Quản lý hệ thống cấp nước thành phố thái nguyên tỉnh thái nguyên (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- NGUYỄN THỊ HỒNG MAI QUẢN LÝ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN-TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ: QUẢN LÝ ĐÔ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYỄN THỊ HỒNG MAI

QUẢN LÝ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN-TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ: QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ HỒNG MAI KHÓA: 2012-2014

QUẢN LÝ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN-TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

GS.TSKH TRẦN HỮU UYỂN

Hà Nội - 2014

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ cùng toàn thể các thầy cô giáo của khoa Sau Đại học cũng như của trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội Tôi xin bày

tỏ lòng cảm ơn chân thành về sự giúp đỡ đó

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TSKH.Trần Hữu Uyển – Người thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè cùng đồng nghiệp, những người

đã chia sẻ khó khăn, động viên, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản lý đô thị và công trình

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà nội, ngày 26 tháng 7 năm 2014

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hồng Mai

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sỹ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực

và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hồng Mai

MỤC LỤC Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình, sơ đồ, đồ thị

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài 1

Mục đích nghiên cứu 2

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

Phương pháp nghiên cứu 2

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2

Các khái niệm 2

Cấu trúc luận văn 3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN - TỈNH THÁI NGUYÊN 8

1.1 Giới thiệu chung về thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên 8

1.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 8

1.1.2 Hiện trạng dân số và đất đai 11

1.1.3 Hiện trạng kinh tế - Hạ tầng xã hội 13

1.1.4 Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật 15

1.1.5 Đánh giá tổng hợp hiện trạng 20

1.2 Hiện trạng hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên – Tỉnh Thái Nguyên 21

1.2.1 Hiện trạng nguồn nước 21

1.2.2 Hiện trạng các công trình xử lý nước 24

1.2.3 Hiện trạng mạng lưới cấp nước 27

1.2.4 Hiện trạng cung cấp nước 30

1.3 Thực trạng công tác quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên – Tỉnh

Thái Nguyên 36

1.3.1 Thực trạng về mô hình tổ chức 36

1.3.2 Thực trạng về tổ chức nhân sự 39

1.3.3 Thực trạng cơ chế chính sách 39

1.3.4 Thực trạng vận hành và quản lý hệ thống cấp nước của TWACO 42

1.3.5 Xã hội hóa và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên 45

1.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên – Tỉnh Thái Nguyên 46

1.4.1 Đánh giá mô hình tổ chức và cơ chế chính sách của Công ty cổ phần nước sạch Thái Nguyên (TWACO) 46

1.4.2 Đánh giá về hiện trạng hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên, trang thiết bị kỹ thuật quản lý hệ thống cấp nước 48

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN - TỈNH THÁI NGUYÊN 51

2.1 Các nguyên tắc cơ bản trong quản lý hệ thống cấp nước đô thị 51

2.1.1 Cân đối hài hòa giữa các chủ thể 51

2.1.2 Kiểm tra đánh giá, điều tiết và dự báo 51

2.1.3 Có sự tham gia của nhà nước trong quản lý HTCN 52

2.2 Các yêu cầu, quy định trong quản lý cấp nước đô thị 54

2.2.1 Vai trò và đặc tính của hệ thống cấp nước 54

2.2.2 Các yêu cầu cơ bản của hệ thống cấp nước đô thị 54

2.2.3 Các quy định trong quản lý cấp nước 59

2.2.4 Hệ thống văn bản pháp lý quản lý hệ thống cấp nước đô thị 66

2.3 Xã hội hóa và sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý cấp nước đô thị 68

2.3.1 Xã hội hóa công tác quản lý cấp nước đô thị 68

2.3.2 Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý cấp nước đô thị 69

2.4 Kinh nghiệm quản lý HTCN đô thị trên thế giới và Việt Nam 72

2.4.1 Kinh nghiệm quản lý cấp nước trên thế giới 72

2.4.2 Kinh nghiệm quản lý cấp nước trong nước 76

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HTCN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN - TỈNH THÁI NGUYÊN 81

3.1 Giải pháp tổ chức quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên -Tỉnh Thái Nguyên 81

3.1.1 Giải pháp cơ cấu tổ chức quản lý hệ thống cấp nước cho Công ty cổ phần nước sạch Thái Nguyên 81

3.1.2 Giải pháp về chính sách trong việc đào tạo nâng cao năng lực, tay nghề của đội ngũ cán bộ kỹ thuật và cán bộ quản lý 83

3.1.3 Sự tham gia quản lý, giám sát của cộng đồng trong quản lý hệ thống cấp nước đô thị 84

3.2 Giải pháp về quản lý kỹ thuật hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên 87

3.2.1 Các giải pháp về quản lý kỹ thuật trong sản xuất và tiêu thụ nước 87

3.2.2 Chuẩn hóa mạng lưới cấp nước tiến tới ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong công tác quản lý mạng lưới cấp nước 92

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103

Kết luận 103

Kiến nghị 103 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ

Hình 1.2 Sơ đồ dây chuyền công nghệ nhà máy nước Tích Lương

Hình 1.3 Hiện trạng hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên

Hình 1.4 Dữ liệu nước thất thoát từ năm 2005 đến năm 2012

Hình 1.5 Công ty CP nước sạch Thái Nguyên

Hình 1.6 Sơ đồ tổ chức công ty cổ phần nước sạch Thái Nguyên

Hình 1.7 Sơ đồ công tác bảo dưỡng, sửa chữa mạng lưới cấp nước Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức Công ty cổ phần cấp nước Bà Rịa–Vũng Tàu Hình 3.1 Sơ đồ tổ chức đề xuất cho Công ty cổ phần nước sạch Thái Nguyên Hình 3.2 Quy hoạch hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên đến năm2030 Hình 3.3 Hệ thống quản lý tài sản cho mạng cấp nước - WAMS

Hình 3.4 Hệ thống WDMS – Quản lý giảm thất thoát nước

Hình 3.5 Thống kê đồng hồ theo từng mức chỉ số bằng biểu đồ

Hình 3.6 Thống kê đồng hồ theo từng mức chỉ số bằng bản đồ

Hình 3.7 Thống kê tần suất xuất hiện các điểm rò rỉ trên từng đường ống

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Bảng 1.1 Một số đặc điểm của sông Cầu và sông Công

Bảng 1.2 Hiện trạng dân số - đất đai thành phố Thái Nguyên

Bảng 1.3 Biểu thống kê các tuyến điện hiện trạng TP Thái Nguyên Bảng 1.4 Thống kê chiều dài đường ống mạng lưới khu vực TP Thái Nguyên Bảng 1.5 Dân số được Công ty CP nước sạch Thái Nguyên phục vụ(2012) Bảng 1.6 Số liệu tiêu thụ và cấp nước từ năm 2006 đến 2012

Bảng 1.7 Thông tin cơ bản các đồng hồ tổng khu vực TP Thái Nguyên 2012 Bảng 1.8 Số liệu nước sản xuất và tiêu thụ khu vực TP Thái Nguyên Bảng 1.9 Quản lý mạng lưới đường ống cấp nước

Bảng 2.1 Bảng tiêu chuẩn quy định bậc tin cậy của hệ thống cấp nước Bảng 2.2 Giới hạn các chỉ tiêu chất lượng nước cho sinh hoạt

Bảng 2.3 Bậc tin cậy cấp nước theo độ đảm bảo lưu lượng tháng hoặc ngày Bảng 2.4 Khu vực bảo vệ nguồn nước cấp cho đô thị

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Thái Nguyên là thành phố công nghiệp luyện kim, cơ khí và giáo dục đào tạo Là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá, khoa học kỹ thuật của Tỉnh Thái Nguyên Thành phố Thái Nguyên còn là trung tâm vùng Việt Bắc (Chiến khu cũ), đầu mối giao thông giao lưu kinh tế giữa thủ đô Hà Nội với các tỉnh phía Bắc nước

ta như: Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Hà Giang và Tuyên Quang

Thái Nguyên có vị trí rất quan trọng, tác dụng hỗ trợ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho vùng tam giác kinh tế trọng điểm phía Bắc nước ta (Hà Nội - Hải Phòng

- Quảng Ninh)

Ngày 29/6/2001 Ban thường vụ Tỉnh uỷ Thái Nguyên ra nghị quyết số 02/NQ-TUỷ “Về xây dựng và phát triển thành phố Thái Nguyên giai đoạn

2001-2005, định hướng phát triển đến năm 2010 ” trong đó đã xác định “ Thành phố Thái Nguyên phải đi đầu trong sự nghiệp CNH-HĐH, phát triển nhanh toàn diện, vững chắc, tiêu biểu cho sự phát triển của tỉnh, làm động lực phát triển toàn tỉnh và trở thành trung tâm của vùng Việt Bắc và là một trong những trung tâm vùng quan trọng của cả nước ”

Ngày 01/09/2010 Thủ tướng chính phủ đã ký quyết định 1645/QĐ-TTg công nhận thành phố Thái Nguyên là đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh Thái Nguyên

Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng đã tác động mạnh tới hệ thống hạ tầng kỹ thuật của thành phố Thái Nguyên nói chung và hệ thống cấp nước nói riêng Cấp nước và vệ sinh môi trường đang trở thành vấn đề cấp bách cần được các cấp chính quyền quan tâm

Chính phủ ban hành Quyết định số 1929/QĐ-TTg Phê duyệt định hướng phát triển cấp nước đô thị và khu công nghiệp Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050 - đặt ra mục tiêu cụ thể phát triển nguồn cung cấp nước và mục tiêu đến năm 2015, 2020 và 2025

Hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của thành phố ảnh hưởng tới chất lượng sống của người dân Do đó

2

ngoài việc đầu tư xây dựng cải tạo, mở rộng mạng lưới cấp nước cần chú trọng tới các giải pháp quản lý hệ thống cấp nước để giảm nhẹ sự quá tải của các nhà máy nước

Chính vì vậy việc lựa chọn đề tài “ Quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên ” tại thời điểm này là rất cần thiết và phù hợp

Mục đích nghiên cứu

Đánh giá thực trạng công tác quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên

Đề xuất các giải pháp quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên nhằm đáp ứng các yêu cầu của Quy chế đảm bảo an toàn cấp nước, cải thiện chất lượng cuộc sống cộng đồng

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý hệ thống cấp nước

Phạm vi nghiên cứu: Thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên

Phương pháp nghiên cứu

+ Phương pháp tiếp cận: Phân tích và tổng hợp, so sánh đối chiếu, định tính và định lượng, tiếp cận hệ thống

+ Phương pháp xử lý thông tin: Tập hợp nghiên cứu tài liệu, nghiên cứu phi thực nghiệm, điều tra khảo sát thực địa, phỏng vấn, xử lý định lượng

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu

+ Phương pháp kế thừa: Kế thừa có chọn lọc và sáng tạo các kết quả của các đề tài nghiên cứu khoa học trước đây

+ Phương pháp mô hình hóa dựa trên cơ sở các đặc tính, tính năng và các thông số đầu vào, đầu ra để xác lập các chỉ số công nghệ trong vấn đề thiết kế và quản lý

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa khoa học: Dựa trên các luận cứ khoa học đề xuất các giải pháp quản lý hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên

Ý nghĩa thực tiễn: Áp dụng các giải pháp quản lý hệ thống cấp nước đã đề xuất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống cấp nước thành phố Thái Nguyên - Tỉnh Thái Nguyên

Các khái niệm

Khái niệm về hệ thống cấp nước đô thị

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật là hệ thống cơ sở vật chất bao gồm các mạng lưới cung ứng hạ tầng dịch vụ công cộng, tiện ích công cộng đô thị trong khu đô thị gồm mạng lưới giao thông – vỉa hè, mạng lưới cấp điện ( sinh hoạt – sản xuất – chiếu sáng), mạng lưới cấp nước, mạng lưới thoát nước mưa, mạng lưới thoát nước bẩn, mạng lưới thông tin liên lạc ( điện thoại – truyền hình cáp…), trạm xử lý nước thải – xử lý rác, mạng lưới cấp gas Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò là nền tảng cho sự phát triển của các nghành kinh tế khác, là một bộ phận cơ bản và là cơ sở hình thành đô thị Ngoài ra hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị cũng là công cụ chính điều tiết kinh tế vĩ mô

Hạ tầng kỹ thuật đô thị là tập hợp của nhiều chuyên nghành kỹ thuật và giữa chúng có mắt xích quan hệ với nhau, tạo đà hỗ trợ cho nhau phát triển và có những yêu cầu đối với nhau trong các quan hệ đó vì cùng một mục đích là đáp ứng cho nhu cầu thiết yếu của cuộc sống và phát triển sản xuất của đô thị.[16]

Từng chuyên nghành hạ tầng kỹ thuật đô thị đòi hỏi tính đồng bộ cao từ tổng thể đến chi tiết, từ công trình đầu mối đến các tuyến, từ các tuyến chính đến các tuyến nhánh, từ tuyến nhánh đến tuyến tiêu dùng Khi toàn bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị đã được xây dựng nếu các công tác quản lý kém thì cũng không phát huy được tác dụng của toàn hệ thống

Hệ thống cấp nước là một tổ hợp các công trình, làm nhiệm vụ thu nhận nước từ nguồn, làm sạch nước, điều hòa dự trữ vận chuyển và phân phối nước sạch đến các nơi tiêu thụ

Hệ thống cấp nước đô thị bao gồm rất nhiều công trình với các chức năng là việc khác nhau được bố trí hợp lý theo các công đoạn liên hoàn, nhằm đáp ứng mọi yêu cầu và quy mô dùng nước của các đối tượng trong đô thị [16]

Các thành phần cơ bản của công trình cấp nước

Ký hiệu và chức năng từng công trình

4

1 – Công trình thu nước : dùng để thu nước từ nguồn

2 – Trạm bơm câp 1: dùng để bơm nước từ công trình thu lên các công trình xử lý [trạm xử lý]

3 – Trạm xử lý: dùng để làm sạch nước theo yêu cầu của đối tượng sử dụng nước

4 – Các bể chứa nước sạch: dùng để chứa nước đã làm sạch, dự trữ nước chữa cháy và điều hòa áp lực giữa trạm xử lý [trạm bơm 1] và trạm bơm 2

5 – Trạm bơm 2: dùng để bơm nước từ bể chứa nước sạch lên các đài hoặc vào mạng phân phối cung cấp cho các đối tượng sử dụng

6 – Đài nước: dùng để dự trữ nước, điều hòa áp lực cho các mạng giữa các giờ dùng nước khác nhau

7 – Các đướng ống chuyển tải: dùng để vận chuyển nước từ trạm bơm cấp 2 đến điểm đầu tiên của mạng lưới phân phối nước

8 – Mạng lưới phân phối nước: dùng để vận chuyển và phân phối nước trực tiếp đến các đối tượng dùng nước.[14]

Khái niệm cơ bản về quản lý hệ thống cấp nước đô thị

Quản lý là thực hiện những công việc có tác dụng định hướng, điều tiết, phối hợp các hoạt động có định hướng của chủ thể lên khách thể nhằm đạt mục đích định trước Biểu hiện cụ thể qua việc, lập kế hoạch hoạt động, đảm bảo tổ chức, điều phối, kiểm tra, kiểm soát Hướng được sự chú ý của con người vào một hoạt động nào đó; điều tiết được nguồn nhân lực, phối hợp được các hoạt động bộ phận

Quản lý HTCN có nội dung bao quát từ quy hoạch phát triển, kế hoạch hóa

8

1 2 3

4

4

5

6

Nguồn

nước

7

việc đầu tư, thiết kế, đến xây dựng vận hành, duy trì, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp và theo dõi thu thập số liệu thống kê, đánh giá kết quả hoạt động của HTCN Như vậy, quản lý HTCN là toàn bộ phương thức điều hành ( phương pháp, trình tự, dự liệu, chính sách, quyết định…) nhằm kết nối và đảm bảo sự tiến hành tất cả các hoạt động có liên quan đến quản lý HTCN

Quản lý hiệu quả hệ thống cấp nước là việc sử dụng các biện pháp hữu hiệu nhằm đảm bảo cung cấp nước sạch đáp ứng đủ nhu cầu đến toàn bộ các khách hàng

sử dụng trong phạm vi cấp nước, đảm bảo tính minh bạch, giảm thiểu việc thất thoát thất thu nước và việc kinh doanh đem lại lợi nhuận cho công ty cấp nước và lợi ích của khách hàng Việc này có được là sự phối hợp chặt chẽ trong việc quản lý kỹ thuật hệ thống mạng lưới cung cấp nước và quản lý bộ máy hành chính của cơ quan cấp nước

Do dịch vụ cấp nước là một loại sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu sinh hoạt của mọi tầng lớp dân cư Việc cung cấp để thỏa mãn nhu cầu nước sạch của xã hội, nhất là ở các khu công nghiệp, đô thị là nhiệm vụ của nhà nước và chính quyền địa phương đô thị [15]

Để thực hiện nhiệm vụ đó Nhà nước và chính quyền địa phương đô thị phải ban hành cơ chế chính sách, quy định về đầu tư khai thác, sử dụng các công trình cấp nước cũng như dịch vụ cung cấp và chất lượng nước cho đô thị

Quá trình đó là quản lý Nhà nước về cấp nước đô thị

Quản lý hệ thống cấp nước đô thị là quá trình tác động bằng các cơ chế, chính sách của các chủ thể quản lý đô thị (các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội, các nghành chức năng) vào các hoạt động kinh doanh ngành nước nhằm thay đổi hoặc duy trì hoạt động đó

Nhiệm vụ của công tác quản lý kỹ thuật hệ thống cấp nước đô thị là thực hiện các biện pháp phòng ngừa, đảm bảo vận hành khai thác các công trình cấp nước một cách liên tục theo các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật quy định

Cán bộ và công nhân vận hành hệ thống cấp nước cần phải nắm vững quy trình công nghệ và tính năng hoạt động của các công trình và nguyên tắc an toàn lao động khi quản lý hệ thống cấp nước Các cơ quan trực tiếp quản lý hệ thống cấp