Quản lý không gian kiến trúc cảnh quan bờ nam sông hương – thành phố huế (đoạn từ cầu phú xuân đến cầu tràng tiền) (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI NGUYỄN VĂN TRUNG KHÓA: 2011-2013 QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN BỜ NAM SÔNG HƯƠNG – THÀNH PHỐ HUẾ ĐOẠN TỪ CẦ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN TRUNG KHÓA: 2011-2013

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN

BỜ NAM SÔNG HƯƠNG – THÀNH PHỐ HUẾ (ĐOẠN TỪ CẦU PHÚ XUÂN ĐẾN CẦU TRÀNG TIỀN)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH

Hà Nội, năm 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

NGUYỄN VĂN TRUNG KHÓA: 2011-2013

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN

BỜ NAM SÔNG HƯƠNG – THÀNH PHỐ HUẾ (ĐOẠN TỪ CẦU PHÚ XUÂN ĐẾN CẦU TRÀNG TIỀN)

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ & CÔNG TRÌNH

MÃ SỐ: 60.58.06

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS KTS ĐÀO NGỌC NGHIÊM

Hà Nội, năm 2013

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin trân thành cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của khoa đào tạo Sau

đại học - Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, sự tận tình giảng dạy của các thầy

cô trong suốt khóa học và sự giúp đỡ của bạn bè cùng lớp

Tôi xin trân thành cảm ơn và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo

TS Đào Ngọc Nghiêm đã trực tiếp, tận tình hướng dẫn, chỉ bảo trong suốt

thời gian thực hiện luận văn và cung cấp nhiều thông tin khoa học có giá trị

để luận văn này được hoàn thành

Tôi xin chân thành cảm ơn Trườ ng Đa ̣i ho ̣c Kiến trúc Hà Nô ̣i và Khoa

Sau đa ̣i ho ̣c đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành

luận văn này

Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của Lãnh đạo, cán bộ các cơ quan: Sở Xây

dựng tỉnh Thừa Thiên Huế; Công ty Cổ Phần tư vấn xây dựng Thừa Thiên

Huế; UBND thành phố Huế đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thu

thập các tài liệu phục vụ luận văn

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến người thân, bạn bè và đồng

nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong thời gian qua

Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Trung

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết

quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất

kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Văn Trung

Lý do chọn đề tài- sự cần thiết của đề tài 1

Những khái niệm khoa học, thuật ngữ dùng trong luận văn 6

KHÁI QUÁT VÀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN

TRÚC CẢNH QUAN KHU VỰC HAI BÊN BỜ SÔNG HƯƠNG 9 1.1 Khái quát quá trình phát triển đô thị Huế nói chung và sông Hương 9

1.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên tỉnh Thừa Thiên Huế 9

1.1.2 Các thời kỳ phát triển đô thị Huế 11

1.1.3 Kinh tế xã hội – văn hóa lịch sử của Huế 15

1.1.4 Kiến trúc đô thị và quy hoạch đô thị Huế 16

1.1.5 Giới thiệu chung về Sông Hương và đoạn sông nghiên cứu 21

1.2 Thực trạng về Kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Hương 22

1.2.1 Về cảnh quan đô thị chung hai bên bờ sông 22

1.2.2.Về các công trình kiến trúc hai bên bờ sông 24

1.2.4 Về môi trường đô thị hai bên bờ sông 31

1.3 Thực trạng công tác quản lý Kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông 32

1.3.1 Thực trạng công tác quy hoạch đô thị 32

1.3.2 Thực trạng quản lý kiến trúc cảnh quan hai bên sông Hương 33

1.3.3 Thực trạng quản lý xây dựng hai bên sông Hương 34

1.3.4 Mô hình quản lý kiến trúc cảnh quan hai bên sông 35

CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ QUẢN LÝ KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH

2.1 Cơ sở lý luận quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị 37

2.1.1 Một số lý luận cơ bản về kiến trúc cảnh quan 37

2.1.2 Các giải pháp về tổ chức kiến trúc cảnh quan 42

2.2.Cơ sở pháp lý trong quản lý kiến trúc cảnh quan bờ Nam sông Hương43

2.2.1 Các văn bản về Quy hoạch và quy chế quản lý kiến trúc cảnh quan 43

2.2.2 Nội dung quản lý kiến trúc cảnh quan đô thị 44 2.2.3 Cơ sở quản lý kiến trúc cảnh quan của quốc tế 47

2.3 Định hướng phát triển Kiến trúc cảnh quan bờ Nam sông Hương48

2.3.1 Định hướng theo quy hoạch chung xây dựng của thành phố 48 2.3.2 Định hướng theo quy hoạch chung cảnh quan hai bờ sông Hương 51 2.3.3 Định hướng phát triển theo quy hoạch chi tiết 54

2.4 Các yếu tố tác động kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông 60

2.6 Kinh nghiệm quản lý kiến trúc cảnh quan các sông trên thế giới và ở

CHƯƠNG 3: 76

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP VỀ QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN

3.1 Các quan điểm, mục tiêu, nguyên tắc 76

3.3.3 Chỉ giới đường đỏ và chỉ giới xây dựng 85

3.5 Giải pháp tổ chức quản lý KGKTCQ bờ Nam sông Hương 96

3.5.1 Các yêu cầu hoàn thiện cơ sở cho quản lý 96

3.5.2 Phân công, phân cấp thực hiện 97

3.5.3 Mô hình quản lý cho khu vực bờ Nam sông Hương 101

3.6 Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý kiến trúc cảnh quan bờ Nam

3.6.1 Những nguyên tắc áp dụng trong việc huy động cộng đồng tham gia quá trình quy hoạch, quản lý đô thị 103 3.6.2 Tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân trong việc gìn giữ và phát triển các giá trị của cảnh quan hai bên bờ sông Hương 104 3.6.3 Các bước huy động sự tham gia của cộng đồng 104

1

PHẦN MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài- sự cần thiết của đề tài

Quá trình đô thị hóa của Thừa Thiên Huế được bắt đầu từ những năm

1636, khi chúa Nguyễn Phúc Lan dời phủ (thành Hóa Châu) đến làng Kim Long cách trung tâm Huế ngày nay 3km Năm 1687 chúa Nguyễn Phúc Thái lại dời phủ chính đến Phú Xuân nay là thành Nội Huế Từ năm 1687-

1774 thành Phú Xuân là thủ phủ của xứ Ðàng Trong Phú Xuân dưới thời Nguyễn Phúc Khoát là một đô thị phát triển thịnh vượng trải dài hai bờ châu thổ Sông Hương, từ Kim Long - Dương Xuân đến Bao Vinh - Thanh

Hà Từ năm 1802 - 1945 Huế là Kinh đô của nước Việt Nam dưới triều đại nhà Nguyễn Trong giai đoạn phát triển tiếp theo Huế đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa nghệ thuật quan trọng của đất nước Thành phố Huế hiện nay còn là trung tâm hành chính – chính trị của Thừa Thiên Huế Năm 1993 quần thể di tích cố đô Huế đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại, đỉnh điểm của lịch sử phát triển đô thị Việt Nam thời phong kiến và cận đại

Lịch sử phát triển không gian kiến trúc Huế luôn gắn với đặc trưng là đô thị cảnh quan, nhất là với việc khai thác không gian hai bên các con sông như: Sông Hương, Sông An Cựu, Như Ý, Đông Ba và hệ thống sông đào trong kinh thành Huế Sông Hương phát xuất từ thượng nguồn (từ hai chi lưu Tả Trạch và Hữu Trạch hợp nhất ở ngã ba Bằng Lẵng) dòng sông Hương uốn khúc trải dài về phía hạ lưu (đến phá Tam Giang) với tổng chiều dài gần 33km, riêng đoạn đi qua thành phố Huế thuộc vùng hạ lưu của sông dài 10km Hai bên sông Hương là hệ thống giao thông đường bộ với những con đường rợp bóng cây như: Kim Long, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Lê Duẩn … Sông Hương là không gian chuyển tiếp, kết nối của hai khu vực phát triển đô thị; khu vực phía Bắc là khu phố cũ với trung tâm kinh thành Huế, khu vực

2

phía Nam là khu khố Pháp cũ, khu vực trung tâm hành chính, dịch vụ thương mại, du lịch và phát triển đô thị mới Khu vực bờ Nam sông Hương đoạn từ cầu Phú Xuân đến cầu Tràng Tiền là khu vực đặc thù đã được xác định trong quy hoạch chi tiết khu Trung tâm phía Nam thành phố Huế và Quy hoạch chung cảnh quan hai bên sông Hương là khu vực liên kết đầu mối giao thông,

hệ thống công viên cây xanh, đường dạo kết hợp các công trình kiến trúc đặc thù

Hiện trạng bờ Nam sông Hương chưa khai thác và quản lý có hiệu quả

về không gian xanh, giao tiếp cộng đồng và có hiện tượng xây dựng thêm các công trình cao tầng, công trình không đúng chức năng đã tạo ra sự biến đổi không gian kiến trúc cảnh quan đặc thù Để KGKTCQ khu vực này phù hợp với quy hoạch chung và nhu cầu của cộng đồng, của phát triển đô thị bền vững, đồng thời không làm ảnh hưởng đến sự ô nhiễm môi trường và cảnh quan, cần phải có nghiên cứu, khảo sát, xây dựng đồng bộ về quy hoạch, xác định các chỉ tiêu và đặc biệt có đồng bộ các giải pháp để quản lý, tổ chức, khai thác kiến trúc cảnh quan phù hợp với mục tiêu phát triển đô thị của Thành phố Huế

Vì vậy, rất cần nghiên cứu từ lý luận đến thực tiễn đề xuất giải pháp, quản lý kiến trúc cảnh bờ Nam sông Hương đoạn từ cầu Phú Xuân đến cầu Tràng Tiền là việc làm rất cần thiết đảm bảo sự hài hòa bảo tồn với phát huy giá trị, nâng cao chất lượng cuộc sống, góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố Huế nói riêng và cả tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung phù hợp

Mục tiêu nghiên cứu

* Nhận diện giá trị di sản kiến trúc cảnh quan khu vực hờ Nam sông Hương góp phần nhận diện di sản Huế

3

* Đề xuất đồng bộ các giải pháp để quản lý kiến trúc cảnh quan cho khu vực bờ Nam sông Hương thành phố Huế (đoạn từ cầu Phú Xuân đến cầu Tràng Tiền), nhằm phát huy giá trị không gian kiến trúc cảnh quan, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, giải trí của nhân dân và phát triển du lịch

Nội dung nghiên cứu

Luận văn tập trung giải quyết những nội dung sau đây:

- Đánh giá hiện trạng kiến trúc cảnh quan bờ Nam sông Hương (đoạn

từ cầu Phú Xuân – cầu Tràng Tiền)

- Phân tích hệ thống cở sở khoa học về hiện trạng các yếu tố thiên nhiên, môi trường đô thị, yếu tố lịch sử, yếu tố tâm linh của đoạn sông nghiên cứu và các yếu tố ảnh hưởng tới không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Hương

- Đánh giá các thực trạng khai thác không gian kiến trúc cảnh quan và những vấn đề nảy sinh trong quá trình phát triển đô thị

- Nghiên cứu, đề xuất quan điểm và các nhóm giải pháp nhằm mục đích bảo tồn, phát huy và phát triển không gian kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu để phù hợp với quy hoạch chung và phát triển bền vững

- Đề xuất các giải pháp về quản lý và tổ chức kiến trúc cảnh quan cho khu vực bờ Nam sông Hương (đoạn từ cầu Phú Xuân – cầu Tràng Tiền)

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tƣợng nghiên cứu:

Không gian kiến trúc cảnh quan bờ Nam sông Hương đoạn từ cầu Tràng Tiền – cầu Phú Xuân (Công trình kiến trúc, cảnh quan thiên nhiên, mặt nước,

không gian phục vụ đời sống nhân dân trong khu vực)

* Phạm vi nghiên cứu:

4

Bờ Nam sông Hương đoạn từ cầu Phú Xuân đến cầu Tràng Tiền:

Giới hạn dọc: đoạn sông Hương từ cầu Phú Xuân đến cầu Tràng Tiền dài khoảng 600m thuộc quản lý hành chính của 2 phường Vĩnh Ninh và Phú Nhuận, thành phố Huế

Giới hạn ngang: bao gồm không gian mặt nước, không gian kiến trúc cảnh quan tiếp giáp bờ Nam sông được giới hạn bởi hai trục đường Hà Nội và Hùng Vương ( Hình a.1)

Giới hạn thời gian: đến năm 2020

Hình a.1: Hiện trạng khu vực nghiên cứu (nguồn: Công ty Cp Tư vấn Xây dựng Thừa Thiên Huế)

Các phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu tài liệu thu thập thông tin:

- Điều tra khảo sát xã hội học, bản đồ hiện trạng, bản đồ khu vực bờ Nam sông Hương từ đó đề ra giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan khu vực nghiên cứu

* Tiếp cận hệ thống

- Phân tích các thông tin thu nhập được

- Tổng hợp, đề xuất các giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan bờ Nam sông Hương đoạn từ cầu Tràng Tiền – cầu Phú Xuân Sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống quản lý phát triển kiến trúc cảnh quan theo dự

án đầu tư để nghiên cứu khả thi giải pháp xác lập nhân tố quản lý phát triển gồm: Quy hoạch – Kiến trúc – kỹ thuật – tài chính – cơ chế chính sách – quản

lý đô thị có tính tổng hợp hệ thống kỹ thuật và hệ thống xã hội Trên cơ sở đó, xác định nhân tố cơ bản điều khiển các hệ thống để tập trung nghiên cứu mối quan hệ hữu cơ hình thành giải pháp

6

* Phương pháp xử lý thông tin trên cơ sở thu thập thông tin từ công

việc nghiên cứu tài liệu, số liệu thống kê, quan sát phi thực nghiệm gồm: thông tin định tính và thông tin định lượng Các thông tin định tính, định lượng cần được xử lý để xây dựng các luận cứ lý thuyết và thực tiễn phục vụ cho việc chứng minh giả thiết nghiên cứu

Ý nghĩa khoa học của đề tài

* Ý nghĩa khoa học

- Đóng góp cơ sở lý luận và khoa học về quản lý không gian kiến trúc cảnh quan trong phát triển đô thị bền vững thành phố Huế

- Đề xuất các tiêu chí và giải pháp để góp phần nâng cao chất lượng quản

lý kiến trúc cảnh quan và đặc thù hai bên dòng sông nói riêng

*Ý nghĩa thực tiễn

- Đề xuất các giải pháp quản lý để giúp các cơ quan quản lý đô thị trên địa bàn cũng như cộng đồng có cách thức tiếp cận và quản lý KTCQ khu vực phù hợp với phát triển đô thị của thành phố Huế

- Góp phần giữ gìn bảo vệ môi trường, bảo vệ kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch chung của thành phố Huế

- Xây dựng quy chế quản lý khu vực và quản lý không gian kiến trúc cảnh quan sông Hương đoạn từ cầu Phú Xuân – cầu Tràng Tiền thuộc 2 phường Vĩnh Ninh và Phú Nhuận thành phố Huế

Những khái niệm khoa học, thuật ngữ dùng trong luận văn

* Cảnh quan: Là tổng thể lãnh thổ tự nhiên và là hình ảnh con người

thu nhận được qua tiếp xúc Cảnh quan được phân thành cảnh quan thiên nhiên, cảnh quan đô thị, cảnh quan nông thôn

7

+ Cảnh quan đô thị: là hình ảnh tổng hợp con người thu nhận được từ đô

thị với khái niệm về đô thị là khu tập trung dân lao động chủ yếu là dân lao động phi nông nghiệp, có chức năng là trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành của vùng

* Kiến trúc cảnh quan: là không gian vật thể đô thị hình thành bởi hoạt

động xây dựng (kiến trúc) của con người tác động vào thiên nhiên, nhằm tạo lập môi trường sống có mục tiêu sử dụng và có ý tưởng nhất định; yếu tố cấu thành gồm: Nhà ở, công trình kỹ thuật, công trình nghệ thuật, quảng cáo, không gian công cộng, cảnh quan tự nhiên và hoạt động của con người

Kiến trúc cảnh quan được thực hiện thông qua hai lĩnh vực là quy hoạch cảnh quan và thiết kế cảnh quan Hai nội dung này được thực hiện lồng ghép trong đồ án quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị

Sơ đồ a.1: Sơ đồ các yếu tố cấu thành kiến trúc cảnh quan [15]

Cảnh quan thiên nhiên

Kiến trúc cảnh quan

Hoạt động con người

Sản xuất

Công trình xây dựng

Nhà

ở

Hạ tầng

kỹ thuật

Công trình công cộng

8

* Quản lý kiến trúc cảnh quan: là một trong những nội dung của công

tác quản lý quy hoạch và xây dựng đô thị, nó góp phần tạo lập nên hình ảnh cấu trrúc không gian đô thị, kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và cảnh quan nhân tạo, xác lập trật tự đô thị, nhằm nâng cao chất lượng sống Quản lý kiến trúc cảnh quan được thực hiện thông qua các nội dung:

- Quy định thực hiện quy hoạch xây dựng

- Quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, môi trường

- Quy định các quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan quản lý, các tổ chức cá nhân tham gia hoạt động xây dựng

Cấu trúc luận văn

Sơ đồ a.2: Cấu trúc luận văn

PHẦN MỞ ĐẦU

Chương 1

KHÁI QUÁT VÀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH

QUAN KHU VỰC HAI BÊN BỜ SÔNG HƯƠNG

Chương 2

CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN BỜ

NAM SÔNG HƯƠNG

Chương 3

ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP VỀ QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH

QUAN BỜ NAM SÔNG HƯƠNG

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ PHẦN NỘI DUNG

TÀI LIỆU THAM KHẢO

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN