÁI NGUYÊN - 2017

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và hoàn toàn chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Mọi sự giúp đỡ để thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Mai Trang

ii

LỜI CẢM ƠN

Trước hết với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời

trân trọng cảm ơn đến Thầy giáo PGS TS Đỗ Anh Tài – Người trực tiếp hướng

dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thày giáo, cô giáo trong Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn, các Thầy Cô phòng Đào tạo trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập

và nghiên cứu

Tôi xin cảm ơn Chi cục Phát triển nông thôn Cao Bằng, Ủy ban nhân dân huyện Quảng Uyên, UBND các xã: Phúc Sen, Độc Lập, Đoài Khôn và các hộ gia đình ở 3 xã trên đã cung cấp số liệu thực tế và thông tin cần thiết để tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin trân thành cảm ơn đồng nghiệp, bạn bè, cùng toàn thể gia đình, người thân đã động viên tôi trong thời gian học tập và nghiên cứu đề tài

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Mai Trang

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG viii

DANH MỤC HÌNH ix

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Ý nghĩa của đề tài 3

3.1 Ý nghĩa khoa học 3

3.2 Ý nghĩa thực tiễn 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

1.1 Cơ sở lý luận của xây dựng nông thôn mới 4

1.1.1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến xây dựng nông thôn mới 4

1.1.1.1 Nông thôn 4

1.1.1.2 Phát triển nông thôn 5

1.1.1.3 Nông thôn mới 7

1.1.2 Lý luận về sự tham gia 9

1.1.2.1 Sự tham gia 9

1.1.2.2 Các hình thức tham gia 10

1.1.2.3 Mức độ tham gia 10

1.1.3 Cơ sở pháp lý xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam 13

1.2 Cơ sở thực tiễn 13

1.2.1 Kinh nghiệm của một số nước về tăng cường sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong phát triển nông thôn 13

1.2.1.1 Kinh nghiệm phát triển nông thôn Thái Lan 14

iv

1.2.1.2 Kinh nghiệm phát triển nông thôn Hàn Quốc 16

1.2.1.3 Kinh nghiệm phát triển nông thôn Trung Quốc 19

1.2.2 Những bài học và kinh nghiệm của Việt Nam trong xây dựng phát triển và nông thôn có sự tham gia 20

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 23

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 23

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 23

2.2 Nội dung nghiên cứu 23

2.3 Phương pháp nghiên cứu 23

2.3.1 Chọn điểm nghiên cứu 23

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu 24

2.3.2.1 Thu thập số liệu thứ cấp 24

2.3.2.2 Thu thập số liệu sơ cấp 25

2.3.3 Phương pháp xử lý số liệu 25

2.3.4 Phương pháp phân tích số liệu 25

2.4 Hệ thống các chỉ tiêu phân tích 26

2.4.1 Nhóm chỉ tiêu phản ánh tình hình chung 26

2.4.2 Nhóm chỉ tiêu phản ánh sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội 26

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 28

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội 28

3.1.1 Vị trí địa lý 28

3.1.2 Điều kiện tự nhiên 28

3.1.2.1 Địa hình 28

3.1.2.2 Khí hậu thời tiết 29

3.1.2.3.Tài nguyên rừng 30

3.1.2.4 Tài nguyên khoáng sản 31

3.1.2.5.Chế độ thủy văn 31

3.1.2.6.Tài nguyên đất 31

3.1.2.7 Tài nguyên nước 33

v

3.1.2.8 Cảnh quan môi trường 33

3.1.3 Thực trạng phát triển kinh tế xã hội huyện Quảng Uyên 35

3.1.3.1 Tăng trưởng kinh tế 35

3.1.3.2 Tình hình sản xuất nông, lâm, thủy sản 35

3.1.3.3 Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và giao thông, xây dựng cơ bản 37

3.2 Kết quả thực hiện chương trình xây dựng NTM tại huyện Quảng Uyên: 37

3.2.1 Bối cảnh, mục tiêu và các hoạt động chính 37

3.2.2 Các chương trình, dự án đã và đang triển khai trên địa bàn của huyện Quảng Uyên 38 3.2.3 Bộ máy tổ chức, quản lý trong triển khai xây dựng NTM 39

3.2.4 Các bên liên quan trong triển khai xây dựng NTM 40

3.2.5 Thực trạng tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng NTM huyện Quảng Uyên 43

3.2.5.1 Sự tham gia của các tổ chức xã hội và người dân trong tuyên truyền xây dựng NTM 43

3.2.5.2 Sự tham gia của các tổ chức xã hội và người dân trong thảo luận chiến lược phát triển NTM 44

3.2.5.3 Sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong lập kế hoạch và công tác quy hoạch xây dựng NTM 46

3.2.5.4 Người dân và các tổ chức xã hội tham gia các mô hình sản xuất, tập huấn khoa học - kỹ thuật 48

3.2.5.5 Sự tham gia của người dân trong huy động nguồn lực để xây dựng NTM 49

3.2.5.6 Sự tham gia của các tổ chức xã hội và người dân trong công tác giám sát xây dựng NTM 53

3.2.5.7 Sự tham gia của các tổ chức xã hội và người dân trong việc quản lý và sử dụng tài sản hình thành trong quá trình xây dựng NTM 54

