Công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu đô thị mới tại Thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh .... Khái quát chung về công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -
NGÔ THANH LAN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS NGÔ THỊ KIM DUNG
Hà nội: 2014
Trang 2MỤC LỤC Trang
Lý do chọn đề tài: 1
Mục đích nghiên cứu: 3
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 3
Phương pháp nghiên cứu: 3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
Các khái niệm cơ bản: 4
Cấu trúc luận văn 6
NỘI DUNG 7
CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN TẠI KHU ĐÔ THỊ MỚI 7
1.1 Công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu đô thị mới tại Thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 7
1.1.1 Giới thiệu về tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hạ Long 7
1.1.2 Khái quát chung về công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu đô thị mới trên địa bàn thành phố 10
1.2 Thực trạng quản lý không gian kiến trúc cảnh quan Khu đô thị mới Hùng Thắng tại phường Hùng Thắng, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh: 14
1.2.1 Vị trí và quy mô Khu đô thị mới Hùng Thắng 14
1.2.2 Hiện trạng công tác lập quy hoạch và xây dựng khu đô thị mới Hùng Thắng 22
1.2.3 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới Hùng Thắng: 27
1.2.4 Thực trạng bộ máy quản lý: 43
1.3 Các vấn đề cần nghiên cứu: 51
Trang 3CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC CHO VIỆC QUẢN LÝ KHÔNG GIAN
KIẾN TRÚC CẢNH QUAN 53
2.1 Cơ sở lý thuyết để quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan 53
2.1.1 Các lý thuyết về không gian kiến trúc cảnh quan 53
2.1.2 Các lý thuyết về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan 54
2.1.3 Lý luận về lợi ích của việc cộng đồng tham gia công tác quản lý 56
2.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến đặc trưng không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới Hùng Thắng: 58
2.2 Cơ sở pháp lý để quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan: 62
2.2.1 Hệ thống văn bản pháp luật của Việt Nam: 62
2.2.2 Văn bản pháp lý của địa phương có liên quan: 65
2.3 Kinh nghiệm trong công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tại các khu đô thị mới ở Việt Nam và nước ngoài: 66
2.3.1 Kinh nghiệm ở Việt Nam: 66
2.3.2 Kinh nghiệm nước ngoài: 69
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU ĐÔ THỊ HÙNG THẮNG 72
3.1 Quan điểm và nguyên tắc quản lý: 72
3.1.1 Quan điểm quản lý: 72
3.1.2 Nguyên tắc quản lý: 73
3.2 Công việc rà soát, điều chỉnh và thực hiện quy hoạch 73
3.2.1 Công việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch 73
3.2.2.Hình thức thực hiện đầu tư xây dựng theo Quy hoạch 75
3.2.3.Trình tự thực hiện xây dựng quy hoạch 75
3.3 Giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới Hùng Thắng 76
3.3.1 Các yêu cầu chung 76
Trang 43.3.2 Phân vùng quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị 88
3.4 Giải pháp quản lý các khu chức năng đã phân vùng 89
3.4.1 Khu nhà ở: 89
3.4.2 Khu công cộng 95
3.4.3 Khu cây xanh và không gian mở 100
3.5 Đề xuất giải pháp hoàn thiện bộ máy quản lý kiến trúc cảnh quan khu đô thị mới Hùng Thắng: 105
3.5.1.Đề xuất mô hình tổ chức bộ máy 105
3.5.2.Các biện pháp nâng cao năng lực bộ máy quản lí 109
3.6 Các giải pháp về cơ chế chính sách 110
3.7 Giải pháp huy động sự tham gia của cộng đồng 112
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 115
Kết luận 115
Kiến nghị 116 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 5Phòng Quản lý đô thị - UBND Thành phố Hạ Long đã nhiệt tình giúp đỡ,
hỗ trợ tài liệu phục vụ nghiên cứu để tác giả hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản lý đô thị và công trình
Tuy đã rất cố gắng, nhưng do điều kiện thời gian, kiến thức của bản thân còn hạn chế nên nội dung Luận văn cũng không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả mong nhận được sự đóng góp những ý kiến quý báu của Hội đồng khoa học Trường ĐH Kiến trúc Hà nội cùng các thầy cô giáo, đồng nghiệp và bạn bè Đặc biệt mong mỏi được sự quan tâm sâu sắc của các thầy cô trực tiếp phản biện đối với Luận văn này để nội dung Luận văn được hoàn thiện hơn, nội dung nghiên cứu của tôi có tính thực tiễn cao hơn, góp phần cải thiện công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan các khu đô thị mới
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà nội, ngày tháng năm 2014
Tác giả luận văn
Ngô Thanh Lan
Trang 6LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Ngô Thanh Lan
Trang 8DANH MỤC HÌNH MINH HỌA
Hình 1.5 Sơ đồ Tổ chức không gian và kiến trúc cảnh quan Khu đô
thị mới Hùng Thắng Hình 1.6 Phân khu chức năng Khu đô thị mới Hùng Thắng
Hình 1.7 Mặt bằng Khu Bán đảo 1
Hình 1.8 Mặt bằng Khu Bán đảo 2
Hình 1.9 Các khu chức năng của Khu bán đảo 3
Hình 1.10 Mặt bằng Khu dân cư Đông Hùng Thắng 1
Hình 1.11 Các khu chức năng của Khu đa giác 4
Hình 1.12 Hiện trạng hệ thống giao thông đã đầu tư xây dựng
Hình 1.13 Hiện trạng các dự án đã và đang triển khai
Trang 9Hình 1.18 Một góc khu đô thị nhìn từ trên cao
Hình 1.19 Cây xanh đường phố
Hình 1.20 Biển quảng cáo bị hư hỏng
Hình 1.21 Vỉa hè xuống cấp, Khu vực đất trống trở thành bãi rác Hình 1.22 Lấn chiếm vỉa hè
Hình 1.23 Nắp đan trên vỉa hè - Bố trí đường dây nổi
Hình 1.24 Môi trường đô thị trong khu đô thị đang bị xuống cấp Hình 1.25 Mẫu nhà biệt lập
Hình 1.26 Dãy phố
Hình 1.27 Có sự tranh chấp trong chiều cao công trình
Hình 1.28 Chợ cóc
Hình 1.29 Sơ đồ cơ cấu quản lý đô thị Thành phố
Hình 2.1 Minh họa quản lý đô thị có sự tham gia của cộng đồng
Hình 3.1 Hình thức, bố cục mặt tiền khuyến khích và không khuyến
khích Hình 3.2 Vật liệu xây dựng khuyến khích sử dụng
Hình 3.3 Các màu sắc nên sử dụng tạo ra sự hài hòa
Hình 3.4 Các hình thức hàng rào khuyến khích sử dụng
Hình 3.5 Sử dụng gạch lát vỉa hè và nắp hố ga thẩm mĩ
Hình 3.6 Quy định trồng cây xanh hè phố
Hình 3.7 Minh họa bố trí cây xanh đường phố
Hình 3.8 Quy cách biển quảng cáo
Hình 3.9 Tham khảo các loại thùng rác
Hình 3.10 Bãi đỗ xe ô tô trong khu đô thị
Hình 3.11 Bãi đỗ xe máy theo quy định trong khu đô thị
Trang 10Hình 3.12 Phân vùng các khu chức năng trong khu đô thị Hùng
Hình 3.18 Vị trí các khu cây xanh và không gian mở KV-3
Hình 3.19 Minh họa công viên nhỏ trong đô thị
Hình 3.20 Lối đi dạo
Hình 3.21 Lối dạo ven sông, hồ
Hình 3.22 Những hành vi bị cấm trong công viên
Hình 3.23 Tổ chức cây xanh trên các tuyến phố
Hình 3.24 Sơ đồ phối kết hợp các cấp chính quyền
Hình 3.25 Sơ đồ hình thức tham gia của ban tự quản
Trang 11DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Cơ cấu sử dụng đất Khu đô thị mới Hùng Thắng
Bảng 1.2 Bảng thống kê tình hình xây dựng các công trình xây dựng
tại khu đô thị mới Hùng Thắng
Bảng 3.1 Quy định chiều rộng lộ giới và khoảng ban công đua ra khỏi
công trình
Trang 12và vị thế quan trọng trong sự phát triển chung của Tỉnh Quảng Ninh cũng như đối với Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước
Trong hơn 10 năm qua, từ khi được thành lập (1993) thành phố Hạ Long là một trong số ít các đô thị đã phát huy tính chủ động sáng tạo, đi đầu trong việc phát huy nội lực để phát triển đô thị hoá, đặc biệt là công tác đầu tư
và quản lý hoạt động cải tạo và xây dựng các cơ sở hạ tầng đô thị Bộ mặt thành phố đã có nhiều thay đổi với việc hình thành các khu du lịch, khu nhà ở mới, các tuyến đường hiện đại khang trang
Nằm ngay cửa ngõ phía Tây Thành phố Hạ Long, dự án Khu đô thị Hùng Thắng có diện tích 248,02 ha, được đầu tư xây dựng từ năm 2000 là một trong những dự phát phát triển đô thị đầu tiên của thành phố Hạ Long; có tầm quan trọng trong việc phát triển, định hướng không gian đô thị của thành phố Hạ Long nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung
Đến nay trải qua 13 năm đầu tư xây dựng, khu đô thị mới Hùng Thắng mới cơ bản đầu tư xong phần hạ tầng kĩ thuật, các công trình kiến trúc được xây dựng chủ yếu tại khu vực phía Đông đã mang lại bộ mặt không gian, kiến trúc cảnh quan mới cho khu vực.Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được,trong quá trình hình thành phát triển cũng đã bộc lộ một số mặt tiêu cực trong công tác quản lý, thực tiễn kiến trúc và cảnh quan nhìn chung còn có những điều bất cập: Công tác quản lý quy hoạch xây dựng và quản lý xây dựng đô thị chưa đáp ứng được những yêu cầu của quá trình đô thị hoá đang diễn ra với tốc độ cao, bộ máy quản lý đô thị chưa đủ năng lực theo kịp sự
Trang 132
phát triển nhanh chóng của xã hội Bộ mặt kiến trúc đô thị tuy đã được cải thiện nhưng vẫn còn lộn xộn, sắp đặt thiếu trật tự, thiếu sự hài hoà, không gian cảnh quan đường phố thiếu đặc trưng … Hình thức kiến trúc các công trình còn pha tạp, chắp vá, thiếu chọn lọc, việc sử dụng vật liệu hoàn thiện, màu sắc công trình tuỳ tiện; văn hoá thẩm mỹ đô thị bị xem nhẹ Trong sáng tác kiến trúc tồn tại xu hướng bắt chước, áp đặt kiến trúc ngoại lai, thiếu sự tôn trọng giá trị kiến trúc, nghệ thuật truyền thống
Quy hoạch xây dựng đô thị là một công việc phức tạp đòi hỏi sự tham gia của rất nhiều thành phần tầng lớp sống trong đô thị Đô thị bao gồm rất nhiều yếu tố cấu thành như : dân số, môi trường, hạ tầng kỹ thuật, tài chính
vv Và kiến trúc cảnh quan đô thị cũng là một yếu tố quan trọng góp phần tạo dựng một đô thị hoàn chỉnh Kiến trúc cảnh quan đô thị bao gồm các yếu tố tự nhiên, các công trình kiến trúc, nghệ thuật, cây xanh mặt nước… tạo nên bộ mặt mỹ quan đô thị, nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần cho cư dân
đô thị
Trong quá trình vận hành và phát triển đô thị, công tác quản lý kiến trúc cảnh quan được xác định là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của công tác quản lý quy hoạch và xây dựng đô thị, nó góp phần tạo dựng hình ảnh cấu trúc không gian đô thị và xác lập trật tự trong đô thị
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, việc nghiên cứu đề tài “Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan Khu đô thị Hùng Thắng – phường Hùng Thắng – TP Hạ Long” là rất cần thiết, cấp bách và mang tính thực tiễn cao, tìm ra giải pháp hợp lý nhất để khu đô thị mới Hùng Thắng là một khu đô thị đồng bộ , đẹp về kiến trúc không gian cảnh quan, xứng đáng với vị trí đầu cửa ngõ phía Tây thành phố Hạ Long
Trang 143
Mục đích nghiên cứu:
Đề xuất những giải pháp hiệu quả quản lý không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị Hùng Thắng theo quy hoạch đã được phê duyệt, đảm bảo tiến độ theo kế hoạch và phù hợp với các điều kiện của thành phố Hạ Long
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Các giải pháp quản lí không gian kiến trúc cảnh quan khu đô thị Hùng Thắng
- Phạm vi nghiên cứu: Khu đô thị mới Hùng Thắng tại phường Hùng Thắng, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh với diện tích 248,02 ha
Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thu thập thông tin, khảo sát điều tra, tổng hợp, phân tích đánh giá thực trạng
- Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân chia đối tượng nghiên cứu thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành giản đơn hơn để nghiên cứu, phát hiện ra từng thuộc tính và bản chất của từng yếu tố đó, và từ
đó giúp chúng ta hiểu được đối tượng nghiên cứu một cách mạch lạc hơn, hiểu được cái chung phức tạp từ những yếu tố bộ phận ấy sau đó tổng hợp là quá trình ngược với quá trình phân tích, nhưng lại hỗ trợ cho quá trình phân tích để tìm ra cái chung cái khái quát
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: Tạo ra kiến thức mới và được chứng minh bởi dữ liệu trực tiếp hoặc gián tiếp
- Phương pháp cộng đồng: lấy ý kiến từ cộng đồng đảm bảo cho những người chịu ảnh hưởng của dự án được tham gia vào việc quyết định dự án
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học : Xây dựng cư sở khoa học,làm rõ một số vấn đề tồn tại,bất cập cần giải quyết và nêu những quy định mới nhất của nhà nước
Trang 154
trong công tác quản lí không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch tại các
đô thị trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
- Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan, góp phần hướng tới một khu đô thị phát triển bền vững,tạo sự thống nhất hài hòa về không gian kiến trúc cảnh quan giữa các khu vực trong Khu đô thị mới Hùng Thắng;tạo dựng bộ mặt đô thị khang trang hiện đại có trật tự và bản sắc
Các khái niệm cơ bản:
- Khu đô thị mới là một số khu ở mới được xây dựng đồng bộ các công trình kiến trúc và hạ tầng cơ sở, có quy mô từ 50ha trở lên, nhằm đáp ứng nhu cầu về nhà ở của một bộ phận dân cư theo đặc trung khu vực.[27]
- Quản lý đô thị:
Quản lý đô thị trước hết là quản lý Nhà nước ở đô thị Quản lý Nhà nước ở đô thị là hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước can thiệp vào các nguồn lực như tài nguyên thiên nhiên, tài chính và con người nhằm tạo dựng một môi trường thuận lợi cho hình thức định cư ở đô thị, trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa lợi ích đô thị để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững [27]
- Cảnh quan:
Tùy theo mỗi ngành có một cách quan niệm khác nhau về cảnh quan.Theo các nhà kiến trúc cảnh quan: Phong cảnh là một không gian hạn chế, mở ra những điểm nhất định.Đó là những thành phần thiên nhiên và nhân tạo mang đến cho con người những cảm xúc và tâm trạng khác nhau.Còn cảnh quan là một tổ hợp phong cảnh có thể khác nhau, nhưng tạo nên một biểu tượng thống nhất
về đặc điểm thiên nhiên chung của địa phương.[22]
- Kiến trúc cảnh quan: Là hoạt động định hướng của con người tác động vào môi trường nhân tạo để làm cân bằng mối quan hệ qua lại giữa các yếu tố thiên nhiên và nhân tạo, tạo nên sự tổng hòa giữa chúng.Kiến trúc cảnh quan là
Trang 165
một môn khoa học tổng hợp, liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác nhau (quy hoạch không gian, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, kiến trúc công trình, điêu khắc hội họa ) nhằm đáp ứng các yêu cầu về công năng, thẩm mỹ, môi trường của con người.[22]
- Kiến trúc đô thị là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị.[27]
- Không gian đô thị là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô thị, cây xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị
- Cảnh quan đô thị là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở trong đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố,
hè, đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất, đảo, cù lao, triền đất tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ, mặt sông, kênh, rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị.[27]
Trang 176
Cấu trúc luận văn
PHẦN MỞ ĐẦU
Chương I
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN
TẠI KHU ĐÔ THỊ MỚI HÙNG THẮNG
Chương II
CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN
TRÚC CẢNH QUAN KHU ĐÔ THỊ MỚI HÙNG THẮNG