Giải pháp thoát nước mưa quận long biên theo hướng phát triển bền vững (tt)

77 CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC MƯA QUẬN LONG BIÊN - THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG .... Quận Long Biên được thành lập trên cơ sở tách ra từ huyện Gia Lâm cũ,hệ thống

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

LÊ THỊ NGỌC LAN KHÓA: 2011-2013

GIẢI PHÁP THOÁT NƯỚC MƯA QUẬN LONG BIÊN

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Chuyên ngành: Kỹ thuật cơ sở hạ tầng đô thị

Mã số: 60.58.02.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS CÙ HUY ĐẤU

Hà Nội – Năm 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

LÊ THỊ NGỌC LAN KHÓA: 2011-2013

GIẢI PHÁP THOÁT NƯỚC MƯA QUẬN LONG BIÊN

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Chuyên ngành: Kỹ thuật cơ sở hạ tầng đô thị

Mã số: 60.58.02.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS CÙ HUY ĐẤU

Hà Nội – Năm 2013

Để hoàn thành luận văn này tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến quý thầy cô trong trường Đại học kiến trúc Hà Nội đã quan tâm giúp đỡ chỉ bảo tận tình trong quá trình thực hiện đề tài Nhờ đó tôi đã tiếp thu được nhiều ý kiến đóng góp và nhận xét quí báu của quí thầy cô thông qua các buổi bảo vệ

đề cương và hội thảo

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến PGS.TS Cù Huy Đấu đã trực tiếp hướng dẫn, định hướng chuyên môn, quan tâm giúp đỡ tận tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình công tác cũng như thực hiện luận văn.

Trên hết tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc đến gia đình

đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành tốt mọi công việc trong quá trình thực hiện luận văn

Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn của mình tới bạn bè và đồng nghiệp, luôn quan tâm, chia sẻ, động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Tác giả mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và bạn bè

Học viên

Lê Thị Ngọc Lan

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độp lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực

và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Thị Ngọc Lan

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

Tính cấp thiết của đề tài 4

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

Mục đích nghiên cứu 5

Phương pháp nghiên cứu 5

Kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 6

Cấu trúc luận văn 6

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC MƯA QUẬN LONG BIÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 8

1.1 Khái quát chung về quận Long Biên 8

1.1.1 Vị trí địa lý, dân số, diện tích 8

1.1.2 Điều kiện tự nhiên 9

1.2 Hiện trạng hệ thống thoát nước mưa khu vực quận Long Biên 21

1.3 Hiện trạng hệ thống công viên, vườn hoa, cây xanh và hồ khu vực quận Long Biên 23

1.3.1 Hiện trạng hệ thống công viên, vườn hoa 23

1.3.2 Hiện trạng hệ thống hồ 27

1.3.3 Những vấn đề tồn tại của hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa và hồ quận Long Biên 33

1.4 Nhận xét về hệ thống thoát nước mưa quận Long Biên 33

CHƯƠNG 2:CĂN CỨ KHOA HỌC CHO VIỆC NGHIÊN CỨU CÁC GIẢI PHÁP THOÁT NƯỚC MƯA QUẬN LON BIÊN THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 36

2.1 Hệ thống thoát nước 36

2.1.1 Các loại hệ thống thoát nước 36

2.1.2 Một số điều kiện liên quan đến lựa chọn HTTN 39

2.2 Hệ thống thoát nước đô thị bền vững 42

2.2.1 Khái niệm về thoát nước đô thị bền vững 42

2.2.2 Các giải pháp kỹ thuật trong SUDS 44

- 2 -

2.2.3 Tính thích hợp của các giải pháp SUDS 48

2.2.4 Khả năng xử lý ô nhiễm của các giải pháp SUDS 53

2.2.5 Hiệu quả của việc áp dụng kỹ thuật SUDS 53

2.2.6 So sánh giữa hệ thống thoát nước thông thường và hệ thống SUDS……… 54

2.3 Vai trò của hệ thống cây xanh, mặt nước trong cảnh quan môi trường đô thị và trong hệ thống thoát nước mưa 56

2.3.1 Phân loại hệ thống xanh(HTX) 56

2.3.2 Chức năng của hệ thống xanh 57

2.3.3 Lợi ích mà hệ thống xanh đem lại 58

2.4 Phương pháp và số liệu tính toán 58

2.4.1 Phương pháp cường độ giới hạn 58

2.4.2 Phương pháp Soil Conversation Servic (SCS) 61

2.5 Cơ sở pháp lý 67

2.5.1 Các căn cứ pháp lý 67

2.5.2 Quy hoạch chi tiết quận Long Biên tỷ lệ 1/2000( phần quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật ) 68

2.6 Kinh nghiệm thoát nước mưa của một số đô thị trên thế giới 77

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP QUY HOẠCH THOÁT NƯỚC MƯA QUẬN LONG BIÊN - THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 81

3.1 Đề xuất mô hình tổ chức thoát nước cho quận Long Biên 81

3.1.1 Điều kiện không gian đô thị 81

3.1.2 Hạn chế hệ thống thoát nước chung của quận Long Biên 81

3.1.3 Đề xuất mô hình tổ chức thoát nước cho quận Long Biên 82

3.1.4 Đề xuất phân chia lưu vực thoát nước 84

3.2 Đề xuất các giải pháp thoát nước mưa bền vững cho quận Long Biên ……… 90

3.2.1 Đề xuất các giải pháp quản lý nước mưa ngay từ cộng đồng 90

3.2.2 Đề xuất các giải pháp kiểm soát nước mưa ngay tại nguồn 91

3.2.3 Đề xuất các giải pháp kiểm soát nước mưa trên mặt bằng 96

3.2.4 Đề xuất các giải pháp kiểm soát nước mưa trên toàn khu vực 100

3.3 Tính toán thiết kế giải pháp kiểm soát trên mặt bằng 104

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 113 Kết luận 113 Kiến nghị 114

- 4 -

MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết của đề tài

Hà Nội là thủ đô của Việt Nam từ năm 1946 đến hiện nay, là thành phố đứng đầu Việt Nam về diện tích, đồng thời cũng là địa phương đứng thứ nhì

về dân số Cùng với Hồ Chí Minh, Hà Nội là đô thị đặc biệt Việt Nam.Hà Nội nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, Hà Nội hiện nay gồm 10 quận, 1 thị xã và 18 huyện ngoại thành Hiện nay, Hà Nội là trung tâm kinh tế- xã hội đặc biệt quan trọng của Việt Nam Đồng thời, Hà Nội cũng là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các nhà hát, bảo tàng và các làng nghề truyền thống, những cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học lớn

Quận Long Biên được thành lập trên cơ sở tách ra từ huyện Gia Lâm cũ,hệ thống hạ tầng kỹ thuật của quận còn rất yếu kém và thiếu, đây cũng là nơi có tốc độ đô thị hóa vô cùng mạnh mẽ, tuy nhiên sự phát triển cơ sở hạ tầng, hệ thống thoát nước mưa còn nhiều bất cập,đặc biệt hệ thống thoát nước còn thiếu, chưa đảm bảo công suất đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị, chưa được đầu tư phù hợp với yêu cầu đô thị hóa gây úng ngập trong đô thị, ô nhiễm môi trường và tác động tiêu cực đến cảnh quan đô thị đến môi trường sống

Hơn thế nữa, biến đổi khí hậu hiện nay đang xảy ra với mức độ ngày một phức tạp, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với Hà Nội nói chung và quận Long Biên nói riêng cũng cần phải được quan tâm và cần xây dựng một kế hoạch ứng phó như một nhu cầu cấp thiết

Trong Quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến 2030 và tầm nhìn đến 2050 vừa được Thủ tướng chính phủ phê duyệt đã đề ra mục tiêu phát triển là:" Thành phố xanh - văn hiến - văn minh - hiện đại" Đó là phương châm để phát triển thủ đô Hà Nội bền vững thông qua chiến lược tạo hình ảnh riêng về mặt nước, cây xanh và văn hóa

Chính vì vậy, đề tài " Giải pháp thoát nước quận Long Biên Thành phố

Hà Nội theo hướng bền vững" là cần thiết là thực sự cấp bách Góp phần hoàn thiện hệ thống thoát nước thủ đô , đảm bảo cho cơ sở hạ tầng của thành phố phát triển một cách đồng bộ, đảm bảo vệ sinh cho khu dân cư và một môi trường bền vững

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:Bao gồm toàn bộ hệ thống thoát nước mưa thuộc địa giới hành chính quận Long Biên thành phố Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống thoát nước mưa của quận Long Biên đến năm 2030, tầm nhìn 2050

Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu , đánh giá hiện trạng hệ thống thoát nước mưa của quận Long Biên thành phố Hà Nội

- Đánh giá hiện trạng hệ thống công viên, cây xanh mặt nước quận Long Biên

- Đưa ra giải pháp thoát nước mưa nhằm bảo vệ khu vực khỏi tình trạng ngập úng theo hướng phát triển bền vững

Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp điều tra, khảo sát hiện trạng, thu thập tài liệu

- 6 -

- Phương pháp phân tích, đánh giá

- Phương pháp tổng hợp, so sánh

- Phương pháp kế thừa có chọn lọc những kết quả nghiên cứu về Thủ đô

Hà Nội

Kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Với các nội dung nghiên cứu như trên, kết quả nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm phòng chống ngập lụt cho quận Long Biên thành phố Hà Nội giúp:

- Cải thiện điều kiện vệ sinh, góp phần bảo vệ môi trường nước một cách bền vững thông qua việc xây dựng và phát triển hệ thống thoát nước mưa trong thời kỳ trước mắt và lâu dài

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc quy hoạch phát triển của Thành phố trong tương lai, kết hợp với việc hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị một cách tiết kiệm, hiệu quả và bền vững

- Góp phần hoàn thiện và phát triển cơ sở hạ tầng,tạo cảnh quan đô thị nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển chung của thành phố nói chung và quận Long Biên nói riêng đến năm 2030 cũng như về lâu dài

Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu; phần kết luận và kiến nghị; các tài liệu tham khảo Nội dung chính của luận văn có 3 chương‖

Chương 1: Thực trạng hệ thống thoát nước mưa của quận Long Biên thành phố Hà Nội

Chương 2: Cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu các giải pháp thoát nước mưa khu vực nghiên cứu theo hướng bền vững

Chương 3: Đề xuất các giải pháp thoát nước theo hướng bền vững

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận

Trên cơ sở các nghiên cứu, đề tài đã đưa ra được mô hình thoát nước bề mặt bền vững cho quận Long Biên nói chung và đề xuất giải pháp thoát nước bền vững điển hình cho đường Ngô Gia Tự Các kết quả nghiên cứu cụ thể như sau:

1 Đặc điểm hiện trạng của hệ thống thoát nước và tình hình ngập úng quận Long Biên

- Hệ thống TN quận Long Biên được hình thành từ rất lâu,tập trung ở khu vực trung tâm, ít được duy tu bảo dưỡng nên đã xuống cấp nhiều, đồng thời nhiều khu vực dân cư có hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh nên khả năng thoát nước đang ngày càng giảm sút

- Tình trạng ngập úng thường xảy ra trên các tuyến đường Nguyễn Văn

Cừ, Ngô Gia Tự, ngã ba cầu Chui, chân cầu Vĩnh Tuy, đường dẫn lên cầu Thanh Trì… Ngập úng là mối lo ngại của xã hội và là một sự trở ngại với sự phát triển kinh tế, đặc biệt là khu vực trung tâm – nơi tập trung đông dân cư cũng như trung tâm thương mại

2 Đề xuất mô hình thoát nước bề mặt bền vững cho quận Long Biên

- Hệ thống thoát nước quận Long Biên là hệ thống thoát riêng tại các khu vực đô thị phát triển mới và thoát nước kiểu nửa riêng tại khu vực trung tâm thành phố cũ

- Quy hoạch và xây dựng các tuyến cống mới, cải tạp mạng lưới cống thoát nước cũ, nạo vét cống thoát nước hiện trạng…

- 114 -

- Cải tạo và xây mới các hồ điều hòa để điều tiết nước mưa Bổ sung diện tích cây xanh, vườn hoa, công viên để giảm tốc độ dòng chảy khi mưa xuống

- Áp dụng các giải pháp tiêu thoát nước mưa cho quận Long Biên như giải giáp quản lý nước mưa ngay từ cộng đồng, giải pháp kiểm soát nước mưa ngay từ nguồn, trên mặt bằng, trên toàn khu vực

- Giải pháp thiết kế mương lọc thực vật đối với dãi phân cách đường nằm trên đường Ngô Gia Tự để kiểm soát trên mặt bằng

Kiến nghị

Trong tương lai, hệ thống thoát nước quận Long Biên phải là hệ thống riêng cho nước mưa và nước thải

