BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI PHAN VĂN TRÁNG GIẢI PHÁP QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU ATK ĐỊNH HOÁ THÁI NGUYÊN NHẰM BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ DI TÍ
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
PHAN VĂN TRÁNG
GIẢI PHÁP QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU ATK ĐỊNH HOÁ THÁI NGUYÊN NHẰM BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY
CÁC GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HOÁ
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ
Hà Nội - 2013
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -
PHAN VĂN TRÁNG KHÓA 2011 – 2013
GIẢI PHÁP QUY HOẠCH XÂY DỰNG KHU ATK ĐỊNH HOÁ THÁI NGUYÊN NHẰM BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ
TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HOÁ
Chuyên ngành : Quy hoạch vùng và đô thị
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1 gs TS nGUYÔN l¢N
2 ts nGUYÔN tróc anh
Hà Nội - 2013
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Lân
và TS Nguyễn Trúc Anh, người thầy trực tiếp tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn
Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo đã chỉ bảo, dạy dỗ tác giả trong suốt quá trình học tập
Tác giả xin trân trọng cảm ơn BQL khu di tích ATK Thái Nguyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Khoa Sau Đại học đã tạo điều kiện và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn
Xin trân trọng cảm ơn
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Phan Văn Tráng
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Phan Văn Tráng
Trang 5Toàn huyện có 24 xã và 01 thị trấn với 435 thôn, bản; trong có 17 xã
và 13 thôn, bản (của xã khu vực II) được thụ hưởng Chương trình 135 giai đoạn II theo diện đặc biệt khó khăn Tổng diện tích đất tự nhiên toàn khu ATK Định Hóa 51.351,4 ha; tổng dân số của huyện 87.700 người (với mật độ dân số 170,8 người/km2) gồm 08 dân tộc anh em cùng sinh sống Trong đó dân tộc thiểu số chiếm 71% (dân tộc Tày chiếm tỷ lệ cao nhất 46% tổng dân số), còn lại là các dân tộc khác như: Kinh, Nùng, Cao lan, San chí, Dao, Mông, Sán dìu,…
Trung tâm ATK là nơi ở và làm việc của các cơ quan Trung ương Đảng, Chính phủ được tập trung xây dựng tại Định Hóa như: nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ: Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh, Hoàng Quốc Việt, Tôn Đức Thắng, Nơi ở và làm việc của các cơ quan Trung ương Đảng, Nhà nước và Quân đội, các nhà máy quốc phòng, các trường đào tạo lý luận và quân sự, các bệnh viện, và cơ quan đoàn thể trung ương
Tại đây Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Tổng tư lệnh
đã quyết định nhiều chủ trương chiến dịch lớn như: Chiến dịch phản công bảo
vệ căn cứ địa Việt Bắc, Chiến dịch Biên giới Tại Tỉn Keo, (Phú Đình, Định Hoá), Bác Hồ và Bộ Chính trị đã Phê duyệt chiến cuộc Đông - Xuận 1953-
Trang 62
1954, Quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ Mặt khác ATK Định Hoá cũng đã diễn ra nhiều sự kiện quan trọng khác như: Hội nghị tuyên dương Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất; lễ phong hàm cấp tướng đầu tiên cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các Tướng lĩnh khác trong quân đội và là nơi đầu tiên tổ chức thực hiện những chủ trương chính sách lớn của Đảng, Nhà nước trong kháng chiến kiến quốc Khu di tích ATK Định Hoá Thái Nguyên đã được Bộ văn hoá, thể thao và du lịch xếp hạng quốc gia năm
1981 và đến năm 2012 đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia cấp đặc biệt Nhưng hiện nay các điểm di tích đã xuống cấp nghiêm trọng, công tác quy hoạch chưa được đồng bộ dẫn đến công tác quản lý quy hoạch gặp nhiều khó khăn
Vì vậy việc nghiên cứu giải pháp quy hoạch xây dựng khu ATK Định Hoá Thái Nguyên nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch sử văn hoá, góp phần khắc phục những tồn tại trước đây về công tác quản lí, quy hoạch, xây dựng khu di tích có hiệu quả; góp phần bảo vệ, giữ gìn lâu dài một quần thể
di tích quan trọng bậc nhất của dân tộc Việt Nam ở thế kỷ XX, tạo bước ngoặt làm thay đổi bộ mặt cảnh quan, nâng cao dân trí, đời sống cho nhân dân các dân tộc ở Trung tâm “Thủ đô kháng chiến” năm xưa, xây dựng quần thể di tích của quốc gia
và vùng Việt Bắc Tạo nên môi trường du lịch Văn hóa - Lịch sử - Sinh thái hấp dẫn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - Xã hội của địa phương
- Đưa ra các kiến nghị nhăm bảo tồn và phát huy các giá trị di tích lịch
sử văn hoá của ATK Định Hoá Thái Nguyên
Trang 73
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1.Đối tượng nghiên cứu:
- Phương hướng quy hoạch xây dựng khu di tích ATK Định Hoá Thái Nguyên
- Tổ chức quy hoạch chi tiết khu trung tâm ATK Định Hoá Thái Nguyên
3.2 Phạm vi nghiên cứu:
- Quy hoạch xây dựng khu di tích văn hoá lịch sử ATK Định Hoá Thái Nguyên( gồm 14 điểm di tích cấp quốc gia khu vực ATK Định Hoá Thái Nguyên và liên hệ với các di tích lân cận)
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, thu thập số liệu, tư liệu, bản đồ
- Phương pháp phân tích tổng hợp và hệ thống
- Phương pháp chuyên gia
- Phương pháp sơ đồ, bản đồ
5 Nội dung nghiên cứu
- Điều tra khảo sát đánh giá hiện trạng tổng hợp khu di tích về các mặt lịch sử, văn hóa, giá trị di tích, công tác quy hoạch xây dựng, quản lý, phát huy giá trị của khu vực nghiên cứu
- Cơ sở lí luận và thực tiễn trong công tác quy hoạch xây dựng và phát huy giá trị di tích nói chung của khu di tích ATK nói riêng
- Đề xuất giải pháp quy hoạch xây dựng và phát huy giá trị khu di tích
ATK Định Hoá Thái Nguyên
6 Cấu trúc của luận văn:
Cấu trúc luận văn gồm 3 phần:
Phần mở đầu: Giới thiệu về lý do chọn đề tài, mục đích, đối tượng, phạm
vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, nội dụng nghiên cứu, hướng kết quả nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài và cấu trúc luận văn
Trang 84
Phần nội dung: Bao gồm 3 chương
+ Chương 1: Tổng quan quá trình hình thành, quy hoạch bảo quản, tu
bổ, phục hồi khu di tích văn hoá lịch sử ATK Định Hoá Thái Nguyên
+ Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu giải pháp quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi khu di tích văn hoá lịch sử ATK Định Hoá Thái Nguyên
+ Chương 3: Đề xuất giải pháp quy hoạch quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi khu di tích văn hoá lịch sử ATK Định Hoá Thái Nguyên
Phần kết luận và kiến nghị: Tổng hợp các nội dung đã đề cập trong
luận văn và đưa ra một số kiến nghị, đề xuất
7 Mét sè thuËt ng÷ sö dông trong luËn v¨n.
C¸c kh¸i niÖm, thuËt ng÷ sö dông trong luËn v¨n ®îc dùa trªn Căn cứ Luật di sản văn hóa ngày 29 tháng 6 năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một
số điều của Luật di sản văn hóa ngày 18 tháng 6 năm 2009 vµ tæng hîp tõ mét
sè tµi liÖu chuyªn ngµnh kh¸c
B¶o gåm:
- Quy hoạch xây dựng là việc tổ chức không gian đô thị và điểm dân cư
nông thôn, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hoà giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường Quy hoạch xây dựng được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch xây dựng bao gồm
sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh [18]
- Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích là việc xác định phạm vi
và biện pháp bảo quản, tu bổ, phục hồi các yếu tố gốc của di tích trong một khu vực xác định, định hướng tổ chức không gian các hạng mục công trình xây dựng mới, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật và tạo lập môi trường cảnh quan thích hợp trong khu vực di tích [20]
Trang 95
- Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần có giá trị lịch sử, văn
hoá, khoa học được lưu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, được lưu truyền bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức lưu giữ, lưu truyền khác, bao gồm tiếng nói, chữ viết, tác phẩm văn học nghệ thuật, khoa học, ngữ văn truyền miệng, diễn xướng dân gian, lối sống, nếp sống, lễ hội, bí quyết về nghề thủ công truyền thống, tri thức về y, dược cổ truyền, về văn hóa ẩm thực,
về trang phục truyền thống dân tộc và những tri thức dân gian khác [19]
- Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá,
khoa học bao gồm di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia [19]
- Di tích lịch sử - Văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di
vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học [19]
- Cảnh quan là không gian chứa đựng vật thể nhân tạo, thiên nhiên và
những hiện tượng xảy ra trong quá trình tác động giữa chúng ta với nhau và giữa chúng với bên ngoài
Quy hoạch cảnh quan là việc tổ chức không gian chức năng trên một
phạm vi rộng, mà trong đó chứa đựng các mối quan hệ tương hỗ của các thành phần chức năng, hình khối và môi trường của thiên nhiên và nhân tạo
- Thiết kế cảnh quan là hoạt động sáng tạo môi trường vật chất- không
gian bao quanh con người áp ứng nhu cầu sử dụng, vệ sinh và thẩm mỹ
- Cảnh quan di tích là nơi diễn ra các sự kiện có ý nghĩa lịch sử, là cảnh
quan có các công trình kiến trúc được xếp hạng di tích
- Thăm dò, khai quật khảo cổ là hoạt động khoa học nhằm phát hiện,
thu thập, nghiên cứu di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia và địa điểm khảo cổ [19]
- Tu bổ di tích lịch sử - Văn hóa danh lam thắng cảnh là hoạt động nhằm
tu sửa, gia cố, tôn tạo di tích lịch sử - Văn hóa, danh lam thắng cảnh [19]
- Phục hồi di tích lịch sử - Văn hóa, Danh lam thắng cảnh là hoạt động
Trang 106
nhằm phục hưng lại di tích lịch sử - Văn hóa, danh lam thắng cảnh đã bị hủy hoại trên cơ sở các cứ liệu khoa học về di tích lịch sử - Văn hóa, danh lam thắng cảnh đó [19]
- Bảo tồn di tích là những hoạt động chuyên môn nhằm đảm bảo sự tồn
tại lâu dài, ổn định của di tích (không làm thay đổi hình dạng) để có thể sử dụng và phát huy các giá trị của chúng [19]
- Tôn tạo di tích là hoạt động nhằm tăng cường khả năng sử dụng và
phát huy giá trị di tích nhưng vẫn đảm bảo tính nguyên vẹn, sự hài hòa của di tích với cảnh quan lịch sử [19]
- Quy hoạch bảo tồn là quy hoạch xây dựng trên cơ sở tuân theo các
nguyên tắc bảo vệ di tích
- Các khu vực bảo vệ di tích: Bao gồm
+ Khu vực bảo vệ I: Gồm di tích và vùng được xác định là yếu tố gốc
cấu thành di tích, phải được bảo vệ nguyên trạng ( tiến hành các hoạt động tu
bổ, trùng tu, phục chế Không làm biến dạng di tích)
+ Khu vực bảo vệ II : là vùng bao quanh khu vực I của di tích, có thể xây
dựng nhưng công trình phục vụ cho việc phát huy giá trị di tích nhưng không làm ảnh hưởng tới kiến trúc, cảnh quan thiênnhiên và môi trường sinh thái của
di tích Các công trình có thể được dựng trong khu vực này như nhà trưng bày
bổ sung (xây dựng riêng hoặc có thể sử dụng một phần diện tích của di tích), tượng đài, bia kỷ niệm, vườn, công viên, bãi đỗ xe, đường thăm quan, khi dịch vụ công cộng (quầy dịch vụ văn hóa, ăn uống, y tế, vệ sinh công cộng),
hệ thống cấp, thoát nước, điện chiếu sáng, thông tin liên lạc [19]
- Đình là công trình công cộng để tổ chức hội họp của làng thời phong
kiến và cũng là nơi thờ thành hoàng làng
- Đền là nơi thờ thần thánh hoặc những nhân vật lịch sử được tôn thờ như
thần thánh
- Nhà thờ họ là nơi phụng thờ tổ tiên của một dòng họ
Trang 11THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
Email: digilib.hau@gmail.com
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN
Trang 122 Việc quy hoạch xây dựng các di tích kiến trúc phải song song với bảo tồn cảnh quan di tích Mọi di tích truyền thống ở Việt Nam đều gắn với không gian xung quanh, gắn với các yếu tố địa hình, mặt nước, cây xanh Các yếu tố này kết hợp và tạo nên một bố cục hoàn chỉnh theo các dạng bố cục truyền thống hay theo thuyết phong thủy
3 Quy hoạch, tôn tạo cảnh quan các di tích là một công việc đòi hỏi sự nghiên cứu một cách khoa học về lịch sử, về bố cục, về kiến trúc, về vật liệu truyền thống Phương pháp nghiên cứu cũng phải thận tọng và kết hợp nhiều phương pháp Đó là phương pháp điền dã, phương pháp khảo cổ, thu thập các tài liệu lịch sử, các cơ sở khoa học, tham khảo ý kiến chuyên gia, tham khảo kinh nghiệm của các nước khác
4 Quá trình điền dã, khảo sát thực tế cho thấy việc bảo tồn cảnh quan quần thể di tích ATK Định Hoá Thái Nguyên chưa thực sự được quan tâm
đúng mức Các đồ án quy hoạch của xã chưa xem xét kỹ đến vấn đề bảo tồn cảnh quan di tích dẫn đến tình trạng đường giao thông chạy lấn vào khu vực bảo vệ di tích, các công trình xây dựng xung quanh lấn chiếm của các di tích, hay hiện tượng tu sửa di tích một cách tự phát, thiếu kiến thức, không được sự hướng dẫn của cơ quan quản lý
5 Việc quy hoạch, tôn tạo cảnh quan quần thể di tích ATK dựa trên quan
điểm dựa trên quan điểm về văn hóa, lịch sử, đảm bảo tính nguyên gốc, kế
Trang 137 Khẳng định các giá trị sản phẩm do thiên nhiên đem lại và kết hợp vẻ
đẹp của kiến trúc cảnh quan do con người đem lại, gợi cho du khách sự dễ chịu, gần gũi, thân thiện khi đứng trước những không gian cảnh quan đặc trưng của khu vực đó
8 Quy hoạch tuyến tham quan du lịch văn hóa lịch sử của khu vực cũng như của vùng chiến khu Việt Bắc đảm bảo thuận lợi cho khách du lịch tìm hiểu bản sắc văn hóa và giá trị lịch sử của khu vực
9 Tạo ra cơ hội việc làm mới, chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương Thỳc đẩy sự tăng trưởng của kinh tế, tạo ra nhiờu ngành nghề mới, nõng cao dõn trớ mở rộng giao lưu văn hoỏ giữa địa phương với cả nước
10 Từ những kinh nghiệm thực tế rút ra trong quá trình nghiên cứu các
đồ án quy hoạch bảo tồn cảnh quan di tích ở Việt Nam và một số nước trên thế giới, luận văn đưa ra mô hình áp dụng cho việc quy hoạch xây dựng, bảo tồn, tôn tạo cảnh quan quần thể di tích ATK, cùng những giải pháp cụ thể về khoanh vùng bảo vệ, quy hoạch không gian khu trung tâm, bảo tồn các yếu tố cảnh quan, và giải pháp trong khai thác, phát huy giá trị di tích
Kiến nghị
- Bảo tồn và phát huy giá trị cảnh quan Khu di tích cách mạng ATK Định Hóa bao gồm nhiều mục tiêu lớn Các mục tiêu cần được phối hợp triển khai chặt chẽ, bảo tồn các di tích gốc nhằm tránh xuống cấp là mục tiêu cần tập trung cao
Trang 1497
- Để công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích đạt hiệu quả cao cần đầu tư dứt điểm, trong quá trình triển khai cần liên tục rút kinh nghiệm, tiếp tục triển khai các chương trình về phát triển y tế, giao thông, giáo dục, điện lưới, nước sinh hoạt, lâm nghiệp, thủy lợi
- Khi mở rộng cần khai thác các cảnh quan thiên nhiên núi đồi Hạn chế
mở rộng vào các không gian có cảnh quan đẹp, có thể bố trí chạy lượn theo
địa hình nhằm đảm bảo cảnh quan thiên nhiên, di tích
- Đoạn đường mở qua đèo được khi mở rộng sẽ làm phá vỡ cảnh quan
đền thờ Bác Do vậy nên chuyển hướng để vòng sang phía tây bắc đảm bảo về cảnh quan kiến trúc
- Bảo tồn các rừng cây hiện có cũng như các dãy núi nằm bao quanh cụm di tích Ưu tiên trồng phục hồi rừng theo phạm vi từng cụm di tích đã quy hoạch Tùy theo thảm thực vật tại mỗi địa phương mà trồng loại cây cho phù hợp
- Thu thập các hiện vật về di tích còn đang được nhân dân trong vùng lưu giữ, để sau này có thể tiến hành trưng bày trong di tích
- Lập quy hoạch chi tiết bảo tồn, tôn tạo cảnh quan quần thể di tích để tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ cảnh quan, kiểm soát các hoạt động xây dựng khu vực xung quanh, đồng thời sớm có phương án đầu tư cho các di tích