3.2.6 Kết quả đạt được của mô hình xây dựng NTM 54

3.2.6.1 Quy hoạch và thực hiện quy hoạch 55

3.2.6.2 Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội 55

3.2.6.3 Văn hóa, xã hội và môi trường 58

3.2.6.4 Kinh tế và tổ chức sản xuất 59

vi 3.2.6.5 Về xây dựng hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh và gìn giữ an ninh,

trật tự xã hội 60

3.2.6.6 Kết quả huy động vốn xây dựng NTM 60

3.2.6.7 Kết quả thực hiện tiêu chí của 3 xã nghiên cứu 61

3.2.4 Tham gia của người dân về chương trình xây dựng nông thôn mới tại 3 xã 63

3.2.5 Bài học kinh nghiệm từ xây dựng nông thôn mới 66

3.2.6 Tồn tại và bất cập trong xây dựng nông thôn mới 68

3.2.7 Một số thuận lợi và khó khăn trong việc tham gia xây dựng NTM của người dân và các tổ chức xã hội 69

3.2.7.1 Thuận lợi 69

3.2.7.2 Khó khăn 70

3.3 Định hướng và các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng mô hình NTM 71

3.3.1 Định hướng 71

3.3.1.1 Định hướng phát triển chương trình MTQGXDNTM 71

3.3.1.2 Định hướng nâng cao sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng mô hình NTM 73

3.3.2 Các giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân và các tổ chức xã hội trong xây dựng mô hình NTM 74

3.3.2.1 Giải pháp tăng cường công tác tuyên truyền tập huấn đào tạo nâng cao nhận thức cho các tổ chức chính trị, xã hội và các đoàn thể trong xây dựng NTM 74 3.3.2.2 Giải pháp tăng cường sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM 76

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 78

1 Kết luận 78

2 Kiến nghị 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

viii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1: Tổng hợp các loại đất huyện Quảng Uyên năm 2016 31

Bảng 3.2: Một số mục tiêu cụ thể trong xây dựng NTM 38

Bảng 3.3: Các kênh thông tin mà người dân nhận đượcvề Chương trình xây dựng NTM 44

Bảng 3.4: Tỷ lệ người dân và đại diện các tổ chức tham gia các cuộc họp 45

Bảng 3.5: Người dân và các tổ chức tham gia lập kế hoạch phát triển và công tác quy hoạch xây dựng nông thôn mới 47

Bảng 3.6: Người dân tham gia các hoạt động xây dựng NTM 48

Bảng 3.7: Người dân tham gia tập huấn, ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất 49

Bảng 3.8: Người dân góp công lao động xây dựng công trình 51

Bảng 3.9: Người dân hiến đất xây dựng các công trình (m2) 52

Bảng 3.10: Các nguồn vốn xây dựng giao thông trên địa bàn huyện Quảng Uyên 53

Bảng 3.11: Công tác quản lý và sử dụng tài sản 54

Bảng 3 12: Một số thông tin 3 xã điểm thời điểm tháng 10 năm 2016 62

Bảng 3.13: Sự tham gia của người dân trong xây dựng NTM (n=150) 64

ix

DANH MỤC HÌNH

Hình 3.1 Nhiệt độ không khí trung bình tháng của huyện Quảng Uyên 29Hình 3.2 Lượng mưa trung bình tháng của huyện Quảng Uyên 30

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nông thôn Việt Nam là khu vực rộng lớn và đông dân nhất, đa dạng về thành phần tộc người, về văn hóa, là nơi bảo tồn, lưu giữ các phong tục, tập quán của cộng đồng, là nơi sản xuất quan trọng, làm ra các sản phẩm cần thiết cho cuộc sống con người Đến nay, tuy quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ nhưng vẫn còn hơn 70% dân số và hơn 55% lao động làm việc ở nông thôn Trong xu thế phát triển hiện nay, không thể có một nước công nghiệp nếu nông nghiệp, nông thôn còn lạc hậu và đời sống nông dân còn thấp Vì vậy, xây dựng nông thôn mới được Đảng và Nhà nước Việt Nam cho là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Việc xây dựng nông thôn mới nhằm phục vụ yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới Sau 25 năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu

to lớn Tuy nhiên, nhiều thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế: nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chuyển giao khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế Nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng như giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế, cấp nước còn yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm Đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị còn lớn làm phát sinh nhiều vến đề xã hội bức xúc Không thể có một nước công nghiệp nếu nông nghiệp và nông thôn còn lạc hậu và đời sống nhân dân còn thấp Vì vậy, xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa quê hương, đất nước Đồng thời, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân sinh sống ở địa bàn nông thôn Quảng Uyên thuộc phía Đông của tỉnh Cao Bằng với địa hình khá phức tạp, phổ biến là đồi, núi đá, xen kẽ là các thung lũng nhỏ hẹp gây khó khăn cho phát triển sản xuất và cản trở đến quá trình cơ giới hóa nông nghiệp Thực hiện mục tiêu phát triển KT-XH toàn diện, nhanh, bền vững, đẩy mạnh giảm nghèo, giảm

Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full