Quản lý hệ thống thoát nước thành phố nam định theo mục tiêu phát triển đô thị bền vững (tt)

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI HOÀNG TRUNG DŨNG QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ BỀN VỮNG LUẬN VĂN THẠC

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

HOÀNG TRUNG DŨNG

QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN ĐÔ

THỊ BỀN VỮNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

HÀ NỘI, NĂM 2014

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

HOÀNG TRUNG DŨNG

KHÓA: 2012 - 2014

QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ BỀN VỮNG

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS PHẠM TRỌNG MẠNH

HÀ NỘI, NĂM 2014

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian học tập và nghiên cứu, đến nay tôi đã hoàn thành luận văn thạc sỹ

Tôi xin bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS.TS Phạm Trọng Mạnh

đã tận tình hướng dẫn và động viên khuyến khích tôi trong suốt quá trình làm luận văn

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Ban giám hiệu, Khoa sau đại học - Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã quan tâm và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Xin chân thành cảm ơn Sở Xây dựng tỉnh Nam Định, phòng quản lý đô thị và UBND thành phố Nam Định, Công ty TNHH MTV Công trình đô thị thành phố Nam Định đã cung cấp các tài liệu quý báu và tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn

Tôi xin được cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn./

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hoàng Trung Dũng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hoàng Trung Dũng

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BOD (Biochemical Oxygen Demand) Nhu cầu ôxy sinh hoá

COD (Chemical Oxygen Demand) Nhu cầu oxy hoá học

DO (Dissolved Oxygen) Hàm lượng oxy hoà tan

GDP Tổng sản phẩm quốc nội

HTTN Hệ thống thoát nước

NTBV Nước thải bệnh viện

NTCN Nước thải công nghiệp

NTSH Nước thải sinh hoạt

TCCP Tiêu chuẩn cho phép

TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

VSMT Vệ sinh môi trường

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục hình, sơ đồ

Danh mục bảng biểu

MỞ ĐẦU

Sự cần thiết và ý nghĩa thực tiễn của đề tài…… ………1

Mục đích nghiên cứu 2

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

Nội dung nghiên cứu 2

Phương pháp nghiên cứu 3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH……… ……… ……4

1.1 Khái niệm cơ bản……… .4

1.1.1 Khái niệm về hệ thống thoát nước 4

1.1.2 Khái niệm về phát triển đô thị bền vững 6

1.2 Hiện trạng HTTN Thành phố Nam Định 8

1.2.1 Khái quát về thành phố Nam Định 8

1.2.2 Hiện trạng hệ thống thoát nước mưa 17

1.2.3 Hiện trạng hệ thống thoát nước thải 18

1.2.4 Quản lý rác và vệ sinh môi trường 21

1.2.5 Đánh giá hiện trạng môi trường 22

1.2.6 Thực trạng úng ngập tại Thành phố Nam Định 22

1.3 Thực trạng quản lý kỹ thuật hệ thống thoát nước TP Nam Định 23

1.3.1 Thực trạng thiết kế thi công hệ thống thoát nước thành phố Nam Định…23 1.3.2 Thực trạng duy tu bảo dưỡng hệ thống thoát nước TP Nam Định 24 1.4 Thực trạng quản lý tổ chức hệ thống thoát nước TP Nam Định 25

1.4.1 Thực trạng mô hình tổ chức Công ty TNHH MTV công trình đô thị Nam Định 25

1.4.2 Về quản lý tài chính của công ty 29

1.4.3 Về quan hệ với các cơ quan nhà nước 29

1.5 Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước tại Thành Phố Nam Định 30

1.5.1 Tồn tại về kỹ thuật 30

1.5.2 Tồn tại về hệ thống quản lý 30

1.5.3 Một số những tồn tại khác 32

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ BỀN VỮNG……….………….……… ………33

2.1 Đặc điểm hệ thống thoát nước đô thị 33

2.1.1 Phân loại nước thải Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước thải 33

2.1.2 Đặc tính của nước thải đô thị 36

2.1.3 Thu gom và xử lý nước thải đô thị 39

2.1.4 Tác hại của nước thải đối với vệ sinh môi trường 42

2.2 Mô hình cơ cấu tổ chức cơ bản 44

2.2.1 Mô hình trực tuyến 44

2.2.2 Mô hình chức năng 45

2.2.3 Mô hình trực tuyến – chức năng 46

2.3 Quy hoạch chung hệ thống thoát nước TP Nam Định đến năm 2020 47

2.3.1 Định hướng thoát nước các đô thị Việt Nam đến năm 2020 47

2.3.2 Dự án thoát nước và vệ sinh môi trường Nam Định 54

2.4 Cơ sở pháp lý về quản lý thoát nước 55

2.4.1 Các luật và văn bản pháp quy quản lý môi trường 55

2.4.2 Các tiêu chuẩn của Nhà nước Việt Nam về môi trường nước 56

2.4.3 Một số tiêu chuẩn xả nước thải của một số nước công nghiệp 58

2.5 Kinh nghiệm quản lý thoát nước 59

2.5.1 Quản lý HTTN thành phố Hải Phòng 59

2.5.2 Quản lý HTTN thành phố Hải Dương - tỉnh Hải Dương……… 61

2.5.3 Xu thế quản lý nước thải trên thế giới hiện nay 62

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH THEO MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ BỀN VỮNG ……… ……….68

3.1 Quan điểm tổ chức quản lý HTTN thành phố Nam Định theo mục tiêu phát triển bền vững………68

3.1.1 Mục tiêu tổ chức quản lý HTTN thành phố Nam Định … 68

3.1.2 Yêu cầu đối với cơ cấu tổ chức quản lý HTTN thành phố Nam Định……69

3.1.3 Quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Nam Định theo mục tiêu phát

triển bền vững 69

3.2 Đề xuất quản lý kỹ thuật HTTN thành phố Nam Định theo hướng phát triển bền vững 71

3.2.1 Quản lý thiết kế thi công 71

3.2.2 Quản lý duy tu bảo dưỡng 73

3.3 Đề xuất đổi mới tổ chức quản lý HTTN thành phố Nam Định theo hướng phát triển bền vững 75

3.3.1 Các mô hình tổ chức quản lý HTTN 75

3.3.2 Đề xuất lựa chọn mô hình tổ chức quản lý HTTN 76

3.4 Các giải pháp khác …….78

3.4.1 Nâng cao vai trò Nhà nước đối với quản lý HTTN 78

3.4.2 Tài chính cho công tác quản lý 78

3.4.3 Xã hội hóa công tác quản lý HTTN 82

3.4.4 Xây dựng quy định quản lý phù hợp với mô hình tổ chức 87

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 92

2 Kiến nghị 93 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ

Số hiệu hình Tên hình

tự nhiên

Định

Thoát nước Hải Phòng

ty TNHH MTV Công trình đô thị Nam Định

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Số hiệu Bảng, biểu Tên Bảng, biểu

phát triển

1

MỞ ĐẦU

Sự cần thiết và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Hệ thống thoát nước đô thị đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kết cấu

hạ tầng và bảo vệ môi trường đô thị Quản lý hệ thống thoát nước là một trong những giải pháp để quản lý môi trường đô thị, nhằm đạt mục tiêu phát triển kinh

tế - xã hội bền vững; bảo vệ sức khoẻ; nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và bảo vệ tài nguyên môi trường thiên nhiên nói chung

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều biến động, chuyển biến từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế nước ta đã và đang chuyển biến rõ rệt, kéo theo tốc độ đô thị hoá gia tăng, bộ mặt các đô thị thay đổi, các đô thị được quy hoạch xây dựng,

mở mang diện tích, đầu tư xây dựng nhiều về các cơ sở sản xuất, cơ sở hạ tầng Tuy nhiên tại hầu hết các đô thị quá trình đô thị hoá nhanh chóng đã dẫn đến rất nhiều khó khăn trong công tác quản lý đô thị như: ô nhiễm môi trường, an toàn

đô thị thấp, tệ nạn xã hội gia tăng, thiếu thốn nhà ở, cơ sở hạ tầng Công tác

quản lý đô thị không đáp ứng được các yêu cầu phát triển của đô thị cũng gây những trở ngại cho quá trình phát triển, đặc biệt là công tác quản lý hệ thống thoát nước yếu kém tại các đô thị hiện nay

Thành phố Nam Định là đô thị loại I trực thuộc tỉnh, nằm ở phía Bắc tỉnh Nam Định, cách Thủ đô Hà Nội 90km về phía Tây Bắc, cách thành phố Thái Bình 23km và thành phố Hải Phòng 93km về phía Đông, với diện tích tự nhiên 46,25km2, dân số 245.451 người

Theo quy hoạch chung xây dựng thành phố Nam Định đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2084/QĐ-TTg ngày 22/11/2011, thành phố Nam Định được mở rộng với diện tích 184,45km2, dân số

dự kiến đạt 570.000 người, trong đó phần nội thị là 340.000 người

Thành phố Nam Định đã và đang có hàng chục dự án trong và ngoài nước đầu tư về: phát triển các cơ sở kinh tế (các nhà máy, các khu công nghiệp); phát

triển cơ sở hạ tầng (giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước); phát triển đô thị; bảo vệ môi trường v.v .Thành phố được quy hoạch xây dựng mở rộng và nâng cấp Nhiều khu đô thị mới, khu công nghiệp, khu du lịch được triển khai xây dựng Các khu dân cư cũ được quy hoạch cải tạo và đầu tư xây dựng hạ tầng

kỹ thuật

Hệ thống thoát nước của thành phố hiện nay đã được nâng cấp, cải tạo, từng bước được đầu tư nâng cấp nhưng chưa được đồng bộ và nếu không có phương pháp quản lý hợp lý sẽ rất khó khăn cho công tác tiêu thoát nước, gây ô nhiễm mỗi trường thành phố, ảnh hưởng lớn tới phát triển kinh tế chính trị của thành phố Nam Định

Chính vì vậy, đề tài nghiên cứu giải pháp “Quản lý hệ thống thoát nước

thành phố Nam Định theo mục tiêu phát triển đô thị bền vững” là rất cần thiết và

có ý nghĩa thực tiễn

Mục đích nghiên cứu

Đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước thành phố Nam Định

Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp quản lý hệ thống thoát nước thành phố Nam Định theo mục tiêu phát triển bền vững

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

+ Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp tổ chức quản lý thu gom, vận chuyển,

xử lý và vận hành hệ thống thoát nước, bao gồm nước mưa và nước thải

+ Phạm vi nghiên cứu: Khu vực nội thành thành phố Nam Định và các khu vực ảnh hưởng xung quanh; giai đoạn từ nay đến năm 2020

Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước thành phố Nam Định; các văn bản, định hướng phát triển đô thị, cơ sở lý luận phục vụ công tác quản lý hệ thống thoát nước

3

Đề xuất các giải pháp quản lý hệ thống thoát nước thành phố Nam Định theo mục tiêu phát triển bền vững

Phương pháp nghiên cứu

+ Điều tra, khảo sát, thu thập tài liệu

+ Hệ thống hoá và kế thừa các tư liệu đã có

+ Phân tích, đánh giá, tiếp thu những kinh nghiệm quản lý hệ thống thoát nước của một số đô thị ở Việt Nam và xu thế quản lý thoát nước trên thế giới Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp tổ chức quản lý, nâng cao hiệu quả khai thác sử dụng của hệ thống thoát nước thành phố Nam Định

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

Email: digilib.hau@gmail.com

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

92

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1.Kết luận

- Thành phố Nam Định là đô thị có vị trí quan trọng phía Nam của tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh Năm 2011 thành phố Nam Định được công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh, đây là những mốc son phấn đấu vô cùng quan trọng của thành phố Nam Định và của tỉnh Nam Định

- Trước tình hình phát triển cơ sở hạ tầng nói chung và hạ tầng kỹ thuật của thành phố nói riêng hiện tại chưa đáp ứng được nhiệm vụ đề ra Công tác quản

lý HTTN còn nhiều yếu kém, bộ máy quản lý còn nặng nề cơ chế bao cấp; phân công phân cấp còn chưa rõ ràng; thiếu cơ sở vật chất; thiếu chính sách hợp lý; phí thoát nước còn thấp Cho nên hiệu quả quản lý chưa cao, lãnh phí nguồn vốn

Mặt khác việc kiểm soát chất lượng nước xả thải vào HTTN bị buông lỏng, nước thải hầu như chưa được xử lý dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn diễn ra, hiện tượng mưa nhiều gây úng ngập cục bộ xảy ra ở một số địa điểm, nước thải sinh hoạt chưa được xử lý triệt để,… là những vấn đề cấp bách, nổi cộm cần giải quyết kịp thời để định hướng phát triển đô thị hiện đại theo như Nghị quyết của Thành phố Nam Định và của tỉnh Nam Định đề ra

- Việc nghiên cứu đề xuất các giải pháp vĩ mô cho vấn đề thoát nước của thành phố như một chiến lược phát triển lâu dài hướng tới phát triển bền vững của thành phố Nam Định Các giải pháp vĩ mô đảm bảo cho thành phố có cái nhìn bao quát về công tác thoát nước, phù hợp với hiện tại quá trình phát triển của thành phố và phù hợp với tương lai lâu dài

Luận văn cũng đề ra biện giải pháp xử lý thoát nước thải cho các khu phố

cũ có tình trạng ô nhiễm kéo dài, diện tích chặt hẹp, cũng như đề xuất các giải pháp cho các khu đô thị mới được hình thành, hướng tới tương lai tất cả nước thải của thành phố được xử lý đảm bảo quy định trước khi xả thải ra môi trường

93

- Một số các giải pháp kỹ thuật, có cả giải pháp áp dụng các công nghệ hiện đại cũng được luận văn đề xuất với mong muốn nâng cao được công tác quản lý

hệ thống thoát nước của thành phố Nam Định, phù hợp với điều kiện kinh tế của địa phương, chắc chắn triển khai sẽ mang lại hiệu quả cao

- Sự tham gia của cộng đồng cũng được Luận văn đề cập cần được tăng cường, vấn đề thoát nước liên quan trực tiếp tới cộng đồng, lại không được cộng đồng biết và giám sát thì sẽ không hiệu quả, không bền vững Sự tham gia của cộng đồng bằng nhiều cách khác nhau, có sự huy động vốn xã hội hoá vào công tác xây dựng, duy tu, bảo dưỡng hệ thống; có kế hoạch thông báo rộng rãi cho nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, cho nhân dân giám sát, theo dõi quá trình thực hiện vì lợi ích mang lại cho nhân dân Đây là một trong những yếu tố quan trọng để HTTN phát triển bền vững

- Mô hình cơ cấu tổ chức của công ty quản lý thoát nước thành phố Nam Định cần được thành lập và nâng cao chất lượng hoạt động Mô hình phân chia chức năng, nhiệm vụ cho Ban quản lý dự án thoát nước, mối quan hệ hoạt động thông qua hợp đồng kinh tế và hoạt động theo Luật doanh nghiệp, có Ban giám sát cộng đồng và đội kiểm tra quy tắc Đây là mô hình quản lý phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội, phù hợp với kinh tế thị trường, khắc phục được những yếu kém trong tổ chức quản lý HTTN hiện tại

2.Kiến nghị

- Các Bộ ngành trung ương, tỉnh Nam Định cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, định hướng vấn đề thoát nước cho thành phố Nam Định, xây dựng cơ chế phát triển đồng bộ, phù hợp với hiện tại quá trình phát triển và hướng tới tương lai sau này, tránh để tình trạng các công trình hạ tầng kỹ thuật của thành phố (trong đó có HTTN) phải chạy theo các dự án đã triển khai, hay bị xuống cấp nghiêm trọng mới tính tới phương án sửa chữa, xây mới

- Tỉnh Nam Định và Thành phố Nam Định nhanh có chủ trương, chính sách đặc biệt để huy động mọi nguồn vốn vào đầu tư phát triển và quản lý