Giải pháp quản lý hệ thống thoát nước có sự tham gia của cộng đồng tại thành phố bắc ninh (tt)

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI NGUYỄN TUẤN ĐAN GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG TẠI THÀNH PHỐ BẮC NINH LUẬN VĂN THẠ

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN TUẤN ĐAN

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC

CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG TẠI THÀNH

PHỐ BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

HÀ NỘI, NĂM 2014

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN TUẤN ĐAN

KHÓA: 2012 - 2014

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC CÓ SỰ THAM GIA

CỦA CỘNG ĐỒNG TẠI THÀNH PHỐ BẮC NINH

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS PHẠM TRỌNG MẠNH

HÀ NỘI, NĂM 2014

Tôi xin trân trọng cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Ban Giám hiệu, Khoa sau đại học - Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã quan tâm

và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Xin chân thành cảm ơn Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh, Phòng Quản lý

đô thị và UBND thành phố Bắc Ninh, Công ty TNHH MTV Cấp thoát nước Bắc Ninh đã cung cấp các tài liệu quý báu và tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn

Tác giả xin được cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện để tác giả hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn./

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Tuấn Đan

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Tuấn Đan

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Tên đầy đủ

BOD (Biochemical Oxygen Demand) Nhu cầu ôxy sinh hoá

COD (Chemical Oxygen Demand) Nhu cầu ôxy hoá học

DO (Dissolved Oxygen) Hàm lượng ôxy hoà tan

TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục bảng, biểu

Danh mục hình

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài……… ………… 1

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu……… …….… 2

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu……… …… … ……… 2

Nội dung nghiên cứu……….… …… … 3

Phương pháp nghiên cứu……… …… ………… 3

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài……… ….………… 3

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC TẠI THÀNH PHỒ BẮC NINH……… … … 4

1.1 Thực trạng hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc Ninh….… …… 4

1.1.1 Khái quát về Thành phố Bắc Ninh……… ……… 4

1.1.2 Thực trạng hệ thống thoát nước mưa……… ….……… 12

1.1.3 Thực trạng hệ thống thoát nước thải……… … …… 17

1.1.4 Hiện trạng ngập úng tại Thành phố Bắc Ninh……… ….….… … 24

1.2 Thực trạng công tác quản lý và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hệ thống thoát nước……….………… 26

1.2.1 Cơ cấu tổ chức quản lý hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc

Ninh……… 26

1.2.2 Thực trạng quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh… 31

1.2.3 Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc Ninh……… 32

1.3 Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc Ninh……… 32

1.3.1 Quản lý kỹ thuật……… 32

1.3.2 Cơ chế quản lý hệ thống thoát nước……….… …… 33

1.3.3 Đánh giá những hạn chế sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hệ thống thoát nước……… 36

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC TRONG QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ BẮC NINH CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG……….… …… 39

2.1 Một số khái niệm cơ bản……… … 39

2.1.1 Khái niệm hạ tầng kỹ thuật đô thị……….……….….….… 39

2.1.2 Những căn cứ về kỹ thuật trong quản lý hệ thống HTKT đô thị.… 40 2.1.3 Khái niệm về hệ thống thoát nước……….…….………….… 43

2.1.4 Khái niệm về cộng đồng đô thị……… ……… 44

2.1.5 Vai trò và sự tham gia của cộng đồng……… ………… … 45

2.1.6 Nguyên tắc huy động sự tham gia của cộng đồng …… … 46

2.2 Yêu cầu về kỹ thuật trong quản lý hệ thống thoát nước đô thị……… 46

2.2.1 Đặc tính của hệ thống thoát nước……….…… …… 46 2.2.2 Yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống thoát nước……… … 47 2.3 Cơ sở pháp lý quản lý hệ thống thoát nước đô thị…….…… ….… 48 2.3.1 Văn bản pháp luật do cơ quan Nhà nước trung ương ban hành … 48 2.3.2 Các tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng đối với hệ thống thoát nước……… ……… 49 2.3.3 Cơ chế chính sách trong quản lý hệ thống thoát nước……… … 49 2.3.4 Định hướng phát triển thoát nước đô thị và khu công nghiệp Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050……… ….…… 50 2.4 Vai trò của cộng đồng trong quản lý hệ thống thoát nước….… … 58 2.4.1 Sự tham gia của cộng đồng trong quá trình khai thác và vận hành

