Giải pháp quy hoạch cải tạo các khu nhà ở cũ xây dựng trước năm 1986 trong quận đống đa, thành phố hà nội (tt)

Các dự án yêu cầu hoàn thiện công tác điều tra xã hội học, đề xuất phương án quy hoạch cải tạo trong năm 2012 - nếu tiến độ không đáp ứng yêu cầu, đề nghị UBND Thành phố thu hồi nhiệm v

Bé gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé x©y dùng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

_

ĐÀO PHƯƠNG THANH

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH CẢI TẠO CÁC KHU NHÀ Ở

CŨ XÂY DỰNG TRƯỚC NĂM 1986 TRONG QUẬN

ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội -2014

Bé gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé x©y dùng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

ĐÀO PHƯƠNG THANH KHÓA: 2012 – 2014

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH CẢI TẠO CÁC KHU NHÀ Ở

CŨ XÂY DỰNG TRƯỚC NĂM 1986 TRONG QUẬN

ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và đô thị

Mã số: 60.58.01.05

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS ĐẶNG ĐỨC QUANG

Hµ Néi – 2014

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn và những tình cảm chân thành nhất đến gia đình, thầy cô giáo và những người bạn đã tạo điều kiện hỗ trợ tôi hoàn thành luận văn,

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy giáo PGS.TS Đặng Đức Quang, người đã tận tình hướng dẫn, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá

trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Hội đồng khoa học đã cung cấp những lời khuyên quý giá và những tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu luận văn của tôi

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Sau đại học đã tạo điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành đúng thời hạn và chất lượng

Một lần nữa tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất

Đào Phương Thanh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của

Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t

danh môc c¸c H×nh

Số hiệu hình Tên hình

Hình 1.1 Vị trí Quận Đống Đa trong Trung tâm Thành phố Hà Nội Hình 1.2 Sơ đồ phân bố các loại hình nhà ở trong Nội thành Hà Nội Hình 1.3 Vị trí các Khu nhà ở cũ trong Quận Đống Đa

Hình 1.4 Thực trạng Khu nhà ở cũ Vĩnh Hồ

Hình 1.5 Thực trạng ban đầu Khu nhà ở cũ Kim Liên

Hình 1.6 Dự án quy hoạch cải tạo Khu nhà ở cũ Kim Liên

Hình 1.7 Tương quan tầng cao giữa Khu nhà ở cũ và Nhà cao tầng

xung quanh Hình 1.8 Thực trạng Khu nhà ở cũ Trung Tự

Hình 1.9 Thực trạng cơi nới tại Khu nhà ở cũ Khương Thượng

Hình 1.10 Chợ cóc tại Trục chính vào Khu nhà ở cũ Nam Đồng

Hình 1.11 Hiện trạng Khu nhà ở cũ Khương Thượng

Hình 1.12 Đường ống hút nước để phục vụ người dân tại khu nhà ở cũ

Hào Nam Hình 1.13 Tình trạng đường ống thoát nước bẩn tự phát của các gia đình

Khu Kim Liên Hình 1.14 Tình trạng dây điện chằng chịt tại Khu nhà ở cũ Nam Đồng Hình 1.15 Rác thải tại Khu nhà ở cũ Nam Đồng

Hình 2.1 Sơ đồ Phân khu kiểm soát 4 Quận nội thành Hà Nội

Hình 2.2 Thành phố Công nghiệp- Ville Industrielle

Hình 2.3 Hình ảnh về thành phố công nghiệp Tony- Garnier

Hình 2.4 Bản vẽ minh họa mô hình “ Đơn vị ở” của Clarence Perry Hình 2.5 Thiết kế ở Harlow của kiến trúc sư Anh Frederic Gibberd Hình 2.6 Mô hình áp dụng vào khối XHCN và Liên Xô

Hình 2.7 Khu nhà ở Regent Park trong quá trình xây dựng

Hình 2.8 Khu Regent Park hiện trạng và sau quy hoạch cải tạo

Hình 2.9 Khu Shinonome Canal Court sau khi cải tạo

Hình 2.10 Khu dịch vụ kết hợp hệ thống Giao thông trong Shinonome

Canal Court Hình 2.11 Chung cư 727 Trần Hưng Đạo đã gỉ sét, mục gãy, lung lay rất

nguy hiểm Hình 2.12 Phần chân hai dãy nhà IV và VI của cư xá Thanh Đa cách

nhau khoảng 4m, nhưng “ngọn” đã thành hình chữ…V ngược Hình 2.13 Thực trạng KCCC 13 Nguyễn Chí Thanh

Hình 3.1 Xác định mô hình quy hoạch cải tạo các Khu nhà ở cũ

Hình 3.2 Mô hình tổ chức các Thành phần kiến trúc Khu nhà ở

Hình 3.3 Mô hình quy hoạch xây dựng lại toàn bộ Khu nhà ở cũ

Hình 3.4 Mô hình tổ chức không gian cặp nhà cải tạo – xây xen hỗn

hợp Hình 3.5 Mô hình tổ chức không gian cặp nhà xây xen – cải tạo hỗn

hợp Hình 3.6 Mô hình không gian TC-TĐC tại chỗ với các Khu nhà ở cũ

XD từ năm 1975-1986 có quỹ đất trống

Hình 3.7 Mô hình tổ chức cặp nhà ở cải tạo – xây xen( phá một phần

nhà cũ) Hình 3.8 Không gian mở giao tiếp cộng đồng trong đơn vị ở

Hình 3.9 Không gian mở trong đơn vị ở

Hình 3.10 Không gian mở dạng tuyến trong đơn vị ở

Hình 3.11 Không gian mở Bố trí nhà ở trong khu ở theo lô phố, có các lô

phố nhỏ, tạo thành không gian hở hoặc nửa kín, nửa hở, tạo sự liên tục và đa dạng giữa không gian mở các ô phố

Hình 3.12 Mối quan hệ giữa các không gian

Hình 3.13 Vị trí khu vực thiết kế trong QHCT quận Đống Đa

Hình 3.14 Thực trạng các khối nhà chung cư trong Khu Nam Đồng Hình 3.15 Trường Tiểu học và THCS Bế Văn Đàn

Hình 3.16 Trường Tiểu học Hoàng Hà và Su Su

Hình 3.17 Bản đồ Hiện trạng công trình Khu nhà ở cũ Nam Đồng

Hình 3.18 Sơ đồ tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan Khu Nam

Đồng Hình 3.19 Phối cảnh tổng thể Khu nhà ở cũ Nam Đồng sau khi cải tạo Hình 3.20 Đề xuất cây trục đường trong Khu chung cư

danh môc c¸c B¶NG, BiÓu

Số hiệu Bảng Tên Bảng, Biểu

Bảng 1.1 Các dự án đang triển khai thi công, yêu cầu khẩn trương hoàn

thành, đưa vào khai thác sử dụng Bảng 1.2 Các dự án yêu cầu hoàn thành, trình duyệt quy hoạch cải tạo Bảng 1.3 Các dự án yêu cầu phối hợp với Sở Quy hoạch kiến trúc hoàn

thiện hồ sơ, trình UBND Thành phố xem xét, phê duyệt quy hoạch trong năm 2012

Bảng 1.4 Các dự án yêu cầu hoàn thiện công tác điều tra xã hội học,

đề xuất phương án quy hoạch cải tạo trong năm 2012 - nếu tiến độ không đáp ứng yêu cầu, đề nghị UBND Thành phố thu hồi nhiệm vụ và giao chủ đầu tư khác tổ chức thực hiện Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất Khu Nam Đồng

Bảng 3.2 Hiện trạng giáo dục Phường Nam Đồng

2 Mục tiêu nghiên cứu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của

6 Những khái niệm và giải thích từ ngữ

7 Cấu trúc luận văn

CHƯƠNG I THỰC TRẠNG QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU NHÀ Ở

TRƯỚC NĂM 1986 TRONG QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

6

1.1 Giới thiệu khái quát về các Khu nhà ở cũ trước năm 1986 trong Quận

Đống Đa, TP Hà Nội

6

1.1.2 Giới thiệu khái quát về các Khu nhà ở cũ trong Quận Đống Đa 6 1.1.3 Các dự án cải tạo Khu nhà ở cũ trong Quận Đống Đa 10

1.2 Qúa trình lịch sử phát triển loại hình Khu nhà ở cũ trong Quận Đống

Đa, Thành phố Hà Nội

14

1.2.1 Khu nhà ở phát triển trong giai đoạn 1964-1975

a Đặc điểm kinh tế xã hội

b Quy hoạch xây dựng

a Đặc điểm kinh tế xã hội

b Quy hoạch xây dựng

a Các chức năng sử dụng trong Quy hoạch ban đầu Khu nhà ở cũ

b Thực trạng chức năng sử dụng trong Khu nhà ở cũ hiện nay

29

29

32 1.3.3 Thực trạng Hạ tầng kỹ thuật

a Hệ thống HTKT trong Quy hoạch ban đầu

b Thực trạng xuống cấp của Hệ thống HTKT hiện nay

Chương II Cơ sở khoa học hình thành giải pháp quy hoạch cải tạo các Khu nhà

ở cũ xây dựng trước năm 1986 trong Quận Đống Đa, TP Hà Nội

45

2.1.1 Các văn bản pháp lý đã ban hành trong việc cải tạo Khu nhà ở cũ - Khu

chung cư cũ tại Hà Nội

45

2.1.2 Các chính sách phát triển đô thị Hà Nội ảnh hưởng đến Khu nhà ở cũ

a Chương trình phát triển nhà ở Thành phố Hà Nội giai đoạn

2012-2020 và định hướng đến năm 2030

b Quy hoạch chung Thành phố Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050

c Quy chuẩn kỹ thuật về quy hoạch, kiến trúc tại khu vực các Quận Ba

Đình, Hoàn Kiếm, Đống Đa và Hai Bà Trưng – TP Hà Nội năm 2014

2.2.1 Xuất xứ, phát triển và ưu điểm của “ Đơn vị ở láng giềng” 54

2.3.4 Điều kiện Khoa học kỹ thuật, Công nghệ xây dựng trong cải tạo

a Kinh nghiệm nước ngoài

b Kinh nghiệm trong nước

68

68

79

Chương III Giải pháp quy hoạch cải tạo các Khu nhà ở cũ xây dựng trước năm

1986 trong Quận Đống Đa, TP Hà Nội

86

3.1 Quan điểm của việc quy hoạch cải tạo các Khu nhà ở cũ 86

3.4 Giải pháp quy hoạch cải tạo các Khu nhà ở cũ xây dựng trước năm

1986 trong Quận Đống Đa, TP Hà Nội

90

3.4.1 Đề xuất mô hình quy hoạch cải tạo cho các Khu nhà ở cũ trong Quận

Đống Đa

90

3.4.2 Đề xuất mô hình quy cải tạo cho từng nhóm Khu nhà ở cũ

a Các khu nhà ở cũ xây dựng từ năm 1954-1975

b Các khu nhà ở cũ xây dựng từ năm 1975-1986

94

94

98 3.4.3 Đề xuất các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan

a Giải pháp quy hoạch chi tiết

b Giải pháp về Kiến trúc

99

99

109

c Giải pháp Công nghệ xây dựng, Hạ tầng kỹ thuật 110

3.5 Đồ án minh họa cho giải pháp cải tạo một Khu nhà ở cũ cụ thể: Khu

nhà ở cũ Nam Đồng – quận Đống Đa – Hà Nội

117

3.5.3 Nghiên cứu đề xuất quy hoạch không gian cho Khu nhà ở cũ Nam

Đồng

a Ý tưởng quy hoạch

b Giải pháp quy hoạch

128

128

129 3.5.4 Đề xuất các chỉ tiêu về mật độ, về hệ số sử dụng đất và các chỉ tiêu

Việt Nam là một trong những nước ứng dụng mạnh mẽ mô hình “Tiểu khu nhà ở” Hiện nay, theo nghiên cứu khảo sát Thủ đô Hà Nội có 23 Khu nhà ở cũ xây dựng theo mô hình này (4-6 tầng) với gần 1 triệu m2 diện tích sàn, 27.573 hộ dân, 137.361 nhân khẩu, trong đó có 200 nhà lắp ghép tấm lớn với 434.332 m2 sàn, 15.720 hộ dân

và hơn 10 Khu nhà ở cũ thấp tầng (1-2 tầng) xây dựng xen kẽ trong các khu phố Trong đó, riêng Quận Đống Đa có 10 Khu nhà ở cũ xây dựng trước năm 1986: Hào Nam, Thịnh Hào, Yên Lãng, Vĩnh Hồ, Trung Tự, Nam Đồng, Kim Liên, Khương Thượng, Phương Mai, Văn Chương Đến nay các cấu trúc quy hoạch và không gian kiến trúc ban đầu của các Tiểu khu đã bị biến dạng, nguyên nhân xuất phát từ chuyển biến về kinh tế, xã hội, đời sống, áp lực dân số, và xu thế phát triển mở rộng chung của thành phố trong giai đoạn mới

Cải tạo Khu nhà ở cũ, chung cư cũ xuống cấp là chủ trương lớn, tác động mạnh đến đời sống của một bộ phận dân cư trên địa bàn thành phố Hà Nội Tuy nhiên, mặt trái của việc cải tạo là làm tăng dân số cơ học, gây áp lực lên hạ tầng giao thông - đô thị Hà Nội Việc cải tạo đang thiếu đồng bộ, đặc biệt chưa để ý đến các tương quan chung giữa các khu, với cơ cấu quy hoạch chung toàn Thành phố

Ngày 9/12/2009, Văn phòng Chính phủ có Công văn số 348/TB-VPCP thông báo

sự phát triển kinh tế - xã hội có khác nhau nhưng tựu trung đều gặp vấn đề làm thế nào

để Tiểu khu nhà ở cũ sau cải tạo phù hợp với không gian đô thị đã ổn định xung quanh (về tầng cao, mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất), không bị quá tải cho hạ tầng

cơ sở đã có sẵn trong lòng nội đô, đồng thời phải có các biện pháp quản lý sau quy hoạch hiệu quả và hợp lý

Năm 2008, sự kiện mở rộng địa giới Hà Nội đánh dấu một bước phát triển mới của Thủ đô Việt Nam, một đô thị ngàn năm tuổi, mang lại những cơ hội phát triển mới, tạo thế đột phá để Hà Nội vươn lên xứng tầm Thủ đô của một nước có nền kinh

tế phát triển năng động trong khu vực và trên thế giới Hà nội trở thành một Thủ đô với diện tích hơn 3.344km2, đứng vào hàng các thủ đô lớn trên thế giới Trong đó, nhà

ở chung cư cao tầng cũ hiện nay đang là một vấn đề xã hội – đô thị cần giải quyết Vị trí của các Khu nhà ở cũ trong Quận Đống Đa sẽ biến đổi trong quy hoạch chung Hà nội mở rộng, kéo theo các vấn đề về giải pháp mật độ xây dựng, tầng cao, hệ số sử dụng đất cũng phải thay đổi cho phù hợp đối với từng khu cụ thể

Do vậy, việc triển khai đề tài “Giải pháp quy hoạch cải tạo các Khu nhà ở xây dựng trước năm 1986 trong Quận Đống Đa, TP Hà Nội” là một việc làm cần thiết

và cấp bách, đang được đặt ra trong một bối cảnh mới, khi thành phố đã được mở rộng địa giới song song với điều này là những thay đổi trong quy hoạch cấu trúc đô thị

2 Mục đích nghiên cứu:

- Đề xuất giải pháp cải tạo các Khu nhà ở cũ xây dựng trước năm 1986 trong

3

Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội nhằm thích nghi và phù hợp với hình thái không gian đô thị Thủ đô trong tình hình mới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng: Công tác cải tạo các Khu nhà ở cũ

- Phạm vi nghiên cứu:

Các Khu nhà ở cũ xây dựng trong Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội trước năm

1986 Đề tài tập trung nghiên cứu các Khu nhà ở cũ xây dựng theo mô hình “Tiểu khu nhà ở”, được xây dựng bởi chính sách bao cấp về nhà ở của Nhà nước

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp phân tích tổng hợp và phân tích hệ thống:

Phương pháp này được sử dụng đặc biệt có hiệu quả trong nghiên cứu xã hội, qui hoạch và kiến trúc Phương pháp này áp dụng trong toàn bộ các nội dung của đề tài

- Phương pháp điều tra thực địa:

Công tác điều tra thực địa có mục đích cơ bản là thống kê, kiểm tra chỉnh lý và

bổ sung những tư liệu về chung cư cũ trên địa bàn Hà Nội

- Phương pháp thống kê:

Nghiên cứu mặt định lượng trong mối quan hệ chặt chẽ với mặt chất của các hiện tượng và quá trình, đối chiếu biến động, phát triển trong vấn đề quy hoạch, kiến trúc, các chỉ tiêu khi xây dựng/cải tạo chung cư cũ

- Phương pháp dự báo và phương pháp chuyên gia:

Dự báo về cơ cấu, mức độ, đối tượng và những xu hướng phát triển trong quy hoạch cải tạo dạng nhà ở này trong từng thời kỳ của Hà Nội

Phỏng vấn chuyên gia cũng được áp dụng khi nghiên cứu các nội dung về kinh nghiệm các nước và các thành phố khác

4

- Phương pháp đối chiếu so sánh:

So sánh với các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Bộ xây dựng để đề xuất giải pháp

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

- Góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho việc cải tạo các Tiểu khu nhà ở cũ tại

Hà Nội và các đô thị khác trong nước

- Góp phần hoàn thiện và có giải pháp cải tạo kiến trúc, quy hoạch Tiểu khu nhà

ở cũ đáp ứng cuộc sống mới

6 Những khái niệm và giải thích từ ngữ:

- “Khu nhà ở” là một thuật ngữ để gọi không gian ở, bao gồm một tập hợp có

mức độ các căn hộ ở và các công trình công cộng đáp ứng các nhu cầu hàng ngày, tương đương cấp phường Không gian ở ấy tạo thành một “xã hội” nho nhỏ gắn bó với nhau không chỉ bằng các nhu cầu thường kì mà còn là bằng những mối quan hệ láng

giềng khác Người Hoa Kỳ và Anh gọi đó là “đơn vị ở láng giềng”, người Liên

Xô-“tiểu khu ở”, người Pháp-“quần thể ở”, người Đức-“phức hợp ở”… [4]

- “Tiểu khu nhà ở” là ĐVƠ ứng dụng mô hình “đơn vị ở láng giềng” của Hoa

Kỳ-1924 và các nước Xã hội chủ nghĩa-1950 bao gồm nhiều nhóm nhà ở hợp lại trong phạm vi phục vụ hoạt động của các công trình HTXH thiết yếu: Trường học phổ thông

cơ sở, công trình văn hoá, công cộng…Giới hạn của tiểu khu có thể là đường khu ở, khu chuyên biệt khác hoặc ranh giới tự nhiên (sông, hè, cây xanh…) [27]

- “Chung cư” là nhà ở có từ hai tầng trở lên, có lối đi, cầu thang và hệ thống công trình hạ tầng sử dụng chung cho nhiều hộ gia đình, cá nhân Nhà chung cư có phần sở hữu riêng của từng hộ gia đình, cá nhân và phần sở hữu chung của tất cả các

hộ gia đình, cá nhân sử dụng nhà chung cư.) [46]

7 Cấu trúc luận văn:

5

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN