PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: Căn cứ vào mục đích và đối tượng nghiên cứu nêu trên tôi đã thực hiệnbằng các biện pháp sau: Để xác định và lựa chọn cân đối các hoạt động cho trẻ vẽ , giáo viên
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng chính là sự thể hiệnnhững biểu tượng ấn tượng và suy nghĩ tình cảm của trẻ là sự giao tiếp “ nóichuyên ” bằng các hình thức vẽ giúp trẻ suy nghĩ và hình thành các ý tưởngsáng tạo đồng thời còn là một hình thức rèn luyện trí tuệ
Dạy vẽ cho trẻ mầm non không nhằm đào tạo thành họa sĩ mà thông qua vẽnhằm khơi gợi và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn có ở trẻ ,cho trẻ hứng thú trướccái đẹp tiến tới hình thành thị hiếu thẩm mỹ dạy vẽ còn giúp cho trẻ bước đầulàm quen với các phương tiện và ngôn ngữ tạo hình như : đường nét ,hình dángmàu sắc bố cục thông qua đó phát triển năng lực quan sát phát triển trí nhớ trítưởng tượng sáng tạo đồng thời có ý nghĩa tích cực trong việc chuẩn bị cho trẻvào lớp 1 sau này
Hoạt động tạo hình luôn giữ vai trò quan trọng đối với trẻ Mầm Non Ở lứanày là thời kỳ nhạy cảm với cái đẹp ở xung quanh, có thể coi đây là thời phátcảm của những xúc cảm thẩm mỹ nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiệnmột cách sinh động mạnh mẽ những xúc cảm tình cảm tạo trạng thái tinh thầnkhoan khoái khiến đứa trẻ cảm thấy gắn bó thiết tha với con người và cảnh vậtxung quanh, làm nảy sinh ở trẻ lòng ham muốn những điều tốt lành để đemniềm vui đến cuộc sống của trẻ và mọi người
Đối hoạt động tạo hình trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu quan sát, miêu tả các đốitượng để có sự hiểu biết Nhờ có hoạt động tạo hình trẻ có điều kiện tiếp thu cáiđẹp, trải nghiệm các xúc cảm tình cảm, giao tiếp, học hỏi kỹ năng xã hội quahình tượng được miêu tả, trẻ được rèn luyện các kỹ năng hoạt động thực tiễn,thói quen làm việc tự giác,tính tích cực
Hoạt động tạo hình tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho sự pháttriển thẩm mỹ, trẻ nhận ra những nét độc đáo, hấp dẫn của đối tượng miêu tả vềhình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỷ lệ, sự sắp xếp không gian Làm cho xúc cảmthẩm mỹ càng trở nên màu sắc hơn và trí tưởng tượng ngày càng phong phú
Trang 2Tạo hình luôn giữ vai trò to lớn trong việc hình thành nhân cách, các kỹnăng phối hợp của mắt tay, rèn luyện sự khéo léo linh hoạt trong vận động củatay, góp phần chuẩn bị tâm thế cho trẻ bước vào trường phổ thông và thói quentrong học tập sau này Đó cũng chính là lý do tôi chọn đề tài này để nghiên cứu.
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
-Tìm ra một số giải pháp giúp trẻ tiếp thu tốt môn tạo hình
-Phát triển khả năng thẩm mỹ của trẻ và phát hiện năng khiếu cá nhân giúptrẻ phát triển khả năng vẽ sau này
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
-Trẻ 5-6 tuổi trường Mẫu Giáo Sao Mai
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Căn cứ vào mục đích và đối tượng nghiên cứu nêu trên tôi đã thực hiệnbằng các biện pháp sau:
Để xác định và lựa chọn cân đối các hoạt động cho trẻ vẽ , giáo viên cầnnghiên cứu tài liệu và tự bồi dưỡng chuyên môn để hiểu sâu đặc trưng các thểloại hướng dẫn trẻ vẽ như : vẽ theo mẫu nhằm dạy cho trẻ những kĩ năng vẽ
Trang 3đường nét cơ bản, tạo hình dáng các đồ dùng quen thuộc, gần gũi, dạy trẻ biếtcách quan sát đồ vật từ tổng thể đến chi tiết: vẽ trang trí dạy cho trẻ làm quenvới cách sắp xếp hình vẽ và màu sắc đơn giản trên một hình hay đồ vật, làm cho
đồ vật trở nên đẹp hơn: vẽ theo đề tài nhằm củng cố những kĩ năng vẽ đường nét
cơ bản, hướng dẫn trẻ biết phối hợp các nét vẽ cơ bản tạo nên hình dáng, các đồvật và sắp xếp chúng thành bức tranh đơn giản có nội dung theo một đề tài chotrước, thông qua đó phát triển ở trẻ trí nhớ, trí tưởng tưởng sáng tạo vẽ theo ýthích giúp trẻ phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo, trẻ bộc lộ dược nhữngcảm xúc của mình về hế giới xung quanh thông qua các hình vẽ
Trẻ vẽ gì ở lứa tuổi mẫu giáo? tại sao cần thiết phải học môn học này ở lứatuổi này mà không để cho trẻ học ở bậc học trên, trong khi trẻ còn quá nhỏ… không cần thiết? có một đại diện nổi tiếng là G.ke rschen stiner khi trả lời câuhỏi trẻ vẽ gì? Đã khẵng định “Trẻ vẽ những gì trẻ biết Một đại diện khác làV.stern chỉ rõ hơn “Trẻ vẽ những gì nó nghĩ nó biết chứ không phải nó nhìnthấy”Như vậy việc cho trẻ vẽ, tô màu, bố cục tranh từ ở lứa tuổi này là rất cầnthiết Ngay những năm đầu đời trẻ đã nhận biết được thế giới xung quanh theocách cảm nhận của riêng trẻ như: hồn nhiên, ngộ nghĩnh, màu sắc lung linhmang tính cầu vồng và cổ tích……Trẻ cần đựơc thể hiện để thoả mãn những gìtrẻ đã thấy, biết và thích thú khi tự mình khám phá thế giới xung quanh bằnggiấy, bút, màu và thích mọi người ghi nhận những gì trẻ đã thể hiện qua lời khencủa người lớn
Ngay từ lứa tuổi mẫu giáo khi mà cuộc sống xung quanh trẻ luôn có sự yêuthương của cha mẹ, cô giáo, của bạn bè thì những gì trẻ vẽ đựơc trong tranhthường trong sáng đáng yêu Nhưng để trẻ hình thành được một sản phẩm cần
có sự khéo léo của đôi tay, trẻ 4 tuổi còn vụng về trong cách cầm, nắm cácphương tiện như: bút, viết, thao tác chưa chính xác đó cũng là điều dể hiểu,nhưng nếu ở lứa tuổi này không có sự rèn luyện hướng dẫn của cô giáo mẫugiáo thì sự phát triển của trẻ cũng trở nên khập khiễng cho các bậc học trên, mặtkhác vô tình bỏ qua ở trẻ một giai đoạn của sự phát triển về sinh lý như rènluyện cơ tay, khả năng thẩm thấu của mắt, khả năng tưởng tượng của trẻ, khả
Trang 4năng lao động thể lực để tạo ra sản phẩm và một khả năng quan trọng đó là giúptrẻ biết yêu quý cái đẹp.
Đối với trẻ hoạt động tạo hình là loại nghệ thuật hấp dẫn lôi cuốn nhất.Trẻnhìn thế giới theo cách nghĩ của trẻ vì lứa tuổi này đặc điểm tâm lí rất hiếu độngthích tìm tòi khám phá, thích bắt chước, thích độc lập…Đại đa số trẻ thích họctạo hình vì hoạt động này tạo ra hứng thú tích cực, mà đường nét, hình dạngđược xem là phương tiện cơ bản rất quan trọng làm phát triển khả năng tạo hình
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
Năm học 2014—2015 tôi được nhà trường phân công dạy lớp 5 tuổi, tại khuTrung Tâm và thực hiện chương trình đổi mới Tuy cùng một lứa tuổi song sựphát triển của trẻ không đồng đều, đại đa số khi học giờ tạo hình sản phẩm cuảtrẻ chất lượng không cao, rất nhiều sản phẩm không theo yêu cầu của cô, trẻ khókhăn trong việc thể hiện tạo hình như: tỷ lệ bố cục tranh, đường nét, màu sắc vànét vẽ …Là những bài học đầu tiên làm nền móng cho trẻ và có tác dụng bồidưỡng khả năng thẩm mỹ cho trẻ, nhưng kết quả của trẻ thấp không như mongđợi của tôi