hệ thống thoát nước……… ……… 58 2.4.2 Các hình thức tham gia của cộng đồng……… ….…… 59 2.4.3 Phạm vi tham gia của cộng đồng……… 60 2.5 Kinh nghiệm của Việt Nam và thế giới trong quản lý hệ thống thoát nước có sự tham gia của cộng đồng……… ……… 61 2.5.1 Kinh nghiệm quản lý hệ thống thoát nước của Việt Nam… …… 61 2.5.2 Kinh nghiệm quản lý hệ thống thoát nước trên thế giới……… ……… 63 CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỆ THỐNG THOÁT NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ BẮC NINH CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG……… …… 67

3.1 Giải pháp quản lý kỹ thuật theo hướng đồng bộ hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh……….… 67 3.1.1 Đề xuất giải pháp kỹ thuật quản lý hệ thống thoát nước ……… 67 3.1.2 Giải pháp thoát nước theo khu vực và cả hệ thống thoát nước thành phố……….……… 68 3.2 Đề xuất cơ chế quản lý hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc Ninh……… …… 77 3.2.1 Đề xuất bổ sung quy định chung về quản lý………….….…… … 77 3.2.2 Đề xuất bổ sung về phí thoát nước và phí bảo vệ môi trường đối với nước thải……….……… 78 3.2.3 Một số giải pháp nhằm thu hút vốn đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước đô thị……….……… 81 3.2.4 Bổ sung quy chế nội bộ trong quản lý hệ thống thoát nước đô thị tại Thành phố Bắc Ninh……….………… …… 83 3.3 Đề xuất giải pháp huy động sự tham gia của cộng đồng trong quản

lý hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc Ninh……… ….… 85 3.3.1 Đề xuất sơ đồ tổ chức quản lý thoát nước có sự tham gia của cộng đồng……… 85 3.3.2 Sự giám sát của cộng đồng trong quản lý chất lượng công trình thoát nước……… 86 3.3.3 Sự phối hợp của các bên liên quan trong quản lý hệ thống thoát nước……… ……… … 88 3.3.4 Cải tiến phương thức và mô hình quản lý có sự tham gia của cộng đồng ……… ……… 91

3.3.5 Hình thành tổ tự quản trong các cụm dân cư và tổ dân phố…… 94 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Kết luận……… ……… 95 Kiến nghị……… ……… … 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Số hiệu bảng,

biểu Tên bảng, biểu

Bảng 1.1 Các phường chọn nghiên cứu với các số liệu thống kê

và một số đặc điểm cần xem xét trong nghiên cứu Bảng 1.2 Tiêu thoát nước thải từ hộ dân

Bảng 1.3 Trình độ CBCNV Công ty qua 2 năm 2012, 2013 Bảng 1.4 Tổng hợp kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty Bảng 1.5 Điều tra xã hội

Bảng 3.1 Bảng quy định hàm lượng COD và Hệ số K

Trãi Hình 1.5 Phối cảnh Hồ điều hòa Văn Miếu sau khi hoàn thiện

Hình 1.6 Tuyến cống hộp đường Huyền Quang kéo dài đang được

xây dựng để thoát nước của Thành phố ra Hồ Văn Miếu Hình 1.7 Nước thải được xả ngay trên hè phố

Hình 1.8 Nước thải được trực tiếp ra kênh mương thủy lợi

Hình 1.9 Sơ đồ hệ thống thu gom nước thải đô thị

Hình1.10 Vị trí các điểm ngập úng và các trạm bơm sẽ được xây

dựng Hình 1.11 Một trong những điểm ngập úng

Hình 1.12 Sơ đồ Bộ máy tổ chức của Công ty TNHH MTV Cấp thoát

Hình 3.2 Sơ đồ Bộ máy tổ chức của Công ty TNHH MTV Cấp thoát

nước Bắc Ninh theo đề xuất của tác giả

Hình 3.3 Sơ đồ Chi tiết nội dung sự tham gia của cộng đồng trong

quản lý hệ thống thoát nước Hình 3.4 Đề xuất sơ đồ phối hợp giữa 3 chủ thể trong quản lý hệ

thống thoát nước đô thị

và khu dân cư Xuất phát từ các nguyên nhân trên, hàng loạt dự án cải tạo môi trường và nâng cấp đô thị và xây dựng hệ thống thoát nước mới đã và đang được triển khai Tuy nhiên cần phải có một phương pháp quản lý các hệ thống thoát nước này một cách đồng bộ và có hệ thống

Quản lý hệ thống thoát nước cần đề ra các giải pháp cụ thể nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững, bảo vệ sức khoẻ, nâng cao chất lượng sống của nhân dân và bảo vệ tài nguyên môi trường

Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh cách thủ đô Hà Nội 30km về phía Đông Bắc, nằm trên giao điểm của các quốc lộ 1 và 18 Thành phố Bắc Ninh giữ vị trí cửa ngõ quan trọng phía Bắc của tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh; vì vậy trong tương lai thành phố sẽ nhận được những ảnh hưởng tích cực về thương mại, dịch vụ, khoa học kỹ thuật và văn hoá mà vùng kinh tế trọng điểm đem lại

Sau khi tái lập tỉnh Bắc Ninh năm 1997, do vị trí chiến lược của mình, Thành phố Bắc Ninh được Chính phủ chỉ đạo lập điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020

ra gây ô nhiễm môi trường trầm trọng

Trong những năm tiếp theo, mặc dù Hệ thống thoát nước của thành phố

đã từng bước được đầu tư nâng cấp nhưng chưa được đồng bộ và có phương pháp quản lý hợp lý sẽ rất khó khăn cho công tác tiêu thoát nước, gây ô nhiễm mỗi trường thành phố, ảnh hưởng lớn tới phát triển kinh tế chính trị của Thành phố Bắc Ninh

Để tương xứng với vị trí chiến lược của mình, Thành phố Bắc Ninh cần

có giải pháp quản lý hệ thống thoát nước một cách đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng hướng tới phát triển bền vững Vì vậy đề tài đặt ra đáp ứng yêu cầu thực tiễn và có ý nghĩa khoa học

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Đánh giá thực trạng hệ thống thoát nước tại Thành phố Bắc Ninh

Đánh giá công tác quản lý hệ thống thoát nước

Đánh giá sự tham gia của cộng đồng

Đề xuất giải pháp quản lý hệ thống thoát nước có sự tham gia của cộng đồng tại Thành phố Bắc Ninh

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

+ Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp quản lý hệ thống thoát nước có sự tham gia của cộng đồng

+ Phạm vi nghiên cứu: Thành phố Bắc Ninh, Tỉnh Bắc Ninh

Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh; các văn bản, định hướng phát triển đô thị, cơ sở lý luận phục vụ công tác quản lý hệ thống thoát nước

Đề xuất các giải pháp quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh với sự tham gia của cộng đồng hướng đến sự phát triển đồng bộ và hiệu quả

Phương pháp nghiên cứu

+ Điều tra, khảo sát, thu thập tài liệu

+ Hệ thống hoá và kế thừa các tư liệu đã có

+ Phân tích, đánh giá, tiếp thu những kinh nghiệm quản lý hệ thống thoát nước của một số đô thị ở Việt Nam và xu thế quản lý thoát nước trên thế giới Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp tổ chức quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Trên cơ sở phân tích khoa học, đánh giá chính xác thực trạng công tác quản lý hệ thống thoát nước, đưa ra được những giải pháp quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh có sự tham gia của cộng đồng hướng tới phát triển bền vững Đây sẽ là đề tài rất thiết thực trong giai đoạn hiện nay, khi thành phố đang trên đà phát triển cao về kinh tế xã hội

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

Giải pháp cải tạo và quản lý tuyến cống thoát nước thải và nước mưa trên một số tuyến đường chính là cần thiết để đảm bảo sự đồng bộ giữa hệ thống thoát nước khu mới nâng cao cải tạo với khu vực cũ của Thành phố Bắc Ninh Điều này tạo thuận lợi cho việc quản lý trong quá trình khai thác sử dụng giúp cho thành phố tránh được hiện tượng ngập úng khi mùa mưa đến, giảm thiểu ô nhiễm, đảm bảo vệ sinh môi trường và an toàn cho nhân dân

- Hệ thống quản lý hệ thống thoát nước bao gồm nhiều ngành, lĩnh vực kết hợp theo những yêu cầu kỹ thuật, quy chuẩn, tiêu chuẩn bắt buộc, đòi hỏi các cấp chính quyền, các đơn vị có liên quan và cộng đồng dân cư phải tuân thủ đầy đủ theo quy định của pháp luật về xây dựng Quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh đã đạt được những kết quả ban đầu, song cũng cần nghiên cứu mô hình quản lý tốt ở trong và ngoài nước

