Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (Luận văn thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

Souksamleung Sisomphone

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC

CỦA HỌC SINH NỘI TRÚ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN - NƯỚC CỘNG

HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

Souksamleung Sisomphone

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC

CỦA HỌC SINH NỘI TRÚ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN - NƯỚC CỘNG

HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Chuyên ngành : Quản lí giáo dục

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu do c nh n tôi th c

hi n C c tài li u đ c s d ng trong luận văn này đ u đ c tr ch dẫn đ y đ ,

ch nh x c và đ c ghi trong ph n danh m c tài li u tham h o C c số li u h o

s t, những kết luận nghiên cứu đ c trình bày trong luận văn này là trung th c

và ch a từng đ c công bố trên t p ch hoa học d ới bất cứ hình thức nào

Tôi xin chịu trách nhi m v nghiên cứu c a mình

TP Hồ Ch Minh, th ng 12 năm 2017

Ng ời nghiên cứu

Souksamleung Sisomphone

LỜI CẢM ƠN

Luận văn này được thực hiện và hoàn thành nhờ sự giúp đỡ từ quý Thầy/Cô và bạn bè Với tình cảm chân thành, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã cấp học bổng và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi được học tập

- Ban Giám Hiệu Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, Phòng Sau đại học, khoa Khoa học Giáo dục đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và làm luận văn tốt nghiệp

- Đặc biệt, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Phạm Bích Thủy đã

tận tình hướng dẫn tôi nghiên cứu đề tài này

- Cảm ơn Sở Giáo dục và Thể thao thủ đô Viêng Chăn, Ban Giám Hiệu và quý Thầy/Cô tại trường THCS thủ đô Viêng Chăn (CHDCND Lào)

đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi khảo sát thu thập số liệu

- Cuối cùng, tôi cũng xin cảm gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, anh/chị em đồng nghiệp và các bạn bè, các anh chị của tập thể lớp cao học QLGD khóa 26 đã luôn ở bên, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập tại trường

Mặc dù bản thân tôi đã rất cố gắng nhưng chắc rằng luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận những ý kiến đóng góp

bổ sung để luận văn được hoàn thiện

Một lần nữa, tôi vô cùng cảm ơn quý thầy cô!

TP.Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2017

Ng ời nghiên cứu

Souksamleung Sisomphone

MỤC LỤC

Trang ph bìa

Lời cam đoan

Lời c m ơn

M c l c

Danh m c các chữ viết tắt

Danh m c các b ng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH NỘI TRÚ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 8

1.1 Tổng quan v vấn đ nghiên cứu 8

1.1.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 8

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Lào 11

1.2 Các khái ni m cơ b n 12

1.2.1 T học 12

1.2.2 Ho t động d y học, ho t động t học 13

1.2.3 Qu n lý, qu n lý ho t động d y học, qu n lý ho t động t học 15

1.3 Lý luận v ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS 17

1.3.1 Đặc tr ng cơ b n v học sinh và ho t động d y học ở tr ờng THCS nội trú 17

1.3.2 M c tiêu c a ho t động t học 20

1.3.3 Nội dung t học 22

1.3.4 Động cơ t học 23

1.3.5 Ph ơng ph p, ph ơng ti n t học 24

1.3.6 Hình thức ho t động t học 25

1.3.7 Mối quan h giữa ho t động t học và ho t động d y học 27

1.3.8 Các yếu tố nh h ởng đến ho t động t học 29

1.4 Lý luận v qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS 31

1.4.1 B n chất qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú 32

1.4.2 M c tiêu qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú 33

1.4.3 Nội dung qu n lý ho t động t học c a HS nội trú 34

1.5 Những yếu tố nh h ởng đến công tác qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng trung học cơ sở 41

1.5.1 Yếu tố khách quan 41

1.5.2 Yếu tố ch quan 41

Tiểu kết chương 1 44

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH NỘI TRÚ TRƯỜNG THCS TẠI THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, NƯỚC CHDCND LÀO 45

2.1 Khái quát v tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn, n ớc CHDCND Lào 45

2.2 Khái quát v tổ chức kh o sát th c tr ng 46

2.2.1 M c tiêu kh o sát 46

2.2.2 Nội dung kh o sát 46

2 2 3 Ph ơng ph p h o sát 46

2.3 Th c tr ng ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào 47

2.3.1 Th c tr ng nhận thức c a học sinh, giáo viên và CBQL v t m quan trọng c a ho t động t học 48

2.3.2 Động cơ t học c a HS 51

2.3.3 Thời gian dành cho t học c a HS 53

2.3.4 Hình thức t học c a HS 55

2.3.5 Kĩ năng tổ chức t học c a HS 56

2.3.6 Th c tr ng các nguyên nhân nh h ởng đến ho t động t học c a học sinh 58

2.3.7 Nhận xét chung v kết qu đi u tra th c tiễn HĐTH 60

2.4 Th c tr ng v công tác qu n lý HĐTH c a HS nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào 62

2.4.1 Th c tr ng công tác qu n lý ho t động d y và học trên lớp 63

2.4.2 Qu n lý vi c phối h p các l c l ng kích thích t học c a HS 69

2.4.3 Qu n lý ho t động kiểm tra, đ nh gi 72

2.5 Đ nh gi chung v th c tr ng qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS th đô Viêng Chăn, n ớc CHDCND Lào 75

2 5 1 Ưu điểm 75

2.5.2 H n chế 75

2.5.3 Nguyên nhân 75

Tiểu kết chương 2 77

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH NỘI TRÚ TRƯỜNG THCS TẠI THỦ ĐÔ VIÊNG CHĂN, NƯỚC CHDCND LÀO 78

3.1 Các nguyên tắc đ xuất bi n pháp 78

3.1.1 Nguyên tắc đ m b o tính m c tiêu 78

3.1.2 Nguyên tắc đ m b o t nh đồng bộ 78

3.1.3 Nguyên tắc đ m b o tính kế thừa 78

3.1.4 Nguyên tắc đ m b o tính kh thi 79

3.2 Một số bi n pháp qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú 79

3.2.1 Bi n pháp 1: Nâng cao nhận thức và rèn luy n kỹ năng t học cho học sinh 79

3.2.2 Bi n ph p 2: N ng cao năng l c cho đội ngũ GV v tổ chức ho t động t học c a học sinh 81

3.2.3 Bi n pháp 3: Phát huy tính t ch c a học sinh và giáo viên ch nhi m trong vi c lập kế ho ch t học c a cá nhân 82

3.2.4 Bi n ph p 4: Tăng c ờng qu n lý nội dung t học theo kế ho ch chung 84

3.2.5 Bi n pháp 5: Phát huy vai trò t qu n, t chịu trách nhi m c a tập thể lớp 85

3.2.6 Bi n ph p 6: Tăng c ờng kiểm tra ho t động t học c a học sinh 86

3.2.7 Bi n ph p 7: Tăng c ờng đi u ki n cơ sở vật chất t o môi tr ờng thuận l i cho ho t động t học 87

3.2.8 Bi n pháp 8: Phối h p các l c l ng giáo d c trong và ngoài nhà

tr ờng t o s đồng bộ trong qu n lý ho t động t học 88

3 3 Mối quan h giữa c c bi n ph p 89

3.4 Kh o nghi m tính kh thi và c n thiết c a các bi n pháp qu n lý 91

3.4.1 M c đ ch 91

3.4.2 Cách thức và tổ chức kh o nghi m 91

3.4.3 Kết qu kh o nghi m 92

3 4 4 Đ nh gi mức độ c n thiết c a các bi n pháp 93

3 4 5 Đ nh gi t nh h thi c a các bi n pháp 93

Tiểu kết chương 3 95

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

B ng 2.1 Th c tr ng nhận thức c a HS nội trú tr ờng THCS t i th đô

Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào v tác d ng c a HĐTH 49

B ng 2.2 Động cơ t học c a HS nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn 51

B ng 2.3 Ý kiến c a GV và CBQL v động cơ t học c a HS nội trú 52

B ng 2.4 Ý kiến c a HS nội trú v thời gian t học c a mình 54

B ng 2.5 Ý kiến c a GV và CBQL v thời gian t học c a HS 54

B ng 2.6 Các hình thức t học c a HS nội trú 55

B ng 2.7 Mức độ th c hi n các kỹ năng tổ chức t học c a HS nội trú 57

B ng 2.8 Nguyên nhân nh h ởng đến ho t động t học c a học sinh 58

B ng 2.9 Đ nh gi công t c qu n lý ho t động d y và học trên lớp c a HT 63

B ng 2.10 Qu n lý giờ d y c a CBQL 67

B ng 2.11 Đ nh gi c a HS v các bi n pháp qu n lý ho t t học ở trên lớp 68

B ng 2.12 Qu n lý vi c phối h p các l c l ng kích thích t học c a HS 69

B ng 2.13 Qu n lí vi c kiểm tra, đ nh gi ết qu học tập c a học sinh 72

B ng 3.1 Kết qu xin ý kiến chuyên gia v các bi n pháp qu n lý 92

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo d c và đào t o có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đối với s phát triển c a mỗi quốc gia, mỗi dân tộc Nhi u quốc gia trên thế giới đã đ t đ c những thành t u to lớn trong quá trình phát triển nhờ sớm coi trọng vai trò c a giáo d c và coi giáo d c là quốc s ch hàng đ u Giáo d c và đào t o là n n t ng,

là động l c thúc đẩy s phát triển kinh tế - xã hội; là đi u ki n để phát huy nguồn l c con ng ời - yếu tố cơ b n để phát triển xã hội, tăng tr ởng kinh tế nhanh và b n vững [6]

Nh n lo i đang b ớc vào thế ỷ mà tri thức, năng l c c a con ng ời đ c xem là yếu tố quyết định s ph t triển b n vững c a xã hội N n gi o d c ph i đào t o ra những con ng ời có tr tu , thông minh và s ng t o Muốn có đ c

đi u này, ngay từ b y giờ, nhà tr ờng ph i trang bị đ y đ cho học sinh h thống iến thức cơ b n, hi n đ i, phù h p với th c tiễn đất n ớc Nh ng yếu tố quyết định đến chất l ng giáo d c đó ch nh là năng l c t học c a học sinh Năng l c

t học c a học sinh vừa là yêu c u, vừa là đi u ki n để nâng cao chất l ng đào

t o T học là hình thức học tập không thể thiếu đ c c a mỗi học sinh đang học tập t i tr ờng Tổ chức ho t động t học một cách h p lý, khoa học, có chất

l ng, hi u qu là trách nhi m c a giáo viên, học sinh và c a toàn bộ l c l ng giáo d c trong nhà tr ờng [8]

CHDCND Lào là n ớc đang ph t triển và đang trong giai đo n hội nhập với thế giới Với yêu c u đào t o nguồn nh n l c chất l ng cao, những con

ng ời lao động năng động, s ng t o, d m nghĩ, d m làm, sẵn sàng chiếm lĩnh tri thức, th ch ứng với s thay đổi đang diễn ra từng ngày, từng giờ thì ngành gi o

d c c n có một s thay đổi mọi mặt từ ch ơng trình, s ch gi o hoa, trang thiết

bị, ph ơng ph p d y học và đặc bi t là đổi mới m nh mẽ ph ơng ph p t học [3]

T i Đ i hội Đ ng Nh n d n C ch m ng Lào l n thứ 9, Ban chấp hành Trung ơng Đ ng ho VI đã hẳng định quan điểm chỉ đ o v một trong những

m c tiêu, nhi m v ph t triển đất n ớc giai đo n 2015-2020 là: ―Thực hiện kế hoạch chiến lược phát triển giáo dục toàn quốc, phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và thể thao, chất lượng nguồn nhân lực, phát triển khoa học đáp ứng yêu cầu của sự phát triển kính tế tri thức - xã hội của đất nước theo 6 phương hướng, 7 chiến lược, 7 phương pháp, 3 bản chất và 5 nguyên tắc cơ bản”

[3, tr.23]

Bộ Gi o d c và Thể thao n ớc Cộng hòa D n ch Nh n d n Lào đã có ế

ho ch th c hi n bồi d ỡng th ờng xuyên cho đội ngũ gi o viên nhằm mang l i

s đổi mới ph ơng ph p d y học theo h ớng ph t huy t nh t ch c c, ch động

c a học sinh từ cấp tiểu học đến cấp đ i học Nhận thức rõ t m quan trọng c a

t học, trong những năm qua, nhà tr ờng luôn quan t m đến qu n lý ho t động

t học c a học sinh Tuy nhiên, chất l ng t học c a học sinh còn h n chế,

ch a đ p ứng đ c yêu c u ngày càng cao c a xã hội Nguyên nhân là do chất

l ng đ u vào ch a cao, học sinh ch a có ỹ năng và ph ơng ph p t học khoa học, h p lý Trong hi đó, vi c đổi mới ph ơng ph p d y học theo h ớng phát huy tính tích c c, ch động c a học sinh còn chậm Công tác qu n lý ho t động

t học ch yếu vẫn là qu n lý hành ch nh, ch a th c s có hình thức tổ chức và

bi n pháp qu n lý phù h p

Trong h thống nhà tr ờng c a n ớc Cộng hòa Dân ch Nhân dân Lào có một số tr ờng tổ chức ho t động theo hình thức nội trú Tr ớc đ y, th ờng là các em học sinh ng ời dân tộc mới có chỉ tiêu ở nội trú nh ng hi n nay các

tr ờng THCS Viêng Chăn còn u tiên cho những em học sinh ở xa, các em có hoàn c nh gia đình hó hăn hoặc mồ côi cha mẹ để các em vào ở nội trú và có

cơ hội học tập nh c c b n cùng trang lứa Học sinh nội trú là học sinh theo học

t i tr ờng đồng thời sinh ho t hàng ngày t i ký túc xá c a tr ờng Vì vậy, ho t

động t học và qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú rất quan trọng và

có những nét đặc thù khác bi t với học sinh ngo i trú

Trong những năm g n đ y, ở CHDCND Lào đã có nhi u công trình nghiên cứu v d y học ph t huy t nh t ch c c c a học sinh Nh ng c c công trình nghiên cứu v t học còn t, nghiên cứu v qu n lý ho t động t học c a học sinh nói chung, c a học sinh nội trú tr ờng THCS nói riêng ở th đô Viêng Chăn còn ch a đ c đ cập đến

Xuất phát từ những lý do nêu trên, tôi chọn đ tài ―Quản lý hoạt động tự học của học sinh nội trú trường trung học cơ sở tại thủ đô Viêng Chăn - Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào‖ làm luận văn nghiên cứu nhằm làm rõ th c

tr ng qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng trung học cơ sở và đ xuất một số bi n pháp qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn – N ớc Cộng hòa Dân ch Nhân dân Lào

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và th c tiễn v ho t động t học, qu n lý

ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn -

N ớc CHDCND Lào, đ xuất c c bi n ph p n ng cao chất l ng công t c qu n

lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn -

N ớc CHDCND Lào

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS

3.2 Đối tƣợng nghiên cứu

Qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND Lào

4 Giả thuyết khoa học

Công tác qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i

th đô Viêng Chăn đã đ t những kết qu nhất định trong vi c xây d ng kế ho ch

t học, h ớng dẫn nội dung t học Tuy nhiên, vi c qu n lý đổi mới ph ơng pháp d y học theo h ớng phát huy tính tích c c, ch động c a học sinh; vi c huy động l c l ng tham gia vào vi c kiểm tra, giám sát ho t động t học ch a

đ t yêu c u Nếu xây d ng đ c cơ sở lý luận phù h p, đ nh gi đúng th c tr ng công tác qu n lý ho t động t học c a HS nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn sẽ đ xuất đ c các bi n pháp qu n lý có tính c n thiết, kh thi để nâng cao chất l ng qu n lý ho t động t học c a HS nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn, từ đó n ng cao chất l ng ho t động học tập c a học sinh nội trú

tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND Lào

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 1 H thống hóa cơ sở lý luận v ho t động t học và qu n lý ho t động

t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS

5 2 Kh o s t, đ nh gi th c tr ng ho t động t học và qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND

- V thời gian: năm học 2016-2017

- V địa bàn nghiên cứu: hai tr ờng THCS nội trú t i th đô Viêng Chăn -

N ớc CHDCND Lào gồm tr ờng THCS Viêng Chăn và tr ờng THCS Boun Kerd

- V nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu th c tr ng và bi n pháp qu n

lý ho t động t học c a học sinh nội trú do Hi u tr ởng tr ờng THCS th c hi n

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Nh vậy, nghiên cứu v qu n lý t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS

ph i đ c đặt trong mối quan h với c c yếu tố h c để tìm ra c c quy luật trong

ho t động t học và qu n lý ho t động t học

` 7.1.2 Quan điểm tiếp cận thực tiễn

Qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND Lào ph i đ c xem xét trong bối c nh đi u i n kinh tế - văn hóa - xã hội th c tiễn c a địa ph ơng và c a từng gia đình Đặc

bi t, các bi n pháp qu n lý ho t động t học c a học sinh ph i đ c xây d ng trên cơ sở th c tr ng ho t động t học và qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND Lào

7.1.3 Quan điểm tiếp cận nội dung quản lý

Qu n lý ho t động t học c a học sinh bao gồm các nội dung: Qu n lý vi c bồi d ỡng động cơ t học; Qu n lý xây d ng và th c hi n kế ho ch t học;

Qu n lý xây d ng nội dung t học; Qu n lý bồi d ỡng ph ơng ph p t học;

Qu n lý xây d ng kế ho ch kiểm tra đ nh gi ết qu t học; Qu n lý c c đi u

ki n đ m b o cho ho t động t học

Th c tr ng qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS th

đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND Lào sẽ đ c mô t và đ nh gi ở 6 nội dung nêu trên, từ đó đ xuất các bi n pháp nâng cao chất l ng công tác qu n lý HĐTH c a HS nội trú tr ờng THCS th đô Viêng Chăn - N ớc CHDCND Lào

