TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ

Tích hợp nội môn tích hợp trong một môn học Là tích hợp trong nội bộ môn học, một số nội dung của các phân môn trong môn học đóđược tích hợp lại với nhau theo những chủ đề, chương, bài c

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA VẬT LÝ -  -

TIỂU LUẬN

HỌC PHẦN:

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ

Giảng viên hướng dẫn: PGS TS TRẦN HUY HOÀNG Học viên thực hiện : LÊ THỊ DIỄM MY

NGUYỄN CAO TRÚC GIANG HOÀNG THỊ HUYỀN

Lớp : LL & PP DHBM Vật lý K24

Thừa Thiên Huế, tháng 4 năm 2017

1.2 Dạy học tích hợp

là định hướng dạy học giúp học sinh phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức,

kỹ năng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong họctập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện

kỹ năng; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề

2 SỰ CẦN THIẾT PHẢI DẠY HỌC TÍCH HỢP

- Phát triển năng lực người học

- Tận dụng vốn kinh nghiệm của người học

- Do bản chất tích hợp của quy luật tự nhiên

- Tinh giản kiến thức, tránh sự lặp lại, góp phần giảm tải cho học sinh

3 NHỮNG MỨC ĐỘ TÍCH HỢP

3.1 Tích hợp nội môn (tích hợp trong một môn học)

Là tích hợp trong nội bộ môn học, một số nội dung của các phân môn trong môn học đóđược tích hợp lại với nhau theo những chủ đề, chương, bài cụ thể nhất định

Ví dụ: Tích hợp nội dung của cơ học, nhiệt học và điện từ học trong phần chuyển động

của hạt mang điện trong môn Vật lý

3.2 Tích hợp đa môn (lồng ghép, liên hệ)

Là đưa các yếu tố nội dung gắn với thực tiễn, gắn với xã hội, gắn với các môn học khácvào dòng chảy chủ đạo của nội dung bài học của một môn học

Ở mức độ đa môn (lồng ghép, liên hệ), các môn học vẫn dạy riêng rẽ Tuy nhiên, giáoviên có thể tìm thấy mối quan hệ giữa kiến thức của môn học mình đảm nhận với nội dungcủa các môn học khác và thực hiện việc lồng ghép các kiến thức đó ở những thời điểmthích hợp

Tích hợp đa môn có thể thực hiện thuận lợi ở nhiều thời điểm

trong tiến trình dạy học Các chủ đề gắn với thực tiễn, gắn với nhu cầu

của người học sẽ có nhiều cơ hội để tổ chức dạy học lồng ghép Mô

hình xương cá (Hình 1.2) thể hiện quan hệ giữa kiến thức của một

môn học (trục chính) với kiến thức của các môn học khác (các nhánh) Sơ đồ xương cá –

đa môn

Ví dụ: Khi dạy bài “Dòng điện trong chất điện phân” Vật lý lớp 11 có thể tích hợp lồng

ghép nội dung cơ chế hóa học của hiện tượng dương cực tan, ứng dụng mạ điện, giáo dụcbảo vệ môi trường - chất thải của mạ điện

3.3 Tích hợp liên môn

Ở mức độ này, hoạt động học diễn ra xung quanh các chủ đề, ở đó người học cần đếncác kiến thức của nhiều môn học để giải quyết vấn đề đặt ra Các chủ đề khi đó được gọi làcác chủ đề hội tụ

Với các môn học khác nhau, mối quan hệ giữa các môn

học trong chủ đề được hình dung qua sơ đồ mạng nhện

Sơ đồ mạng nhện – tíchhợp liên môn

Nội dung các môn học vẫn được phát triển riêng rẽ để đảm bảo tính hệ thống Song,vẫn thực hiện được sự liên kết giữa các môn học khác nhau qua việc vận dụng các kiếnthức liên môn Việc liên kết kiến thức các môn học để giải quyết một tình huống cũng cónghĩa là các kiến thức được tích hợp ở mức độ liên môn học

Có hai cách thực hiện mức độ tích hợp này:

Cách 1: Các môn học vẫn được dạy riêng rẽ nhưng đến cuối học kì, cuối năm hoặc cuối

cấp học có một phần, một chương về những vấn đề chung và các thành tựu ứng dụng thựctiễn nhằm giúp học sinh xác lập mối liên hệ giữa các kiến thức đã được lĩnh hội

Cách 2: Những ứng dụng chung cho các môn học khác nhau thực hiện ở những thời

điểm đều đặn trong năm học Nói cách khác, sẽ có bố trí xen một số nội dung tích hợp liên

môn vào chỗ thích hợp nhằm làm cho học sinh quen dần với việc sử dụng kiến thức củanhững môn học gần gũi với nhau.

Ví dụ: Chủ đề ứng dụng dòng điện trong các môi trường.

3.4 Tích hợp xuyên môn

Mức độ tích hợp xuyên môn là mức độ cao nhất của dạy học tích hợp Việc dạy họcxuất phát từ các vấn đề/ngữ cảnh cuộc sống thực và có ý nghĩa đối với HS mà không xuấtphát từ các khoa học tương ứng với môn học Điều quan tâm nhất ở đây là sự phù hợp đốivới HS Điểm khác duy nhất so với liên môn ở chỗ chúng bắt đầu bằng ngữ cảnh cuộc sốngthực và sở thích của HS

Ở mức độ này, tiến trình dạy học là tiến trình “không môn học”, nghĩa là nội dung kiến

thức trong bài học không thuộc riêng về một môn học nhưng lại thuộc về nhiều môn họckhác nhau Các nội dung thuộc chủ đề tích hợp sẽ không cần dạy ở các môn học riêng rẽ.Mức độ tích hợp này dẫn đến sự hợp nhất kiến thức của hai hay nhiều môn học Do đó, cần

sự hợp tác của các giáo viên đến từ các môn học khác nhau Để lựa chọn và xây dựng nộidung học, giáo viên phải có hiểu biết sâu sắc về chương trình và đặt chương trình các mônhọc cạnh nhau để so sánh, Việc phân tích mối quan hệ giữa các môn học khác nhau trongchủ đề cũng như sự phát triển các kiến thức trong cùng môn học phải đảm bảo nguyên tắctích hợp và hợp tác

4 QUY TRÌNH DẠY HỌC TÍCH HỢP

Theo tác giả Nguyễn Văn Biên, Đỗ Hương Trà, qui trình tổ chức một chủ đề dạy họctích hợp (bao gồm thiết kế chủ đề và tổ chức dạy học) thể hiện qua 7 bước, trong đó thiết

kế chủ đề ứng với bước 1 đến bước 6, tổ chức dạy học chủ đề là bước 7, cụ thể như sau:Bước 1: Lựa chọn chủ đề

Bước 2: Xác định các vấn đề cần giải quyết

Bước 3: Xác định các kiến thức cần thiết để giải quyết vấn đề

Bước 4: Xác định mục tiêu dạy học

Bước 5: Xây dựng nội dung hoạt động học

Bước 6: Lập kế hoạch dạy học

Bước 7: Tổ chức dạy học và đánh giá

Ví dụ: Xây dựng quy trình tổ chức dạy học tích hợp chủ đề “MẮT”

Bước 1: Lựa chọn chủ đề

 Tầm quan trọng của chủ đề:

Mắt là một trong năm giác quan quan trọng, giúp con người quan sát và kiểm soát môitrường xung quanh Con người có khả năng dùng mắt để liên hệ, trao đổi thông tin vớinhau thay lời nói

 Các vấn đề quan tâm: Hiện nay, vẫn chưa có một môn học nào ở phổ thông có thể

cung cấp cho HS kiến thức một cách đầy đủ nhất để có thể trả lời được hết những câu hỏixoay quanh vấn đề về mắt:

1 Mắt là gì? Mắt được cấu tạo như thế nào?

2 Vì sao ta có thể nhìn thấy một vật?

3 Sự tạo ảnh trên màng lưới như thế nào?

4 Hiện nay mắt thường mắc các tật gì? Khắc phục như thế nào?

5 Hiện nay mắt thường mắc các bệnh gì? Chữa trị như thế nào?

6 Làm thế nào để bảo vệ được đôi mắt luôn khỏe đẹp?

 Sự trình bày ở các phân môn:

- Kiến thức Vật Lí : Mắt là một hệ quang học hết sức phức tạp và tinh vi, mắt được

xem là một thấu kính hội tụ; sự điều tiết của mắt để có thể nhìn được vật ở những khoảngcách khác nhau; khoảng cực cận, khoảng cực viễn ; các tật của mắt là cận thị, viễn thị vàlão thị; sự lưu ảnh ảnh mắt ; cách khắc phục các tật của mắt là đeo thấu kính có tiêu cựphù hợp

- Cùng với sự phát triển của xã hội, số lượng người mắc các bệnh, tật về mắt ngày

càng tăng Ngoài 3 tật của mắt được đề cập trong nội dung chương trình Vật lý thì hiện naymột lượng lớn học sinh, sinh viên phần lớn đang mắc phải tật loạn thị nhưng tật loạn thịchưa được đề cập đến trong nội dung chương trình phổ thông Để khắc phục các tật về mắtthì ngoài cách đeo thấu kính khắc phục thì vẫn có thể sử dụng thuốc điều trị hay bắn lazerkhắc phục

- Kiến thức sinh học : Mắt là một bộ phận của cơ quan phân tích thị giác, thực hiện

chức năng nhìn, quan sát, thu nhận lại hình ảnh của sự vật, màu sắc để chuyển vào não xử

lý và lưu trữ; các bệnh, tật của mắt khái quát Ở đây cũng có nói đến cấu tạo của cầu mắtnhưng không được định nghĩa như bên Vật lý 11 Theo thực trạng hiện nay, với phát triểnkhông ngừng của xã hội thì con người ngày càng đối diện với những vấn đề như ô nhiễmmôi trường, ô nhiễm không khí, mất an toàn vệ sinh thực phẩm, từ đó dẫn tới nguy cơmắc các bệnh, tật trong đó có các bệnh về mắt Vì thế việc cung cấp cho HS lượng kiếnthức như Sinh Học 8 là chưa đầy đủ

Bước 2: Xác định các vấn đề cần giải quyết

- Mắt là gì? Mắt được cấu tạo như thế nào?

- Mắt nhìn vật như thế nào?

+ Sự tạo ảnh ở màng lưới (Sinh học)

+ Cách ngắm chừng, sự điều tiết, góc trông (Vật lí)

- Mắt thường mắc các tật gì? Cách chữa? (Vật lí, Y học)

- Mắt thường mắc các bệnh gì? Cách chữa? (Sinh học, Y học)

- Làm gì để giữ gìn và bảo vệ mắt khỏe? (Vật lý, Hóa học)

Bước 3: Xác định các kiến thức cần thiết để giải quyết vấn đề

 Cấu tạo quang học

 Cấu tạo sinh học

Vật Lí 11 Cơ Bản – Bài 31 : Mắt – Mục I

Sinh Học 8 – Bài 49: Cơ quan phân tích thị giác – Mục II

Sinh Học 8 – Bài 50 – Vệ sinh mắt – Mục I - 1,2

Vật Lí 11 Cơ Bản – Bài 31 – Mắt – Mục IV – 1

Tài liệu Internet

 Bệnh đụcthủy tinhthể

Sinh học 8 – bài 50: Vệ sinh mắt – Mục II

Tài liệu Y học

mắt hột Tài liệu Internet

Tài liệu ngoài

Bước 4: Xác định mục tiêu dạy học

* Kiến thức:

- Trình bày được cấu tạo quang học, cấu tạo sinh học của mắt

- Trình bày được các cơ chế hoạt động của mắt theo Vật lí và Sinh học

- Nêu được định nghĩa sự điều tiết, các điểm cực cận, điểm cực viễn, khoảng cực cận,khoảng cực viễn, năng suất phân li và hiện tượng lưu ảnh

- Nêu được cơ chế mắt nhìn thấy một vật theo Vật lí và Sinh học, Y học

- Nêu được các bệnh, tật của mắt

- Nêu được cách bảo vệ đôi mắt và cách chữa trị, điều chỉnh khi mắt mắc phải cácbệnh, tật

* Năng lực (NL) chung:

- NL phát hiện, giải quyết vấn đề và sáng tạo: Xác định được chủ đề bài học, xác

định được các vấn đề (câu hỏi) xung quanh chủ đề, đưa ra được các giải pháp khi nghiêncứu về các bệnh của mắt, biện pháp giữ gìn và bảo vệ mắt khỏe đẹp thông qua thực hiệnthành công các dự án học tập

- NL ngôn ngữ: Phát triển ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết thông qua trình bày, tranh

luận, thảo luận về các bộ phận, các cơ chế hoạt động, các bệnh, tật và cách bảo vệ, chữa trị,chăm sóc đôi mắt khỏe hay khi đã mắc các bệnh, tật về mắt Hiểu và sử dụng được một sốthuật ngữ chuyên ngành y học liên quan tới mắt

- NL hợp tác: Biết cách làm việc nhóm để thực hiện được các nhiệm vụ học tập ở lớp

và ở nhà do GV giao thông qua phiếu học tập và phiếu học tập dự án

- NL công nghệ thông tin và truyền thông: Khai thác được những thông tin từ mạng

internet, các thông tin mà GV cung cấp, các đường link, từ khóa , tổng hợp thông tin tincậy, sử dụng các phần mềm MS Word và MS PowerPoint …

Bước 5: Xây dựng nội dung hoạt động học

Nội dung 1: Khái niệm và cấu tạo của mắt

- Mắt là một hệ gồm nhiều môi trường

trong suốt tiếp giáp nhau bằng các mặt

cầu Chiết suất của các môi trường này có

giá trị ở trong khoảng 1,336 1,437

- Cấu tạo gồm các bộ phận:

- Cầu mắt nằm trong hốc mắt của xương sọ,

phía ngoài được bảo vệ bởi các mi mắt, lôngmày và lông mi nhờ tuyến lệ luôn luôn tiếtnước mắt làm mắt không bị khô Cầu mắt vậnđộng được là nhờ cơ vận động mắt Cầu mắtgồm 3 lớp:

+ Lớp ngoài cùng là màng cứng có nhiệm

vụ bảo vệ phần trong của cầu mắt Phía trướccủa màng cứng là màng giác trong suốt để ánhsáng đi qua vào trong cầu mắt

+ Màng mạch có nhiều mạch máu và cáctết bào sắc tố đen tạo thành một phòng tốitrong cầu mắt (như phòng tối của máy ảnh) + Màng lưới chứa tế bào thụ cảm thị giác,

+ Màng giác (giác mạc): là lớp màng cứng

trong suốt có tác dụng bảo vệ các phần tử

phía trong và làm khúc xạ các tia sáng

chiếu vào mắt

+ Thủy dịch: là chất lỏng trong suốt có

chiết suất xấp xỉ bằng chiết suất của nước

+ Lòng đen : là màn chắn, ở giữa có lỗ

trống (hay con ngươi có đường kính thay

đổi tùy theo cường độ sáng) để điều chỉnh

chùm sáng đi vào mắt

+ Thể thủy tinh: là khối chất đặc trong

suốt (giống như thạch) có hình dạng thấu

kính hai mặt lồi

+ Dịch thủy tinh: là chất lỏng giống chất

keo loãng, lấp đầy nhãn cầu phía sau thể

thủy tinh

+ Màng lưới (võng mạc): là lớp mỏng tại

đó tập trung đầu các sợi thần kinh thị giác

- Sơ đồ mắt thu gọn trong đó hệ quang

học phức tạp của mắt được coi tương

đương với một thấu kính hội tụ (thấu kính

mắt) Tiêu cự của thấu kính mắt thường

được gọi tắt là tiêu cự của mắt.

bao gồm 2 loại : tế bào nón và tế bào que

- Màng lưới:

+ Các tế bào nón tiếp nhận các kích thíchánh sáng mạnh và màu sắc

+ Các tế bào que có khả năng tiếp nhận kíchthích ánh sáng yếu giúp ta nhìn rõ về ban đêm

Điểm vàng : các tế bào nón tập trung chủ yếu

ở điểm vàng, càng xa điểm vàng, số lượng tếbào nón càng ít và chủ yếu là các tế bào que.Mặt khác, ở điểm vàng mỗi tế bào nón liên hệvới một tế bào thần kinh thị giác qua một tếbào hai cực, nhưng nhiều tế bào que mới liên

hệ được với một tế bào thần kinh thị giác.Chính vì vậy khi muốn quan sát một vật cho

rõ phải hướng trục mắt về phía vật quan sát đểảnh của vật hiện trên điểm vàng

Điểm mù: nơi đi ra của các sợi trục các tế bào

thần kinh thị giác, không có tế bào thụ cảm thịgiác nên nếu ảnh của vật rơi vào đó sẽ khôngnhìn thấy gì

Như vậy, sự phân tích hình ảnh cũng xảy rangay ở cơ quan thụ cảm

- Mắt hoạt động như một máy ảnh:

+ Thấu kính mắt có vai trò như vật kính

+ Màng lưới có vai trò như phim

Nội dung 2: Sự tạo ảnh và điều tiết của mắt

a Sự tạo ảnh ở màng lưới

- Khi mắt nhìn một vật, ảnh thật của vật

được tạo ra ở màng lưới Năng lượng ánh

sáng thu nhận ở đây được chuyển thành tín

hiệu thần kinh và truyền tới não gây ra

- Lượng ánh sáng vào phòng tối của cầu mắtnhiều hay ít là nhờ lỗ đồng tử ở mống mắt( lồng đen) dãn rộng hay co hẹp (điều tiết ánhsáng )

- Khi các tia sáng phản chiếu từ vật qua thểthủy tinh tới màng lưới sẽ tác động lên các tếbào thụ cảm thị giác làm hưng phấn các tế bàonày và truyền tới tế bào thần kinh thị giác;xuất hiện luồng thần kinh theo dây thần kinhthị giác về vùng vỏ não tương ứng ở thùychẩm của đại não cho ta cảm nhận về hình ảnh

nến ) của vật.

b. Sự điều tiết

- Khoảng cách từ quang tâm của thấu kính

mắt đến màng lưới không đổi chỉ có độ

cong các mặt thể thủy tinh thay đổi để thay

đổi độ tụ thấu kính mắt, tiêu cự thấu kính

mắt thay đổi sao cho ảnh vật nằm trên

màng lưới Việc này được thực hiện nhờ

các cơ vòng của mắt, làm thay đổi độ cong

các mặt thể thủy tinh

- Sự thay đổi độ cong các mặt thể thủy

tinh dẫn đến sự thay đổi tiêu cự thấu kính

mắt cho ảnh vật cần quan sát hiện rõ trên

màng lưới được gọi là sự điều tiết

+ Khi mắt ở trạng thái không điều tiết,

tiêu cự của mắt lớn nhất, thể thủy tinh dẹt

nhất, độ tụ nhỏ nhất nghĩa là

+ Khi các cơ mắt bóp tối đa, mắt ở

trạng thái điều tiết tối đa và tiêu cự của mắt

nhỏ nhất nghĩa là

- Cơ chế điều tiết

Thể thủy tinh được cấu tạo bởi các sợiprotein trong suốt, bao bọc trong một cái vỏchun giãn Khi nhìn xa, cơ thể mi giãn, cácdây chằng treo thể thủy tinh ở trạng tháicăng, thể thủy tinh hình dẹt; các tia song songhội tụ trên võng mạc Khi nhìn gần các tiasáng trở nên phân kỳ; nếu thể thủy tinh vẫndẹt, các tia sáng sẽ hội tụ ở phía sau võngmạc, hình ảnh sẽ bị mờ Để các tia này vẫnhội tụ trên võng mạc, cơ thể mi phải co lại đểcác dây chằng chùng xuống, thể thủy tinhphồng lên và tăng thêm độ khúc xạ Khảnăng tăng độ khúc xạ của thể thủy tinh được

gọi là sự điều tiết.

- Sự thay đổi đường kính đồng tử

Đường kính đồng tử có thể thay đổi từ 1.5milimét đến 8 milimét Sự thay đổi này điềuchỉnh lượng ánh sáng đi vào mắt: trong tốiđồng tử giãn ra và trong sáng đồng tử co lại

Sự thay đổi đường kính con ngươi còn ảnhhưởng lên chiều sâu hội tụ của mắt

Đặt hai điểm sáng phía trước hai mắt Các tiasáng được hội tụ trên võng mạc nên ở cả haimắt đều thấy rõ hai điểm sáng Nhưng nếuvõng mạc bị chệch ra trước hay phía sau củamặt phẳng hội tụ thì tình hình sẽ khác nhau ởhai mắt Chiều sâu hội tụ càng lớn thì võngmạc có bị chệch đi khỏi mặt phẳng hội tụhình ảnh vẫn rõ

c Điểm cực cận Điểm cực viễn

- Khi mắt không điều tiết, điểm trên trục

của mắt mà ảnh được tạo ra ngay tại

màng lưới gọi là điểm cực viễn (hay

viễn điểm ) của mắt.

- Khi mắt điều tiết tối đa, điểm trên trục

của mắt mà ảnh còn được tạo ra ở ngay

tại màng lưới gọi là điểm cực cận (hay

cận điểm ) của mắt.

- Đó cũng là điểm gần nhất mà mắt còn

nhìn rõ Càng lớn tuổi, điểm cực cậncàng lùi xa mắt

mắt tới điểm cực viễn

- Khoảng cách giữa điểm cực viễn và điểm cực cận gọi là khoảng nhìn rõ của mắt.

Tuổi Khoảng cách OCc từ mắt đến điểm cực cận Cc

1020304050

d Năng suất phân li của mắt

- Để mắt có thể phân biết được hai điểm A và B thì góc trông vật không thể nhỏ hơn mộtgiá trị tối thiểu gọi là năng suất phân li của mắt

- Ảnh của điểm đầu và điểm cuối của vật được tạo ra ở hai tế bào thần kinh thị giác kếcận nhau Năng suất phân li thay đổi tùy theo từng người, giá trị trung bình bằng một phútđôi với mắt thường

e Hiện tượng lưu ảnh

- Hiện tượng lưu ảnh ở mắt được nhà vật lý người Bỉ Joseph Plateau phát hiện ra vàonăm 1829 Ông nhận thấy rằng trong tầm khoảng 0,1 giây, chúng ta vẫn có cảm giác rằng

ta đã nhìn thấy vật Ông đã giải thích rằng do màng lưới của mắt vẫn còn lưu giữ ảnh

dù ánh sáng kích thích không còn nữa Chính vì vậy ta nhìn thấy các hình ảnh trên mànảnh chiếu phim, trên màn hình tivi chuyển động.’

Nội dung 3: Các tật của mắt

- Ngồi sai quy cáchkhi để mắt quá gầnsách lúc đọc lâungày

- Xem tivi hay mànhình vi tính ởkhoảng cách quágần làm cho thểthủy tinh luôn luônphồng, lâu dần mấtkhả năng dãn

- Khả năng ditruyền nếu chỉ có

- Hay nheo mắt,chói mắt, dụimắt, mỏi mắt

- Không nhìn rõmọi vật ởkhoảng cáchtrên 1m

- Đưa sát mặtvào trang sáchkhi đọc dokhông nhìn rõ

- Làm việc kémhiệu quả trongcác hoạt độngliên quan đến thị

(làm cho ảnh lùi vềđúng màng lưới và

có thể nhìn rõ vật ở

vô cực mà mắtkhông phải điều tiếtbằng cách)

- Phẫu thuật giácmạc làm thay đổi độcong bề mặt giácmạc: Phẫu thuậtLASIK – sử dụngnăng lượng laser đểkhử độ cận thị

- Đeo kính phân kì

có độ tụ thích hợp

cả cha vs mẹ mắctật cận thị là 40%

- Thiếu hay ít ngủ

coi như kính đeo sátmắt thì tiêu cự củakính được xác định

là do sự xơ cứngcủa thủy tinh thểlàm cho thủy tinhthể giảm sự căngphồng và làm cholực điều tiết ngàycàng giảm

- Việc gặp khó

khăn trong việcđọc chữ in nhỏ,đặc biệt trongđiều kiện ánhsáng yếu

- Mỏi mắt khiđọc trong thờigian dài

- Khoảng cáchnhìn gần bị mờhoặc nhòe tronggiây lát

- Bệnh nhân lãothị sẽ cảm thấytay trở nên "quángắn" để giữ tài

- Phải đeo kính hội

tụ có độ tụ thíchhợp trước mắt haygần sát giác mạc

- Phẫu thuật giácmạc làm thay đổi độcong bề mặt giácmạc

- Đặc biệt, người cómắt cận khi lớn tuổithường phải: đeokính phân kì đểnhìn xa và đeo kínhhội tụ để nhìn gần.Tiện lợi nhất làdùng loại “ kính haitròng” có phần trênphân kì và phần

do hiện tượng thoái

hóa protein của thể

thủy tinh, làm cho

- Nhìn mờ ở mọikhoảng cách(gần hoặc xa)

- Khó nhìn thấyvào ban đêm

tụ hay phân Phẫu thuật giác mạclàm thay đổi độcong bề mặt giác

kỳ.-với viễn thị thành

tật viễn loạn

mạc : Phẫu thuậtLASIK – sử dụngnăng lượng laser đểkhử độ cận thị

xảy ra vào mùa hè, có

tính lây lan, khả năng

Do bệnh caohuyết áp, đái tháođường, rối loạnđông máu, bệnhthành mạch máu

- Mi mắt bị dínhchặt bởi rỉ mắtkhiến mắt khôngthể mở một cách

dễ dàng

- Chảy nướcmắt, cảm thấykhó chịu ở mắtnhư cộm, ngứa

- Có thể kèmtheo ho và sốtnhẹ

Rửa mắt thườngxuyên 3 lần/ ngàybằng nước ấm đểgiữ cho mắt luônsạch, sử dụngkhăn mặt riêng;Không dụi mắt,tránh đưa tay bẩnlên mắt;

Khám và điều trịtại nhà bằng thuốcnhỏ hoặc thuốc

mỡ theo qui định;Không đến các bểbơi công cộng,những nói tậptrung nhiều khói,bụi bẩn

do quá trình lãohóa ở người già;

- Đầu tiênthường là mờmắt do giảm thịlực;

- Thuốc nhỏ mắt

và thuốc uống

- Phẫu thuật

kì mang thai;

- Biến chứng saukhi mắc các vấn

đề về mắt : viêmmàng bồ đào, cậnthị, glôcôm, chấnthương;

- Biến chứng saukhi mắc bệnh lýtoàn thân như đáitháo đường

- Rối loạn thịgiác : lóa mắt ,cận thị hóa, songthị một mắt;

- Thay đổi màusắc của đồng tử

TrachomatisLây lan từ người

bị mắt hột bằngtay, nước, khănmặt, chậu rửamặt , ruồi

- Ngứa, chảynước mắt sống,giảm thị lực

- Dùng thuốc nhỏmắt hoặc thuốc

mỡ tra mắt ( ví dụ

pommade Tetracycline 1%)

Nội dung 5: Các biện pháp bảo vệ đôi mắt luôn khỏe đẹp

- Có chế độ làm việc và nghỉ

ngơi hợp lý cho mắt: +

Nơi học tập và làm việc phài đủ

ánh sáng, để sách đúng tầm

nhìn, không quá xa hay quá gần,

sau khi tập trung làm việc

khoảng 45 phút nên cho nhắm

mắt thư giãn vài phút

+ Khi làm việc với máy tính: tư

thế ngồi phải thẳng, đối diện

trực tiếp với màn hình, trung

tâm màn hình nên cao ngang

vùng ngực, đặt máy tính ở

những nơi có độ sáng thích hợp,

không chói lóa nhưng cũng

không quá tối Sau mỗi giờ làm

việc trên máy tính, nên thư giãn

mắt bằng cách không nhìn vào

màn hình máy tính, nhắm mắt

lại hoặc chớp mắt nhiều lần

đậu phộng, dầu phộng, dầu mè,trứng, cà chua, khoai tây, măngtây, gan, hải sản

Vitamin A: thiếu vitamin A

những tế bào mô tuyến lệ bị tổnhại, dẫn đến bệnh khô mắt,quáng gà Vitamin A có nhiềutrong gan động vật, sữa bò,lòng đỏ trứng gà, dầu gan cá

Vitamin B1, B2, Niaxin:có

nhiều trong các loại đậu, thịtnạc, các loại rau lá xanh, đậuxanh, táo, ngô

Selen: Giữ vai trò về độ nhạy

của thị lực Mỗi ngày đưaSelen vào cơ thể qua thựcphẩm như cá, tôm, sò, hến, gạolức, ớt, tỏi, hành tây, nấm, càrốt sẽ giúp giảm nguy cơ cậnthị và cả các bệnh về mắt

Phốt- pho: duy trì độ dẻo dai

của võng mạc Thức ăn giàuphốt-pho như cá tôm, sò biển,sữa, rau câu

và suy giảm thị lực nhưthuốc nhỏ mắt NaCl0,9%

- Dùng thuốc bổ hỗ trợdinh dưỡng cho mắt

Sau đây là một số điều nên lưu ý:

- Ðừng bao giờ dụi mắt với bàn tay dính đất, một cái khăn nhiễm trùng, một miếng giấybẩn

- Khi chẳng may có một chất kích thích nào đó, như nước sà bông, nước mắm, dầu xe hơi,mỡ bắn vào mắt, nên lập tức tạt nước lạnh vào mắt

- Không dùng thuốc nhỏ mắt của người khác

- Nên đi bác sĩ khám mắt theo định kỳ Nếu không có bệnh mắt, nên đi khám mỗi 5 năm,cho tới khi 50 tuổi Sau tuổi này, nên khám thường xuyên hơn để tìm ra dấu hiệu của cao

áp nhãn và các bệnh khác Nếu có rối loạn về khúc xạ ánh sáng, nên đi khám mỗi 2 nămhoặc thường xuyên hơn, tùy theo chỉ định của bác sĩ

- Nên cẩn thận với các tia cực tím từ ánh nắng mặt trờiv vì các tia này có thể gây tổnthương cho giác mặc, thủy tinh thể Nên lựa kính có độ lọc cao đối với các tia tử ngoại

- Nên cẩn thận với mỹ phẩm làm đẹp mắt

-Và đặc biệt là giữ tâm thân an lạc, giảm thiểu lo âu, buồn bực, ham muốn, giận hờn, ghentức, đố kỵ

Bước 6: Lập kế hoạch dạy học

Chủ đề được tổ chức dạy học cho học sinh lớp 11, học kì 2 sau khi bắt đầu họcchương Mắt và các dụng cụ quang học – Vật lý 11 Chủ đề có thể do giáo viên Vật lý dạyhọc, kết hợp với GV Bộ môn Sinh học trợ giúp trong tiết báo cáo, trình bày kết quả dự án

- Gợi ý để HS tự tìm nhữngvấn đề liên quan tới chủ đềMắt này (Ví dụ như cấu tạo,các bệnh…)

- Xem video, hình ảnh từ đóxác định chủ đề cần nghiêncứu

- Phân chia thành 4 nhóm vàphiếu học tập số 1

- Cho mỗi nhóm thời gian 5phút hoàn thành và trình bàynhanh trước lớp

- Lắng nghe, tiếp thu, ghichép

- Nghiêncứu kiến thức GVgiảng thực hiện phiếu họctập số 1

- Làm việc theo nhóm đểthực hiện nhiệm vụ phiếuhọc tập số 1 Báo cáotại lớpbằng sơ đồ tư duy trên giấy

* KTDH:sơ đồ tư duy

- Tiến hành cho các nhómnhận xét và nhận xét sau đócho thực hiện câu hỏi kiểmtra đánh giá câu 1

dùng bút màu

- Nhận xét bài các nhómkhác, rút ra được ưu, nhượcđiểm của nhóm mình Trảlời câu 1

- Phát phiếu học tập số 2 chocác nhóm thực hiện trong 10phút

- Tiến hành cho 2 nhóm báocáo và 2 nhóm nhận xét, bổsung

- Nhận xét, cho điểm

- GV cho thực hiện câu hỏi 9

- Lắng nghe, tiếp thu, ghi

chép

- Các nhóm nhận nhiệm vụ,nghiên cứu kiến thức GVvừa dạy để thực hiện phiếuhọc tập số 2

- Hai nhóm lên bảng báocáo, 2 nhóm còn lại nhậnxét, bổ sung

- Lắng nghe, ghi nhận, rútkinh nghiệm

Các em đã nghe nói đếnnhững tật nào của mắt?”

- Đưa ra ý kiến liệt kê ra cácbệnh và tật mình biết

- Phát phiếu học tập số 3a, 3b,3c, 3d cho học sinh làm việctheo 4 góc tương ứng với 4 tậttương ứng để cho biết địnhnghĩa, nguyên nhân, dấu hiệu

và cách khắc phục các tật

- Nhận xét, đánh giá nhóm

- GV giao câu hỏi 2, 3, 4, 5, 6

- HS làm việc theo sự phâncông

- Các nhóm lần lượt báo cáokết quả dính lên bảng, cácnhóm khác theo dõi, nhậnxét

- HS thực hiện tại lớp dưới

- Phân công cho mỗi nhóm 1

dự án và nêu những yêu cầu

và mục đích của từng dự áncho HS định hướng đượcnhiệm vụ

- Yêu cầu HS thiết kế bài báocáo trên Powerpoint

- HS nhận nhiệm vụ là thựchiện các dự án đã giao

- Gv chấm điểm, nhận xét

- GV nhận xét những gì các

- Phân chia nhiệm vụ báocáo viên của nhóm lên báocáo

- Các nhóm còn lại lắng

(10 phút)

* Phương pháp: thuyết trình,

thảo luận

nhóm đạt được và tiến hànhcho điểm

- Nêu câu 29, 30, 31 cho HS

về nhà tìm câu trả lời trước

Và trong câu 31 yêu cầu họcsinh về nhà tự bố trí lại góchọc tập của mình sau đó chụphình lại và đưa lên lớp

nghe, đặt câu hỏi cho nhómbạn

- Lắng nghe, phản biện lại ýkiến của GV và các bạn khicần thiết

- Nhận phiếu nhiệm vụ, vềnhà thực hiện dụng cụ và tìmhiểu trước cách thực hiện

- Ghi nhận câu 29 GV đọc.(Tìm hiểu về Cortizol).Nghe Gv nhắc nhở để thựchiện

- Cho Hs thực hiện câu 20, 21vận dụng bài toán hệ thấukính

- Tiến hành thực hiện nhiệm

vụ ở câu 26

- Yêu cầu HS trả lời câu 29 đãchuẩn bị trước ở nhà.(sẽ dẫnđến đục thủy tinh thể, thấycảnh vật mờ mờ ảo ảo )

- Yêu cầu Hs đưa ra sản phẩm

- Tiến hành nhiệm vụ đo độ

tụ của kính cận

- Trả lời câu 29

- Đánh giá sản phẩm của Hs

và cho điểm

- Nhận xét, đánh giá chủ đề - Đánh giá những kiến thức

tiếp thu được từ chủ đề

Thiết kế các nội dung dạy học

Nội dung 1: Gv tổ chức dạy phần cấu tạo của mắt sau đó sẽ tổ chức tiến hành nhiệm vụ

Em hãy sử dụng bản đồ tư duy thống kê cấu tạo của mắt về mặt Vật Lí và Sinh Học

3 Hình thức thực hiện và trình bày

- Tiến hành theo nhóm

- Trình bày trước lớp trên bảng phụ hoặc giấy A0.

Nội dung 2: GV tổ chức dạy nội dung cơ chế mắt nhìn thấy vật rồi cho HS thực hiện phiếu học tập số 2

Phiếu học tập số 2a: Cơ chế mắt nhìn thấy vật

Nhóm:…

1 Mục tiêu

Nêu được cơ chế mắt nhìn thấy vật

2 Nhiệm vụ

Em hãy sử dụng kiến thức Gv giảng ở nội dung 2 để trả lời các câu hỏi sau

2.1 Vì sao mắt có thể nhìn được vật ở những khoảng cách khác nhau? Ví dụ: rất gần như