Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu bãi cháy thành phố hạ long, tỉnh quảng ninh (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- ĐỖ XUÂN ĐIỆP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAY BÊN ĐẦU CẦU BÃI CHÁY THÀNH PHỐ HẠ LONG TỈNH QUẢNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

ĐỖ XUÂN ĐIỆP

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAY BÊN ĐẦU CẦU BÃI CHÁY THÀNH

PHỐ HẠ LONG TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ: QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

PHỐ HẠ LONG TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Quản lý đô thị & công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS.KTS CHẾ ĐÌNH HOÀNG

Hà Nội – 2014

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin chân thành cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Ban Giám hiệu Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Khoa Sau đại học - Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện luận văn

Đặc biệt tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến thầy giáo PGS.TS.KTS Chế Đình Hoàng đã nhiệt tình hướng dẫn, truyền thụ những kinh nghiệm, những phương pháp nghiên cứu quý báu trong suốt thời gian tôi nghiên cứu và thực hiện luận văn này và xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy, cô Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã tận tình giảng dạy và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập tại Trường

Cuối cùng tôi xin trân trọng cám ơn Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh - Cơ quan nơi tôi đang công tác, Sở Xây dựng Quảng Ninh, Ủy ban nhân dân thành phố Hạ Long cùng các đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã giúp đỡ, tạo điều kiện và động viên tôi trong suốt quá trình học tập cũng như trong thời gian nghiên cứu luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 8/2014 Tác giả luận văn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đỗ Xuân Điệp

MỤC LỤC Trang

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

MỞ ĐẦU: 1

▪ Lý do chọn đề tài 1

▪ Mục đích nghiên cứu 3

▪ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

▪ Phương pháp nghiên cứu 4

▪ Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 4

▪ Các khái niệm (thuật ngữ) 5

▪ Cấu trúc luận văn 6

NỘI DUNG LUẬN VĂN: 7

CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC KHU VỰC HAI BÊN ĐẦU CẦU BÃI CHÁY THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH 7

1.1 Khái quát về tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hạ Long 7

1.1.1 Vị trí địa kinh tế, chính trị 7

1.1.2 Quảng Ninh và thành phố Hạ Long trong mối liên hệ vùng 8

1.1.3 Địa hình và cảnh quan thiên nhiên 8

1.1.4 Đặc điểm khí hậu 9

1.1.5 Điều kiện thủy văn 10

1.1.6 Quá trình hình thành và phát triển 11

1.1.7 Vị thế của thành phố Hạ Long trong chiến lược phát triển

KT-XH 13

1.2 Phạm vi khu vực nghiên cứu 14

1.2.1 Khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy 15

1.2.2 Khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy 18

1.3 Thực trạng Không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long 21

1.3.1 Cảnh quan thiên nhiên 21

1.3.2 Đất đai và dân cư 23

1.3.3 Kiến trúc công trình 23

1.3.4 Hạ tầng kỹ thuật 25

1.3.5 Cây xanh, mặt nước 31

1.3.6 Trật tự xã hội và văn hóa 31

1.3.7 Đánh giá tổng hợp 32

1.4 Thực trạng quản lý Không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long 33

1.4.1 Công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, thiết kế đô thị, quy chế quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy 33

1.4.2 Công tác công bố công khai quy hoạch được duyệt 35

1.4.3 Công tác cắm mốc giới và quản lý mốc giới ngoài thực địa 35

1.4.4 Công tác quản lý thực hiện quy hoạch khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy 35

1.4.5 Công tác ban hành các quy định về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 35

1.4.6 Tổ chức bộ máy quản lý 36

1.4.7 Sự tham gia của công đồng trong việc quản lý không gian kiến trúc cảnh

quan 40

1.4.8 Công tác quản lý đất đai, trật tự đô thị 40

1.4.9 Đánh giá tổng hợp 41

1.5 Những vấn đề tồn tại trong công tác quản lý Không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long 42

1.5.1 Về quy hoạch, kiến trúc cảnh quan 42

1.5.2 Công tác quản lý thực hiện quy hoạch 42

1.5.3 Sự tham gia của công đồng 44

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC CHO VIỆC NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BÊN ĐẦU CẦU BÃI CHÁY, THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH 45

2.1 Cơ sở lý luận để quản lý Không gian kiến trúc cảnh quan Khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long 45

2.1.1 Về hình ảnh, điểm nhấn đô thị 45

2.1.2 Về đặc trưng không gian kiến trúc cảnh quan 47

2.2 Cơ sở pháp lý 48

2.2.1 Hệ thống các văn bản quy định của pháp luật; các quy chuẩn, tiêu chuẩn có liên quan 48

2.2.2 Quan điểm và mục tiêu phát triển kiến trúc Việt Nam đến năm 2020 50

2.2.3 Định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam đến năm 2020 51

2.2.4 Các chính sách và biện pháp thực hiện định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam 53

2.2.5 Các Quy định quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch được duyệt 54

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến đặc trưng Không gian kiến trúc cảnh quan của

khu vực 55

2.3.1 Yếu tố vị trí, địa hình và cảnh quan thiên nhiên 55

2.3.2 Yếu tố về Kinh tế - xã hội 55

2.3.3 Yếu tố về Khoa học và Công nghệ 55

2.3.4 Yếu tố về kiến trúc công trình 56

2.3.5 Yếu tố cây xanh, mặt nước 57

2.3.6 Yếu tố khí hậu, thủy văn 57

2.3.7 Yếu tố HTKT 57

2.3.8 Yếu tố con người 58

2.3.9 Các dự án ảnh hưởng đến Không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long 58

2.4 Bài học kinh nghiệm về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan trên thế giới và trong nước 59

2.4.1 Trên thế giới 59

2.4.2 Ở trong nước 64

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BÊN ĐẦU CẦU BÃY CHÁY, THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH 67

3.1 Quan điểm về kiến trúc cảnh quan 67

3.1.1 Phát triển kiến trúc bền vững 67

3.1.2 Phát triển công trình kiến trúc xanh 67

3.2 Đề xuất các vùng không gian kiến trúc cảnh quan trong khu vực hai bên đầu cầu Bãy Cháy 68

3.2.1 Cơ sở để đề xuất nghiên cứu 68

3.2.2 Đề xuất phương án quản lý kiến trúc cảnh quan theo các vùng trọng điểm để quản lý 69

3.2.3 Đề xuất lập thiết kế đô thị, quy chế quản lý và mô hình 71

3.3 Đề xuất một số vị trí trọng điểm để lựa chọn các dự án thích hợp nhằm phát triển không gian kiến trúc cảnh quan của khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy 74

3.3.1 Xác định vị trí đặc trưng phát triển không gian 74

3.3.2 Điểm nhấn đô thị 75

3.3.3 Vấn đề kết nối với các khu vực kế cận 77

3.4 Các giải pháp về cơ chế chính sách 88

3.4.1 Ban hành đồng bộ các quy chế, quyết định quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 88

3.4.2 Các chính sách thu hút đầu tư (dự án) và phương thức quản lý 89

3.5 Giải pháp tổ chức bộ máy quản lý 92

3.5.1 Đề xuất mô hình tổ chức bộ máy 92

3.5.2 Các biện pháp nâng cao năng lực quản lý bộ máy quản lý 93

3.6 Giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan có sự tham gia quản lý của cộng đồng 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ: 97

3.7 Kết luận 97

3.8 Kiến nghị 98

KCN Khu công nghiệp

HĐND Hội đồng Nhân dân

QHCTXD Quy hoạch chi tiết xây dựng

QHCXD Quy hoạch chung xây dựng

KGKTCQ Không gian kiến trúc cảnh quan KT-XH Kinh tế - xã hội

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ

Số hiệu hình Tên hình

Hình1.1 Cầu Bãi Cháy hướng nhìn từ Khu du lịch Bãi Cháy

Hình 1.2 Vị trí thành phố Hạ Long trong mối liên hệ vùng tỉnh

Quảng Ninh Hình 1.3 Sơ đồ đánh giá địa hình, địa mạo thành phố Hạ Long Hình 1.4 Hình ảnh về địa hình và cảnh quan thành phố Hạ Long Hình 1.5 Sơ đồ đánh giá khí hậu thủy văn thành phố Hạ Long Hình 1.6 Thành phố Hạ Long trong chiến lược phát triển KT-XH Hình 1.7 Vị trí nghiên cứu trong Quy hoạch chung xây dựng

Hình 1.8 Hình ảnh cầu Bãi Cháy và hai bên đầu cầu

Hình 1.9 Phạm vi nghiên cứu đoạn số 1 phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 1.10 Phạm vi nghiên cứu đoạn số 2 phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 1.11 Quy hoạch sử dụng đất khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 1.12 Cảnh quan theo quy hoạch phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 1.13 Cảnh quan trục đường Bát Hát theo quy hoạch

Hình 1.14 Phạm vi nghiên cứu đoạn số 1 phía Tây cầu Bãi Cháy Hình 1.15 Phạm vi nghiên cứu đoạn số 2 phía Tây cầu Bãi Cháy Hình 1.16 Quy hoạch sử dụng đất khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy Hình 1.17 Cảnh quan theo quy hoạch phía Tây cầu Bãi Cháy

Hình 1.18 Hiện trạng địa hình khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 1.19 Hiện trạng địa hình khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy Hình 1.20 Cảnh quan cây xanh của khu vực cầu Bãi Cháy

Hình1.21 Cảnh quan mặt nước của khu vực cầu Bãi Cháy

Hình 1.22 Kiến trúc công trình khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 1.23 Kiến trúc công trình khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy

Hình 1.24 Giao thông khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy

Hình 1.25 Thóat nước khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy

Hình 1.26 Cấp điện khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy

Hình 1.27 Giao thông khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy

Hình 1.28 Thoát nước khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy

Hình 1.29 Cấp điện khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy

Hình 1.30 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý

Hình 2.1 Hình ảnh điểm nhấn kiến trúc công trình cầu Bãi Cháy Hình 2.2 Các dự án liên kề khu vực phía Đông cầu Bãi Cháy Hình 2.3 Các dự án liên kề khu vực phía Tây cầu Bãi Cháy

Hình 2.4 Đường ống xăng dầu

Hình 2.5 Hình ảnh cảnh quan đường phố của đất nước Singapore Hình 2.6 Không gian kiến trúc cảnh quan ở thành phố Đà Nẵng Hình 3.1 Sơ đồ phân vùng không gian thành phố Hạ Long

Hình 3.2 Sơ đồ định hướng phát triển không gian thành phố Hạ Long Hình 3.3 Vùng cảnh quan đồi núi và mặt nước

Hình 3.4 Các hướng nhìn từ các tuyến đường ra vinh Cửa Lục và

vịnh Hạ Long và từ các vịnh nhìn vào Hình 3.5 Các hướng nhìn từ các tuyến đường ra vinh Cửa Lục và

vịnh Hạ Long và từ các vịnh nhìn vào Hình 3.6 Điểm nhấn cửa ngõ lên đầu cầu Bãi Cháy

Hình 3.7 Các tuyến cảnh quan đầu cửa ngõ

Hình 3.8 Các tuyến cảnh quan trong khu vực hai bên đầu cầu Hình 3.9 Hình ảnh các mặt cắt thiết kế các tuyến kè trục chính Hình 3.10 Hình ảnh mặt cắt thiết kế tuyến kè đường nhánh

Hình 3.11 Hình ảnh trồng cây xanh trên vỉa hè và kè

Hình 3.12 Hình ảnh trồng cây xanh trên kè và taluy

Hình 3.13 Hình ảnh trồng cây xanh hai bên tuyến đường

Hình 3.14 Hình ảnh trồng cây xanh tạo các điểm nhấn, vườn hoa Hình 3.14 Hình ảnh trồng cây xanh trên đỉnh đồi và kè

Hình 3.15 Hình ảnh hệ thống NeowebTM

Hình 2.16 Hình ảnh lưới sắt hình mắt cáo rỗng

Hình 3.17 Hình ảnh minh họa các loại cây xanh

Hình 3.18 Sơ đồ lập QHCT và quản lý có tham vấn của cộng đồng Hình 3.19 Sơ đồ Ban cộng đồng dân cư làm việc với Thành phố và

Nhà đầu tư Đơn vị tư vấn

ấn đậm nét nhất, sâu sắc nhất trong lòng người dân tỉnh Quảng Ninh hẳn là cầu Bãi Cháy Đây là công trình mà ngay từ lúc thi công cho đến khi hoàn thành, đưa vào sử dụng, luôn thu hút sự quan tâm của không chỉ đông đảo người dân tỉnh Quảng Ninh mà là của chung cả nước… Đây là cây cầu dây văng bê tông cốt thép dự ứng lực một mặt phẳng dây với độ dài nhịp chính lên tới 435m, đạt kỷ lục thế giới với loại cầu theo kết cấu này Với công trình cầu Bãi Cháy, nhiều công nghệ, kỹ thuật thi công tiên tiến lần đầu tiên được

áp dụng tại Việt Nam Sau hơn 40 tháng thi công, ngày 2/12/2006, cầu Bãi Cháy đã được khánh thành và đưa vào sử dụng Có thể nói, ngày khánh thành cầu Bãi Cháy thực sự là ngày hội của đông đảo người dân Quảng Ninh Nó là

“cây cầu trong mơ”, không chỉ bởi giá trị về mặt giao thông vận tải (nối liền hai bờ Cửa Lục, tạo điều kiện để kích thích sự phát triển kinh tế cho tỉnh Quảng Ninh nói riêng, các tỉnh khu vực phía Bắc nói chung ), mà còn bởi đây là cây cầu vừa hiện đại, vừa đẹp, như một “điểm nhấn” cho bức tranh Vịnh Hạ Long càng thơ mộng hơn! Chính vì thế, không phải ngẫu nhiên, cầu Bãi Cháy ra đời, bên cạnh sự thuận lợi về giao thông, đi lại, người ta còn nói nhiều về nó như một điểm đến hấp dẫn cho du lịch Vịnh Hạ Long, trở thành

đề tài sáng tác nghệ thuật cho các nhà nhiếp ảnh, hội hoạ, thi ca… Với tất cả những giá trị về nhiều mặt như vậy, cũng có thể nói, cầu Bãi Cháy ra đời đã tạo niềm hứng khởi, là động lực mới cho Quảng Ninh phát triển, đi lên Nó là dấu ấn đáng nhớ của tỉnh trong những năm đầu thế kỷ XXI! Tuy nhiên sau khi cầu Bãi Cháy được đưa vào sử dụng đã nảy sinh một số vấn đề bất cập

trong quản lý đất đai và quản lý không gian kiến trúc cảnh quan môi trường như: (1) Hệ thống đường nhánh dẫn lên cầu Bãi Cháy hiệu quả sử dụng chưa cao, gây ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường và luôn tiềm ẩn nguy cơ mất

an toàn giao thông, tình trạng lấn chiếm xây dựng trái phép diễn ra phức tạp; (2) Khu vực có địa hình phức tạp, do chưa có quy hoạch được duyệt nên việc quản lý, cấp phép xây dựng không đủ cơ sở, tình trạng xây dựng trái phép của một số hộ dân hai bên đường dẫn đang có nguy cơ pháp hủy và làm giảm giá trị vẻ đẹp hoành tráng của cây cầu

Hình 1.1 Cầu Bãi Cháy hướng nhìn từ Khu du lịch Bãi Cháy [35]

Với mục tiêu xây dựng và phát triển thành phố Hạ Long trở thành thành phố trung tâm du lịch Quốc gia - Quốc tế, ngang tầm với các nước trong khu vực châu Á, lấy trung tâm dịch vụ thương mại làm động lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ; phát triển kinh tế xanh (sinh thái ven biển) gắn với việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di sản - Kỳ quan thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long và là thành phố Trung tâm vùng Đông Bắc Việt Nam Tỉnh Quảng Ninh hiện nay đã và đang

rà soát tổng thể lại toàn bộ các quy hoạch và thực hiện việc lập mới, điều

chỉnh các quy hoạch, trong đó đặc biệt quan tâm đến việc bảo vệ không gian kiến trúc cảnh quan khu vực ven biển, tao dựng cảnh quan đô thị đặc trưng, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long

Khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long là một trong các khu vực được Tỉnh Quảng Ninh lựa chọn lập quy hoạch với mục tiêu: (1)

để quản lý xây dựng và phát triển đô thị theo quy hoạch, tạo dựng không gian kiến trúc cảnh quan tương xứng với vị thế là trục giao thông xương sống và là cầu nối các tỉnh phía Bắc và với nước bạn Trung Quốc; (2) tạo hình ảnh đặc trưng của khu vực bằng việc cải tạo không gian kiến trúc cảnh quan trong khu vực đường dẫn nhằm gắn kết hình ảnh thành phố với cầu Bãi Cháy thành một thể thống nhất, bảo vệ và tôn thêm vẻ đẹp hoành tráng và hiện đại của cầu Bãi Cháy; (3) đảm bảo các điều kiện an toàn, tiện nghi, vệ sinh, thẩm mỹ cho mọi hoạt động (giao thông và thưởng ngoạn cảnh quan…) của người dân; (4) bảo

vệ lợi ích chung của toàn xã hội (bảo vệ môi trường cảnh quan các di tích lịch

sử, văn hóa…); (5) sử dụng hợp lý vốn đầu tư, đất đai và các tài nguyên khác

Để phục vụ công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long theo quy hoạch được duyệt mang tính thực tiễn, đề xuất giải pháp hợp lý nhất để quản lý khu vực đẹp về không gian kiến trúc cảnh quan, xứng đáng với vị trí, điểm nhấn kiến trúc bên

bờ vịnh cho thành phố Hạ Long thì việc nghiên cứu đề tài quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu vực hai bên đầu cầu Bãi Cháy, thành phố Hạ Long là rất cần thiết và cấp bách

▪ Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan của thành phố Hạ Long; nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu đô thị ở Việt Nam và thành phố Hạ Long và đề xuất các giải