- Công tác quản lý HTKT cần có sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan quản lý chuyên môn, sự tham gia của cộng đồng tại địa phương, chính quyền sở tại và chủ đầu tư dự án trên cơ sở tuân thủ các văn bản pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn và các quy phạm khác Do đó đòi hỏi công tác quản lý hệ thống thoát nước phải mang tính đồng bộ và tổng hợp, đi trước một bước mới đáp ứng được sự phát triển của đô thị hiện đại

- Các tổ chức quản lý có sự tham gia của cộng đồng chỉ mang tính hình thức, không có sự kết nối, liên kết chặt chẽ và chưa phát huy được hết nội lực trong dân

- Những tồn tại trên là những bất cập trong hệ thống quản lý mà chưa được sự quan tâm giải quyết đúng mức thì sẽ dẫn đến các sai sót trong quy trình vận hành khai thác sử dụng, duy tu bảo dưỡng hệ thống thoát nước Điều này đòi hỏi chính quyền, nhà quản lý, các nhà đầu tư và cộng đồng dân cư cần xem xét, bàn bạc để đưa ra những nội dung, quy định, biện pháp cụ thể nhằm đảm bảo tốt công tác quản lý hệ thống thoát nước Thành phố Bắc Ninh

Kiến nghị

- Thành phố cần tiến hành lắp đặt và xây dựng hào kỹ thuật trên các tuyến phố chính giúp cho việc quản lý, lắp đặt hệ thống HTKT như cáp điện thông tin, cáp điện chiếu sáng, đường ống cấp nước, thoát nước được thuận tiện không bị chồng chéo, không phải đào lên lấp xuống và đặc biệt làm cho diện mạo đô thị được khang trang hiện đại

- Cần có giải pháp cơ chế chính sách, quản lý hệ thống thoát nước để giúp cho UBND, các đơn vị quản lý chuyên ngành xây dựng chiến lược đào tạo đội ngũ cán bộ có phẩm chất, trình độ chuyên môn tốt để quản lý hệ thống

thoát nước thành phố theo hướng phát triển đồng bộ, bền vững Đồng thời xây dựng được cơ chế, chính sách xã hội hóa có sự tham gia nhiều thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân tham gia đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước đô thị, giảm một phần việc đầu tư trực tiếp bằng ngân sách nhà nước

- Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng dân cư sống trong đô thị tham gia, đóng góp vào quá trình vận hành, khai thác và quản lý hiệu quả hệ thống thoát nước Điều đó đảm bảo sự đoàn kết nhất trí, nâng cao ý thức của từng người dân, đảm bảo tính khách quan trong quản lý

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Ủy ban Trung ương mặt trận tổ

quốc VN (2006), Thông tư liên tịch 04/2006/TTLT- KHĐT- UBTUWMTTQVN- TC Hướng dẫn thực hiện Quyết định số 80/2005/QĐ- TTG ngày 18 tháng 04 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế giám sát đầu tư của cộng đồng

2 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Các Quy định về xử phạt hành chính đối với các tổ chức, cá nhân xả nước thải độc hại không qua xử lý vào môi trường

3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008), QCVN 08:2008/BTNMT Quy chuẩn

kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt

4 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008), QCVN 09:2008/BTNMT Quy chuẩn

kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm

5 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2008), QCVN 14:2008/BTNMT Quy chuẩn

kỹ thuật quốc gia về nước thải siinh hoạt

6 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), QCVN 24:2009/BTNMT Quy chuẩn

kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp

7 Bộ Xây dựng (2005), Hệ thống văn bản pháp quy về kiến trúc quy hoạch phát triển đô thị và xây dựng kết cấu hạ tầng, NXB Xây dựng, Hà Nội

8 Bộ Xây dựng (2010), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình hạ tầng

kỹ thuật đô thị QCVN07: 2010/BXD, Hà Nội

9 Bộ Xây dựng (2008), QCVN: 01/2008/BXD , Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia

về quy hoạch xây dựng - (chương 6: Quy hoạch thoát nước, quản lý chất thải

rắn và nghĩa trang)

10 Bộ Xây dựng (2008), QCVN 07:2010 - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị