Quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố huế (tt)

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI NGÔ ĐỨC THIỆN HOÀNG QUY HOẠCH KHÔNG GIAN HỆ THỐNG DỊCH VỤ CÔNG CỘNG HỖ TRỢ CHO BỆNH VIỆN ĐA KHOA TẠI THÀNH PHỐ HUẾ LUẬN

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGÔ ĐỨC THIỆN HOÀNG

QUY HOẠCH KHÔNG GIAN HỆ THỐNG DỊCH VỤ CÔNG CỘNG HỖ TRỢ CHO BỆNH VIỆN ĐA KHOA

TẠI THÀNH PHỐ HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

HÀ NỘI, NĂM 2011

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGÔ ĐỨC THIỆN HOÀNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS KTS LÊ QUÂN

HÀ NỘI, NĂM 2011

MỤC LỤC

Lời cám ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục hình minh hoạ

Danh mục các bảng, biểu

Danh mục sơ đồ, đồ thị

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

Tính cấp thiết của đề tài: 1

Mục đích nghiên cứu của đề tài: 4

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 4

Phương pháp nghiên cứu: 5

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn: 5

Cấu trúc luận văn: 7

PHẦN 2: NỘI DUNG 8

Chương 1: Tổng quan hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa ở Việt Nam và thành phố Huế 8

1.1 Một số khái niệm: 8

1.1.1 Quy hoạch không gian: 8

1.1.2 Cụm công trình công cộng: 8

1.1.3 Cụm các công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ: 10

1.1.4 Không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa: 10

1.2. Thực trạng hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa ở Việt Nam: 11

1.3. Thực trạng hệ thống dịch vụ công cộng ở một số bệnh viện tại thành phố Huế: 16

1.4. Đánh giá chung và các vấn đề cần giải quyết: 19

1.4.1 Đánh giá chung: 191.4.2 Các vấn đề cần giải quyết: 22

1.5. Những nghiên cứu đã công bố về không gian hệ thống dịch vụ công cộng: 23 Chương 2: Cơ sở khoa học để quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế 26 2.1 Định hướng quy hoạch phát triển đô thị Huế: 26

2.1.1 Định hướng quy hoạch mạng lưới bệnh viện đa khoa của ngành y

tế tại thành phố Huế: 26 2.1.2 Định hướng quy hoạch tổng thể thành phố Huế đến năm 2020: 28

2.2. Cơ sở lý thuyết: 34

2.2.1 Lý thuyết về hình ảnh đô thị của Kevin Lynch: 34 2.2.2 Mô hình quy hoạch phát triển cụm kiến trúc công trình công cộng: 38

2.3 Các yếu tố tác động đến việc quy hoạch không gian hệ thống dịch

vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế: 50

2.3.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên: 50 2.3.2 Đặc điểm văn hóa xã hội ảnh hưởng hình thái không gian đô thị Huế: 55 2.3.3 Cơ sở về kinh tế kỹ thuật: 59 2.3.4 Quy hoạch đô thị - Kiến trúc: 61 2.3.5 Quy mô bệnh viện đa khoa trong cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ: 63 2.3.7 Yêu cầu sử dụng và các chức năng trong hệ thống dịch vụ các công trình y tế: 65

2.4. Kinh nghiệm và bài học thực tiễn về quy hoạch không gian hệ thống

dịch vụ công cộng: 66

Chương 3: Quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế 72

3.1 Những quan điểm định hướng và nguyên tắc quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng: 72

3.1.1 Những quan điểm định hướng quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ: 72

3.1.2 Những nguyên tắc quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa: 72

3.2. Cơ cấu quy mô, phân loại hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế: 76

3.2.1 Cơ cấu chức năng và quy hoạch sử dụng đất: 76

3.2.2 Quy mô và loại hình dịch vụ công cộng trong quy hoạch không gian dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế: 77

3.3. Đề xuất giải pháp quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế: 79

3.3.1 Hệ thống giải pháp quy hoạch hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho mạng lưới bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế: 79

3.3.2 Giải pháp quy hoạch chi tiết: 80

3.3.3 Giải pháp hạ tầng kỹ thuật: 85

3.3.5 Giải pháp kết cấu và vật liệu xây dựng: 92

3.3.6 Giải pháp kiến trúc cảnh quan: 92

3.3.7 Giải pháp vi khí hậu và vệ sinh môi trường: 94

3.3.8 Hệ thống trang thiết bị kỹ thuật đô thị: 95

3.3.9 Giải pháp lựa chọn cây xanh: 96

PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98

1 Kết luận: 98

2 Kiến nghị: 100 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC HÌNH MINH HOẠ

Hình 1.1

Ngoài bệnh viện, hàng trăm người thân của các bệnh nhi chỉ biết ngồi chờ đợi (Nguồn sưu tầm Internet)

13

Hình 1.2

Người nhà bệnh nhân nằm lên cả lan can để nghỉ ngơi và chờ đợi bên ngoài khoa Nhi bệnh viện Huế

13

Hình 1.3 Toàn cảnh từ bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội

(Nguồn sưu tầm Internet) 14

Hình 1.4 Cảnh hàng rong bao vây cổng bệnh viện Chợ

Rẫy - Tp HCM (Nguồn sưu tầm Internet) 14

Hình 1.5

Các không gian mở, chuyển tiếp trong bệnh viện

đa khoa Sai Gòn biến thành bãi dịch vụ gửi xe (Nguồn sưu tầm Internet)

17

Hình 1.9 Mặt bằng vị trí các dịch vụ công cộng tự phát

đang diễn ra tại bệnh viện Trung ương Huế 18

Hình 1.10

Khung cảnh bên ngoài cổng rào, trên vỉa hè giáp ranh với bệnh viện TW Huế, là những dịch vụ tự phát của người dân mọc lên, không quản lý được

19

Hình 1.11 Khu dịch vụ ăn uống bệnh viện TW Huế 19

Hình 1.12

Mặt cắt đánh giá hiện trạng hình thức tổ chức dịch vụ công cộng bên ngoài cụm công trình y tế

và bảo vệ sức khoẻ

21

Hình 2.1 Bản đồ Quy hoạch chung xây dựng TP.Huế đến

năm 2020 (Nguồn Sở Xây dựng Thừa Thiên Huế) 29

Hình 2.2

Bản đồ Quy hoạch cơ cấu sử dụng đất khu trung tâm phía Nam TP.Huế (Nguồn Viện Quy hoạch Xây dựng T.T.Huế)

30

Hình 2.3

Dự án khu đô thị mới Đông Nam Thủy An tại Thành phố Huế (Nguồn Viện quy hoạch xây dựng Thừa Thiên Huế)

31

Hình 2.4

Dự án khu đô thị mới An Vân Dương tại Thành phố Huế (Nguồn Viện quy hoạch xây dựng Thừa Thiên Huế)

33

Hình 2.5 Các yếu tố của mẫu đô thị (Lynch, năm 1959,

Hình 2.6 Bản vẽ minh họa mô hình “Đơn vị ở” của

Clarence Perry (Nguồn: Hall, P (1992)) 39

Hình 2.7 Chiswick Place, London, Anh (Nguồn sưu tầm

Hình 2.8 Hampshire Corporate, Anh (Nguồn sưu tầm

Hình 2.11 Tổ chức giao thông và chia lô đất linh hoạt trong

khu Avis Farm (Nguồn sưu tầm Internet) 46

Hình 2.12

Cảnh quan trong Cornell Business &

Technology Park,New York, Hoa Kỳ (Nguồn sưu tầm Internet)

47

Hình 2.13 Công trình trong khu Aztec West, Bristol, Anh 48

H ình 2.14 Không gian dịch vụ công cộng tại Val d’Europe,

Paris, Pháp (Nguồn sưu tầm Internet) 68

Hình 2.15

St Francis Hospital South Campus - Indianapolis, Indiana Service Industries: Market Segments: Health Care (Nguồn sưu tầm Internet)

Hình 2.18 Một số thương mại dịch vụ hỗ trợ tại bệnh viện

Jihlava (Nguồn sưu tầm Internet) 71

Hình 3.1

Giải pháp quy hoạch hệ thống dịch vụ công cộng

hỗ trợ cho mạng lưới bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế

79

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Số hiệu bảng,

Bảng 1.1 Phân loại cụm công trình công cộng 9

Bảng 2.1

Số liệu Kinh tế - xã hội về lĩnh vực Y tế giai đoạn 2006 - 2010 (Nguồn dư địa chí Thừa Thiên Huế)

Hình 3.5a,b Giải pháp hệ thống giao thông tiếp cận 86

Hình 3.6a,b Lựa chọn giải pháp giao thông tiếp cận có mái

Hình 3.7 Bãi đỗ xe thân thiện với môi trường 88 Hình 3.8 Hình thức bãi giữ xe đạp, xe máy công cộng 89 Hình 3.9 Các cách bố trí điểm dừng xe bus 89 Hình 3.10 Minh hoạ lưu tuyến 92 Hình 3.11 Minh hoạ Khu vực (Mảng) 93 Hình 3.12 Minh hoạ cạnh biên 94 Hình 3.13 Một số hình thức thiết bị đô thị 96 Hình 3.14 Một số chủng loại cây xanh 97

bệnh viện đa khoa

Bảng 3.3 Đề xuất bán kính phục vụ 43

Bảng 3.4 Các kích thước cơ bản cho điểm dừng xe bus 90

DANH M ỤC SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ

Số hiệu bảng,

Sơ đồ 1.1 Sơ đồ khái quát các cụm công trình công cộng 8

Sơ đồ 1.2 Minh hoạ cụm công trình y tế và bảo vệ sức

Sơ đồ 2.1 Cấu trúc tổng thể hợp nhất của Business Park 42

Sơ đồ 2.2 Các thế hệ Business Park trong cơ cấu đô thị 43

Sơ đồ 2.3

Các yếu tố tác động đến việc quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa

50

Sơ đồ 2.4 Sơ đồ hình thành tổ chức không gian đô thị 59

Sơ đồ 2.5 Sơ đồ tổ chức và quan hệ tầng bậc trong mạng

lưới công trình y tế (Nguồn sưu tầm) 65

Sơ đồ 3.1 Minh hoạ bán kính phục vụ 84

1

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Con người là nguồn tài nguyên quí báu nhất của xã hội, con người quyết định sự phát triển của đất nước, trong đó sức khỏe là vốn quí nhất của mỗi con người và của toàn xã hội Vì vậy, đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân và mỗi gia đình

Ở Việt Nam nói chung và thành phố Huế nói riêng, trong công cuộc xây dựng nhằm phát triển kinh tế xã hội cho đô thị Các chính sách, định hướng phát triển đô thị đưa ra luôn đề cập việc nâng cấp hoàn thiện và phát triển hệ thống cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ nhằm thoả mãn nhu cầu

và đòi hỏi chất lượng dịch vụ y tế ngày càng cao của người dân đô thị

Cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ không những phát triển về đặc thù việc khám chữa bệnh thông qua việc đầu tư các trang thiết bị y tế hiện đại, đội ngũ các y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, mà còn cần phải đầu tư cơ

sở hạ tầng kỹ thuật và hệ thống các công trình dịch vụ công cộng hỗ trợ khác như: Các dịch vụ về giao thông (Bãi đỗ xe, hệ thống trạm dừng của các phương tiện, ); Dịch vụ về thương mại (ăn uống - giải khát, mua bán dược phẩm - đặc thù y tế, quầy tạp hóa, giao dịch ngân hàng - ATM, nhà nghỉ, ); Dịch vụ về xã hội (công viên nghỉ ngơi, nhà tắm - giặt công cộng, nhà nghỉ dành cho người nhà bệnh nhân, ); Dịch vụ viễn thông, các công trình dịch

vụ công cộng này kết hợp một số chức năng liên kết trong đô thị tạo ra hệ thống công trình dịch vụ công cộng hỗ trợ cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ trong đô thị

Hệ thống các công trình dịch vụ công cộng trong đô thị giữ một vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống của người dân trong đô thị Đặc biệt ở các khu vực trung tâm của đô thị, những nơi mà hệ thống dịch

2

vụ công cộng đang bị xuống cấp nghiêm trọng do quá trình đô thị ngày một tăng, dân cư di cư tới sinh sồng ngày càng nhiều cùng với sự chưa được quan tâm đúng mức, vốn đầu tư xây dựng và việc quản lý đô thị còn hạn chế Vấn

đề càng trở nên nghiêm trọng khi hàng năm người dân từ các địa phương khác vẫn đổ về các đô thị để sinh sống theo thời vụ hoặc định cư lâu dài, dẫn đến việc cơi nới trái phép, tỉ lệ xây dựng rất cao Bởi vậy chất lượng của người dân của đô thị ngày bị giảm sút, tuy vậy hệ thống công trình công cộng nói chung và hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho cụm công trình y tế nói riêng chưa được quan tâm đúng mức so với xu thế phát triển của đô thị

Trong thực tế, đối với cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ có thể được xem như là thành phố nhỏ Chúng là tương đối tự cung tự cấp và luôn luôn thay đổi và thích ứng Tất cả các hoạt động của đời sống cộng đồng được tìm thấy trong không gian đô thị tại đây, bao gồm cả ngủ, ăn uống, kinh doanh, thương mại, giáo dục, bảo trì, quy trình công nghiệp, kho bãi, và tất nhiên, chăm sóc sức khỏe

Bởi vì những hoạt động công cộng tại cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ chia sẻ rất nhiều thuộc tính của thành phố, quy hoạch đô thị và các nguyên tắc thiết kế đô thị liên quan [15]

Thừa Thiên Huế là vùng đất có bề dày lịch sử và văn hóa, được thiên nhiên ban tặng nhiều thắng cảnh đẹp, còn có hai di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được UNESCO công nhận

Theo lộ trình, toàn bộ các cấp, ngành trong toàn tỉnh sẽ cùng thực hiện những mục tiêu để sớm đề nghị Chính phủ, Quốc hội cho phép chuyển tỉnh Thừa Thiên Huế thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2015 Theo đó Thừa Thiên Huế sẽ được xây dựng theo mô hình “Chùm đô thị, đa trung tâm” bao gồm “Đô thị thành phố trung tâm (thành phố Huế)” và các đô thị vệ tinh như Tứ Hạ, Hương Thủy, Thuận An và Chân Mây Lăng Cô Trong

3

đó, thành phố Huế hiện nay sẽ là đô thị hạt nhân, thúc đẩy đưa toàn tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Về y tế, Huế cùng với Hà Nội, Hồ Chí Minh là những thành phố có cơ

sở khám chữa bệnh và là nơi có bệnh viện đa khoa lớn nhất cả nước Hệ thống

y tế của thành phố Huế chiếm vai trò quan trọng trong lĩnh vực khám chữa bệnh, nghiên cứu, đào tạo, cho khu vực miền Trung Thành phố Huế phấn đấu đến năm 2012, sẽ cơ bản hoàn thành quy hoạch mạng lưới y tế; Hiện đại hóa cơ sở vật chất; Giảm quá tải; Ứng dụng kỹ thuật cao; Đưa dịch vụ chữa bệnh - du lịch quốc tế vào hoạt động nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh

Tuy rằng, thành phố Huế luôn có sự đầu tư, phát triển hệ thống y tế, hiện đại hóa cơ sở vật chất, ứng dụng kỹ thuật cao và đưa nhiều dịch vụ chữa bệnh vào hoạt động nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh Nhưng, việc nghiên cứu và đầu tư cho quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ vẫn chưa được quan tâm, chú trọng

Các dịch vụ công cộng này trên thực tế tại thành phố Huế đang hình thành và diễn ra một cách tự phát bên ngoài cũng như bị xâm chiếm ngay cả không gian bên trong của các cơ sở khám chữa bệnh Dẫn đến ảnh hưởng không tốt đến chất lượng và môi trường khám chữa bệnh của người dân, ảnh hưởng đến công tác về quản lý đô thị và quản lý xã hội trở nên gặp khó khăn Đây cũng là một nguyên nhân của quá trình đô thị hóa, làm mất mỹ quan đô thị

Đó là những vấn đề mà luận văn quan tâm, nghiên cứu tìm ra hướng giải quyết nhằm để phù hợp với điều kiện phát triển ở đô thị nói chung và cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ tại thành phố Huế nói riêng

4

Trong phạm vi của một luân văn thạc sĩ, đề tài muốn nghiên cứu và có giải pháp đến việc quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ phù hợp với điều kiện phát triển

và tính chất của đô thị Huế Trong đó, bệnh viện đa khoa là công trình trung tâm trung ảnh hưởng trực tiếp đến việc quy hoạch và tổ chức không gian cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ của người dân thành phố Huế

Hệ thống dịch vụ công cộng này nếu được quy hoạch, tổ chức một cách hợp lý sẽ có tác động rất lớn đến việc hạn chế quá trình hoạt động đô thị đang diễn ra lộn xộn, nhếch nhác, mất mỹ quan xung quanh khu vực bệnh viện tại thành phố Huế

Vì vậy, việc nghiên cứu về “Quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ

công cộng hỗ trợ cho bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế” là việc làm cần

thiết và là yêu cầu cấp bách nhằm hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu của cuộc sống mới đang đặt ra ngày một phong phú, đa dạng, sự đòi hỏi chất lượng khám chữa bệnh và thẩm mỹ kiến trúc cao phù hợp với sự phát triển và nét văn hóa truyền thống đặc trưng của đô thị Huế

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

- Tổng hợp và đánh giá thực trạng hệ thống dịch vụ công cộng hỗ trợ cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khỏe tại thành phố Huế

- Xây dựng cơ cấu loại hình dịch vụ công cộng phù hợp với quy mô, mạng lưới phân bố của bệnh viện đa khoa trong đô thị, nhằm hoàn thiện chức năng cụm công trình y tế và bảo vệ sức khỏe tại thành phos Huế

- Xây dựng những định hướng và đề xuất mô hình quy hoạch không gian hệ thống dịch vụ công cộng tại thành phố Huế hỗ trợ cho cụm công trình

y tế và bảo vệ sức khoẻ mà các bệnh viện đa khoa là công trình trung tâm

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

5

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Hệ thống công trình dịch vụ công cộng hỗ trợ cho cụm công trình y tế và bảo vệ sức khoẻ mà các bệnh viện đa khoa là công trình trung tâm Hệ thống dịch vụ bao gồm: Các loại hình dịch

vụ về giao thông, dịch vụ về thương mại, dịch vụ về văn hóa, dịch vụ về tín ngưỡng,

- Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Mạng lưới các bệnh viện đa khoa tại thành phố Huế

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Điều tra, tập hợp các tài liệu thu thập từ các nguồn lưu trữ thông tin và thực tế trong quá trình công tác thực địa tai các địa phương

- Khảo sát thực tế việc tổ chức không gian hệ thống dịch vụ công cộng tại một số bệnh viện đa khoa trong va ngoài nước

- Tham khảo ý kiến chuyên môn của các chuyên gia, nhân viên, đội ngủ

y bác sĩ đang công tác làm việc tại các bệnh viện Cũng như ý kiến, nguyện vọng của người bệnh và người nhà bệnh nhân

- So sánh đối chiếu, đánh giá và tổng hợp giúp cho việc thiết lập các luận điểm, phương pháp nghiên cứu ứng dụng và lựa chọn giải pháp tổ chức không gian hệ thống dịch vụ công cộng cho bệnh viện đa khoa trong đô thị

- Thể nghiệm bằng các công trình thực tế

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn:

Ngày nay nhu cầu của con người càng được nâng cao do sự phát triển của xã hội Ăn phải ngon và mặc phải đẹp Vì thế, họ càng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề sức khoẻ của mình và ngay đến phúc lợi xã hội cũng càng được nâng cao Một cụm công trình y tế chăm sóc sức khỏe hay một bệnh viện ra đời trong thời đại này phải đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của người dân, cộng đồng và xã hội Hệ thống công trình dịch vụ y tế phải càng ngày tổ chức, quy hoạch hợp lý và hoàn thiện hơn

về quy hoạch, tổ chức không gian hệ thống dịch vụ công cộng cụm công trình

y tế và bảo vệ sức khoẻ mà các bệnh viện đa khoa là công trình trung tâm có ý nghĩa cần thiết cho xã hội và mang tính khoa học thực tiễn