- Đa số cháu chưa có kỷ năng cầm bút Việc hứng thú với môn học tạo hìnhcòn thấp
Trang 5CHƯƠNG II:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY TRẺ VẼ 1.Tích cực trong việc tự học tự rèn:
- Bản thân không ngừng học tập nâng cao trình độ nghiệp vụ,hiện nay tôi đã học
xong lớp đại học để trau dồi thêm kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn
- Thường xuyên dự giờ đồng nghiệp để học hỏi tích luỹ thêm kinh nghiệm
-Thường xuyên tự tay vẽ tranh ảnh để dạy không những môn tạo hình mà tất cảcác môn học khác, vẽ, tô màu để rèn luyện khả năng vẽ của bản thân
- Tôi thường xuyên tham khảo tài liệu qua các báo tạp san MN, thông tin trênmạng một số tranh vẽ của trẻ được đăng tải
- Thường xuyên xem các chương trình trên VTV2 như góc sáng tạo…để họctập
- Bên cạnh đó tôi lưu trữ những hình ảnh đẹp qua báo, tạp chí, lịch có tác dụngtrong việc cung cấp thông tin cho trẻ, trong lớp học của trẻ tôi luôn tạo khônggian xanh, sạch, thoáng rộng, trang trí phù hợp với lứa tuổi trẻ
2.Rèn kỹ năng cầm bút tư thế ngồi:
Kỹ năng cầm bút, tư thế ngồi đúng có ý nghĩa vô cùng quan trọng cho cáccấp học sau này của trẻ, trẻ cầm bút và ngồi đúng tư thế tạo cho trẻ cảm giácthoải mái không gò bó, trong suốt quá trình trẻ thực hiện cầm bút đúng và ngồiđúng tư thế trẻ sẽ vẽ đường nét mềm mại Tạo mọi điều kiện cho trẻ vẽ,viết đẹp.Bản thân đứa trẻ không bổng dưng cầm bút đúng và ngồi đúng tư thế mà phải có
sự hướng dẫn uốn nắn, giám sát của cô giáo
Vì vậy ngay từ đầu năm học tôi không đòi hỏi ở trẻ vẽ đẹp, đều mà chú ýđến cách cầm bút, tư thế ngồi,trong các giờ học nói chung và môn học tạo hìnhnói riêng luôn bao quát uốn nắn, sửa ngay khi trẻ cầm bút chưa đúng cách, tôimạnh dạn đề nghị nhà trường lắp bảng Mê ka ngay trong lớp học, để trẻ đượcthoả thích vẽ , vẽ tự do thể hiện những đường nét theo ý trẻ nhiều lần như thếtay trẻ cầm bút sẽ cứng cáp hẳn lên Ngoài nhũng lúc hoạt động chung, lúc trẻchơi tôi tạo điều kiện cho trẻ cầm bút vừa vẽ vừa chơi không những rèn cáchcầm bút mà còn cũng cố kiến thức vừa học
Trang 6Ví dụ: Tôi cho trẻ vẽ các hình cơ bản đã học như hình vuông, tròn,…vẽ
nét cong, nét thẳng…Không những rèn luyện sự khéo léo đôi bàn tay mà cáchcầm bút đúng, trẻ sẽ ghép các hình đã học thành đối tượng trẻ vẽ như ngôi nhà,cây cối, xe ô tô…
Khi vào hoạt động vẽ trẻ sẽ dể dàng hoàn thành sản phẩm của mìmh
- Tạo môi trường trong và ngoài lớp học :
Sáp xếp bố trí các góc chơi cho trẻ hợp lý ,treo tranh chủ đề trong lớp phải vừatầm với trẻ tranh ảnh phải mang tính thẩm mỹ hài hòa để nâng cao nhận thứccủa trẻ về bố cục tranh màu sắc đường nét nhất là ở các góc nghệ thuật
Trang 7Thường xuyên treo tranh mẫu trong góc lưu và treo sản phẩm tạo hình của trẻ ởgóc nghệ thuật và góc sản phẩm của bé cho phụ huynh cùng quan sát nên sửdụng tranh vẽ ,sản phẩm của trẻ để trang trí vào các hộp dựng đồ dùng các ôcửa sổ để khuyến khích trẻ có nhiều ý tưởng
3 Hướng dẫn trẻ hoạt động tích cực sáng tạo :
- Để hướng dẫn và rèn kỹ năng đồng thời đánh giá đúng khả năng của trẻ quatranh vẽ cần nắm vững đặc điểm tâm sinh lý của trẻ không vội vàng nôn nóngtrước kết quả học tập của trẻ không cầm tay vẽ hộ trẻ phải kiên trì vận dụng cácphương pháp dạy học trên lớp và ở mọi lúc mọi nơi ở mọi từng bước động viênkịp thời để tạo hứng thú cho trẻ
Khi đánh giá tranh vẽ của trẻ cần dựa trên yêu cầu của giờ học và khả năng tưduy của từng độ tuổi không áp đặt tư duy của người lớn vào đánh giá tranh cảutrẻ ,mà tôi cần tìm ra những điểm mạnh tiến bộ hoặc ý tưởng riêng của trẻ đểđộng viên khen ngợi trẻ
4 Xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động :
Tạo môi trường xung quanh trẻ như: cô treo tranh ảnh của trẻ vẽ, xắp xếp đồdùng và các nguyên vật liệu tạo hình , trang trí lớp theo các chủ điểm, tạo điều
Trang 8kiện trẻ được thường xuyên tiếp xúc môi trường tự nhiên, giáo viên cung cấpkiến thức làm tăng vốn hiểu biết cho trẻ về thế giới xunh quanh.
Ví dụ: Chủ điểm gia đình :
Cô trưng bày nhiều đồ dùng để ăn, để uống…tranh ảnh gia đình, quần áo đồdùng cá nhân trẻ…
Cô gợi hỏi trẻ:
- Trong gia đình cháu có những ai? Gia đình cháu có mấy con? Là gia đình đôngcon hay ít con?
- Có những đồ dùng gì? Đồ dùng nào để ăn ? Đồ dùng nào để uống?
Ví dụ: Chủ điểm tết và mùa xuân:
Trang trí nhiều loại hoa ở góc thiên nhiên và gợi hỏi trẻ để trẻ nói lên cảm nhậncủa mình và biểu lộ cảm xúc phù hợp với đối tượng trẻ quan sát bằng các câuhỏi:
- Các cháu thấy lớp mình có đẹp không?
- Có nhiều hoa, đây là hoa gì?
- Hoa có màu gì? Cánh hoa như thế nào?
- Những loại hoa có đặc điểm gì giống và khác nhau? Hoa dùng để làm gì?
Cho trẻ tiếp xúc với những đồ dùng đó và yêu cầu cháu nêu lên ý kiến củamình một cách tự nhiên Điều đó tạo ra cho trẻ cảm giác sung sướng và mongmuốn tái tạo khi trẻ thấy hứng thú thực sự vào ý tưởng tạo hình thì trẻ tích cực
Trang 9hoạt động tập trung sức lực của mình để thực hiện giờ học một cách chủ động,sáng tạo.
Thay đổi các hình thức vào bài để gây hứng thú cho trẻ
Thu hút được sự chú ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trướcnhững điều mới lạ nhưng dễ chán với những gì quen thuộc Vì vậy, tôi luôn suynghĩ thay đổi cách hình thức vào bài sao cho sinh động, hấp dẫn bằng dùngnhững câu nói nhẹ nhàng, nét mặt vui tươi, sử dụng các trò chơi tạo tình huốngbất ngờ, thay đổi không gian lớp để thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ học Qua
đó, giờ học trở nên hào hứng, không gò bó mà vẫn đạt kết quả cao
Gây hứng thú cho trẻ bằng các mô hình, sa bàn để trẻ quan sát sử dụng trítưởng tượng hoàn thành bài vẽ của mình:
Ví dụ 1: Tôi cho trẻ “Vẽ vườn cây ăn quả” Tôi lấy ra một mô hình sa bàn
và rất nhiều những cây ăn quả đặt ở ngoài sa bàn, tôi cho trẻ lên đặt các cây vàotrong sa bàn đó để tạo thành một vườn cây Rồi cho trẻ quan sát để vẽ bức tranh
về “vườn cây ăn quả” Trẻ đã rất thích thú thực hiện đạt được kết quả cao
Ví dụ 2: Làm tranh về Tết Trung Thu (Một thể loại vẽ, in có sử dụng
nguyên vật liệu tự nhiên như: rau, củ, quả)
- Tôi tạo không khí lớp học bằng các loại đèn lồng
Trang 10- Bảng treo tranh của trẻ là một tấm nhựa thể hiện bầu trời đêm có điểmnhấn là vầng trăng cổ tích và dải ánh sáng bạc có điểm xuyết bằng các bóng điệnnhấp nháy Với bảng treo sản phẩm này khi trẻ dán các bức tranh của mình lêntrông sẽ rất đẹp và lung linh, điều đó giúp trẻ thích thú và tự tin hơn.
Ví dụ 3: Vẽ về biển
- Tôi cho trẻ gấp thuyền, ca nô, tàu thuỷ từ chiều hôm trước, và chuẩn bị
3 bến cảng Một bến vẽ thuyền, 1bến vẽ ca nô, 1bến vẽ tàu thuỷ
- Vào giờ học tôi cho trẻ đi lấy đồ dùng trẻ gấp được và hỏi: “Hôm trướccác con đã gấp được những cái gì? Thuyền buồm, tàu thuỷ là những phươngtiện gì? Nó hoạt động ở đâu? Vậy con thích chơi trò chơi với đồ chơi các con đãtạo được không? Cô đã thiết kế được các bến cảng cho tàu thuỷ, thuyền buồm,
ca nô và chúng mình cùng chơi trò chơi cho các phương tiện đó về đúng bến củamình nhé
- Sau khi chơi xong tôi cho trẻ ngồi xung quanh mình và hỏi: “Các conthường nhìn thấy thuyền, ca nô, tàu thuỷ hoạt động ở đâu? Vậy những ai đãđược đi biển rồi? Các con thấy biển như thế nào? ” Trẻ kể theo hiểu biết của trẻ
Và cho trẻ xem 3 bức tranh vẽ về biển được cô xắp xếp nội dung bố cục vào thờigian khác nhau Để trẻ tự nhận xét các bức tranh vẽ về biển theo ý hiểu củamình Bằng ngôn ngữ miêu tả, tôi hướng trẻ nhận xét về vẻ đẹp của các bứctranh qua nội dung, mầu sắc, bố cục xắp xếp: về cảnh biển lúc bình minh, buổitrưa và cảnh biển khi hoàng hôn buông xuống…
- Có thể nói hiệu quả ngôn ngữ miêu tả rất cao giúp trẻ tái tạo, hình dungmột cách sinh động Khi trẻ đã có kiến thức về biển, tôi sẽ hỏi trẻ thích vẽ biểnvào thời điểm nào, có những gì ở biển, rồi gợi ý cho trẻ cách vẽ bãi cát, sắc xanhcủa mây trời, của làn nước, hình dạng của thuyền buồm, dãy núi, cánh chim hải
âu bay lượn
Kết quả không những trẻ khá vẽ được mà những trẻ yếu cũng tạo ra sảnphẩm có nội dung và mầu sắc bức tranh thật sinh động
Trang 11
Ngoài ra tôi còn cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, xã hội, giúp trẻ có cảmxúc tốt Trên cơ sở đó, bộc lộ trí tưởng tượng sáng tạo bằng các đường nét đơngiản có tính khái quát cao, mầu sắc tươi sáng và quan trọng là trẻ sẽ gửi vào đócác ấn tượng của mình về thế giới xung quanh.
Ví dụ: Những giờ học cho trẻ học ngoài trời để tiếp xúc với thiên nhiên
như: Vẽ hoa mùa xuân, vẽ trường mầm non, vẽ vườn cây ăn quả, vẽ theo ýthích, thổi hoa từ màu nước, làm cây quất, làm cây thông Noel
Với cách thay đổi các hình thức vào bài, các tiết học tôi thấy trẻ có cảm giácsảng khoái, hứng thú và bài có kết quả cao
4 Nghiên cứu kỹ yêu cầu bài:
Khi dạy một hoạt động vẽ nào đó tôi nghiên cứu kĩ yêu cầu bài dạy qua đóthể hiện rõ trọng tâm bài dạy xác định rõ đề tài hay tiết mẫu mà có biện phápthích hợp cho từng loại tiết dạy hình thức tổ chức sáng tạo phối hợp nhiều thủthuật khác nhau
*Đối với tiết mẫu:
Song song với lời giới thiệu, cô cần tạo điều kiện cho trẻ tri giác, khâu nàycần được thực hiện chu đáo giúp trẻ xác định mục đích, định hướng kỹ năng vẽtốt vì vậy mẫu cô phải đẹp, thể hiện nội dung chính
- Khi trẻ nêu nhận xét tập cho trẻ thói quen nói mạch lạc, rõ ràng có hình ảnh