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Ph ơng ph p ph n tích, tổng h p, phân lo i, h thống hóa, h i qu t hóa…

c c văn b n chính sách v giáo d c và qu n lý giáo d c c a n ớc CHDCND Lào, các nghiên cứu, các tài li u trên t p chí khoa học có liên quan đến t học và

qu n lý ho t động t học c a học sinh THCS, nhằm x c định cơ sở lý luận c a luận văn

7.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đối t ng phỏng vấn: CBQL, giáo viên và học sinh

Nội dung phỏng vấn: tìm hiểu th c tr ng qu n lý ho t động t học ở các

tr ờng THCS nội trú t i th đô Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào

7.2.2.3 Phương pháp thống kê toán học

- S d ng ph n m m SPSS 22 0 để x lý số li u thống ê nh t nh trung bình, tỷ l ph n trăm, so s nh trung bình, nhằm đ nh gi th c tr ng, kiểm tra

s c n thiết và kh thi c a các bi n ph p để từ đó đ xuất nhằm nâng cao hi u

qu qu n lý ho t động t học ở c c tr ờng THCS nội trú - N ớc CHDCND Lào

8 Đóng góp của luận văn

8.1 Về mặt lý luận

Ng ời nghiên cứu đã h thống hóa cơ sở lý luận v ho t động t học và

qu n lý ho t động t học ở c c tr ờng THCS nội trú, t o ti n đ cho các nghiên cứu sâu và rộng hơn v nội dung này

8.2 Về mặt thực tiễn

Thông qua đ tài, ng ời nghiên cứu đã đ nh gi đ c th c tr ng ho t động

t học ở c c tr ờng THCS nội trú t i th đô Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào

và đ xuất các bi n pháp nhằm c i thi n vi c qu n lý ho t động t học ở các

tr ờng THCS nội trú t i th đô Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài ph n Mở đ u, Tài li u tham kh o, Kết luận và Kiến nghị, nội dung luận văn gồm có 3 ch ơng:

Ch ơng 1: Cơ sở lý luận v ho t động t học và qu n lý ho t động t học

c a học sinh nội trú tr ờng trung học cơ sở

Ch ơng 2: Th c tr ng qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn

Ch ơng 3: Bi n pháp nâng cao chất l ng công tác qu n lý ho t động t học c a học sinh nội trú tr ờng THCS t i th đô Viêng Chăn

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC

VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH NỘI TRÚ

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới

Ngay từ thời cổ đ i, khi Giáo d c học ch a đ c hình thành nh ng xã hội cũng đã xuất hi n nhi u t t ởng v vấn đ t học

Socrate (469 – 399 trCN), ông đã th c hi n và đ xuất một ph ơng ph p

d y học là bằng cách hỏi – đ p giữa hai ng ời mà giúp cho ng ời h c đi đến chân lí, t rút ra ch n l Ông đã nêu ra ph ơng ch m ―Hỡi con ng ời hãy t khám phá b n th n‖ [9]

Khổng T (551 – 479 tr ớc CN) rất coi trọng mặt tích c c suy nghĩ c a

ng ời học Ông nói ―Không giận vì muốn biết thì không g i mở cho, không b c

vì hông rõ đ c thì không bày vẽ cho‖ hay ―Vật có bốn góc, b o cho biết một góc mà không suy ra ba góc kia thì không d y nữa‖ Rõ ràng là c ch d y học c a Khổng T chỉ là g i mở để học trò t tìm ra chân lí, th y giáo chỉ giúp học trò cái mấu chốt nhất, còn mọi vấn đ khác học trò ph i từ đó mà tìm ra [9]

Đến thời cận đ i, nhà s ph m vĩ đ i J.A.Comenxki (1592 – 1670) đã đ a

ra những yêu c u c i tổ n n giáo d c theo h ớng phát huy tính tích c c, độc lập, sáng t o c a ng ời học Theo ông, ―D y học lấy ho t động c a ng ời học làm trung t m‖, qua đó ph t huy cao độ tính tích c c ho t động học tập c a ng ời học d ới s giúp đỡ c a th y gi o để ng ời học t tìm tòi, suy nghĩ, t nắm bắt

phát triển c a n n giáo d c hi n đ i, v ch ra một h ớng đi đúng đắn khi nghiên cứu v ho t động t học c a ng ời học [9]

Khi đi s u nghiên cứu khoa học giáo d c, vai trò to lớn c a ho t động t học cũng đ c khẳng định Cuộc c i cách giáo d c có tính chất thế giới l n thứ hai diễn ra vào cuối những năm 1950 đến đ u những năm 70 c a thế kỷ XX đã

đ a ra trọng t m là đổi mới PPDH theo h ớng phát huy tính tích c c, ch động, sáng t o c a ng ời học, ―h ớng vào ng ời học‖ Từ sau những năm 1980, với

s xuất hi n c a n n kinh tế tri thức, hình thành xã hội thông tin, và xu thế toàn

c u hóa đã t o nên làn sóng đổi mới giáo d c Quan t m đến vi c hình thành các phẩm chất và năng l c cho thế h trẻ và ý thức v trách nhi m, tính tích c c ch động, năng l c sáng t o, thích ứng nhanh với những s đổi mới: phát huy cá tính, b n sắc ng ời học là một trong những điểm quan trọng c a c i cách giáo

d c l n này [13]

A.A.Goroxepxki-M I Lubixowra (1971), ―Tổ chức công vi c t học c a sinh viên đ i học‖, Nxb Đ i học S ph m Hà Nội Trên cơ sở tổng kết kinh nghi m công tác cá nhân c a mình trong các tr ờng đ i học đối với vi c tổ chức

t học cho sinh viên Tác gi đã đ a ra đ nghị v ph ơng ph p học tập c a sinh viên đ i học trên một số vấn đ cơ b n: nghe và ghi bài gi ng; đọc và ghi tài

li u; chuẩn bị Seminar (là một d ng hội th o, nghiên cứu chuyên đ , có thể hiểu đơn gi n là một hình thức học tập mà trong đó ng ời học ch động hoàn toàn từ khâu chuẩn bị tài li u, trình bày nội dung đ a dẫn chứng, trao đổi, th o luận với các thành viên khác và cuối cùng t rút ra nội dung bài học hay vấn đ khoa học cũng nh đ xuất các ý kiến để mở rộng nội dung); làm bài tập nghiên cứu và luận văn tốt nghi p; chuẩn bị kiểm tra và thi; tổ chức lao động trí óc và kế ho ch làm vi c [1]

G.Retzke ch biên (đ u những năm 80 thế kỷ XIX), ―Học tập học lý‖, Nxb

Đ i học và Trung học chuyên nghi p Hà Nội Trong tác phẩm này, tác gi đ cập đến vấn đ bồi d ỡng năng l c t học, t nghiên cứu cho học sinh Cuốn

sách g i h ớng gi i quyết cho học sinh từ các vấn đ khúc mắc trong t m t c a mình đối với nhi m v học tập đến những điểm có tính chất quyết định đối với

vi c học tập trên con đ ờng dẫn đến thành công [5]

G D Sharma, Sha ti R Ahmed (2005), ―Ph ơng ph p d y học‖ T c gi đã nghiên cứu HĐTH nh là một ph ơng ph p d y học hi u qu ph ơng ph p t học Theo các tác gi , tr ớc tiên ng ời giáo viên ph i lồng ghép ph ơng ph p này vào công vi c c a ch nh mình, sau đó ph i tìm ra một ph ơng thức ho t động nhằm khuyến khích học sinh c a mình t học [4]

Ở Vi t Nam, nhà bác học Lê Quý Đôn (1726 – 1784) thế kỉ XVIII đã đ a

ra ph ơng châm học tập: Học nhi u nh ng ph i biết nắm lấy cái chính; học ph i

có óc suy luận, không chỉ câu n vào sách vở; học ph i hành, học ph i giúp cho con ng ời có năng l c để làm những vi c có ích cho xã hội; ph i chú ý vi c t học [10]

Khi bàn v t học, Bác Hồ đã viết trong cuốn ―S a đổi lối làm vi c‖:

―C ch học tập, ph i lấy t học làm cốt, ph i biết t động học tập…‖ [17]

Chiến l c phát triển giáo d c 2001 đến 2010 cũng đã đ a ra gi i pháp phát triển giáo d c là đổi mới m nh mẽ ph ơng ph p gi o d c – đào t o để làm tăng t nh t ch c c, ch động c a ng ời học, phát triển m nh phong trào t học,

t đào t o th ờng xuyên và rộng khắp toàn dân.Luật giáo d c, ch ơng I, đi u 4

đã ghi: ―Ph ơng ph p gi o d c ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch động, t duy, sáng t o c a ng ời học; bồi d ỡng năng l c t học c a học sinh, lòng say

mê học tập và ý ch v ơn lên…‖ [25]

Rất nhi u nhà giáo d c Vi t Nam nghiên cứu v t học nh Đặng Vũ Ho t,

Lê Khánh Bằng, Hà Thị Đức, Th i Duy Tuyên, Võ Quang Phúc, …trong đó

ph i nói đến Nguyễn C nh Toàn đã có nhi u công trình nghiên cứu v t học c trên ph ơng di n lí luận và th c tiễn Nguyễn C nh Toàn đã ph n t ch c c vấn

đ c a t học trong tác phẩm ―Qu trình d y – t học‖ nh h i ni m, ph ơng pháp, mô hình, chu trình d y, t học Nguyễn C nh Toàn cho rằng: T học là

―nội l c‖ ph t triển b n th n ng ời học, t c động c a th y là ―ngo i l c‖ đối với

s phát triển c a b n th n ng ời học Kết h p quá trình d y và quá trình t học

là quá trình kết h p giữa ngo i l c và nội l c cộng h ởng với nhau t o ra chất

Mỹ Ph ng) [20].; ―C c bi n pháp qu n lý ho t động t học c a học viên tr ờng

sĩ quan l c qu n 2‖ (Luận văn th c sĩ gi o d c học c a Tr n Bá Khiêm) [13]

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở Lào

Ở CHDCND Lào, vấn đ t học cũng đã đ c quan t m nh ng ch a trở thành h thống và đến năm 1975, hi đất n ớc đ c gi i phóng thì vấn đ này mới đ c bàn đến một cách c thể hơn Trong qu trình đổi mới và nâng cao chất l ng d y – học hi n nay, có nhi u ph ơng ph p d y học mới đ c đ a vào s d ng và ph i kể đến là ph ơng ph p lấy ng ời học làm trung tâm nhằm phát huy tính tích c c ch động c a học sinh, trong đó ph i nói đến kỹ năng và

ph ơng ph p t học c a các em

Nội dung t học th ờng đ c đ a lồng ghép vào c c gi o trình ph ơng pháp gi ng d y các bộ môn ờ tr ờng Cao đẳng và Đ i học c a Lào Ngoài ra, vấn đ t học cũng nh công t c qu n lý ho t động t học c a học sinh ch a

đ c nhi u tác gi l a chọn làm đ tài nghiên cứu Đến hi n nay, đã có t c gi Keopaseuth PhouVa nghiên cứu v ho t động t học c a học sinh [12] Trong luận văn, t c gi nêu lên th c tr ng qu n lý ho t động, đ nh gi để từ đó đ a ra

10 bi n pháp qu n lý ho t động t học học sinh THCS ở tr ờng Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Savannakhet

Luận n ―Qu n lý ho t động t học c a l u học sinh n ớc CHDCND Lào

t i Vi t Nam‖ đã đ xuất và xây d ng và đ xuất đ c c c cơ chế qu n lý HĐTH và mô hình tổ chức t học (học ở nhà d n, đôi b n cùng tiến, vui học Tiếng Vi t,…) phù h p với du học sinh Lào, từ đó x y d ng và đ xuất Bộ tiêu

ch để đ nh gi hi u qu qu n lý HĐTH c a du học sinh Lào t i Vi t Nam [22] Nhận xét chung, các tác gi nêu trên đã tập trung nghiên cứu những vấn đ , những mặt, những nội dung khác nhau c a công tác qu n lý HĐTH trên nhi u đối t ng khác nhau Mỗi công trình, đ tài hoặc là tr c tiếp hoặc là gián tiếp đã

đ xuất một số bi n pháp nhằm nâng cao chất l ng qu n lý HĐTH c a c c đối

t ng đ c kh o s t và đ nh gi th c tr ng, hi u qu công tác này t i một số

tr ờng Tuy nhiên, các kết qu nghiên cứu nêu trên ch a tập trung nghiên cứu công tác qu n lý HĐTH t i tr ờng THCS nội trú t i th đô Viêng Chăn – N ớc CHDCND Lào

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Tự học

Hiểu theo c ch thông th ờng, t học là t mình th c hi n vi c học

Theo Nguyễn C nh Toàn và một số tác gi khác thì t học đ c hiểu ở nhi u bình di n khác nhau, c thể:

- ―T học là vận d ng kiến thức cũ, ĩ năng cũ để trở thành ph ơng ti n

c ng cố kiến thức mới, ĩ năng mới thành th o Nghĩa là ph i t duy để đi từ kiến thức cũ đến kiến thức mới‖ [24, tr.152]

- ―T học là biết cách tập làm c c thao t c t duy để rèn luy n t duy, biết

t phê bình và s a chữa để phấn đấu nâng cao các phẩm chất, t mình chiếm lĩnh iến thức, t mình phát triển kiến thức‖ [24, tr.153]

- T học là quá trình cá nhân ch động tiến hành ho t động nhận thức có h thống để chiếm lĩnh một lĩnh v c hiểu biết nào đó c a nhân lo i và biến lĩnh v c

đó thành sở hữu c a riêng mình Cốt lõi c a ho t động học là t học, học bằng hình thức nào muốn thành công cũng ph i t học, không ai học hộ mình c [23]

- Còn Võ Quang Phúc l i xem xét t học trong quan h với d y học nên cho rằng: ―T học là một bộ phận c a học, nó cũng đ c t o thành bởi những thao tác, c chỉ, ngôn ngữ, hành động c a ng ời học trong h thống t ơng t c

c a ho t động d y học T học ph n nh rõ những nhu c u bức xúc v học tập

c a ng ời học, ph n nh tính t giác và s nỗ l c c a ng ời học, ph n nh năng

l c tổ chức và t đi u khiển c a ng ời học nhằm đ t kết qu nhất định trong hoàn c nh nhất định với một nội dung học tập nhất định‖ [20]

Qua các quan ni m v t học đã nêu trên, theo chúng tôi tự học là tự giác, tích cực, độc lập và tự chủ cao trong việc chiếm lĩnh kiến thức khoa học và hình thành nhân cách cho bản thân.Như vậy, quá trình tự học là quá trình kết hợp sự

nỗ lực của người học, chủ yếu là nỗ lực tư duy với sự tranh thủ tận dụng, khai thác của người học đối với những nguồn lực ngoài

1.2.2 Hoạt động dạy học, hoạt động tự học

1.2.2.1 Hoạt động dạy học

Theo Từ điển Bách khoa Tâm lý học – Giáo d c học Vi t Nam : D y học là

s truy n l i cho thế h sau những kinh nghi m c a lịch s xã hội loài ng ời đã

t ch lũy từ các thế h tr ớc, là d ng ho t động quan trọng nhất và chiếm nhi u thời gian nhất c a nhà tr ờng [7]

Theo tác gi Tr n Thị H ơng, ―Ho t động d y học là ho t động t ơng t c, phối h p và thống nhất giữa ho t động ch đ o c a giáo viên và ho t động t giác, tích c c, ch động c a học sinh nhằm th c hi n m c tiêu d y học‖ [11] Đặc tr ng cơ b n c a ho t động d y học bao gồm:

- Ho t động d y học là HĐ ― ép‖ gồm 2 HĐ: HĐ d y c a gi o viên và HĐ học c a HS Trong đó, HĐ d y c a GV đóng vai trò ch đ o; HĐ học c a HS đóng vai trò ch động Nếu thiếu một trong hai ho t động này thì ho t động d y học không diễn ra

- HĐ d y c a GV và HĐ học c a HS tồn t i trong mối quan h t ơng t c,

bi n chứng

- HĐ d y c a GV và HĐ học c a HS thống nhất trong vi c th c hi n m c tiêu d y học: HS lĩnh hội h thống tri thức khoa học, rèn luy n kỹ năng, ỹ x o, giáo d c th i độ, phát triển toàn di n nhân cách

Nh vậy, hoạt động dạy học là quá trình truyền thụ kiến thức, kỹ năng, thái

độ cho HS, dưới sự hướng dẫn của GV thông qua những PPDH thích hợp

1.2.2.2 Hoạt động tự học

Theo tác gi L u Xu n Mới, ―T học là quá trình t tìm lấy kiến thức, kỹ năng, th i độ một cách t giác, tích c c, t l c và sáng t o bằng s nỗ l c hành động c a ch nh mình h ớng tới những m c tiêu nhất định‖ [16]

Tác gi Nguyễn Kỳ đã bàn v khái ni m t học: ―T học là ng ời học tích c c ch động, t mình tìm ra tri thức kinh nghi m bằng hành động c a mình, t thể hi n mình T học là t đặt mình vào tình huống học, vào vị trí nghiên cứu, x lí các tình huống, gi i quyết các vấn đ , th nghi m các gi i

ph p…T học thuộc quá trình cá nhân hóa vi c học‖ [14]

Trong bài phát biểu t i hội th o Nâng cao chất l ng d y học tổ chức vào

th ng 11 năm 2005 t i Đ i học Huế, Tr n Ph ơng cho rằng: ―Học bao giờ và lúc nào cũng ch yếu là t học, tức là biến kiến thức khoa học t ch lũy từ nhi u thế

h c a nhân lo i thành kiến thức c a mình, t c i t o t duy c a mình và rèn luy n cho mình ĩ năng th c hành những tri thức ấy‖ [10]

1.2.2.3 Hoạt động tự học của học sinh nội trú

Những quan điểm trên v t học tuy h c nhau nh ng đ u chung b n chất

đó là s t giác và s kiên trì cao; s tích c c, độc lập và sáng t o c a ng ời học trong học tập Do đó, có thể khái quát chung: T học là ho t động độc lập, ch yếu mang tính cá nhân c a ng ời học trong quá trình nhận thức, học tập để c i biến nhân cách, nó vừa là ph ơng ti n, vừa là m c tiêu c a qu trình đào t o Trong môi tr ờng nội trú, thời gian dành cho học tập và sinh ho t ngoài giờ chính khoá chiếm ph n lớn thời gian đào t o Trong các d ng ho t động giáo

d c ngoài giờ ch nh ho nh vui chơi, văn ho văn ngh , thể thao, sinh ho t

câu l c bộ, tham quan, học tập ngo i ho thì HĐTH nhằm c ng cố, bổ sung, nâng cao, mở rộng kiến thức đã học, phát triển hứng thú học tập, rèn luy n kỹ năng t học cho học sinh Nh vậy, môi tr ờng t học hoàn toàn thuận l i d ới

s qu n lý, tổ chức đi u khiển thống nhất ở c c địa điểm nhất định [12]

Kho tàng tri thức c a xã hội loài ng ời rất phong phú và đa d ng, đòi hỏi

c a xã hội đối với học sinh rất lớn, nhà tr ờng không thể d y hết cho học sinh

đ c Vì vậy, nhà tr ờng coi t học, t đào t o là ph ơng thức t o ra chất l ng

th c s , lâu b n c a quá trình giáo d c - đào t o T học đối với học sinh là một nhi m v không thể thiếu đ c hi đất n ớc và thế giới đang trong đà ph t triển

nh vũ bão

Hình thức t học trong môi tr ờng nội trú đa d ng, phong phú, học sinh có thể t học một mình, học trao đổi nhóm với b n hay với giáo viên, học có giáo viên h ớng dẫn chung và riêng; thời gian dành cho t học trong ngày nhi u,

đ c phân chia theo thời gian c thể [22]

Thời gian dành cho học tập trong ngày nhi u, nh ng do còn bị chi phối bởi cách học, kế ho ch học, động cơ học tập nên mức độ th c hi n nội dung công

vi c còn h n chế Ph n lớn học sinh chỉ chú ý đến những bài học, bài tập mà giáo viên sẽ kiểm tra ngày hôm sau

S nỗ l c c a b n thân học sinh trong t học ch a cao, hi gặp hó hăn trong học tập (một bài tập khó, một vấn đ ch a hiểu…) h u hết các em bỏ qua, chỉ một số ít hỏi th y, hỏi b n hoặc t tìm hiểu, tiếp t c suy nghĩ tìm tài li u để

quy luật c a quá trình giáo d c, c a s phát triển thể l c và t m lý ng ời học [7]

Nh vậy, quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát có hiệu quả các nguồn lực giáo dục để phục vụ cho mục tiêu giáo dục

1.2.3.2 Quản lý hoạt động dạy học

Qu n lý ho t động d y học là nhi m v trọng tâm và cốt lỗi c a nhà tr ờng,

ng ời HT ph i dành nhi u thời gian và công sức cho công tác qu n lý ho t động

d y học nhằm nâng cao chất l ng đào t o c a nhà tr ờng và đ p ứng nhu c u ngày càng cao c a xã hội [25]

Qu n lý ho t động d y học là những t c động c a ch thể qu n lý vào ho t động d y học đ c tiến hành bởi GV, HS và s hỗ tr c a các l c l ng giáo

Qu n lý ho t động t học là một trong những nhi m v trọng tâm trong

qu n lý giáo d c nói chung và qu n lý ho t động d y học nói riêng

Qu n lý ho t động t học là s t c động c a ch thể qu n lý (hi u tr ởng) đến quá trình t học c a học sinh làm cho học sinh tích c c, ch động t chiếm lĩnh tri thức bằng s cố gắng nỗ l c c a chính mình.Qu n lý ho t động t học

c a học sinh có liên quan chặt chẽ với quá trình tổ chức d y học c a giáo viên [21]

Nh vậy, quản lý hoạt động tự học là một hệ thống các tác động sư phạm

có mục đích, phương pháp, kế hoạch của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường đến toàn bộ quá trình tự học của học sinh nhằm thúc đẩy học sinh tự

giác, tích cực, chủ động tự chiếm lĩnh tri thức bằng sự cố gắng nỗ lực của chính

bản thân

1.3 Lý luận về hoạt động tự học của học sinh nội trú trường THCS

1.3.1 Đặc trưng cơ bản về học sinh và hoạt động dạy học ở trường THCS nội trú

1.3.1.1 Đặc điểm học sinh trung học cơ sở nội trú

Do những đặc điểm v đi u ki n sống, môi tr ờng văn hóa - giao tiếp…, học sinh trung học cơ sở nội trú có những nét riêng v tâm lý (nhận thức, tình

c m, t nh c ch…) Những đi u này có nh h ởng tr c tiếp đến quá trình học tập

và thiết lập các mối quan h c a các em ở nhà tr ờng [12]

+ Đặc điểm v nhận thức

Học sinh trung học cơ sở nội trú là bậc học đ u tiên c a bậc phổ thông, nhi u học sinh đã đ c học tập trong môi tr ờng nội trú ở bậc tiểu học Do đó,

c c em đã quen với môi tr ờng và ph ơng ph p học tập Đ y là đi u ki n thuận

l i để các em tiếp thu kiến thức mới Nhìn chung, đa số học sinh có nhận thức khá tốt, nhất là nhận thức c m tính vì cuộc sống c a học sinh từ nhỏ đã gắn li n với thiên nhiên, c m giác, tri giác c a các em có những nét độc đ o Tuy nhiên,

kh năng nhận thức mang t nh t duy, logic và t nh lý luận còn thấp so với yêu

c u; kh năng ph n t ch, so s nh, h i qu t, tổng h p còn thiếu tính h thống và toàn di n [22]

Những đặc điểm v nhận thức c a học sinh trung học cơ sở nội trú bị chi phối m nh mẽ bởi các thuộc t nh t m lý h c nh : h năng ghi nhớ có ch định, kh năng t đi u chỉnh ghi nhớ có ý thức c a học sinh

+ Đặc điểm v tình c m, tính cách

Học sinh nội trú chịu nh h ởng m nh c a cộng đồng nơi c c em c trú, thông qua các ho t động giao tiếp C ch nói, c ch nghĩ và hành vi c a học sinh

có những nét riêng Trong quan h cộng đồng, quan h xã hội, các em coi trọng

t n nghĩa, trung th c, thẳng thắn Tình c m, tính cách c a học sinh nội trú bộc lộ

một cách khá sâu sắc Tuy nhiên, tình c m đó th ờng th m kín, ít biểu hi n ra ngoài một cách m nh mẽ Khi giao tiếp với ng ời thân, với b n là thẳng thắn, bình đẳng Giao tiếp với ng ời l các em thiếu t tin, kỹ năng diễn đ t ch a th c

s l u lo t, ng i trao đổi Do kỹ năng định h ớng trong giao tiếp ch a đ c hình thành chắc chắn vì chịu nh h ởng từ nhỏ c a cộng đồng [22]

Trong quá trình học tập t i tr ờng, không gian nội trú là môi tr ờng giao tiếp s ph m mới, có ý nghĩa lớn đối với c c em Khi đ c giao tiếp trong môi

tr ờng mới đa d ng, phong phú v các hình thức tổ chức học tập, thời gian tiếp xúc c a học sinh với các l c l ng giáo d c trong nhà tr ờng nhi u hơn so với

c c môi tr ờng khác Tuy nhiên, tính tích c c trong giao tiếp c a học sinh ch a cao, kỹ năng sống, kh năng giao tiếp, còn nhi u h n chế

Từ những đặc tr ng cơ b n v ho t động d y học và đặc điểm học sinh trung học cơ sở nội trú học nói trên, đòi hỏi công tác qu n lí ho t động d y học, cũng nh vi c bồi d ỡng ĩ năng sống, ĩ năng giao tiếp cho học sinh nội trú c n

đ c đặc bi t quan tâm nhằm nâng cao chất l ng d y-học, chất l ng cuộc sống c a học sinh dân tộc nội trú, phù h p với yêu c u phát triển c a xã hội [13]

1.3.1.2 Về hoạt động dạy học ở trường THCS dân tộc nội trú

ho t động học tập, văn ngh -thể d c thể thao so với tr ờng phổ thông nhi u hơn

Học sinh tr ờng THCS nội trú đ c học hai buổi trên ngày, ngoài tổ chức ho t động d y học chính khóa vào buổi s ng nh c c tr ờng phổ thông khác thì học sinh tr ờng THCS nội trú đ c tổ chức học buổi hai vào các buổi chi u Đó là những buổi học mở rộng, nâng cao kiến thức hoặc t học c a học sinh hoặc là các ho t động ngo i hóa văn ngh -thể d c thể thao Ngoài hai buổi học trên, học sinh còn đ c tổ chức t học tập trung t i các lớp học vào buổi tối Vì vậy,

ho t động d y học ở tr ờng THCS nội trú cũng có những đặc tr ng riêng Ho t động d y học ph i phù h p với đặc điểm nhận thức và tâm sinh lý c a học sinh dân tộc thiểu số [22]

Vi c tổ chức ho t động d y học c n ph i phối h p chặt chẽ giữa các hình thức tổ chức d y học, phù h p với quỹ thời gian và các ho t động ngo i khóa Học sinh học tập và sinh ho t ngay t i tr ờng Vì vậy, môi tr ờng nội trú là môi

tr ờng thuận l i cho vi c tổ chức các ho t động d y học

Với môi tr ờng học tập tập trung nh vậy nên hình thức t học c a học sinh tr ờng THCS nội trú rất đa d ng, phong phú, học sinh có thể t học một mình, học trao đổi nhóm với b n hay với giáo viên, học có gi o viên h ớng dẫn

tr c tiếp hoặc gián tiếp Do đ c tổ chức, qu n lí c a nhà tr ờng nên thời gian dành cho ho t động t học đ c lên kế ho ch và sắp xếp một cách cố định Đối với học sinh tr ờng THCS nội trú, thời gian học tập trong ngày đ c th c hi n theo quy định c a nhà tr ờng Thời gian dành cho ho t động học tập hàng ngày

c a học sinh đ c quy định: Giờ học chính khóa buổi sáng từ 7 giờ 15 đến 11 giờ 30, buổi chi u từ 13 giờ 30 đến 16 giờ 50 là giờ t học hoặc t học có s

h ớng dẫn c a giáo viên, giờ t học buổi tối từ 19 giờ đến 22 giờ Nh vậy, thời gian trong ngày dành cho nhi m v học tập là kho ng 9 giờ Trong kho ng 4 giờ dành cho học tập ch nh ho theo ch ơng trình, còn l i là thời gian dành cho t học ngoài giờ lên lớp vào buổi chi u và buổi tối [22]

Thời gian dành cho ho t động t học khá nhi u, nh ng do còn bị chi phối bởi ph ơng ph p, ế ho ch và động cơ học tập cộng với s nỗ l c c a b n thân

học sinh ch a cao nên chất l ng, hi u qu c a ho t động t học ch a th c s

đ c nh mong muốn

Hi n nay, với cơ sở vật chất đ c trang bị thì tr ờng THCS nội trú b ớc

đ u đã có đ đi u ki n để tổ chức các ho t động d y và học t i lớp cũng nh c c

ho t động học tập ngoài giờ lên lớp

1.3.2 Mục tiêu của hoạt động tự học

Trong mối quan h với ho t động d y học, ho t động t học giúp học sinh hình thành và phát triển: [19]

- V kiến thức: Học sinh nắm vững kiến thức các môn học bắt buộc và môn học t chọn trong ch ơng trình gi o d c THCS Các môn học bắt buộc đ c Bộ Giáo d c và Thể thao quy định Ngoài những kiến thức bắt buộc tr ờng có thể chọn môn học phù h p với học sinh và c c đi u ki n hi n có c a nhà tr ờng để làm môn học t chọn

Bên c nh đó, học sinh có thể t học để mở rộng kiến thức v c c lĩnh v c

t nhiên, xã hội, ngh thuật,… theo nhu c u học tập Những kiến thức này học sinh có thể học đ c trong th c tế cuộc sống hàng ngày, trong gia đình và xã hội Các kiến thức thông qua ho t động t học sẽ giúp ng ời học c ng cố, hoàn thi n, cập nhật tri thức mới để phù h p với th c tế cuộc sống, thích ứng với xã hội hi n đ i

- V ĩ năng: Trong ho t động t học, vi c x c định m c tiêu, xây d ng động cơ, l a chọn ph ơng ph p, hình thức t học h p lý là c n thiết Song đi u quan trọng là c n ph i có h thống kỹ năng t học Đi u này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi lẽ muốn có kết qu cao trong học tập tr ớc hết học sinh ph i có

kỹ năng làm vi c độc lập, trên cơ sở phát huy tính tích c c nhận thức để chiếm lĩnh h thống tri thức Vì tri thức là s n phẩm c a ho t động, muốn nắm vững tri thức thì vi c rèn luy n h thống kỹ năng t học một c ch th ờng xuyên và nghiêm túc ph i đ c chú trọng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà tr ờng Chính

kỹ năng t học là đi u ki n vật chất bên trong để học sinh biến động cơ t học thành kết qu c thể và làm cho học sinh t tin vào b n thân mình

Để đ t kết qu tốt trong t học, học sinh c n rèn luy n để hình thành và nắm vững những kỹ năng nhất định Kỹ năng t học bao gồm: Kỹ năng lập kế

ho ch t học, kỹ năng tổ chức th c hi n kế ho ch t học, kỹ năng iểm tra đ nh giá kết qu ho t động t học Ngoài ra, trong ho t động t học, học sinh c n hình thành các kỹ năng sống nh : Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng x , kỹ năng

gi i quyết vấn đ , kỹ năng chia sẻ,… Trong đó, c c ỹ năng ch yếu c a ho t động t học có vai trò quan trọng, bao gồm:

+ Kỹ năng lập kế ho ch t học:

Đó là h năng x y d ng một kế ho ch t học khoa học, h p lý trên cơ sở

đi u ki n hi n có, đ p ứng nhu c u t học cũng nh yêu c u c a ho t động học tập trong mối quan h với ho t động d y học

+ Kỹ năng tổ chức th c hi n kế ho ch t học: Kỹ năng này c n tuân th nguyên tắt là đ m b o thời gian t học t ơng xứng với l ng thông tin c a môn học; th c hi n nghiêm túc, t giác kế ho ch t học đã đ ra; xen kẽ h p lý giữa các hình thức t học, giữa các môn học, giữa giờ t học, giờ nghỉ ngơi; ch động, độc lập gi i quyết nhi m v học tập

+ Kỹ năng iểm tra đ nh gi ết qu ho t động t học:

Đ y là ỹ năng rất c n thiết để giúp ng ời học biết t kiểm tra mức độ chiếm lĩnh iến thức c a mình so m c tiêu và kế ho ch học tập đã đ ra, từ đó

ng ời học có thể đi u chỉnh ph ơng ph p học tập c a mình cho phù h p với những đi u ki n hi n có

- V th i độ: Thái độ trong ho t động t học đ c biểu hi n vi c x c định

rõ m c tiêu t học c a b n thân học sinh Mức độ nhận thức v m c tiêu, t m quan trọng, ý nghĩa c a ho t động t học sẽ là ti n đ để học sinh có th i độ tích

c c v ho t động t học Th i độ t học tích c c đ c thể hi n ở vi c ch động,

độc lập sáng t o, luôn mong muốn giáo viên giao các nhi m v học tập, hăng h i tìm tài li u tham kh o, s ch b o để nâng cao, mở rộng kiến thức

Th i độ tích c c trong ho t động t học còn đ c biểu hi n bằng động cơ học tập đúng đắn (học để chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, ỹ x o và hoàn thi n nhân cách), ý thức nghe gi ng, hăng h i ph t biểu ý kiến xây d ng bài, hoàn thành các nhi m v học tập đ c giao một c ch nhanh chóng, đ y đ , chất

l ng Ngoài ra, học sinh có thái độ t học tích c c th ờng hình thành cho b n thân một thời gian biểu h p lý, có n nếp học tập ổn định và cuối cùng là đ c thể hi n bằng kết qu học tập tốt

M c tiêu g n nhất c a ho t động t học là giúp học sinh th c hi n hi u qu

m c tiêu học tập gắn với th c hi n nhi m v các môn học và ho t động trong

ch ơng trình gi o d c; m c tiêu cuối cùng c a t học là giúp c nh n ng ời học hình thành và phát triển năng l c học tập liên t c, học tập suốt đời Vì vậy vi c

t học là rất c n thiết và có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi cá nhân [23]

Để ho t động t học đ t đ c kết qu tốt nhất thì vi c x c định m c tiêu

c a ho t động t học là rất quan trọng và vô cùng c n thiết M c tiêu ho t động

t học là những gì ng ời học đặt ra để phấn đấu trong học tập và có kh năng

đ t đ c m c tiêu đó trong qu trình học tập Vi c đặt ra m c tiêu t học giúp học sinh thấy đ c m c đ ch, ý nghĩa c a vi c t học Giúp cho học sinh có những suy nghĩ và hành động thống nhất Đi u này có nghĩa là tất c những suy nghĩ và hành động trong ho t động t học c a học sinh đ u nhằm đ p ứng m c tiêu học tập mà học sinh đã x c định [20]

động t học hàng ngày Trên cơ sở m c tiêu, yêu c u đào t o, nội dung c a ho t động t học v cơ b n có hai ph n:

- Nội dung t học cơ b n:

Đ y là những nội dung gắn li n với vi c th c hi n các nhi m v t học có tính chất bắt buộc (HS ph i hoàn thành) theo ch ơng trình d y học trên lớp c a giáo viên và học sinh trong các môn học Ng ời học th c hi n tốt những nội dung này sẽ chuyển hóa đ c qu trình đào t o c a nhà tr ờng thành quá trình

t đào t o c a mỗi ng ời học Do đó, nội dung t học c a ng ời học ph i toàn

di n, đ y đ đ m b o m c tiêu, yêu c u và theo đúng nội dung ch ơng trình do

Bộ Giáo d c và Đào t o quy định Xét v cơ b n, nội dung c a ho t động t học gồm: kiến thức cơ b n, kiến thức, kỹ năng v ngh nghi p đang đ c đào t o;

ph ơng ph p [2]

- Nội dung t học mở rộng:

Ngoài những nội dung t học bắt buộc theo m c tiêu, yêu c u, ch ơng trình đào t o, ng ời học có thể t học, t nghiên cứu những lĩnh v c tri thức theo sở thích, sở tr ờng c nh n Đ y là những nội dung t học diễn ra hàng ngày, có định h ớng c a giáo viên nh ằm giúp học sinh mở rộng, đào s u iến thức Nội dung t học mở rộng thể hi n ở vi c gi i quyết các nhi m v t học c thể; nội dung t học m ở r ộng có ph m vi rộng, ng ời học thể học đ c những kiến thức, kỹ năng, ỹ x o, thông qua sách tham kh o, sách nâng cao, m ng internet,…hoặc học đ c ngay trong gia đình (bố, mẹ, anh chị em), trong cuộc sống hàng ngày

Nội dung t học mở rộng có t c động tích c c, bổ sung, làm phong phú hơn cho nội dung t học cơ b n Giúp ng ời học c ng cố thêm kiến thức cũng nh hoàn thi n các kỹ năng, ỹ x o, đ p ứng nhu c u học mở rộng, học nâng cao [2]

1.3.4 Động cơ tự học

Động cơ t học hay còn gọi là động l c t học là những yếu tố tâm lý có tác d ng thúc đẩy ch thể v t qua hó hăn, trở ng i ho t động học tập Động

cơ t học giúp ng ời học gi i quyết đ c các nhi m v học tập một cách ch động

Trong ho t động t học c a học sinh, động cơ học tập là một yếu tố không thể thiếu, nó có vai trò quan trọng và nh h ởng rất lớn đến kết qu học tập c a học sinh Động cơ t học có nguồn gốc bên trong và bên ngoài Nguồn gốc bên trong là b n thân học sinh có nhu c u, ý ch v t khó, nỗ l c để đ t đ c nhi m

v c a ho t động t học một cách t gi c trên cơ sở m c tiêu c a ho t động t học Động cơ t học có nguồn gốc bên ngoài bao gồm s động viên, chia sẻ c a

th y cô giáo và gia đình; vi c đ nh gi h ch quan, công bằng c a th y cô đối với học sinh, môi tr ờng và đi u ki n cơ cở vật chất c a lớp học [13]

1.3.5 Phương pháp, phương tiện tự học

Ph ơng ph p t học có một ý nghĩa hết sức quan trọng, vì ph ơng ph p t học có nh h ởng tr c tiếp đến kết qu học tập c a học sinh Muốn nâng cao chất l ng, hi u qu HĐTH, đồng thời phát huy tính tích c c ch động sáng t o

c a học sinh, đòi hỏi HS không những có m c đ ch, động cơ học tập đúng đắn

mà ph i có ph ơng ph p t học phù h p với từng bộ môn Có nhi u ph ơng pháp t học nh ng v cơ b n có thể kể đến một số ph ơng ph p t học mà đ c nhi u ng ời học s d ng và đem l i hi u qu cao [10], nh :

- Ph ơng ph p nghiên cứu sách giáo khoa, tài li u học tập (ghi nhật ký, trích ghi, tóm tắt, )

Có ph ơng ph p t học tốt sẽ giúp học sinh th c hi n đ c m c tiêu c a học tập Do đó, nhà qu n lí, giáo viên c n tích c c h ớng dẫn, bồi d ỡng

ph ơng ph p t học cho HS Ngoài ph ơng ph p t học thì ph ơng ti n, cơ sở vật chất nh : Thiết bị đồ dùng d y học, tài li u tham kh o, phòng chức năng, cũng nh h ởng nhi u đến chất l ng ho t động t học c a học sinh

1.3.6 Hình thức hoạt động tự học

Ho t động t học có thể đ c xem nh là ho t động t tổ chức để chiếm lĩnh những tri thức, ĩ năng, ĩ x o và diễn ra d ới nhi u hình thức khác nhau Nếu xem xét t học trong mối quan h với ho t động gi ng d y thì t học đ c phân thành các hình thức nh :

- T học hông có h ớng dẫn (không có sách và s h ớng dẫn c a giáo viên)

- T học có s ch nh ng hông có gi o viên bên c nh

- T học có sách, có th y h ớng dẫn

* T học hông có h ớng dẫn: Là hình thức t học mà cá nhân t mày mò,

t nghiên cứu theo sở thích và hứng thú độc lập không có sách và s h ớng dẫn

c a giáo viên T học không có th y hay còn gọi là t học bậc cao là hình thức

t học mà ng ời học đã có một trình độ nhất định để có thể t tổ chức vi c học Hình thức t học này ph i đ c d a trên n n t ng một ni m khao khát, say mê khám phá tri thức mới và đồng thời ph i có một vốn tri thức vừa rộng, vừa sâu Hình thức này th ờng gặp ở các nhà nghiên cứu khoa học Kết qu c a quá trình

t học đó là đi đến s sáng t o và phát minh ra các tri thức khoa học mới Hình thức t học không có th y là hình thức thể hi n đỉnh cao c a ho t động t học [19]

phát triển v t duy, t học hoàn toàn với sách là c i đ ch mà mọi ng ời ph i đ t đến để xây d ng một xã hội học tập suốt đời

Thứ hai, t học có th y ở xa h ớng dẫn: Mặc dù th y ở xa nh ng vẫn có các mối quan h trao đổi thông tin giữa th y và trò bằng c c ph ơng ti n trao đổi thông tin d ới d ng ph n ánh và gi i đ p c c thắc mắc, làm bài, kiểm tra,

đ nh gi , [19]

* T học có sách, có th y h ớng dẫn

Ở hình thức t học này có hai d ng: [20]

Thứ nhất, t học có sách và không có th y th ờng xuyên: Ở d ng t học này, HS chỉ gặp th y vào một thời gian nhất định nào đó c a khóa học (đ t học) hoặc gặp th y vào một số tiết trong tu n (th ng), để nhận s định h ớng, g i ý,

gi i đ p thắc mắc, thời gian còn l i học sinh v nhà t học với giáo trình và tài

li u d ới s h ớng dẫn gián tiếp c a giáo viên D ng t học này th ờng thấy

nh d y từ xa, d y học tr c tuyến

D ng t học này, ng ời th y có vai trò là nhân tố hỗ tr , chất xúc tác thúc đẩy và t o đi u ki n để trò t chiếm lĩnh tri thức Trò với vai trò là ch thể c a quá trình nhận thức: t giác, tích c c, say mê, sáng t o tham gia vào quá trình học tập Mối quan h giữa th y và trò chính là mối quan h giữa Nội l c và Ngo i l c, Ngo i l c dù quan trọng đến mấy cũng chỉ là chất xúc tác thúc đẩy Nội l c phát triển

Trong quá trình t học ở nhà, tuy ng ời học không giáp mặt với th y,

nh ng d ới s h ớng dẫn gián tiếp c a th y, ng ời học ph i phát huy tính tích

c c, t giác, ch động t sắp xếp kế ho ch huy động mọi trí tu và kỹ năng c a

b n th n để hoàn những yêu c u do gi o viên đ ra T học c a ng ời học theo

d ng này liên quan tr c tiếp với yêu c u c a gi o viên, đ c gi o viên định

h ớng v nội dung, ph ơng ph p t học để ng ời học th c hi n Nh vậy ở

d ng t học này quá trình t học c a học sinh có liên quan chặt chẽ với quá trình

d y học, chịu s t c động c a nhi u yếu tố, trong đó có yếu tố tổ chức và qu n

lý quá trình d y học c a giáo viên và quá trình t học c a học sinh D ng t học này th ờng gặp ở các bậc học nh cao đẳng, đ i học,…

Thứ hai, t học có sách và có th y th ờng xuyên:

T học có th y h ớng dẫn là hình thức t học nằm trong ho t động d y học

và th ờng gặp ở bậc học phổ thông Ng ời học th c hi n ho t động t học d ới

s định h ớng, g i mở, dẫn dắt c a th y T học có th y th ờng xuyên là hình thức t học mà học sinh đ c th y định h ớng, g i mở, dẫn dắt học tập ngay ở trên lớp và trên cơ sở đó v nhà học sinh có thể t học T học có th y th ờng xuyên có thể diễn ra ở trên lớp và ngoài lớp Ví d , học sinh gi i bài tập, th o luận nhóm để hoàn thành nhi m v t học mà th y giao cho ở trên lớp Hoặc

th y giao nhi m v , h ớng dẫn học sinh làm bài tập ở nhà, nghiên cứu tr ớc tài

li u ph c v cho bài học ở trên lớp,…

Trong các hình thức t học trên không có hình thức t học nào chiếm u thế tuy t đối, mỗi hình thức t học có những u điểm và những h n chế riêng Tùy trình độ, đối t ng cũng nh quỹ thời gian mà ng ời học l a chọn hình hình t học sao cho phù h p nhất Tuy các hình thức t học này đ u có u và

nh c điểm nh ng chúng có mối quan h mật thiết với nhau, bổ sung hỗ tr cho nhau, ng ời học có thể chỉ l a chọn một hình thức t học phù h p nhất hoặc kết

h p thêm các hình thức t học h c để có đ c kết qu học tập cao nhất

Do m c đ ch và ph m vi c a đ tài, chúng tôi chỉ đ cập đến d ng t học có sách, có th y h ớng dẫn th ờng xuyên, từ đó học sinh có thể t học ngay trong giờ học chính khóa và t học ngoài thời gian học chính khóa

1.3.7 Mối quan hệ giữa hoạt động tự học và hoạt động dạy học

Đ y là mối quan h giữa t c động bên ngoài và ho t động bên trong Tác động d y c a giáo viên là bên ngoài hỗ tr cho ho t động t học c a học sinh Hay nói cách ho t động d y học chỉ là ngo i l c, còn t học là nhân tố quyết định đến b n th n ng ời học-nội l c Nh ng ho t động d y học có ý nghĩa rất lớn và nh tr c tiếp đến ho t động t học c a học sinh [22]

Ho t động d y học là một ho t động kép gồm ho t động d y do th y đ m nhận và ho t động học do HS đ m nhận Ho t động d y c a th y giữ vai trò ch

đ o, còn ho t động học c a HS giữ vị trí ch động

Ho t động d y học là một ho t động có 2 ch thể: Giáo viên và học sinh

Ho t động d y học không chỉ là ho t động truy n th kiến thức cho học sinh mà bao gồm c công vi c tổ chức các ho t động học tập c a học sinh đi u khiển nhận thức c a học sinh, hình thành kỹ năng, h ớng dẫn cho học sinh ph ơng pháp học tập, giáo d c cho học sinh v động cơ t học để học sinh học tập đ t kết qu cao [9]

T học là ho t động nhận thức c a con ng ời v những quy luật c a t nhiên Ho t động d y học và ho t động t học là hai ho t đọng có mối quan h

bi n chứng với nhau, ho t động d y học và ho t động t học là hai yếu tố cấu thành c a quá trình d y học Nếu chỉ có d y hoặc chỉ có t học riêng rẽ, độc lập thì không có quá trình d y học, các m c tiêu đ ra sẽ không thể th c hi n đ c Mối quan h bi n chứng giữa ho t động d y học và ho t động t học còn thể

hi n ở chỗ kết qu c a ho t động này ph thuộc vào ho t động kia và ng c l i Trong quá trình d y học gi o viên t c động đến học sinh bằng các bi n

ph p s ph m, học sinh tiếp nhận s t c động c a giáo viên Nếu giáo viên d y tốt, có ph ơng ph p tốt sẽ ph t huy đ c kh năng s ng t o c a học sinh sẽ t o

ra đ c kết qu học tập tốt Vai trò ch thể c a học sinh càng đ c phát huy, kết

qu học tập c a học sinh càng cao thì hi u qu c a quá trình d y càng cao

S thống nhất bi n chứng giữa d y và học đòi hỏi ho t động d y học đóng vái trò ch đ o, tổ chức, h ớng dẫn ho t động t học [13]

Vậy ho t động c a hai ch thể riêng nh ng có mối quan h bi n chứng tác động c a hai ch thể riêng nh ng có mối quan h bi n chứng t c động qua l i lẫn nhau B n chất c a quá trình d y học là quá trình nhận thức độc đ o c a

ng ời học d ới s đi u khiển, h ớng dẫn c a giáo viên nhằm giúp học sinh nắm vững kiến thức

ẩn chứa trong nó là tính mới mẻ, cách thức hành động, cách thức tiếp cận Nội dung môn học gắn với th c tiễn cuộc sống, với vốn sống c a học sinh

Nội dung ch ơng trình môn học có t c động rất nhi u đến ph ơng ph p

gi ng d y c a gi o viên, qua đó t c động đến quá trình nhận thức c a học sinh,

t c động đến cách học sinh học thế nào, th động hay ch động t học

- Ph ơng ph p gi ng d y: Ph ơng ph p gi ng d y c a gi o viên đóng vai trò quan trọng hàng đ u trong vi c định h ớng ý thức t học c a học sinh, là yếu

tố nh h ởng lớn tới năng l c và hi u qu t học c a học sinh Vì giáo viên là

ch thể c a ho t động d y học Ph ơng ph p gi ng d y sẽ có t c động tích c c nếu nếu giáo viên biết hơi dậy tính ham muốn học hỏi c a học sinh, tức là giáo viên ph i nhắm đến m c tiêu và phát huy nội l c c a ng ời học Lý luận d y học cho rằng đó là ph ơng ph p d y học tích c c, lấy ng ời học làm trung tâm Giáo viên không gi ng theo lối độc tho i, mà c n gi ng theo h ớng g i mở, đặt câu hỏi để ch th ch t duy s ng t o c a ng ời học, h ớng dẫn học sinh tích

c c tham gia vào th o luận, làm vi c nhóm, x lý các bài tập tình huống

- Cách thức đ nh gi ết qu học tập:

Vi c đ nh gi ết qu học tập có quan h hữu cơ với ph ơng ph p gi ng

d y Nếu ph ơng ph p gi ng d y đ m b o tính tích c c và rèn luy n học sinh

kh năng t học thì vi c đ nh gi ết qu học tập c a học sinh đòi hỏi công sức

và thời gian c a giáo viên bỏ ra cũng nhi u hơn Vi c đ nh gi c n khách quan, chính xác và luôn luôn theo h ớng khuyến khích học sinh học tập

- Môi tr ờng học tập và đi u ki n cơ sở vật chất: Con ng ời là tổng hòa

c a các mối quan h xã hội T nh c ch con ng ời nói chung và ng ời học sinh nói riêng không chỉ do nh h ởng c a giáo d c ở nhà tr ờng phổ thông mà còn

do nh h ởng c a môi tr ờng xã hội Giáo d c gia đình là h t nh n cơ b n hình thành t nh c ch ng ời học ngay từ thuở ấu thơ S giáo d c trong gia đình, tấm

g ơng học tập c a bố mẹ, anh chị, phong trào học tập trong tr ờng, lớp là nhân

tố cơ b n định h ớng cho s phấn đấu đi lên trong học tập, giúp các em hình thành ý thức t học Bên c nh yếu tố môi tr ờng đã nêu trên thì đi u ki n cơ sở vật chất nh ý túc x , phòng học, bàn ghế, th vi n, h thống m ng Internet,

ph ơng ti n thiết bị, sách giáo khoa và các tài li u tham kh o v.v ph c v cho

d y học cũng có nh h ởng đến t học c a học sinh

- Thời gian dành cho t học:

Ho t động t học đòi hỏi ph i có quỹ thời gian phù h p, nên học sinh ph i

bố trí kế ho ch thật khoa học để đ m b o quá trình t học đ t hi u qu

- Tổ chức qu n lý học sinh t học:

Ho t động t học là ho t động mang tính t gi c, độc lập cao nh ng không thể tách rời công tác tổ chức qu n lý để học sinh nâng cao tính tích c c, t giác học tập

* Yếu tố ch quan là các yếu tố bên trong quyết định tr c tiếp đến kết qu

c a ho t động t học Trong quá trình t học, yếu tố nội l c c a cá nhân ng ời học là yếu tố cơ b n nhất quyết định chất l ng và hi u qu c a ho t động t học S tr giúp c a yếu tố ngo i l c chỉ có tác d ng hỗ tr , kích thích các yếu

tố nội l c phát triển Nội l c c a học sinh bao gồm: [22]

- Những yếu tố với t c ch là thành ph n cấu trúc c a ho t động t học đó

là nhận thức v t học, động cơ t học, ph ơng ph p t học, th i độ và kỹ năng