Khi nghiên cứu quy hoạch các đô thị, cần chú trọng tới chỉ tiêu đất cây xanh

Mở rộng nghiên cứu các mô hình đối với các đô thị cả nước nói chung

và các lưu vực trong thành phố Hà Nội nói riêng

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt

1 Báo cáo đề tài , Trường Đại học Xây Dựng ( 2003 – 2004),

2 Bộ Tài nguyên môi trường (2010), Báo cáo chế độ mực nước thủy văn

trên Sông Hồng thời kỳ 1956 – 2010

3 Bộ Xây dựng (2008), Quy chuẩn xây dựng Việt Nam 2008 QCXDVN

01:2008/BXD – Quy hoạch xây dựng

4 Bộ Xây dựng (2008), Tiêu chuẩn TCVN 7957:2008 Thoát nước – Mạng

lưới và công trình bên ngoài

5 Bích Thủy ( 2009), Eco-Park Đô thị tương lai, Tạp chí xây dựng số

tháng 9 – 2009

6 Cố PGS.TS Đoàn Cảnh (2006), Ứng dụng kỹ thuật sinh thái xây dựng

hệ thống tiêu thoát nước đô thị bền vững, Hội thảo Thiên nhiên và Môi

trường Việt Nam

7 PGS.TS.Hoàng Huệ - TS Trần Đức Hạ - Ths Mai Liên Hương – Ths

Lê Mạnh Hà – Ths Trần Hữu Diện (2001), Mạng lưới thoát nước (tập

1) Nhà xuất bản khoa học và kỹ thuật, Hà Nội

8 PGS.TS.Hoàng Huệ - ThS Phan Đình Bưởi (2005), Mạng lưới thoát

nước Nhà xuất bản xây dựng , Hà Nội

9 PGT.TS.Nguyễn Việt Anh ( 2003 – 2004), Báo cáo đề tài Nghiên cứu

cơ sở khoa học, đề xuất lựa chọn các giải pháp thoát nước và xử lý nước thải chi phí thấp trong điều kiện Việt Nam

10 Phạm Trọng Mạnh (2005), Chuẩn bị kỹ thuật cho khu đất xây dựng đô

thị Nhà xuất bản xây dựng , Hà Nội

11 Nhóm tác giả Raindrops, Nhật Bản (1995), Nước mưa và chúng ta

( 100 cách sử dụng nước mưa ), Cục bảo vệ môi trường

12 Niên giám thống kê Thành phố Hà Nội năm 2008, 2009,2010,2011

13 Nguyễn Văn Cầm (2003), Đề xuất phương án tổ chức thoát nước cho

các đô thị Tham luận tại Hội thảo Thoát nước đô thị bền vững

14 Nguyễn Việt Anh (2003), Thoát nước đô thị bền vững và khả năng áp

dụng tại Việt Nam ,Tham luận tại Hội thảo Thoát nước đô thị bền vững

15 Thủ tướng chính phủ (1999), Quyết định số 35/1999/QĐ-TTG ngày 05 tháng 03 năm 1999 phê duyệt Định hướng phát triển thoát nước đô thị Việt Nam đến năm 2020

16 Thủ tướng chính phủ (2011), Quyết định số 1081/QĐ-TTG ngày 06

tháng 07 năm 2011 phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050

17 Thủ tướng chính phủ (2013), Quyết định số 725/QĐ-TTg ngày 10

tháng 05 năm 20113 phê duyệt Quy hoạch thoát nước thủ đô Hà Nội

đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050

18 Trần Văn Mô (2002), Thoát nước đô thị, một số vấn đề lý thuyết và

thực tiễn ở Việt Nam.Nhà xuất bản xây dựng , Hà Nội

19 Viện khoa học và công nghệ Việt Nam; Viện Sinh học Nhiệt đới (2005), Báo cáo nghiệm thu Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật sinh thái xây dựng

hệ thống tiêu thoát nước đô thị bền vững, góp phần chống ngập úng và

ô nhiễm ở Thành phố Hồ Chí Minh

20 Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội (2008), Quyết định

13/2008/QĐ-UBND ngày 21tháng 03 năm 2008 phê duyệt Quy hoạch chi tiết quận Long Biên tỷ lệ 1/2000( phần quy hoạch hệ thống hạ tầng kỹ thuật )

Tiếng Anh

21 Prof Tran Huu Uyen – Assoc.Pof.Dr Tran Duc Ha (2010),

“ Sustainable urban wastewater management in Viet Nam”, The

Institute for Environmental Science and Engineering ( IESE), Hanoi