BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÖC HÀ NỘI --- NGUYỄN THỊ THẢO NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KĨ THUẬT TRONG QUY HOẠCH CHUNG THỊ XÃ CỬA LÕ - TỈNH NGHỆ AN CÓ TÍN
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÖC HÀ NỘI
-
NGUYỄN THỊ THẢO
NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KĨ THUẬT TRONG QUY HOẠCH CHUNG THỊ XÃ CỬA LÕ - TỈNH NGHỆ AN CÓ TÍNH ĐẾN ẢNH HƯỞNG CỦA
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
LUẬN VĂN THẠC SĨ KĨ THUẬT
Hà Nội, năm 2013
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÖC HÀ NỘI
-
NGUYỄN THỊ THẢO KHÓA: 2011 - 2013
NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KĨ THUẬT TRONG QUY HOẠCH CHUNG THỊ XÃ CỬA LÕ - TỈNH NGHỆ AN CÓ TÍNH ĐẾN ẢNH HƯỞNG CỦA
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
Chuyên ngành: Kỹ thuật cơ sở hạ tầng
Mã số: 60.58.02.10
LUẬN VĂN THẠC SĨ KĨ THUẬT
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS KTS LƯU ĐỨC CƯỜNG
Hà Nội, năm 2013
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Khoa Sau Đại học - Trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội, tôi đã hoàn thành luận văn thạc sỹ chuyên ngành Kỹ thuật hạ tầng đô thị
Lời đầu tiên tôi xin cảm ơn sâu sắc thầy giáo TS KTS Lưu Đức Cường
đã tận tình hướng dẫn và động viên khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu
Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Sau Đại học - Trường đại học Kiến Trúc Hà Nội đã tận tình giúp đỡ, tận tâm truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu, cũng như cơ quan tôi đang công tác, các bạn đồng nghiệp và gia đình đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi, động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu hoàn thành luận văn
Do trình độ và thời gian có hạn, chắc chắn luận văn còn có những hạn chế cần được hoàn thiện thêm Tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các bạn đồng nghiệp để hoàn thiện và nâng cao đề tài nghiên cứu này
Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2013
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Thảo
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sỹ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Thị Thảo
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng, biểu
Danh mục các hình vẽ
PHẦN MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHUẨN BỊ KĨ THUẬT VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI THỊ XÃ CỬA LÕ - TỈNH NGHỆ AN 5
1.1 Các khái niệm cơ bản 5
1.1.1 Khái niệm CBKT cho khu đất xây dựng 5
1.1.2 Một số khái niệm liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu 5
1.2 Giới thiệu chung về Thị xã Cửa Lò - tỉnh Nghệ An 6
1.2.1 Điều kiện tự nhiên 6
1.2.2 Đặc điểm hiện trạng 11
1.3 Thực trạng công tác CBKT trong QH chung xây dựng Thị xã Cửa Lò 18 1.3.1 Thực trạng công tác lựa chọn đất 18
1.3.2 Thực trạng nền xây dựng 19
1.3.3 Thực trạng thoát nước mưa 20 1.3.4 Thực trạng các công trình phòng lũ và các công trình điều tiết
Trang 6chống ngập, lụt 22
1.3.5 Thực trạng công tác phòng chống thiên tai 24
1.4 Ảnh hưởng của BĐKH đối với Việt Nam, tỉnh Nghệ An và Thị xã Cửa Lò 26
1.4.1 Ảnh hưởng của BĐKH đối với Việt Nam 26
1.4.2 Ảnh hưởng của BĐKH đối với tỉnh Nghệ An 33
1.4.3 Ảnh hưởng của BĐKH đối với Thị xã Cửa Lò 36
CHƯƠNG II: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC CHUẨN BỊ KĨ THUẬT TRONG QUY HOẠCH CHUNG THỊ XÃ CỬA LÕ - TỈNH NGHỆ AN CÓ TÍNH ĐẾN ẢNH HƯỞNG CỦA BIỂN ĐỔI KHÍ HẬU 39 2.1 Định hướng Quy hoạch phát triển Thị xã Cửa Lò 39
2.1.1 Định hướng phát triển không gian, sử dụng đất 39
2.1.2 Định hướng Quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật 44
2.2 Cơ sở pháp lý 53
2.2.1 Tiêu chuẩn đánh giá đất theo điều kiện tự nhiên 53
2.2.2 Kịch bản BĐKH đối với Việt Nam và Thị xã Cửa Lò 54
2.3 Cơ sở lý thuyết - lý thuyết tính toán thiết kế quy hoạch CBKT cho các Đô thị có tính đến ảnh hưởng của BĐKH 60
2.3.1 Tính toán mực nước lũ thiết kế 60
2.3.2 Tính toán thoát nước mưa 66
2.4 Cơ sở thực tiễn 67
2.4.1 Kinh nghiệm ứng phó với BĐKH trong QHXD Đô thị trên thế giới 67
2.4.2 Kinh nghiệm ứng phó với BĐKH trong QHXD Đô thị ở Việt Nam 69
Trang 7CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KĨ THUẬT TRONG QUY HOẠCH CHUNG THỊ XÃ CỬA LÕ – TỈNH NGHỆ AN CÓ TÍNH ĐẾN
ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU 74
3.1 Giải pháp lựa chọn đất xây dựng 74
3.1.1 Đánh giá đất xây dựng theo điều kiện tự nhiên có tính đến ảnh hưởng của BĐKH 74
3.1.2 Giải pháp lựa chọn đất xây dựng có tính đến ảnh hưởng của BĐKH 82
3.2 Giải pháp bảo vệ Đô thị khỏi ngập lụt 85
3.2.1 Giải pháp cải tạo, nâng cấp đê, kè 85
3.2.2 Giải pháp tăng cường khả năng thoát lũ khu vực cửa sông 87
3.3 Giải pháp chống ngập úng cho Đô thị 87
3.3.1 Giải pháp điều tiết dòng chảy 87
3.3.2 Giải pháp quy hoạch mạng lưới thoát nước mưa 91
3.4 Giải pháp quy hoạch chiều cao có tính đến ảnh hưởng của BĐKH 99
3.4.1 Giải pháp nền xây dựng khu vực ven biển 99
3.4.2 Giải pháp nền xây dựng khu dân cư phía trong 101
3.4.3 Giải pháp cải tạo địa hình 102
3.5 Giải pháp gia cố, bảo vệ bờ sông, bờ biển 103
3.5.1 Giải pháp sử dụng thảm thực vật để gia cố bờ sông, bờ biển 103
3.5.2 Giải pháp ứng dụng một số vật liệu mới trong công trình bảo vệ bờ sông, biển 105
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 108 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 81
PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Trong 10 năm trở lại đây, sự phát triển của hệ thống đô thị và quá trình
đô thị hoá ở nước ta đã diễn ra nhanh chóng trên phạm vi cả nước Nhiều Đô thị cùng với hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật tại các đô thị như: Hệ thống giao thông, cấp nước, thoát nước, chiếu sáng, cây xanh, thu gom và xử
lý chất thải rắn được cải tạo, nâng cấp hoặc xây dựng mới đã phát triển khá nhanh góp phần tạo dựng bộ mặt đô thị đổi mới, từng bước nâng cao chất lượng đô thị, cải thiện đời sống của người dân đô thị, góp phần xoá đói giảm nghèo và tạo lập một nền tảng phát triển bền vững đô thị
Tuy nhiên, trong thực tế quy hoạch xây dựng đô thị rất khó có thể tìm được một khu đất có các điều kiện tự nhiên, đáp ứng được ngay yêu cầu xây dựng, đặc biệt có những khu vực có điều kiện tự nhiên bất lợi: xói lở, lũ quét, ngập lụt… Chính vì thế công tác CBKT cho khu đất xây dựng là một trong những nhiệm vụ quan trọng và không thể thiếu trong công tác quy hoạch xây dựng Đô thị Công tác này ảnh hưởng đến quá trình xây dựng và phát triển đô thị, đến hình thái, tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan và tính chất đô thị
Ngày 12/3/2009 thị xã Cửa Lò chính thức được công nhận là Đô thị loại III trực thuộc tỉnh Nghệ An, nằm ở phía Đông Nam tỉnh Nghệ An, cách Thành phố Vinh, tỉnh lị tỉnh Nghệ An 16 km về phía Đông, sân bay Vinh 10 km về phía Tây, Thủ đô Hà Nội gần 300 km về phía Bắc và Thành phố Hồ Chí Minh 1.400 km về phía Nam Cửa Lò là một dải đất song song với bờ biển, nằm giữa 2 con sông lớn là Sông Lam ở phía Nam và Sông Cấm
ở phía Bắc Khu vực Thị xã Cửa Lò nằm ở vùng đồng bằng ven biển địa hình tương đối bằng phẳng Ngoài ra trên địa bàn còn có một số ngọn núi nhỏ, đảo, bán đảo và các vùng cát nhô cao, đặc điểm hình thái của địa hình mang lại
Trang 92 những nét đặc trưng rất riêng cho không gian cảnh quan Đô thị Thị xã Cửa
Lò hiện nay là một trong những Đô thị du lịch hấp dẫn trong nước và quốc tế Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng và phát triển Đô thị đã cho thấy sự thiếu phối hợp chặt chẽ giữa công tác CBKT với quy hoạch và quản lý xây dựng
Đô thị dẫn đến tình trạng ngập úng cục bộ, tại một số điểm ở mức độ trầm trọng ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sống của người dân Đô thị cũng như kìm hãm sự phát triển của nên kinh tế địa phương
Bên cạnh đó, hiện tượng BĐKH xẩy ra ngày càng rõ rệt và mạnh mẽ trên toàn thế giới BĐKH cùng với suy thoái tài nguyên, ô nhiễm môi trường
là những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ 21, đã, đang và sẽ làm thay đổi toàn diện, sâu sắc các hệ sinh thái tự nhiên, đời sống kinh tế - xã hội, quá trình phát triển, đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh môi trường, năng lượng, nguồn nước, lương thực trên phạm vi toàn cầu Theo ghi nhận của các
cơ quan hữu quan, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng lớn nhất của hiện tượng khí hậu khắc nghiệt trong hai chục năm gần đây (là 1 trong 5 nước chịu ảnh hưởng lớn nhất, thậm chí đứng thứ 3 vào năm 2008) Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng các loại hình thiên tai cả về số lượng, cường
độ và mức độ ảnh hưởng Trong thời gian 10 năm, từ 1997 đến 2006, thiệt hại mỗi năm ở Việt Nam chiếm khoảng 1.5% GDP và cướp đi mạng sống của khoảng 750 người [11] Hậu quả của thiên tai vô cùng lớn gây thiệt hại về người, phá hoại cơ sở hạ tầng, không chỉ làm ảnh hưởng đến nhiều thành quả phát triển kinh tế xã hội, gia tăng tình trạng đói nghèo mà còn gây thiệt hại cho quá trình xây dựng và phát triển đô thị
Những tác động của hiện tượng BĐKH đối với Thị xã Cửa lò được dự báo là không thể xem nhẹ Công tác quy hoạch cải tạo và chỉnh trang cho Đô thị cần phải tính đến những ảnh hưởng của BĐKH để có những giải pháp phù hợp, đặc biệt là đối với công tác chuẩn bị kỹ thuật đất xây dựng đô thị nhằm
Trang 103 đáp ứng được mục tiêu phát triển đô thị bền vững Chính vì vậy, đề tài
“Nghiên cứu giải pháp chuẩn bị kỹ thuật trong quy hoạch chung Thị xã
Cửa Lò – tỉnh Nghệ An có tính đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu” là
thực sự cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn nhằm đáp ứng với yêu cầu xây dựng và phát triển Đô thị hiện nay
Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu điều kiện tự nhiên và hiện trạng công tác CBKT của một số
đô thị điển hình ở Việt Nam, sự ảnh hưởng của BĐKH tới sự hình thành và phát triển của các đô thị Từ đó rút ra kết luận và đề xuất các giải pháp CBKT cho Thị xã Cửa Lò và các đô thị tương tự, đáp ứng được điều kiện xây dựng
và phát triển đô thị, nâng cao giá trị kiến trúc cảnh quan, bảo vệ môi trường sinh thái và giảm đáng kể chi phí thiết kế, xây dựng đồng thời giảm thiểu tối
đa những tác động tiêu cực do hiện tượng BĐKH
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Công tác CBKT trong quy hoạch chung có tính đến ảnh hưởng của BĐKH
Phạm vi nghiên cứu: Thị xã Cửa Lò – Tỉnh Nghệ An
Phương pháp nghiên cứu
- Điều tra khảo sát: Bằng việc điều tra, quan sát trực tiếp để khảo sát
về hiện trạng nền xây dựng, tình hình thực hiện đồ án quy hoạch chung đã được phê duyệt của Thị xã Cửa Lò
- Thu thập thông tin: Điều tra, phỏng vấn trực tiếp thu thập số liệu thực tế về điều kiện tự nhiên, diễn biến thiên tai xảy ra đối với Thị xã Cửa Lò
- Phân tích, tổng hợp: Tổng hợp các số liệu thu thập được và xử lý số liệu
Trang 114
- Kế thừa, chuyên gia: Kế thừa các kết quả đã được nghiên cứu, chứng minh trong các Luận án, Luận văn, các bài báo khoa học, các chuyên đề và tham khảo các ý kiến của các chuyên gia trong vấn đề CBKT, biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai … để đưa ra giải pháp CBKT tốt nhất cho Thị xã Cửa Lò trước diễn biên phức tạp của BĐKH
Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, phần Kết luận - Kiến nghị và phần Phụ lục, nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chương I: Thực trạng công tác chuẩn bị kĩ thuật trong quy hoạch chung
và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với Thị xã Cửa Lò - tỉnh Nghệ An
Chương 2: Cơ sở nghiên cứu về giải pháp chuẩn bị kĩ thuật trong quy hoạch chung Thị xã Cửa Lò – tỉnh Nghệ An có tính đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu
Chương 3: Giải pháp CBKT trong quy hoạch chung Thị xã Cửa Lò - Tỉnh Nghệ An có tính đến ảnh hưởng BĐKH
Trang 12THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
Email: digilib.hau@gmail.com
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN
Trang 13108
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ KẾT LUẬN
- Quá trình xây dựng và phát triển của Thị xã Cửa Lò luôn gắn với công tác CBKT của Đô thị ven biển Với lợi thế thiên nhiên đã ban tặng: là một dải đất song song với bờ biển, nằm giữa 2 con sông lớn là Sông Lam ở phía Nam
và Sông Cấm ở phía Bắc, nằm ở vùng đồng bằng ven biển địa hình tương đối bằng phẳng, ngoài ra Thị xã còn có một số ngọn núi nhỏ, đảo, bán đảo và các vùng cát nhô cao, đặc điểm hình thái của địa hình mang lại những nét đặc trưng rất riêng cho không gian cảnh quan Đô thị Vì vậy, việc nghiên cứu và
áp dụng các giải pháp CBKT đảm bảo được yêu cầu về cảnh quan môi trường
Đô thị có vai trò rất quan trọng Làm được như vậy, Thị xã Cửa Lò mới có điều kiện để được phát triển cân đối, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên
- Trong những năm gần đây, hiện tượng BĐKH diễn ra rõ rệt và ảnh hưởng mạnh mẽ trên toàn thế giới Thị xã Cửa Lò là Đô thị rất nhạy cảm, chịu ảnh hưởng khá lớn của hiện tượng này, thiên tai lũ lụt, sạt lở đất và xâm nhập mặn xảy ra với mật độ và cường độ ngày càng tăng Vì vậy việc nghiên cứu các giải pháp CBKT có tính đến ảnh hưởng của BĐKH trong công tác QHXD Thị xã Cửa Lò là một đòi hỏi cấp thiết và cấp bách nhằm đảm bảo cho sự phát triển ổn định bền vững trong tương lai
- Kịch bản BĐKH cho vùng Bắc Trung Bộ và các nguyên tắc thiết kế CBKT là cơ sở để lựa chọn giải pháp CBKT có tính đến ảnh hưởng của BĐKH đối với Thị xã Cửa Lò Giải pháp điều tiết dòng chảy, quy hoạch chiều cao và thoát nước mưa nhằm tăng khả năng phòng và chống ngập lụt được xem là giải pháp hiệu quả và khả thi để giảm thiểu các thiên tai gây ra cho Thị
xã Cửa Lò Ngoài những giải pháp CBKT tổng thể, cần nghiên cứu các giải pháp cải tạo địa hình, các biện pháp gia cố, bảo vệ bờ sông, kênh và bờ biển
Trang 14109 cũng cần được quan tâm nghiên cứu kỹ lưỡng trên quan điểm đề cao yếu tố cảnh quan môi trường đô thị
- Mỗi một công nghệ hay giải pháp khi được áp dụng đều phải qua quá trình đánh giá lâu dài tác dụng của nó dưới các điều kiện cụ thể ở từng địa phương cụ thể Do thời gian nghiên cứu luận văn có hạn, nên các giải pháp CBKT có tính đến ảnh hưởng của BĐKH chưa có các đánh giá kết quả thực nghiệm Do vậy, tùy theo từng điều kiện cụ thể tại Thị xã Cửa Lò để qua kiểm chứng trên thực tế từ đó rút ra kinh nghiệm áp dụng sau này
KIẾN NGHỊ
Nội dung của luận văn tập trung vào việc lồng ghép nghiên cứu ứng phó với BĐKH trong các giải pháp CBKT khu đất xây dựng cho TX Cửa Lò theo quan điểm hiệu chỉnh các bài toán chuyên môn có liên quan Để nghiên cứu được hoàn chỉnh và có thể ứng dụng trong thực tế, cần có những nghiên cứu sâu hơn và rà soát lại các công thức sử dụng trong tính toán thiết kế và định lượng cụ thể về mức độ thay đổi các thông số kỹ thuật sử dụng trong tính toán dưới tác động của BĐKH Ngoài ra tác giả xin đề xuất một số kiến nghị khác cho việc lập kế hoạch ứng phó với BĐKH cho Thị xã Cửa Lò như sau:
- Nghiên cứu sâu đối với khu vực dải ven viển về mức độ tác động do BĐKH
- Cải thiện năng lực, tổ chức và thiết bị cho Ủy ban Phòng chống lụt bão
và Tìm kiếm cứu nạn của Thị xã Tổ chức các chương trình nâng cao nhận thức, các chỉ dẫn, biển cảnh báo cho cộng đồng có nguy cơ dễ bị lũ lụt
- Đầu tư nghiên cứu thiết kế, sửa chữa và nâng cấp hệ thống đê sông, đê biển để không chỉ làm vững chắc mà còn bảo đảm an toàn cho Thị xã trong điều kiện cực đoan trong tương lai